Gepubliceerd op 15 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
De politie mag telefoons tappen, apparaten hacken en camera’s inzetten, maar alleen binnen grenzen die de wet precies trekt. Tappen en hacken mogen alleen bij verdenking van een ernstig misdrijf, op bevel van de officier van justitie en na schriftelijke machtiging van de rechter-commissaris. Lichtere middelen, zoals een korte camera-observatie bij een woning, kan de politie soms zonder bevel inzetten.
De regels staan vooral in het Wetboek van Strafvordering (Sv), de Politiewet 2012, de Gemeentewet en de Wet politiegegevens. Sinds 1 maart 2019 heeft de politie met de Wet computercriminaliteit III een wettelijke bevoegdheid om telefoons en computers binnen te dringen. Het uitgangspunt: hoe dieper een middel in uw privacy ingrijpt (artikel 10 en 13 Grondwet, artikel 8 EVRM), hoe zwaarder de voorwaarden en hoe hoger de instantie die toestemming geeft.
Inhoudsopgave
Welk middel vraagt welke toestemming?
| Middel | Wetsartikel | Soort verdenking | Wie beslist | Duur bevel |
|---|---|---|---|---|
| Niet-stelselmatige observatie (kort, beperkt) | Art. 3 Politiewet 2012 | Geen bijzondere eis | Politie | Geen wettelijke termijn |
| Stelselmatige observatie | Art. 126g Sv | Misdrijf | Officier van justitie | Ten hoogste drie maanden, verlengbaar |
| Opnemen van vertrouwelijke communicatie (microfoon) | Art. 126l Sv | Misdrijf uit art. 67 lid 1 Sv met ernstige inbreuk op de rechtsorde; in een woning: acht jaar of meer | Officier, na machtiging rechter-commissaris | Vier weken, verlengbaar |
| Tappen | Art. 126m Sv | Misdrijf uit art. 67 lid 1 Sv met ernstige inbreuk op de rechtsorde | Officier, na machtiging rechter-commissaris | Vier weken, verlengbaar |
| Hacken | Art. 126nba Sv | Als bij tappen; voor vastleggen of ontoegankelijk maken van gegevens: acht jaar of meer of bij AMvB aangewezen | Officier, na machtiging rechter-commissaris; volgens OM-beleid ook toestemming College van procureurs-generaal | Vier weken, verlengbaar |
De rechter-commissaris is een onafhankelijke rechter. Hij toetst vooraf of de verdenking ernstig genoeg is en of het onderzoek het middel dringend nodig heeft. Lichtere bevoegdheden mag een agent zelfstandig toepassen, zoals de vordering om een identiteitsbewijs te tonen (artikel 8 Politiewet 2012).
Wanneer mag de politie communicatie tappen?
Tappen mag alleen bij verdenking van een misdrijf waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (artikel 67 lid 1 Sv). Dat zijn vooral misdrijven waarop vier jaar of meer gevangenisstraf staat, plus een aantal met name genoemde misdrijven. Het misdrijf moet door zijn aard of samenhang met andere misdrijven een ernstige inbreuk op de rechtsorde opleveren, en het onderzoek moet het tappen dringend vorderen (artikel 126m Sv).
- Wat getapt kan worden: telefoongesprekken, sms, e-mail en internetverkeer over een bepaalde aansluiting.
- Het bevel: schriftelijk, met onder meer het misdrijf, zo mogelijk de naam van de verdachte en het nummer of de aansluiting.
- De duur: ten hoogste vier weken, telkens te verlengen met vier weken, steeds met een nieuwe machtiging.
Berichten in versleutelde apps zijn via een gewone tap vaak niet leesbaar. Daarom zet de politie in zulke zaken soms de hackbevoegdheid in. Voor het opnemen van gesprekken met een verborgen microfoon geldt artikel 126l Sv. Moet de politie daarvoor zonder toestemming een woning binnengaan, dan moet het gaan om een misdrijf waarop acht jaar of meer staat.
Hoort u dat u bent getapt?
Niet meteen. De wet bepaalt dat de betrokkene schriftelijk wordt ingelicht zodra het belang van het onderzoek dat toelaat (artikel 126bb Sv). Bent u verdachte, dan komen de tapverslagen die voor uw zaak van belang zijn in het strafdossier. Uw advocaat kan die stukken inzien en toetsen of de tap rechtmatig was. Gesprekken met uw advocaat vallen onder het verschoningsrecht; opnamen daarvan moeten worden vernietigd.
Wanneer mag de politie een computer of telefoon hacken?
