Gepubliceerd op 3 augustus 2020 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Een schadestaatprocedure is de vervolgprocedure waarin alleen nog de omvang van de schadevergoeding wordt vastgesteld, nadat de rechter in de hoofdzaak al heeft geoordeeld dat de wederpartij aansprakelijk is en is veroordeeld tot schadevergoeding op te maken bij staat. Zij staat in de zesde titel van het tweede boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, de artikelen 612 tot en met 615b Rv, en begint met de betekening van een schadestaat.
Inhoudsopgave
Wat is een schadestaatprocedure?
De schadestaatprocedure is geen nieuwe zaak, maar een voortzetting van het geding. Wat in de hoofdzaak is beslist over de grondslag van de aansprakelijkheid staat vast en komt niet opnieuw ter discussie. Het debat gaat alleen nog over de vraag welke schadeposten voor vergoeding in aanmerking komen, hoe hoog die posten zijn en of de vergoedingsplicht wordt verminderd door omstandigheden aan de zijde van de benadeelde.
Dat onderscheid verklaart waarom u, met een veroordeling tot schadevergoeding op te maken bij staat in handen, niet terug bij af bent. Het zwaarste deel is al beslist: het oordeel dat er is tekortgeschoten of onrechtmatig is gehandeld. Wat het verschil tussen wanprestatie en onrechtmatige daad voor die grondslag betekent, leest u in een apart artikel.
Wanneer verwijst de rechter naar de schadestaat?
De rechter begroot de schade het liefst zelf, al in het vonnis waarin hij tot vergoeding veroordeelt (artikel 612 Rv). Alleen als die begroting in de hoofdprocedure niet mogelijk is, verwijst hij partijen naar de schadestaatprocedure. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij toekomstige schade die nog niet vaststaat, of wanneer eerst omvangrijk feitelijk of boekhoudkundig onderzoek nodig is.
Voor de verwijzing hoeft de omvang van de schade niet vast te staan; voldoende is dat schade aannemelijk is. De figuur is wel beperkt tot wettelijke verplichtingen tot schadevergoeding, zoals uit wanprestatie of onrechtmatige daad. Vloeit uw vordering voort uit een rechtshandeling, bijvoorbeeld een contractuele vergoeding of een boetebeding, dan hoort het bedrag thuis in de gewone bodemprocedure, niet in de schadestaat.
Waarom aansprakelijkheid en schade splitsen?
De splitsing heeft praktische voordelen. U voert eerst het aansprakelijkheidsdebat, zonder de omvang van de schade meteen te hoeven onderbouwen en dus zonder de kosten van taxaties, accountantsrapporten en berekeningen. Wijst de rechter de aansprakelijkheid af, dan zijn die kosten u bespaard.
Er is nog een reden. Staat de aansprakelijkheid eenmaal vast, dan verandert de onderhandelingspositie en bereiken partijen vaak alsnog overeenstemming over het bedrag, zonder schadestaatprocedure. Bovendien drukt de splitsing het griffierecht in de hoofdzaak: wie eerst alleen over de aansprakelijkheid procedeert, stelt een vordering van onbepaalde waarde in, met een lager tarief dan bij een vordering waarin meteen een fors bedrag wordt gevorderd.
Hoe start u een schadestaatprocedure?
De procedure is een voortzetting van het geding, maar moet wel zelfstandig aanhangig worden gemaakt. Dat gebeurt door betekening van de schadestaat aan de wederpartij door een deurwaarder. Voor die betekening gelden dezelfde eisen als voor een dagvaarding: aanduiding van partijen, van de rechter, van de dag en het uur van de zitting en van de gronden van de eis. Ontvangt u zelf zo’n stuk, dan leest u in ons artikel over een ontvangen civiele dagvaarding wat er van u wordt verwacht.
De schadestaat moet de schade waarvan vereffening wordt gevorderd, gespecificeerd opgeven: een overzicht van de schadeposten met de feitelijke onderbouwing daarvan. Een exact bedrag per post is niet altijd nodig, omdat de rechter de schade zelfstandig begroot op basis van de aangevoerde feiten. Betaling hoeft niet opnieuw te worden gevorderd; die veroordeling staat al in het vonnis in de hoofdzaak. Ook na betekening kunt u nog nieuwe posten aanvoeren, mits dat de goede procesorde niet schaadt.
Hoe wordt de schade begroot?
De begroting volgt de regels van afdeling 10 van titel 1 van Boek 6 BW. De rechter begroot de schade op de wijze die het meest met de aard ervan overeenkomt en mag haar schatten als exacte vaststelling niet mogelijk is (artikel 6:97 BW). Voor vergoeding komt alleen schade in aanmerking die in zodanig verband staat met de gebeurtenis dat zij aan de aansprakelijke persoon kan worden toegerekend (artikel 6:98 BW).
Daar staan correcties tegenover. Heeft u zelf aan het ontstaan van de schade bijgedragen, dan wordt de vergoedingsplicht verminderd naar evenredigheid van ieders aandeel (artikel 6:101 BW). Voordeel dat uit dezelfde gebeurtenis is voortgevloeid, kan worden verrekend (artikel 6:100 BW), en in uitzonderlijke gevallen matigt de rechter de vergoeding (artikel 6:109 BW). Over de wettelijke rente wordt vaak apart gestreden; die is verschuldigd vanaf het intreden van het verzuim (artikel 6:119 BW).
Hoe verloopt de procedure verder?
Het verdere verloop lijkt op een gewone dagvaardingsprocedure: een conclusiewisseling, doorgaans een mondelinge behandeling, en eventueel bewijsopdrachten. Omdat het debat over schadeomvang vaak boekhoudkundig of technisch van aard is, wordt regelmatig een deskundige benoemd; over die rol schreven wij een apart artikel over deskundigen in civiele procedures. Er wordt opnieuw griffierecht geheven, nu over het gevorderde bedrag.
