Kind uitschrijven van school: wanneer mag één ouder dat alleen?

Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Hebben ouders samen het gezag, dan beslissen zij ook samen over een schoolwissel; één ouder kan het kind dan niet zonder instemming van de ander uitschrijven. Heeft één ouder alleen het gezag, dan beslist die ouder zelf, maar ook dan mag de school een leerplichtig kind pas uitschrijven als het op een andere school is ingeschreven of een vrijstelling heeft.

Komen ouders met gezamenlijk gezag er niet uit, dan kan ieder van hen de rechter vragen de knoop door te hakken (art. 1:253a BW). Hieronder leest u wie mag beslissen, hoe uitschrijving werkt volgens de Leerplichtwet 1969 en wat u kunt doen als de andere ouder dwarsligt of eigenmachtig handelt.

Wie beslist over het uitschrijven van een kind?

Dat bepaalt het ouderlijk gezag, niet het adres van het kind. Wie gezag heeft, beslist over de opvoeding en dus ook over de school.

Gezamenlijk gezag: beide ouders beslissen

Ouders die getrouwd zijn of waren, en ouders die samen gezag hebben laten registreren, oefenen het gezag gezamenlijk uit. Na een scheiding blijft dat in de regel zo (art. 1:251 BW).

De wet zegt niet letterlijk hoe een school met de handtekening van ouders moet omgaan. Omdat een schoolwissel een belangrijke beslissing is die ouders met gezamenlijk gezag samen nemen, vragen scholen in de praktijk de instemming van beide gezaghebbende ouders. Weigert de andere ouder, dan zal een school meestal niet meewerken aan uitschrijving of inschrijving elders.

Eenhoofdig gezag: één ouder beslist

Heeft één ouder alleen het gezag, bijvoorbeeld na een beslissing van de rechter of bij een erkend kind waarvoor geen gezamenlijk gezag is geregistreerd, dan beslist die ouder zelf over de school. De school kan om een uittreksel uit het gezagsregister vragen. Lees meer over eenhoofdig gezag na een scheiding.

Een ouder zonder gezag beslist niet mee. Hij heeft wel recht op informatie over belangrijke zaken van het kind, ook van de school (art. 1:377b en 1:377c BW).

Geeft de hoofdverblijfplaats meer zeggenschap?

Nee. De ouder bij wie het kind zijn hoofdverblijf heeft, regelt de dagelijkse zaken, maar een schoolwissel blijft een gezamenlijke beslissing zolang beide ouders gezag hebben.

Dat geldt ook bij een verhuizing. Wil de ene ouder met het kind verhuizen naar een plaats waar een andere school nodig is, dan moet hij daarvoor instemming van de andere ouder of de rechter hebben. Zie ook uw rechten als een ouder verhuist zonder toestemming.

Wanneer mag een school een leerling uitschrijven?

Een leerplichtig kind mag op verzoek van de ouders alleen worden uitgeschreven als het op een andere school is ingeschreven, naar het buitenland vertrekt of een vrijstelling van de leerplicht heeft. Zonder vervolgschool schrijft de school niet uit.

Ouders zijn er volgens de Leerplichtwet 1969 verantwoordelijk voor dat hun kind op een school staat ingeschreven en die school geregeld bezoekt (art. 2 Leerplichtwet). De volledige leerplicht loopt tot het einde van het schooljaar waarin het kind 16 wordt. Daarna geldt tot 18 jaar de kwalificatieplicht, totdat het kind een startkwalificatie heeft (art. 4a Leerplichtwet).

Hoe verloopt een overstap naar een andere school?

1. De ouders melden het kind aan bij de nieuwe school; bij gezamenlijk gezag doen zij dat samen.
2. De nieuwe school beslist over toelating en schrijft het kind in.
3. De oude school controleert de inschrijving en de startdatum en schrijft het kind uit per de laatste schooldag.
4. Beide scholen geven de in- en uitschrijving binnen zeven dagen door via DUO (art. 18 Leerplichtwet); DUO informeert de gemeente.

Is er geen vervolgschool bekend, dan blijft het kind ingeschreven en meldt de school afwezigheid als vermoedelijk ongeoorloofd verzuim. De leerplichtambtenaar van de gemeente gaat dan na waarom het kind niet naar school gaat.

Wat geldt bij vertrek naar het buitenland?

Bij emigratie schrijft de school het kind uit als het gezin vertrekt en zich uit de Basisregistratie Personen (BRP) laat uitschrijven. Een ouder met gezamenlijk gezag mag het kind niet zonder toestemming van de andere ouder of de rechter naar het buitenland meenemen.

Gebeurt dat toch, dan kan sprake zijn van internationale kinderontvoering; lees daarover wanneer een ouder het kind meeneemt naar het buitenland zonder toestemming.

Kan een kind worden uitgeschreven voor thuisonderwijs?

Alleen met een vrijstelling van de leerplicht. Ouders vragen die aan bij de leerplichtambtenaar, bijvoorbeeld op grond van art. 5 onder a (lichamelijke of psychische ongeschiktheid) of art. 5 onder b Leerplichtwet (bezwaar tegen de richting van alle scholen binnen redelijke afstand).