De hackbevoegdheid staat in artikel 126nba Sv. De politie mag op afstand binnendringen in een apparaat dat bij de verdachte in gebruik is. De voorwaarden zijn dezelfde als bij tappen: een misdrijf uit artikel 67 lid 1 Sv met een ernstige inbreuk op de rechtsorde, een onderzoek dat het dringend vordert, een schriftelijk bevel van de officier van justitie en een voorafgaande machtiging van de rechter-commissaris. Het bevel geldt ten hoogste vier weken en kan telkens met vier weken worden verlengd.
De wet noemt de doelen waarvoor de politie mag binnendringen:
- kenmerken van het apparaat of de gebruiker vaststellen;
- een tap, een opname van vertrouwelijke communicatie of een stelselmatige observatie uitvoeren;
- gegevens vastleggen die in het apparaat zijn opgeslagen;
- gegevens ontoegankelijk maken.
Voor de laatste twee doelen gelden zwaardere eisen. Het moet dan gaan om een misdrijf waarop acht jaar of meer gevangenisstraf staat, of om een misdrijf dat bij algemene maatregel van bestuur is aangewezen. Volgens het beleid van het Openbaar Ministerie legt de officier van justitie een hack eerst voor aan de Centrale toetsingscommissie; het College van procureurs-generaal geeft daarna toestemming. Een speciaal aangewezen politieteam voert de hacks uit.
Een “geautomatiseerd werk” is elk apparaat dat gegevens opslaat, verwerkt en overdraagt: smartphones en tablets, laptops en servers, maar ook apparaten met een internetverbinding zoals een slimme camera. De bevoegdheid richt zich op het apparaat van een of meer bepaalde verdachten. Het is geen middel om grote groepen mensen te volgen. Hacken wordt bijvoorbeeld ingezet bij georganiseerde drugscriminaliteit, witwassen en ernstige cybercrime.
Waar zitten de risico’s van hacken door de politie?
De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt toezicht op de technische uitvoering van de hackbevoegdheid en rapporteert daarover. Aandachtspunten in het debat zijn het gebruik van commerciële hacksoftware waarvan de politie de werking niet volledig kan controleren, de beveiliging en vastlegging van verzamelde gegevens, en het risico dat communicatie met geheimhouders zoals advocaten wordt vastgelegd. Voor de verdediging zijn dit concrete punten om het onderzoek op te toetsen.
Om een apparaat binnen te komen, gebruikt de politie zwakke plekken in software. Soms gaat het om lekken die de fabrikant nog niet kent. Dat is omstreden, omdat een lek dat openblijft ook door criminelen kan worden misbruikt. De hackbevoegdheid geeft de politie geen recht om fabrikanten te verplichten achterdeurtjes in te bouwen.
Wanneer mag de politie camera’s inzetten?
Welke regels gelden, hangt af van wie de camera plaatst en waarom. Er zijn drie hoofdvormen.
| Vorm | Grondslag | Wie beslist | Kenbaar of heimelijk |
|---|---|---|---|
| Vast of flexibel cameratoezicht in de openbare ruimte | Art. 151c Gemeentewet | Burgemeester, als de gemeenteraad die bevoegdheid heeft gegeven | Kenbaar, bijvoorbeeld met borden |
| Tijdelijke politiecamera’s en drones bij een concrete aanleiding | Art. 3 Politiewet 2012 | Politie, onder gezag van burgemeester of officier | In beginsel kenbaar |
| Camera voor opsporing | Art. 3 Politiewet (licht) of art. 126g Sv (stelselmatig) | Politie of officier van justitie | Kan heimelijk |
Wanneer is camera-observatie stelselmatig?
Observatie is stelselmatig als daarmee een min of meer volledig beeld ontstaat van bepaalde aspecten van iemands persoonlijke leven. Dan is een bevel van de officier van justitie nodig (artikel 126g Sv). De duur, de plaats, de intensiteit en het gebruik van technische hulpmiddelen wegen mee.
De rechtbank Zeeland-West-Brabant oordeelde op 15 december 2022 over een camera die drie dagen op de achterkant van een woning was gericht. Alleen de bovenkant van de achterpui, een raam en de achterdeur waren zichtbaar; naar binnen kijken kon niet. De observatie was gericht op activiteiten rond de woning en op bezoekers, niet op een volledig beeld van het privéleven. De rechtbank vond dat geen stelselmatige observatie. Artikel 3 Politiewet bood volgens haar voldoende grondslag, zodat geen bevel nodig was.
Hangt een camera wekenlang op een voordeur, of kan zij naar binnen kijken, dan ligt dat anders. Ontbreekt dan een bevel, dan kan dat een vormverzuim zijn. De rechter beslist daarna welk gevolg dat krijgt (artikel 359a Sv): geen gevolg, strafvermindering of uitsluiting van bewijs.
