Gepubliceerd op 8 september 2022 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Snel scheiden lukt in Nederland vooral door het eens te worden: bij een gemeenschappelijk verzoek beslist de rechtbank doorgaans op de stukken en is er geen zitting nodig. Een advocaat is hoe dan ook verplicht om het verzoekschrift in te dienen. De scheiding is pas definitief als de beschikking binnen zes maanden is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW).
Inhoudsopgave
Snel scheiden: waar de tijd werkelijk in gaat zitten
De echtscheiding zelf is juridisch eenvoudig. De rechter spreekt haar uit op de enkele grond dat het huwelijk duurzaam ontwricht is (artikel 1:151 BW), en die ontwrichting hoeft u niet te bewijzen als u het daarover eens bent. Wat tijd kost, zijn de gevolgen: de verdeling van het vermogen, de woning, de pensioenen, de alimentatie en de afspraken over de kinderen.
Elke deelvraag waarover u het oneens blijft, voegt een ronde toe. Een verweerschrift, een tegenverzoek, een zitting, een deskundigenbericht over de waarde van een woning of een onderneming: het zijn stuk voor stuk maanden. Wie sneller wil scheiden, moet dus niet op de procedure sturen maar op het aantal geschilpunten dat u aan de rechter voorlegt.
Het gemeenschappelijk verzoek: de snelste route
Bent u het samen eens, dan dient u een gemeenschappelijk verzoek in. Beide echtgenoten staan dan achter hetzelfde verzoekschrift, dat door een gezamenlijke advocaat of door een advocaat namens beiden wordt ingediend. Er is geen verweerder, dus geen verweertermijn, en bij een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen wordt in de regel geen zitting bepaald: de rechter beslist op de stukken.
Dat scheelt de meeste tijd. Bij een eenzijdig verzoek moet het verzoekschrift aan de andere echtgenoot worden betekend en heeft die zes weken om een verweerschrift in te dienen; woont hij of zij in het buitenland, dan is die termijn drie maanden. Daarna volgt vrijwel altijd een zitting. De Rechtspraak houdt het erop dat een scheiding minimaal zes weken duurt en bij onenigheid meer dan een jaar kan lopen.
Let wel op de keerzijde: een gezamenlijke advocaat kan geen van beiden partijdig adviseren. Zijn er scheve vermogensverhoudingen, een onderneming, een ongelijke verdiencapaciteit of schulden, dan is eigen advies verstandiger dan snelheid. Hoe de stappen op elkaar volgen, zetten wij uiteen in ons overzicht in tien stappen scheiden.
Het echtscheidingsconvenant: de afspraken vastleggen
Wat u samen afspreekt, legt u vast in een echtscheidingsconvenant. Daarin regelt u de verdeling van de gemeenschap of de afwikkeling van de huwelijkse voorwaarden, de woning en de hypotheek, de pensioenverevening, de partneralimentatie en de fiscale afwikkeling. Het convenant wordt aan het verzoekschrift gehecht, zodat de rechter de afspraken in de beschikking kan opnemen. Daarmee krijgen zij dezelfde kracht als een rechterlijke beslissing en kunnen zij zo nodig worden geexecuteerd.
Trouwde u op of na 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen: voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen vallen er buiten. Trouwde u daarvoor, dan geldt in beginsel nog de algehele gemeenschap. Wat er wel in de gemeenschap valt, wordt bij helfte verdeeld (artikel 1:100 BW). Verzwijgt een echtgenoot bewust een goed, dan verbeurt hij zijn aandeel daarin (artikel 3:194 BW). Wat u later nog kunt bijstellen, leest u in ons artikel over het wijzigen van een echtscheidingsconvenant.
Het ouderschapsplan is verplicht als u kinderen heeft
Heeft u minderjarige kinderen, dan moet bij het verzoekschrift een ouderschapsplan worden gevoegd (artikel 815 Rv). Zonder dat plan neemt de rechtbank het verzoek in beginsel niet in behandeling, en dat is in de praktijk de belangrijkste oorzaak van vertraging in scheidingen met kinderen.
In het ouderschapsplan legt u ten minste vast hoe u de zorg- en opvoedingstaken verdeelt, hoe u de kosten van verzorging en opvoeding draagt en hoe u elkaar informeert en raadpleegt over belangrijke onderwerpen. U vermeldt daarbij op welke wijze de kinderen bij het opstellen zijn betrokken. De rechtbank nodigt kinderen vanaf ongeveer acht jaar uit voor een kindgesprek; minderjarigen van twaalf jaar en ouder worden op grond van artikel 809 Rv in de gelegenheid gesteld hun mening kenbaar te maken. Wat er verder bij komt kijken, beschrijven wij in ons artikel over het ouderschapsplan.
Mediation wanneer u er samen niet uitkomt
Lukt overeenstemming niet zonder hulp, dan is mediation vrijwel altijd sneller dan procederen. Een mediator is een onpartijdige derde die het gesprek begeleidt en helpt afspraken te formuleren die beide partijen kunnen dragen. De uitkomst wordt vastgelegd en kan daarna door een advocaat in het convenant en het ouderschapsplan worden verwerkt.