Bij de rechtbank geldt verplichte procesvertegenwoordiging. Ook de gedaagde moet dus opnieuw een advocaat stellen; doet hij dat niet, dan kan verstek worden verleend en wordt de vordering toegewezen, tenzij zij de rechter onrechtmatig of ongegrond voorkomt. Sinds 1 januari 2025 geldt bovendien het gemoderniseerde bewijsrecht: artikel 843a Rv is vervangen door de artikelen 194 tot en met 195a Rv, en artikel 21 Rv verplicht partijen scherper om de relevante feiten volledig en naar waarheid aan te voeren. Voor een schadedebat, dat draait om stukken uit de administratie van beide partijen, is dat een wezenlijke verandering.
Welke termijnen moet u bewaken?
De veroordeling tot schadevergoeding op te maken bij staat verplicht u niet om meteen te beginnen, maar wachten is niet zonder risico. De rechtsvordering tot vergoeding van schade verjaart vijf jaar nadat u bekend bent geworden met de schade en met de aansprakelijke persoon, en in elk geval twintig jaar na de schadeveroorzakende gebeurtenis (artikel 3:310 BW). U kunt die termijn stuiten, bijvoorbeeld met een schriftelijke aanmaning waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW). Meer daarover leest u in ons artikel over verjaring van vorderingen.
Let daarnaast op de gevolgen van een hoger beroep in de hoofdzaak. Zolang die uitspraak niet onherroepelijk is, kan de grondslag onder de schadestaatprocedure alsnog wegvallen, met het risico dat u al ontvangen bedragen moet terugbetalen.
Wat levert de uitspraak op?
De einduitspraak in de schadestaatprocedure stelt de omvang van de schadevergoeding vast en levert een executoriale titel op. Daarmee is de schade vereffend en kunt u de vordering laten incasseren, zo nodig met beslag. Alle vormen van schadevergoeding kunnen daarbij aan de orde komen, waaronder vermogensschade en, waar de wet dat toelaat, ander nadeel.
Waar let u als benadeelde op?
- Bewaak de verjaringstermijn van vijf jaar en stuit die zo nodig met een schriftelijke aanmaning (art. 3:310 en 3:317 BW).
- Specificeer elke schadepost in de schadestaat en onderbouw die met stukken, zoals facturen en een accountantsrapport.
- Ga na of het vonnis in de hoofdzaak al onherroepelijk is; anders loopt u het risico ontvangen bedragen terug te betalen.
- Neem de wettelijke rente mee vanaf het moment van verzuim (art. 6:119 BW).
Waar let u als aansprakelijke partij op?
- Stel tijdig een advocaat bij de rechtbank; doet u dat niet, dan kan verstek worden verleend.
- Toets elke post op causaal verband en toerekening (art. 6:98 BW).
- Beroep u waar dat kan op eigen schuld en voordeelstoerekening (art. 6:100 en 6:101 BW).
- Houd uw administratie op orde: art. 21 Rv verplicht beide partijen de relevante feiten volledig aan te voeren.
Wat kunnen wij voor u doen bij een schadestaatprocedure?
Wij treden op voor de benadeelde en voor de aansprakelijke partij.
- Wij stellen de schadestaat op, met een onderbouwing per post en de wettelijke rente (art. 6:119 BW).
- Wij voeren verweer op causaal verband, eigen schuld en voordeelstoerekening (art. 6:98 tot en met 6:101 BW).
- Wij beoordelen of een deskundige nodig is en stellen de vragen aan die deskundige op.
- Wij bewaken de verjaringstermijn van art. 3:310 BW en stuiten die tijdig.
- Wij onderhandelen over het bedrag en leggen een schikking vast in een vaststellingsovereenkomst.
Samengevat
- De schadestaatprocedure gaat alleen over de omvang van de schade; de aansprakelijkheid staat al vast (art. 612-615b Rv).
- De rechter verwijst hiernaar alleen als hij de schade niet meteen zelf kan begroten.
- U start de procedure door de schadestaat aan de wederpartij te laten betekenen.
- Bij de begroting gelden de regels van Boek 6 BW, inclusief correcties zoals eigen schuld en voordeeltoerekening.
- Wacht niet te lang: de vordering verjaart in beginsel na vijf jaar (artikel 3:310 BW).
Veelgestelde vragen
Moet ik de aansprakelijkheid opnieuw bewijzen?
Nee. Wat in de hoofdzaak over de grondslag is beslist, staat tussen partijen vast. Het debat in de schadestaatprocedure gaat alleen nog over de schade, het causaal verband en de correcties daarop.
Kan ik posten toevoegen die ik eerder niet noemde?
Ja. De schadestaat is in beginsel niet bindend en kan tijdens de procedure worden aangevuld, mits dat niet in strijd komt met de goede procesorde en de wederpartij er behoorlijk op kan reageren.
Is een advocaat verplicht?
Bij de rechtbank wel, voor beide partijen. Verschijnt de gedaagde niet met een advocaat, dan volgt verstek. Ook als eisende partij heeft u in de praktijk bijstand nodig, omdat schadebegroting een technisch en bewijsintensief onderwerp is.
Kan ik de schadestaatprocedure vermijden?
Vaak wel. Zodra de aansprakelijkheid vaststaat, is er ruimte om over het bedrag te onderhandelen en de uitkomst in een vaststellingsovereenkomst vast te leggen. Dat bespaart tijd, griffierecht en deskundigenkosten. Lukt dat niet, dan legt u het overgebleven geschilpunt alsnog aan de rechter voor; ook een kort geding om een voorschot kan dan uitkomst bieden.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.
