Onderneming bij echtscheiding: wat gebeurt er met uw eenmanszaak, VOF of BV?

Drie houten dozen van verschillende grootte op een rij

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026

Wat er bij een echtscheiding met uw onderneming gebeurt, hangt af van twee dingen: uw huwelijksgoederenregime en de rechtsvorm van het bedrijf. Valt de onderneming in de gemeenschap van goederen, dan heeft uw ex-partner in beginsel recht op de helft van de waarde; bent u na 1 januari 2018 getrouwd en bestond het bedrijf al vóór het huwelijk, dan blijft het meestal buiten de verdeling.

Bij een eenmanszaak deelt u de waarde van het bedrijf, bij een VOF uw aandeel in de vennootschap en bij een BV de waarde van de aandelen. Hieronder leest u hoe de regels uit Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) per rechtsvorm uitwerken, wat rechters er recent over beslisten en welke stappen u kunt zetten.

Drie zakelijke professionals in een kantoor die serieus overleggen aan een tafel met documenten en een laptop.

Valt uw onderneming in de gemeenschap van goederen?

Dat hangt af van de datum van uw huwelijk en van wat u eventueel in huwelijkse voorwaarden heeft afgesproken. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap van goederen; voor eerdere huwelijken zonder voorwaarden de algehele gemeenschap.

SituatieValt de onderneming in de verdeling?Wetsartikel
Getrouwd vóór 1 januari 2018, geen huwelijkse voorwaardenJa, ook een bedrijf van vóór het huwelijk, tenzij geërfd of geschonken met uitsluitingsclausuleart. 1:94 BW (oud)
Getrouwd vanaf 1 januari 2018, bedrijf al vóór het huwelijkNee, maar de gemeenschap kan een redelijke vergoeding vorderenart. 1:94 en 1:95a BW
Getrouwd vanaf 1 januari 2018, bedrijf tijdens het huwelijk gestartJaart. 1:94 BW
Huwelijkse voorwaarden met periodiek verrekenbedingAlleen overgespaard inkomen, eventueel inclusief ingehouden winstart. 1:141 BW
Huwelijkse voorwaarden met finaal verrekenbedingVaak volledig, alsof u in gemeenschap was getrouwdart. 1:142 BW

Getrouwd vóór 2018: algehele gemeenschap

Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan valt in beginsel al uw vermogen in de gemeenschap van goederen. Dat geldt ook voor een onderneming die u al vóór het huwelijk had en voor een bedrijf dat u erfde zonder uitsluitingsclausule.

Getrouwd vanaf 2018: beperkte gemeenschap

Sinds 1 januari 2018 blijft vermogen van vóór het huwelijk privé. Ook erfenissen en schenkingen vallen op grond van artikel 1:94 lid 2 BW buiten de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker iets anders heeft bepaald. Een bedrijf dat u tijdens het huwelijk start, valt wel in de gemeenschap.

Een privéonderneming en de waardegroei daarvan blijven bij u. Op grond van artikel 1:95a BW heeft de gemeenschap wel recht op een redelijke vergoeding voor de arbeid en kennis die u tijdens het huwelijk in het bedrijf stak, voor zover de gemeenschap daar niet al op een andere manier van profiteerde, bijvoorbeeld via uw salaris.

Volgens artikel 1:95a lid 2 BW geldt deze vergoedingsregel onder voorwaarden ook voor aandelen in een BV of een aandeel in een VOF; dat speelt vooral bij een directeur-grootaandeelhouder (DGA). De discussie gaat bij een scheiding vaak over de vraag welk deel van de waardestijging aan de gemeenschap moet worden toegerekend.

Hoe een rechter de vergoeding uit artikel 1:95a BW berekende

De Rechtbank Amsterdam besliste op 26 april 2023 over de netto waardestijging van een privéonderneming van € 115.198. De vrouw vond dat de hele stijging aan de gemeenschap toekwam, maar onderbouwde dat niet met concrete omstandigheden. De rechtbank ging daarom uit van het standpunt van de man dat twee derde aan de gemeenschap toekwam, en de vrouw kreeg de helft daarvan: € 38.399,33.

