Snel scheiden: zo verkort u de echtscheidingsprocedure

Gepubliceerd op 8 september 2022 · Laatst bijgewerkt op 4 oktober 2026

Snel scheiden lukt vooral als u het samen eens bent. Bij een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen beslist de rechter meestal zonder zitting, direct op de stukken. De uitzondering: een advocaat moet het verzoek altijd indienen, en de scheiding is pas definitief als de beschikking binnen zes maanden is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW).

Waar gaat de tijd in een scheiding werkelijk in zitten?

De tijd gaat bijna nooit in de echtscheiding zelf zitten, maar in de gevolgen ervan. Hoe meer punten u aan de rechter voorlegt, hoe langer de procedure duurt.

Juridisch is de echtscheiding eenvoudig. Volgens artikel 1:151 BW spreekt de rechter haar uit op één grond: het huwelijk is duurzaam ontwricht. Bent u het daarover eens, dan hoeft u die ontwrichting niet te bewijzen. Tijd kosten de gevolgen: de verdeling van het vermogen, de woning, de pensioenen, de alimentatie en de afspraken over de kinderen.

Elke vraag waarover u het oneens blijft, voegt een ronde toe. Denk aan een verweerschrift, een tegenverzoek, een zitting of een deskundigenbericht over de waarde van een woning of een onderneming. Elk van die stappen kost al snel maanden. Wie sneller wil scheiden, stuurt dus niet op de procedure, maar op het aantal geschilpunten dat bij de rechter terechtkomt.

Kies waar het kan voor een gemeenschappelijk verzoek

Het gemeenschappelijk verzoek is de snelste route. Er is geen wederpartij, dus geen verweertermijn, en zonder minderjarige kinderen volgt meestal geen zitting.

Bij een gemeenschappelijk verzoek staan beide echtgenoten achter hetzelfde verzoekschrift. Eén gezamenlijke advocaat dient het in, of een advocaat namens u beiden. Volgens de Rechtspraak volgt bij een gemeenschappelijk verzoek zonder kinderen geen zitting en doet de rechter direct uitspraak.

Bij een eenzijdig verzoek ligt dat anders. Het verzoekschrift wordt dan aan de andere echtgenoot betekend. Die heeft zes weken om een verweerschrift in te dienen, of drie maanden als hij of zij in het buitenland woont. Daarna volgt meestal een zitting. De Rechtspraak noemt voor een scheiding een duur van minimaal zes weken tot meer dan een jaar, afhankelijk van hoe snel u het eens wordt.

Let wel op de keerzijde: een gezamenlijke advocaat kan niet voor één van u partij kiezen. Is er een groot verschil in vermogen of inkomen, een onderneming of zijn er schulden? Dan is eigen advies verstandiger dan snelheid. Hoe de stappen op elkaar volgen, leest u in ons overzicht scheiden in tien stappen.

Leg uw afspraken vast in een echtscheidingsconvenant

Wat u samen afspreekt, legt u vast in een echtscheidingsconvenant. De rechter kan die afspraken in de beschikking opnemen, zodat u ze zo nodig kunt afdwingen.

In het convenant regelt u de verdeling van de gemeenschap of de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden. Ook de woning en de hypotheek, de pensioenverevening, de partneralimentatie en de fiscale afwikkeling horen erin. Het convenant wordt bij het verzoekschrift gevoegd. Neemt de rechter de afspraken op in de beschikking, dan krijgen zij dezelfde kracht als een rechterlijke beslissing. Komt een van u zijn afspraken niet na, dan kan de ander ze via een deurwaarder laten uitvoeren.

Welk vermogen u verdeelt, hangt af van uw trouwdatum. Trouwde u op of na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen: vermogen van vóór het huwelijk, erfenissen en schenkingen vallen daarbuiten. Trouwde u eerder, dan geldt in beginsel de algehele gemeenschap van goederen. Wat in de gemeenschap valt, wordt volgens artikel 1:100 BW bij helfte verdeeld. Verzwijgt een echtgenoot bewust een goed, dan verliest hij of zij volgens artikel 3:194 BW zijn aandeel daarin. Wat u later nog kunt aanpassen, leest u in ons artikel over het wijzigen van een echtscheidingsconvenant.

