Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Een werknemer pleegt computervredebreuk als hij opzettelijk en wederrechtelijk binnendringt in een computersysteem (artikel 138ab Wetboek van Strafrecht), en dat kan ook met zijn eigen gebruikersnaam en wachtwoord. Wie systemen raadpleegt binnen zijn taak, is niet strafbaar; wie dezelfde toegang gebruikt voor zoekacties waarvoor die niet is gegeven, kan dat wel zijn.
Hieronder leest u wat de wet onder computervredebreuk verstaat, wat de Hoge Raad in 2021 besliste over misbruik van een eigen inlog, welke straffen gelden en wat de gevolgen zijn voor het dienstverband. Voor online strafbaar gedrag in bredere zin verwijzen wij naar ons artikel over cybercrime in Nederland.
Inhoudsopgave
Wat verstaat artikel 138ab Sr onder binnendringen?
Computervredebreuk is het opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk of een deel daarvan (artikel 138ab lid 1 Sr). Een geautomatiseerd werk is elk apparaat of systeem dat gegevens elektronisch opslaat, verwerkt en overdraagt, zoals een server, netwerk, database of laptop.
Een beveiliging hoeft niet te zijn doorbroken. De wet noemt vier situaties waarin in ieder geval sprake is van binnendringen:
- het doorbreken van een beveiliging;
- een technische ingreep;
- het gebruik van valse signalen of een valse sleutel;
- het aannemen van een valse hoedanigheid.
Die opsomming is niet uitputtend. Doorslaggevend is of de toegang wederrechtelijk was, dus zonder toestemming van de rechthebbende, en of de dader dat wist of bewust het risico aanvaardde. Het motief speelt geen rol: ook wie zonder opdracht een systeem test, kan strafbaar zijn. Over de grens tussen toegestaan en strafbaar hacken leest u meer in ons aparte artikel.
Misbruik van de eigen inlog: het politiearrest van 30 november 2021
Ja, een werknemer kan met zijn eigen inlog computervredebreuk plegen. Wie zijn autorisatie gebruikt voor zoekacties waarvoor die niet is gegeven, dringt volgens de Hoge Raad binnen met een valse sleutel.
In het arrest van 30 november 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1691) ging het om een politieambtenaar die met zijn dienstnummer en wachtwoord het politiesysteem bevroeg op personen, zonder dat zijn werk daartoe aanleiding gaf. Hij exporteerde de gegevens en gaf ze door aan criminelen. Het hof oordeelde dat hij door misbruik van zijn autorisatie met een valse sleutel was binnengedrongen. De Hoge Raad vond dat oordeel juist, mede gelet op de totstandkomingsgeschiedenis van de wet.
Het hof had ook aangenomen dat de agent een valse hoedanigheid had aangenomen. Dat oordeel kon volgens de Hoge Raad niet uit de bewijsvoering worden afgeleid: het enkele schenden van het vertrouwen van collega’s en de samenleving is daarvoor onvoldoende. Voor de veroordeling maakte dat niet uit, omdat de valse sleutel volstond. De Hoge Raad verlaagde de gevangenisstraf van vijf jaar alleen tot vier jaar en tien maanden, wegens overschrijding van de redelijke termijn. Die straf zag op het geheel van de bewezen feiten, niet op de computervredebreuk alleen.
Wanneer valt een zoekactie buiten de autorisatie?
De autorisatie hangt aan de functie en aan het doel waarvoor de werkgever toegang geeft. Gebruikt een werknemer dezelfde toegang voor een ander doel, dan handelt hij buiten zijn bevoegdheid. Herkenbare situaties zijn:
- gegevens van bekenden, buren of een ex-partner opzoeken;
- uit nieuwsgierigheid dossiers van collega’s of bekende personen openen;
- na uitdiensttreding nog inloggen met een account dat niet is afgesloten;
- inloggen met de gegevens van een collega, ook met diens instemming.
Voor het opzet is van belang of de werknemer wist dat zijn zoekactie niet was toegestaan. Een melding bij het inloggen dat raadpleging alleen voor het werk mag, een gedragscode of een eerdere waarschuwing maakt dat in de praktijk eenvoudiger aan te tonen. Gewoon privégebruik van de werkcomputer, zoals even uw eigen mail lezen, is geen binnendringen.
Welke straf staat op computervredebreuk?
Artikel 138ab Sr kent drie varianten met elk een eigen strafmaximum. De rechter bepaalt de straf binnen die grenzen en kijkt naar de aard en omvang van de raadplegingen, wat met de gegevens is gedaan en eerdere veroordelingen.
| Variant | Artikel | Maximale straf |
|---|---|---|
| Binnendringen in een geautomatiseerd werk | 138ab lid 1 Sr | Gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar of geldboete van de vierde categorie |
| Binnendringen en daarna gegevens overnemen, aftappen of vastleggen | 138ab lid 2 Sr | Gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of geldboete van de vierde categorie |
| Binnendringen via een telecommunicatienetwerk om verwerkingscapaciteit te gebruiken of een derde systeem te bereiken | 138ab lid 3 Sr | Gevangenisstraf van ten hoogste vier jaar of geldboete van de vierde categorie |
Meer over de manier waarop de rechter tussen straffen kiest, leest u bij taakstraf, geldboete of gevangenisstraf. Naast computervredebreuk kunnen andere feiten spelen. Een ambtenaar die vertrouwelijke gegevens doorgeeft, kan ook schending van het ambtsgeheim plegen (artikel 272 Sr). Over het meenemen van bedrijfsgegevens leest u meer bij diefstal van data van uw werkgever.