Wat geldt voor gemeentelijk cameratoezicht?
Vaste camera’s in uitgaansgebieden en winkelcentra plaatst meestal de gemeente. De burgemeester legt het gebied en de duur vast in een besluit en moet onderbouwen waarom het toezicht nodig is voor de openbare orde. Het toezicht moet kenbaar zijn, bijvoorbeeld met borden. De beelden worden volgens artikel 151c Gemeentewet uiterlijk na vier weken vernietigd, tenzij ze nodig zijn voor de opsporing van een strafbaar feit dat erop te zien is. Bij flexibel cameratoezicht wijst de burgemeester een gebied aan waarbinnen de camera’s mogen worden verplaatst. Meer over de grenzen van wat de gemeente mag leest u in een apart artikel.
Wat geldt voor drones van de politie?
De politie gebruikt drones bij evenementen, demonstraties en zoekacties. Een drone kan meebewegen en ver inzoomen. Voor de politietaak gelden uitzonderingen op de gewone vliegregels. De privacyregels blijven gelden: de inzet moet een duidelijk doel hebben, in verhouding staan tot dat doel en in beginsel kenbaar zijn. Voor particuliere dronevliegers gelden andere regels; zie ons artikel over drones.
Hoe worden beelden en gegevens beschermd?
Zodra de politie camerabeelden of andere persoonsgegevens verwerkt voor haar taak, geldt de Wet politiegegevens. Voor de gemeente geldt de AVG. De korpschef is verantwoordelijk voor de verwerking door de politie. Hij moet zorgen voor beveiliging, beperkte toegang en afspraken met externe partijen die voor de politie gegevens verwerken. Bij een verwerking met een hoog privacyrisico, zoals een nieuw camerasysteem, hoort vooraf een gegevensbeschermingseffectbeoordeling.
- Recht op informatie: u mag weten waarom gegevens worden verwerkt.
- Recht op kennisneming: u kunt vragen welke gegevens de politie over u heeft.
- Recht op correctie of verwijdering: onjuiste gegevens kunnen worden verbeterd of verwijderd.
Deze rechten zijn niet onbeperkt. De politie kan een verzoek weigeren als dat nodig is voor een lopend onderzoek of om anderen te beschermen. Over de verwerking van uw gegevens kunt u een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens, die toezicht houdt op zowel de AVG als de Wet politiegegevens. Zie ook ons artikel over het recht op vergetelheid.
Wat kunt u doen als u denkt dat de politie te ver ging?
- Als verdachte: laat uw advocaat de bevelen, machtigingen en verlengingen in het dossier controleren. Ontbreken ze of zijn termijnen overschreden, dan kan dat een vormverzuim zijn (artikel 359a Sv).
- Om stukken vragen: uw advocaat kan verzoeken om tapverslagen, camerabeelden of processen-verbaal van de hack aan het dossier toe te voegen. De officier van justitie en zo nodig de rechter beslissen daarover.
- Klacht over de politie: dien eerst een klacht in bij de politie zelf. Bent u niet tevreden over de afhandeling, dan kunt u naar de Nationale ombudsman.
- Schade: heeft u schade door onrechtmatig optreden, dan kunt u schadevergoeding vorderen bij de burgerlijke rechter.
Wat verandert er met het nieuwe Wetboek van Strafvordering?
Stand per oktober 2026: het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar nog niet in werking. De inwerkingtreding volgt bij koninklijk besluit; de streefdatum is 2029. Tot die tijd gelden de huidige artikelnummers, zoals 126g, 126m en 126nba Sv. De geldende tekst staat op wetten.overheid.nl.
Wat wij doen in zaken met tap-, hack- of camerabewijs
- Wij controleren of er een geldig bevel en een machtiging van de rechter-commissaris lagen (artikel 126m en 126nba Sv) en of de termijnen zijn nageleefd.
- Wij beoordelen of een camera-observatie stelselmatig was en dus een bevel vereiste (artikel 126g Sv).
- Wij vragen tapverslagen, camerabeelden en stukken over de hack op.
- Wij voeren verweer op grond van artikel 359a Sv als bewijs onrechtmatig is verkregen.
In het kort
- Tappen (artikel 126m Sv) en hacken (artikel 126nba Sv) vereisen een ernstig misdrijf, een bevel van de officier en een machtiging van de rechter-commissaris.
- Een tap- of hackbevel geldt ten hoogste vier weken en kan telkens met vier weken worden verlengd.
- Stelselmatige observatie, ook met een camera, vereist een bevel van de officier (artikel 126g Sv); een korte, beperkte observatie niet.
- Gemeentelijke camerabeelden worden uiterlijk na vier weken vernietigd, tenzij nodig voor opsporing.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.