Maak een ouderschapsplan als u minderjarige kinderen heeft

Heeft u minderjarige kinderen, dan hoort bij het verzoekschrift een ouderschapsplan (artikel 815 Rv). Ontbreekt dat plan, dan neemt de rechtbank het verzoek in beginsel niet in behandeling. Een onvolledig of ontbrekend ouderschapsplan kost dus direct tijd.

In het ouderschapsplan legt u ten minste vast hoe u de zorg- en opvoedingstaken verdeelt, hoe u de kosten van verzorging en opvoeding draagt, en hoe u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen. Ook vermeldt u hoe de kinderen bij het opstellen van het plan zijn betrokken.

Kinderen van twaalf jaar en ouder krijgen van de rechter de gelegenheid om hun mening te geven (artikel 809 Rv). Ook met jongere kinderen kan de rechter een gesprek voeren. Wat er verder bij een ouderschapsplan komt kijken, leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Schakel een mediator in als u er samen niet uitkomt

Lukt het niet om zelf tot afspraken te komen, dan is mediation meestal sneller dan procederen. Mediation is vrijwillig: u bent niet verplicht om eerst te mediaten.

Een mediator is een onpartijdige derde. Hij of zij begeleidt het gesprek en helpt u afspraken te maken die u allebei kunt dragen. De uitkomst wordt op papier gezet, en een advocaat verwerkt die afspraken daarna in het convenant en, als u kinderen heeft, in het ouderschapsplan.

De wet verplicht u niet om te mediaten voordat u naar de rechter gaat, maar de rechter kan u wel naar een mediator verwijzen. Heeft u kinderen, dan levert mediation een dubbele winst op: u regelt de scheiding sneller en u legt een basis voor de jaren waarin u samen ouder blijft. Hoe zo’n traject verloopt, leest u in ons artikel over scheiden met behulp van mediation.

Wat kunt u voorbereiden voordat u een advocaat inschakelt?

Hoe completer uw dossier, hoe minder uren uw advocaat nodig heeft. Zet de belangrijkste gegevens en stukken vooraf op een rij.

• De gegevens van beide echtgenoten en de kinderen, de huwelijksdatum en eventuele huwelijkse voorwaarden.
• Een overzicht van bezittingen en schulden: bankrekeningen, de woning met de hypotheek en de meest recente waardebepaling, de auto, een eventuele onderneming, spaargeld, beleggingen, kredieten en belastingschulden.
• De laatste aanslagen en jaaropgaven, de pensioenoverzichten van u beiden en de polissen van lopende verzekeringen.
• Een lijst van de punten waarover u het al eens bent, en een lijst van de punten waarover niet. Vooral die tweede lijst bepaalt hoe lang uw scheiding duurt.

Regel ook op tijd de praktische kant rond de woning: een taxatie, het ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid bij de bank en, als een van u blijft wonen, de akte van verdeling bij de notaris.

Hoe voorkomt u vertraging bij alimentatie en de woning?

Alimentatie en de echtelijke woning zijn twee onderwerpen waarover scheidende partners vaak lang onderhandelen. Wie hier vroeg de cijfers en de bank bij betrekt, wint tijd.

Eerst de partneralimentatie. Sinds 1 januari 2020 duurt die volgens artikel 1:157 BW in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Er gelden uitzonderingen voor lange huwelijken, voor wie de pensioengerechtigde leeftijd nadert en voor gezinnen met jonge kinderen. Kinderalimentatie loopt door tot het kind 21 jaar wordt (artikel 1:395a BW). Laat vooraf berekenen wat draagkracht en behoefte opleveren, dan praat u over cijfers in plaats van standpunten. Meer daarover leest u in ons artikel over hoe lang en hoeveel partneralimentatie u betaalt.