Mediation is in Nederland vrijwillig: er bestaat geen wettelijke verplichting om te mediaten voordat u naar de rechter kunt. Wel kan de rechter partijen naar een mediator verwijzen. Voor scheidingen met kinderen is de winst dubbel: u regelt niet alleen de scheiding sneller, u legt ook de basis voor de jaren waarin u samen ouder blijft. Hoe dat traject loopt, beschrijven wij in ons artikel over echtscheiding door middel van mediation.
Wat u kunt voorbereiden voordat u een advocaat inschakelt
Hoe completer uw dossier, hoe minder uren er nodig zijn. Zet de gegevens van beide echtgenoten en de kinderen op een rij, met de huwelijksdatum en eventuele huwelijkse voorwaarden. Maak vervolgens een overzicht van bezittingen en schulden: bankrekeningen, de woning met de hypotheek en de meest recente waardebepaling, de auto, een eventuele onderneming, spaargeld en beleggingen, kredieten en belastingschulden.
Verzamel daarnaast de laatste aanslagen en jaaropgaven, de pensioenoverzichten van beide partners en de polissen van lopende verzekeringen. Schrijf op waarover u het al eens bent en waarover niet; juist die tweede lijst bepaalt hoe lang uw scheiding gaat duren. Regel ten slotte tijdig de praktische kant rond de woning: taxatie, ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid bij de bank en, als een van u blijft wonen, de akte van verdeling bij de notaris.
Alimentatie en de woning: de twee taaiste onderwerpen
Twee onderwerpen vertragen scheidingen het vaakst. Het eerste is de partneralimentatie. Sinds 1 januari 2020 bedraagt de wettelijke duur in beginsel de helft van de huwelijksduur met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW), met uitzonderingen voor lange huwelijken, voor wie de pensioengerechtigde leeftijd nadert en voor huishoudens met jonge kinderen. Kinderalimentatie loopt door tot het kind eenentwintig jaar wordt (artikel 1:395a BW). Wie vooraf laat doorrekenen wat draagkracht en behoefte opleveren, discussieert daarna over cijfers in plaats van over posities; wij werken dat uit in ons artikel over hoe lang en hoeveel partneralimentatie.
Het tweede is de echtelijke woning. Blijft een van beiden erin wonen, dan moet de bank instemmen met ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek, en die toets staat los van uw onderlinge afspraken. Vraag die instemming daarom vroeg aan en niet pas als het convenant klaar is. Welke keuzes u heeft, beschrijven wij in ons artikel over de vraag wie de woning krijgt bij echtscheiding.
De laatste stap: inschrijving binnen zes maanden
Een uitgesproken echtscheiding is nog geen voltooide echtscheiding. De beschikking moet worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar u bent getrouwd, en pas door die inschrijving is het huwelijk ontbonden (artikel 1:163 BW). U heeft daarvoor zes maanden na de dag waarop de beschikking onherroepelijk is geworden.
Laat u die termijn verlopen, dan verliest de beschikking haar kracht en moet de hele procedure opnieuw. Om niet op de beroepstermijn van drie maanden te hoeven wachten, tekenen beide echtgenoten in de regel een akte van berusting; daarmee is de beschikking direct onherroepelijk en kan zij meteen worden ingeschreven. Dat is, naast het gemeenschappelijk verzoek, de tweede grote tijdwinst in een scheiding.
Veelgestelde vragen
Hoe snel kan een scheiding rond zijn?
Bij een gemeenschappelijk verzoek met een compleet convenant en, indien nodig, een ouderschapsplan is enkele weken realistisch: de rechtbank beslist op de stukken, u tekent een akte van berusting en de beschikking wordt ingeschreven. De Rechtspraak noemt zes weken als ondergrens en meer dan een jaar wanneer partijen het oneens blijven.
Kan ik scheiden zonder advocaat?
Nee. Het verzoekschrift tot echtscheiding moet door een advocaat worden ingediend. Wel kunt u samen een advocaat inschakelen bij een gemeenschappelijk verzoek, wat kosten en tijd bespaart.
Moet ik naar de zitting?
Bij een gemeenschappelijk verzoek zonder minderjarige kinderen doorgaans niet; de rechter beslist dan op de stukken. Bij een eenzijdig verzoek en in zaken met kinderen wordt vaker een zitting bepaald.
Kan ik scheiden als mijn partner niet meewerkt?
Ja. U dient dan een eenzijdig verzoek in. Uw echtgenoot krijgt zes weken om verweer te voeren, of drie maanden als hij of zij in het buitenland woont. Duurzame ontwrichting van slechts een kant is voldoende grond voor de rechter.
Wat gebeurt er als wij het over een punt niet eens worden?
Dan kunt u dat punt afsplitsen: over alles waarover u het wel eens bent maakt u afspraken in het convenant, en het resterende geschilpunt legt u aan de rechter voor. Dat is bijna altijd sneller dan de hele scheiding op een onderwerp laten wachten.
Begeleiding bij een snelle scheiding
Snel scheiden is geen kwestie van haast maken, maar van de juiste route kiezen en het dossier compleet aanleveren. Law & More begeleidt gemeenschappelijke verzoeken, stelt convenanten en ouderschapsplannen op en procedeert waar overeenstemming niet haalbaar blijkt. Wij zeggen ook wanneer snelheid u geld kost: een afspraak die in een uur is gemaakt maar de pensioenverevening overslaat, komt jaren later terug.
Meer over het verloop van de procedure leest u bij de Rechtspraak; de wettelijke bepalingen over echtscheiding vindt u in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek op wetten.overheid.nl.
