Computervredebreuk door een werknemer: wanneer is raadplegen van systemen strafbaar?

Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Een werknemer pleegt computervredebreuk als hij opzettelijk en wederrechtelijk binnendringt in een computersysteem (artikel 138ab Wetboek van Strafrecht), en dat kan ook met zijn eigen gebruikersnaam en wachtwoord. Wie zijn toegang gebruikt voor zoekacties waarvoor hij geen autorisatie heeft, bijvoorbeeld uit nieuwsgierigheid of voor privédoeleinden, kan strafbaar zijn; wie binnen zijn taak systemen raadpleegt, niet.

Hieronder leest u wat de wet onder computervredebreuk verstaat, wanneer een werknemer zijn autorisatie overschrijdt, welke straffen gelden en wat de arbeidsrechtelijke gevolgen zijn. Voor online strafbaar gedrag in bredere zin verwijzen wij naar ons artikel over cybercrime in Nederland.

Wat is computervredebreuk volgens de wet?

Computervredebreuk is het opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk of een deel daarvan (artikel 138ab lid 1 Sr). Een geautomatiseerd werk is elk apparaat of systeem dat gegevens elektronisch opslaat, verwerkt en overdraagt, zoals een server, netwerk, database of laptop.

Een beveiliging hoeft niet te zijn doorbroken. De wet noemt vier situaties waarin “in ieder geval” sprake is van binnendringen:

• het doorbreken van een beveiliging;
• een technische ingreep;
• het gebruik van valse signalen of een valse sleutel;
• het aannemen van een valse hoedanigheid.

Die opsomming is niet uitputtend. Doorslaggevend is of de toegang wederrechtelijk was, dus zonder toestemming van de rechthebbende, en of de dader dat wist of bewust het risico aanvaardde. Het motief speelt geen rol: ook wie zonder opdracht “alleen even test” of een systeem beveiligt, kan strafbaar zijn. Meer over de grens tussen toegestaan en strafbaar hacken leest u in ons aparte artikel.

Kan een werknemer met zijn eigen inlog computervredebreuk plegen?

Ja. Een werknemer die zijn autorisatie gebruikt voor zoekacties waarvoor die autorisatie niet is gegeven, dringt volgens de Hoge Raad wederrechtelijk binnen met een “valse sleutel”.

In het arrest van 30 november 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1691) ging het om een politieambtenaar die met zijn eigen gebruikersnaam en wachtwoord een politiesysteem bevroeg op personen, zonder dat zijn werk daartoe aanleiding gaf. Hij gaf de gegevens door aan criminelen. Het hof oordeelde dat hij door misbruik van zijn autorisatie met een valse sleutel was binnengedrongen, en de Hoge Raad liet dat oordeel in stand.

Het hof had ook aangenomen dat de agent een valse hoedanigheid had aangenomen. Dat oordeel was volgens de Hoge Raad niet zonder meer begrijpelijk: het enkele schenden van het vertrouwen van collega’s en de samenleving is daarvoor onvoldoende. Voor de bewezenverklaring maakte dat niet uit, omdat de valse sleutel volstond.

Wanneer overschrijdt een werknemer zijn autorisatie?

De autorisatie is gekoppeld aan de functie en aan het doel waarvoor de werkgever toegang geeft. Gebruikt een werknemer dezelfde toegang voor een ander doel, dan handelt hij buiten zijn bevoegdheid.

• gegevens van bekenden, buren of een ex-partner opzoeken;
• uit nieuwsgierigheid dossiers van collega’s of bekende personen openen;
• na uitdiensttreding nog inloggen met een account dat niet is afgesloten;
• inloggen met de gegevens van een collega.

Voor het opzet is van belang of de werknemer wist dat zijn zoekactie niet was toegestaan. Een melding bij het inloggen dat raadpleging alleen voor het werk is toegestaan, een gedragscode of een eerdere waarschuwing maakt dat in de praktijk eenvoudiger aan te tonen.

Welke straf staat op computervredebreuk?

Op eenvoudige computervredebreuk staat een gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar of een geldboete van de vierde categorie (artikel 138ab lid 1 Sr). Neemt de dader na het binnendringen gegevens over, tapt hij ze af of legt hij ze vast, dan is het maximum vier jaar (lid 2).

Ook het binnendringen via een telecommunicatienetwerk om verwerkingscapaciteit te gebruiken of om via het systeem toegang te krijgen tot het systeem van een derde, kent een maximum van vier jaar (lid 3). De rechter bepaalt de straf binnen die grenzen en kijkt daarbij naar de aard en omvang van de raadplegingen, wat met de gegevens is gedaan en eerdere veroordelingen. Meer over die afweging leest u bij taakstraf, geldboete of gevangenisstraf.

Naast computervredebreuk kunnen andere feiten spelen. Een ambtenaar die vertrouwelijke gegevens doorgeeft, kan ook schending van het ambtsgeheim plegen (artikel 272 Sr). Over het meenemen van bedrijfsgegevens leest u meer bij diefstal van data van uw werkgever.

Wat zijn de arbeidsrechtelijke gevolgen?