Dan de woning. Blijft een van u erin wonen, dan moet de bank instemmen met het ontslag van de ander uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. De bank toetst dat zelf, los van wat u onderling afspreekt. Vraag die instemming daarom vroeg aan en niet pas als het convenant klaar is. Welke keuzes u heeft, leest u in ons artikel over de vraag wie de woning krijgt bij een echtscheiding.

Laat de beschikking binnen zes maanden inschrijven

Een uitgesproken echtscheiding is nog geen voltooide echtscheiding. Het huwelijk is pas ontbonden als de beschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW).

U heeft voor die inschrijving zes maanden, gerekend vanaf de dag waarop de beschikking onherroepelijk is geworden. Laat u die termijn verlopen, dan verliest de beschikking haar kracht en moet de procedure opnieuw.

Normaal wordt een beschikking pas onherroepelijk als de beroepstermijn van drie maanden voorbij is. Dat wachten kunt u voorkomen met een akte van berusting: daarin verklaart u allebei dat u niet in hoger beroep gaat. De beschikking is dan direct onherroepelijk en kan meteen worden ingeschreven. Naast het gemeenschappelijk verzoek is dat de tweede grote tijdwinst in een scheiding.

Wat kost te veel haast u?

Snel scheiden betekent niet haasten, maar de juiste route kiezen en een compleet dossier aanleveren. Een snelle afspraak die belangrijke onderwerpen overslaat, kan u later alsnog tijd en geld kosten.

Een voorbeeld ter illustratie: twee echtgenoten spreken in één middag alles af, maar vergeten de pensioenverevening. Jaren later blijkt dat een van hen recht had op een deel van het ouderdomspensioen van de ander. Dat punt moet dan alsnog worden geregeld, vaak met meer moeite dan bij de scheiding zelf. Meer over het verloop van de procedure leest u bij de Rechtspraak. De wettelijke regels over echtscheiding vindt u in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek op wetten.overheid.nl.

Samengevat

• Een gemeenschappelijk verzoek is de snelste route; zonder minderjarige kinderen volgt meestal geen zitting.
• Bij een eenzijdig verzoek heeft uw echtgenoot zes weken voor verweer, of drie maanden vanuit het buitenland.
• Leg afspraken vast in een convenant en, met minderjarige kinderen, in een verplicht ouderschapsplan.
• Een akte van berusting voorkomt dat u drie maanden op de beroepstermijn wacht.
• Laat de beschikking binnen zes maanden inschrijven, anders vervalt zij.

Veelgestelde vragen

Hoe snel kan een scheiding rond zijn?

Volgens de Rechtspraak duurt een scheiding minimaal zes weken en bij onenigheid soms meer dan een jaar. Met een gemeenschappelijk verzoek, een compleet convenant, zo nodig een ouderschapsplan en een akte van berusting komt u het dichtst bij die ondergrens.

Kan ik scheiden zonder advocaat?

Nee. Een advocaat moet het verzoekschrift tot echtscheiding indienen. Bij een gemeenschappelijk verzoek kunt u wel samen één advocaat inschakelen. Dat bespaart kosten en tijd.

Moet ik naar de zitting?

Bij een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen meestal niet; de rechter beslist dan op de stukken. Bij een eenzijdig verzoek en in zaken met kinderen volgt vaker een zitting.

Kan ik scheiden als mijn partner niet meewerkt?

Ja. U dient dan een eenzijdig verzoek in. Uw echtgenoot krijgt zes weken om verweer te voeren, of drie maanden als hij of zij in het buitenland woont. Het is voldoende dat het huwelijk voor u duurzaam ontwricht is.

Wat als wij het over één punt niet eens worden?

Dan kunt u dat punt apart houden. Over alles waarover u het wel eens bent, maakt u afspraken in het convenant. Alleen het resterende geschilpunt legt u aan de rechter voor. Dat is meestal sneller dan de hele scheiding op één onderwerp laten wachten.

Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.