Ontslag, transitievergoeding en schade: de gevolgen voor het dienstverband
Onbevoegd raadplegen van systemen kan een dringende reden voor ontslag op staande voet opleveren (artikelen 7:677 en 7:678 BW). Of dat standhoudt, hangt af van alle omstandigheden: de aard en frequentie van de raadplegingen, de functie, de duur van het dienstverband, de persoonlijke gevolgen van het ontslag en de vraag of de regels bekend waren. Een strafrechtelijke veroordeling is voor het ontslag niet nodig.
Een werknemer die het ontslag op staande voet wil aantasten, moet binnen twee maanden een verzoek bij de kantonrechter indienen (artikel 7:686a lid 4 BW). Bij ernstig verwijtbaar handelen kan de werknemer zijn transitievergoeding verliezen (artikel 7:673 lid 7 BW).
Voor schade die een werknemer in de uitoefening van zijn werk veroorzaakt, is hij tegenover zijn werkgever alleen aansprakelijk bij opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 7:661 BW). Bij doelbewust misbruik van systemen kan daarvan sprake zijn, maar de werkgever moet dat stellen en bewijzen. Over de route naar schadevergoeding leest u meer bij schadevergoeding via de rechter.
Logbestanden als bewijs: wat telt en wat de verdediging aanvoert
Het bewijs bestaat meestal uit logbestanden waarin staat welk account wanneer welke gegevens heeft geraadpleegd. Daarnaast kijkt de rechter naar de reden van de raadpleging en wat de werknemer van de regels wist.
- Logging van inlogtijden, IP-adressen en zoekopdrachten.
- Gegevens over geopende, gekopieerde of gedownloade bestanden en gebruikte USB-apparaten.
- Gedragscodes, inlogmeldingen en ondertekende verklaringen over toegestaan gebruik.
- Verklaringen over het werk dat de werknemer op dat moment had.
De verdediging kan betwisten dat de werknemer zelf achter de computer zat, dat de raadpleging buiten zijn taak viel of dat hij wist dat het niet mocht. Ook de betrouwbaarheid en volledigheid van het digitale sporenonderzoek kan ter discussie staan. In een civiele procedure kan bewijs soms vooraf worden veiliggesteld; zie voorlopige bewijsverrichtingen en digitaal bewijs.
Een werkgever mag logbestanden in beginsel gebruiken, als de controle een legitiem doel heeft, proportioneel is en werknemers vooraf zijn geïnformeerd (AVG). In een civiele zaak wordt onrechtmatig verkregen bewijs niet automatisch uitgesloten; de rechter weegt dat per geval.
Wat de werkgever vooraf regelt, en wat de werknemer moet weten
Bij computervredebreuk door personeel hangt veel af van wat vooraf is vastgelegd. Dat bepaalt waar de autorisatie eindigt, en daarmee of opzet te bewijzen is.
Maatregelen voor de werkgever
- Geef toegang per functie en leg schriftelijk vast waarvoor systemen mogen worden gebruikt.
- Toon bij gevoelige systemen een inlogmelding over toegestaan gebruik.
- Vraag instemming van de ondernemingsraad voor een regeling over logging en controle van werknemers (artikel 27 lid 1 onder l WOR) en houd rekening met de AVG; lees ook wat uw werkgever van u mag weten.
- Sluit accounts direct af bij uitdiensttreding.
- Handel bij ontdekking snel: een ontslag op staande voet moet onverwijld worden gegeven. Meer over interne maatregelen leest u bij cybercrimerisico’s voor werkgevers.
Als u als werknemer wordt verdacht
- Bij een politieverhoor heeft u recht op een advocaat en hoeft u geen verklaring af te leggen.
- Vraag welke raadplegingen u worden verweten en welke gedragscode of inlogmelding gold.
- Bij ontslag op staande voet: let op de termijn van twee maanden om het aan te vechten.
Onze rol bij verdenking van computervredebreuk op het werk
- Beoordelen of een raadpleging juridisch computervredebreuk oplevert.
- Werkgevers adviseren over een gedragscode, logging en de instemming van de ondernemingsraad.
- Een ontslag op staande voet voorbereiden of aanvechten via onze arbeidsrecht advocaat.
- Een verdachte werknemer bijstaan bij het politieverhoor en ter zitting.
- Digitaal bewijs en IT-aspecten beoordelen met onze ICT-recht advocaat.
Veelgestelde vragen
Kan ik als oud-werknemer nog computervredebreuk plegen?
Ja. Na het einde van het dienstverband vervalt uw autorisatie. Wie met een niet-afgesloten account toch inlogt, dringt wederrechtelijk binnen (artikel 138ab Sr).
Moet de werkgever aangifte doen voordat hij ontslag geeft?
Nee. Het strafrecht en het arbeidsrecht lopen los van elkaar. De werkgever moet voor een ontslag op staande voet wel zelf de dringende reden kunnen bewijzen en onverwijld handelen (artikel 7:677 BW).