De les: wie meer vordert dan de ondernemer erkent, moet zelf feiten aandragen. Denk aan de uren die in het bedrijf zijn gestoken, het salaris dat daar tegenover stond en de rol van marktomstandigheden in de waardestijging.

Drie professionals in een kantoor bespreken zakelijke documenten tijdens een vergadering.

Welke rol spelen huwelijkse voorwaarden?

Met huwelijkse voorwaarden kunt u de onderneming buiten iedere gemeenschap houden. Wat uw ex-partner dan nog kan vorderen, hangt vooral af van het verrekenbeding.

Huwelijkse voorwaarden zijn alleen geldig als ze bij notariële akte zijn opgemaakt (artikel 1:115 BW). Tegenover schuldeisers werken ze pas als ze zijn ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank (artikel 1:116 BW).

Wat betekent een verrekenbeding voor uw bedrijf?

Een verrekenbeding kan ertoe leiden dat u uw ex-partner toch een deel van de bedrijfswaarde moet vergoeden. Artikel 1:141 BW kent twee varianten.

  • Periodiek verrekenbeding: u verrekent jaarlijks wat u van uw inkomen heeft overgespaard. Is dat niet gebeurd, dan wordt bij de scheiding alsnog verrekend, en ingehouden winst in de onderneming kan daaronder vallen.
  • Finaal verrekenbeding: bij de scheiding wordt verrekend alsof u in gemeenschap van goederen was getrouwd (artikel 1:142 BW). De onderneming telt dan vaak volledig mee.

Wie moet bewijzen dat het bedrijf buiten de verrekening valt?

Heeft u het jaarlijkse verrekenbeding niet uitgevoerd, dan wordt vermoed dat uw vermogen bij de scheiding uit overgespaard inkomen bestaat (artikel 1:141 lid 3 BW). U moet dan aantonen dat iets anders is gefinancierd. In een uitspraak van 17 december 2021 ging het om een onderneming met onroerende zaken die de man al vóór het huwelijk had. Het hof rekende de onzekerheid over hoe die zaken waren betaald toe aan de vrouw; de Hoge Raad vond dat in strijd met de bewijsvermoedens van artikel 1:136 lid 2 en 1:141 lid 3 BW en verwees de zaak terug.

Bewaar daarom leningsovereenkomsten, aflossingsoverzichten en jaarrekeningen van vóór en tijdens het huwelijk. De formulering van het beding bepaalt bovendien welk deel van de bedrijfswinst als overgespaard inkomen geldt.

Eenmanszaak bij echtscheiding: u houdt het bedrijf, maar deelt de waarde

U blijft eigenaar van de eenmanszaak; het bedrijf gaat niet over naar uw ex-partner. Valt de onderneming in de gemeenschap, dan moet u uw ex-partner wel de helft van de waarde van de eenmanszaak vergoeden.

Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon. Bedrijfsmiddelen, voorraad, goodwill en bedrijfsschulden zijn dus uw eigen vermogen. Wilt u doorgaan, dan koopt u uw ex-partner meestal uit, wat druk kan zetten op de liquiditeit van het bedrijf.

Voor zakelijke schulden die in de gemeenschap vielen, blijft uw ex-partner na de scheiding aansprakelijk. Op grond van artikel 1:102 BW geldt dat voor schulden waarvoor hij of zij al aansprakelijk was, en daarnaast tot het bedrag van wat hij of zij uit de verdeling ontvangt.

VOF bij echtscheiding: uw aandeel wordt verdeeld, niet de vennootschap

Bij een VOF wordt alleen uw aandeel in de vennootschap verdeeld, niet de vennootschap zelf. Zijn u en uw partner allebei vennoot, dan moet u ook afspreken wie doorgaat en hoe de ander uittreedt.

De waarde van het aandeel volgt meestal uit de vennootschapsovereenkomst. Daarin staat vaak hoe het aandeel bij uittreding wordt gewaardeerd en welke opzegtermijn geldt. Ontbreekt zo’n regeling, dan moeten de vennoten daar samen afspraken over maken.