Ook een vrijstelling is een beslissing die ouders met gezamenlijk gezag samen nemen. De gemeente toetst de voorwaarden; een vrijstelling op grond van richtingbezwaar moet tijdig vóór het schooljaar worden ingediend.

Wat doet u als de andere ouder niet instemt?

Probeer eerst samen tot een oplossing te komen, eventueel met een mediator. Lukt dat niet, dan kan ieder van de ouders de rechtbank vragen een beslissing te nemen die in het belang van het kind wenselijk voorkomt (art. 1:253a BW).

De rechter weegt onder meer de wensen en het welzijn van het kind, de reisafstand, de onderwijskwaliteit en de aansluiting bij het niveau, de stabiliteit en de afspraken in het ouderschapsplan. Een kind van twaalf jaar of ouder wordt in de regel gehoord. Bij spoed, bijvoorbeeld vlak voor het nieuwe schooljaar, kan een voorlopige voorziening of een snelle behandeling worden gevraagd.

Wat als een ouder het kind eigenmachtig uitschrijft?

Laat beide scholen direct schriftelijk weten dat u als gezaghebbende ouder niet instemt. Leg vast wanneer u wat heeft gemeld.

Is het kind al op een nieuwe school ingeschreven, dan kunt u de rechter op grond van art. 1:253a BW vragen te bepalen op welke school het kind de komende periode gaat. Herhaald eigenmachtig handelen kan ook meewegen in een procedure over gezag of hoofdverblijf. Houdt de ouder het kind helemaal thuis, dan is de leerplichtambtenaar het aanspreekpunt.

Wat geldt bij speciaal onderwijs en passend onderwijs?

Een school die een kind met extra ondersteuningsbehoefte aangemeld krijgt, heeft zorgplicht: zij moet binnen zes weken een passende plek bieden, op de eigen of een andere school, met eenmaal vier weken verlenging. Voor toelating tot het speciaal onderwijs is een toelaatbaarheidsverklaring van het samenwerkingsverband nodig.

Ook bij de overstap naar speciaal onderwijs beslissen ouders met gezamenlijk gezag samen. Een school die een leerling wil verwijderen, moet eerst zorgen dat een andere school bereid is het kind toe te laten. Bij een conflict met de school zelf kan ook ons artikel over ruzie met de school helpen.

Waar let u op als ouder die het kind wil overplaatsen?

• Ga na of u alleen of samen met de andere ouder het gezag heeft.
• Vraag schriftelijk instemming van de andere ouder en geef hem de tijd om te reageren.
• Regel eerst de toelating op de nieuwe school; de oude school schrijft pas daarna uit.
• Dien bij weigering tijdig een verzoek op grond van art. 1:253a BW in, ruim voor de gewenste overstapdatum.

Waar let u op als ouder die het niet eens is?

• Laat beide scholen schriftelijk weten dat u gezag heeft en niet instemt.
• Vraag als ouder zonder gezag de school om informatie op grond van art. 1:377c BW.
• Onderbouw uw bezwaar met argumenten over het belang van het kind, niet over het conflict tussen ouders.
• Wacht niet af: hoe langer het kind op de nieuwe school zit, hoe zwaarder stabiliteit weegt.

Wat kunnen wij voor u doen bij een conflict over het uitschrijven van uw kind?

• Beoordelen wie het gezag heeft en wat u zonder de andere ouder mag beslissen.
• Opstellen van een brief aan de andere ouder of de school.
• Onderhandelen over afspraken over school en verblijf, en die vastleggen in het ouderschapsplan.
• Een verzoek op grond van art. 1:253a BW indienen of daartegen verweer voeren, zo nodig met spoed.
• Begeleiden van procedures over gezag en hoofdverblijf via onze praktijk als familierecht advocaat.

Samengevat

• Bij gezamenlijk gezag beslissen ouders samen over een schoolwissel; het hoofdverblijf verandert dat niet.
• Een leerplichtig kind wordt pas uitgeschreven na inschrijving elders, bij emigratie of met een vrijstelling.
• Scholen melden in- en uitschrijving binnen zeven dagen via DUO (art. 18 Leerplichtwet).
• Bij onenigheid beslist de rechter op verzoek van een ouder (art. 1:253a BW).

Veelgestelde vragen

Mag de school mijn kind uitschrijven op verzoek van alleen de andere ouder?

Bij gezamenlijk gezag hoort de school beide ouders te betrekken. Bovendien mag een leerplichtig kind alleen worden uitgeschreven als het elders is ingeschreven, bij vertrek naar het buitenland of met een vrijstelling.

Mag een kind van 18 jaar zelf beslissen?

Ja. Met 18 jaar is het kind meerderjarig en eindigt het ouderlijk gezag. De kwalificatieplicht eindigt dan ook.

Heeft een ouder zonder gezag iets te zeggen over de school?

Hij beslist niet mee, maar heeft wel recht op informatie van de school over belangrijke zaken (art. 1:377c BW), tenzij dat het belang van het kind schaadt.

Hoe lang duurt een procedure bij de rechter?

Dat verschilt per rechtbank en per zaak. Bij een dreigende schoolstart kan om een snelle behandeling of een voorlopige voorziening worden gevraagd.

Lees ook: kinderen en scheiden: gids voor ouders die uit elkaar gaan en mediation bij scheiding.