Onbevoegd raadplegen van systemen kan een dringende reden voor ontslag op staande voet opleveren (artikelen 7:677 en 7:678 BW). Of dat standhoudt, hangt af van alle omstandigheden, zoals de aard en frequentie van de raadplegingen, de functie, de duur van het dienstverband en de vraag of de regels bekend waren.

Een werknemer die het ontslag op staande voet wil aantasten, moet binnen twee maanden een verzoek bij de kantonrechter indienen (artikel 7:686a lid 4 BW). Bij ernstig verwijtbaar handelen kan de werknemer zijn transitievergoeding verliezen (artikel 7:673 lid 7 BW).

Voor schade die een werknemer in de uitoefening van zijn werk veroorzaakt, is hij tegenover zijn werkgever alleen aansprakelijk bij opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 7:661 BW). Bij doelbewust misbruik van systemen kan daarvan sprake zijn, maar de werkgever moet dat stellen en bewijzen. Over de route naar schadevergoeding leest u meer bij schadevergoeding via de rechter.

Hoe wordt computervredebreuk bewezen?

Het bewijs bestaat meestal uit logbestanden waarin staat welk account wanneer welke gegevens heeft geraadpleegd. Daarnaast kijkt de rechter naar de reden van de raadpleging en wat de werknemer van de regels wist.

• Logging van inlogtijden, IP-adressen en zoekopdrachten.
• Gegevens over geopende, gekopieerde of gedownloade bestanden en gebruikte USB-apparaten.
• Gedragscodes, inlogmeldingen en ondertekende verklaringen over toegestaan gebruik.
• Verklaringen over het werk dat de werknemer op dat moment had.

De verdediging kan betwisten dat de werknemer zelf achter de computer zat, dat de raadpleging buiten zijn taak viel of dat hij wist dat het niet mocht. Ook de betrouwbaarheid en volledigheid van het digitale sporenonderzoek kan ter discussie staan. In een civiele procedure kan bewijs soms vooraf worden veiliggesteld; zie voorlopige bewijsverrichtingen en digitaal bewijs.

Waar let u als werkgever op?

• Geef toegang per functie en leg schriftelijk vast waarvoor systemen mogen worden gebruikt.
• Toon bij gevoelige systemen een inlogmelding over toegestaan gebruik.
• Vraag instemming van de ondernemingsraad voor een regeling over logging en controle van werknemers (artikel 27 lid 1 sub l WOR) en houd rekening met de AVG; lees ook wat uw werkgever van u mag weten.
• Sluit accounts direct af bij uitdiensttreding.
• Handel bij ontdekking snel: een ontslag op staande voet moet onverwijld worden gegeven. Meer over interne maatregelen leest u bij cybercrimerisico’s voor werkgevers.

Waar let u als werknemer op?

• Raadpleeg alleen gegevens die u voor een concrete taak nodig heeft.
• Lees de gedragscode en inlogmeldingen: die bepalen mee waar uw autorisatie eindigt.
• Gebruik nooit de inloggegevens van een collega, ook niet met diens instemming.
• Wordt u verhoord, dan heeft u recht op een advocaat en hoeft u geen verklaring af te leggen.
• Bij ontslag op staande voet: let op de termijn van twee maanden.

Wat kunnen wij voor u doen bij computervredebreuk door een werknemer?

• Beoordelen of een raadpleging juridisch computervredebreuk oplevert.
• Werkgevers adviseren over een gedragscode, logging en de instemming van de ondernemingsraad.
• Een ontslag op staande voet voorbereiden of aanvechten via onze arbeidsrecht advocaat.
• Een verdachte werknemer bijstaan bij het politieverhoor en ter zitting.
• Digitaal bewijs en IT-aspecten beoordelen met onze ICT-recht advocaat.

Samengevat

• Computervredebreuk is opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen in een geautomatiseerd werk (artikel 138ab Sr).
• Ook met eigen inloggegevens kan een werknemer binnendringen als hij zijn autorisatie misbruikt (ECLI:NL:HR:2021:1691).
• Het strafmaximum is twee jaar, en vier jaar als gegevens worden overgenomen of vastgelegd.
• Arbeidsrechtelijk kan ontslag op staande voet volgen; schadeaansprakelijkheid jegens de werkgever vereist opzet of bewuste roekeloosheid (artikel 7:661 BW).

Veelgestelde vragen

Is computervredebreuk alleen strafbaar als een beveiliging is gekraakt?

Nee. Het doorbreken van een beveiliging is één van de voorbeelden in artikel 138ab Sr, maar binnendringen kan ook met een valse sleutel, zoals het misbruiken van een geldige autorisatie.

Is privégebruik van de werkcomputer altijd computervredebreuk?

Nee. Even uw privémail lezen op een werkcomputer is geen binnendringen. Het gaat om het raadplegen van systemen of gegevens waarvoor uw toegang niet bedoeld is.

Mag een werkgever logbestanden gebruiken als bewijs?

In beginsel wel, mits de controle een legitiem doel heeft, proportioneel is en werknemers vooraf zijn geïnformeerd. Ook onrechtmatig verkregen bewijs wordt in civiele zaken niet automatisch uitgesloten.

Kan ik als oud-werknemer nog computervredebreuk plegen?

Ja. Na het einde van het dienstverband vervalt uw autorisatie. Wie met een niet-afgesloten account toch inlogt, dringt wederrechtelijk binnen.