Vennoten zijn op grond van artikel 18 Wetboek van Koophandel hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de VOF. Een vennoot die uittreedt, blijft aansprakelijk voor schulden uit de periode waarin hij vennoot was. Afspraken met uw ex-partner over wie zo’n schuld betaalt, binden de schuldeisers niet.

BV bij echtscheiding: het gaat om de waarde van de aandelen

De BV zelf blijft buiten de verdeling, omdat zij een eigen rechtspersoon is. Verdeeld wordt de waarde van de aandelen die u als echtgenoot houdt, als die in de gemeenschap vallen of onder een verrekenbeding meetellen.

Aandeelhouders zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de BV; zie ook ons artikel over aansprakelijkheid van aandeelhouders. Heeft u zich persoonlijk borg gesteld bij de bank, dan blijft die borgtocht na de scheiding gewoon bestaan.

Moeten aandelen naar uw ex-partner of naar een derde, kijk dan eerst in de statuten. Statuten kunnen een blokkeringsregeling bevatten (artikel 2:195 BW), waardoor u de aandelen eerst aan de andere aandeelhouders moet aanbieden. Meestal behoudt de DGA de aandelen en vergoedt hij de helft van de waarde. Vergeet ook de rekening-courant met de BV niet: een vordering of schuld van u op de BV is privévermogen en telt mee in de verdeling.

Hoe wordt de waarde van uw onderneming bepaald?

Uitgangspunt is de waarde in het economische verkeer: wat het bedrijf bij verkoop zou opbrengen. Worden u en uw ex-partner het niet eens, dan schakelt u een waarderingsdeskundige in of benoemt de rechter er een.

Welke goederen tot de gemeenschap horen, ligt vast op de dag waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank is ingediend (artikel 1:99 BW). De waarde van die goederen wordt in beginsel bepaald op het moment van de verdeling, tenzij u samen een andere peildatum afspreekt. Meer hierover leest u in ons artikel over waardebepaling.

Een accountant of register valuator gebruikt meestal een van deze methoden:

  • Intrinsieke waarde: het eigen vermogen op basis van actuele marktwaarden van bezittingen en schulden.
  • Rentabiliteitswaarde of DCF-methode: de verwachte toekomstige winsten of kasstromen, teruggerekend naar vandaag.
  • Liquidatiewaarde: de opbrengst bij directe verkoop van alle bezittingen, min de schulden.

Bij een eenmanszaak speelt persoonsgebonden goodwill vaak een rol: waarde die aan u als ondernemer is gekoppeld en niet overdraagbaar is. Kiest u samen één deskundige, dan bespaart dat kosten en voorkomt het twee tegenstrijdige rapporten.

Drie zakelijke professionals bespreken documenten aan een vergadertafel in een modern kantoor.

Hoe wordt alimentatie berekend als u ondernemer bent?

De rechter kijkt naar uw draagkracht op basis van het inkomen uit de onderneming. Omdat dat inkomen schommelt, wordt vaak het gemiddelde over enkele jaren genomen, volgens de richtlijnen in het Rapport alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen.

Bij een eenmanszaak of VOF is de fiscale winst het vertrekpunt. Bij een DGA telt niet alleen het salaris mee: ook winst die in de BV blijft, kan als beschikbaar inkomen worden gezien als u daar redelijkerwijs over kunt beschikken. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in de regel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW). Voor de fiscale gevolgen van een uitkoop of herstructurering schakelt u een fiscalist in.

Wat gebeurt er met het pensioen van een ondernemer?

Pensioen dat via een pensioenregeling is opgebouwd, wordt verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Ondernemers sparen vaak zelf voor hun oude dag; die lijfrentes, spaargelden en beleggingen volgen het huwelijksgoederenregime.

Een DGA kan nog pensioen in eigen beheer hebben uit de periode vóór 2017, of een regeling bij een verzekeraar. Ook dat pensioen moet worden verdeeld. Lees meer in ons artikel over pensioenverdeling bij echtscheiding.

Wat geldt voor een geërfd of geschonken bedrijf?

Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 blijft een geërfd of geschonken bedrijf buiten de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker anders heeft bepaald (artikel 1:94 lid 2 BW). Bij een huwelijk in algehele gemeenschap van vóór 2018 valt het bedrijf alleen buiten de gemeenschap als het testament of de schenkingsakte een uitsluitingsclausule bevat.

Ouders die een familiebedrijf overdragen, nemen zo’n clausule daarom op in de notariële akte of het testament. Houd als ondernemer goed bij welk deel van het vermogen geërfd of geschonken is; bij een scheiding moet u dat kunnen aantonen.

Hoe verloopt de scheiding als u een onderneming heeft?

Een echtscheiding loopt altijd via de rechtbank, met een verzoekschrift dat een advocaat indient (artikel 1:150 BW). U kunt de afspraken over de onderneming samen vastleggen in een echtscheidingsconvenant; lukt dat niet, dan beslist de rechter over de verdeling. Het griffierecht en de procedure staan op de pagina griffierecht van de Rechtspraak.

  • Breng het vermogen in kaart: jaarrekeningen, de rekening-courant met de BV, de vennootschapsovereenkomst en de statuten.
  • Laat de onderneming waarderen, bij voorkeur door één gezamenlijke deskundige.
  • Maak afspraken over uitkoop en betaling, bijvoorbeeld in termijnen met zekerheid zoals een pandrecht of hypotheek, zodat het bedrijf door kan.
  • Leg alles vast in het convenant, dat de rechter bij de echtscheidingsbeschikking kan opnemen.

Veel ondernemers kiezen voor mediation om samen tot een convenant te komen. Dat is meestal sneller en goedkoper dan een procedure waarin de rechter na deskundigenonderzoek beslist.

Wat gebeurt er met zakelijke schulden na de scheiding?

Ook na de scheiding blijft u aansprakelijk voor de schulden die u zelf bent aangegaan. Daarnaast kan een schuldeiser uw ex-partner aanspreken voor gemeenschapsschulden die u bent aangegaan, maar alleen met de goederen die hij of zij bij de verdeling heeft gekregen (art. 1:102 BW).

Leg daarom in het convenant vast wie welke schuld draagt en spreek af dat de ondernemer de ander vrijwaart voor zakelijke schulden. Bij een bv blijven schulden in beginsel bij de vennootschap, tenzij u zich persoonlijk borg heeft gesteld.

Wat past u na de scheiding aan bij KVK, bank en Belastingdienst?

Geef wijzigingen in uw onderneming tijdig door aan de Kamer van Koophandel, zoals een nieuwe eigenaar, een uittredende vennoot of een ander adres. Voor een adreswijziging noemt KVK een termijn van een week.

  • Bank: pas volmachten aan en open een eigen zakelijke rekening als die er nog niet is.
  • Btw: u bent btw-plichtig vanaf de eerste euro omzet. De kleineondernemersregeling (KOR) is een keuzeregeling bij een omzet van maximaal € 20.000 per kalenderjaar (stand oktober 2026, Ondernemersplein). U berekent dan geen btw, maar kunt ook geen btw op kosten terugvragen.
  • Verzekeringen: zet aansprakelijkheids-, inventaris- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen op de juiste naam en controleer de begunstigde.
  • Contracten: kijk of contracten met klanten, leveranciers of investeerders iets regelen voor een wijziging in de eigendom.

Over de fiscale gevolgen van een uitkoop, zoals inkomstenbelasting bij overdracht van een eenmanszaak of een aanmerkelijk belang, overlegt u met uw fiscalist voordat u tekent.

Uw ex-partner uitkopen

Meestal houdt de ondernemer het bedrijf en betaalt hij de ex-partner diens aandeel in de waarde uit. U kunt daarbij afspreken dat de betaling in termijnen plaatsvindt, met rente en zekerheid, zodat de onderneming niet in liquiditeitsproblemen komt.

Leg de afspraken vast in het echtscheidingsconvenant. Komt u er samen niet uit, dan kunt u de rechter vragen de verdeling vast te stellen (artikel 3:185 BW). Meer leest u in ons artikel over uw partner uitkopen bij scheiding; ook mediation bij scheiding kan helpen. Een uitkoop kan fiscale gevolgen hebben; laat die beoordelen door een fiscalist.

Wat controleert u als partner van een ondernemer?

  • Vraag inzage in de jaarrekeningen en in de waardering van het bedrijf of de aandelen.
  • Controleer of overdraagbare goodwill en ingehouden winsten in de waardering zijn meegenomen.
  • Leg betalingstermijnen en zekerheden voor de uitkoopsom vast in het convenant.
  • Laat voor de alimentatie het gemiddelde inkomen over meerdere jaren berekenen.

Wat controleert u voordat u een convenant over het bedrijf tekent?

Als ondernemer

  • De datum van uw huwelijk en of u huwelijkse voorwaarden heeft.
  • Of uw voorwaarden een periodiek of finaal verrekenbeding bevatten en of u jaarlijks heeft verrekend.
  • Of de statuten of de vennootschapsovereenkomst een regeling bij overdracht of uittreding bevatten.
  • Welke persoonlijke borgstellingen u voor de onderneming heeft afgegeven.

Als partner van de ondernemer

  • De jaarrekeningen van ten minste de laatste drie jaar.
  • Of er winst in de onderneming is ingehouden die onder artikel 1:95a BW of een verrekenbeding valt; onderbouw zelf welk deel van de waardestijging aan de gemeenschap toekomt.
  • Of u medeaansprakelijk bent voor zakelijke schulden, bijvoorbeeld via een borgtocht of de gemeenschap.
  • Of de waardering van de onderneming klopt, voordat u tekent.

Verzwijgt een van u bewust een goed dat verrekend moet worden, dan kan de rechter bepalen dat de ander de volle waarde krijgt in plaats van de helft (artikel 1:135 lid 3 BW, toegepast door de Hoge Raad op 4 december 2015).

Wat wij doen bij een scheiding met een onderneming

Onze familierechtadvocaten werken bij ondernemersscheidingen samen met onze ondernemingsrechtpraktijk.

  • Wij beoordelen uw huwelijkse voorwaarden en stellen vast welk deel van de onderneming in de verdeling valt.
  • Wij toetsen een waarderingsrapport en wijzen u op aannames die de waarde bepalen.
  • Wij berekenen een vergoeding op grond van artikel 1:95a BW of een verrekenbeding.
  • Wij stellen het echtscheidingsconvenant op, met afspraken over uitkoop, betalingstermijnen en zekerheden.
  • Wij dienen het verzoekschrift bij de rechtbank in en voeren de procedure als u er samen niet uitkomt.

Onderneming en scheiding in vier punten

  • Uw huwelijksgoederenregime bepaalt of de onderneming wordt verdeeld; de rechtsvorm bepaalt wat er precies wordt verdeeld.
  • Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 blijft een bedrijf van vóór het huwelijk privé, maar kan de gemeenschap een vergoeding vorderen (artikel 1:95a BW).
  • Bij een niet-uitgevoerd periodiek verrekenbeding moet de ondernemer bewijzen wat buiten de verrekening valt.
  • De samenstelling van de gemeenschap ligt vast op de indieningsdatum van het verzoek; de waarde telt in beginsel op de datum van verdeling.

Veelgestelde vragen

Moet ik mijn bedrijf verkopen om mijn ex-partner te betalen?

Nee, meestal koopt de ondernemer de ex-partner uit en blijft het bedrijf bestaan. U kunt in het convenant een betaling in termijnen afspreken. Over een openstaand bedrag kunt u wettelijke rente afspreken; die is voor niet-handelstransacties 4% sinds 1 januari 2026 (Rijksoverheid).

Telt een rekening-courant met de BV mee?

Ja. Een vordering die u als DGA op uw BV heeft, of een schuld die u aan de BV heeft, is privévermogen en hoort bij de verdeling of verrekening als uw regime dat meebrengt. Laat het saldo op de peildatum uit de administratie van de BV halen.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Een vraag over scheiding of familierecht?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een familierechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.