Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 23 oktober 2026
Wat er bij een echtscheiding met uw onderneming gebeurt, hangt af van twee dingen: uw huwelijksgoederenregime en de rechtsvorm van het bedrijf. Valt de onderneming in de gemeenschap van goederen, dan heeft uw ex-partner in beginsel recht op de helft van de waarde; bent u na 1 januari 2018 getrouwd en bestond het bedrijf al vóór het huwelijk, dan blijft het meestal buiten de verdeling.
Bij een eenmanszaak deelt u de waarde van het bedrijf, bij een VOF uw aandeel in de vennootschap en bij een BV de waarde van de aandelen. Hieronder leggen wij uit hoe de regels uit Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) per rechtsvorm uitwerken en welke stappen u kunt zetten.
Inhoudsopgave
Valt uw onderneming in de gemeenschap van goederen?
Dat hangt af van de datum van uw huwelijk en van wat u eventueel in huwelijkse voorwaarden heeft afgesproken. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap van goederen; voor eerdere huwelijken zonder voorwaarden de algehele gemeenschap.
Getrouwd vóór 2018: algehele gemeenschap
Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan valt in beginsel al uw vermogen in de gemeenschap van goederen. Dat geldt ook voor een onderneming die u al vóór het huwelijk had en voor een bedrijf dat u erfde zonder uitsluitingsclausule.
Getrouwd vanaf 2018: beperkte gemeenschap
Sinds 1 januari 2018 blijft vermogen van vóór het huwelijk privé. Ook erfenissen en schenkingen vallen op grond van artikel 1:94 lid 2 BW buiten de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker iets anders heeft bepaald. Een bedrijf dat u tijdens het huwelijk start, valt wel in de gemeenschap.
Een privéonderneming en de waardegroei daarvan blijven bij u. Op grond van artikel 1:95a BW heeft de gemeenschap wel recht op een redelijke vergoeding voor de arbeid en kennis die u tijdens het huwelijk in het bedrijf stak, voor zover de gemeenschap daar niet al op een andere manier van profiteerde, bijvoorbeeld via uw salaris.
Volgens artikel 1:95a lid 2 BW geldt deze vergoedingsregel onder voorwaarden ook voor aandelen in een BV of een aandeel in een VOF; in de praktijk speelt dit vooral bij een directeur-grootaandeelhouder (DGA). In de praktijk gaat de discussie bij een scheiding vaak over de vraag hoeveel ingehouden winst aan die vergoeding moet worden toegerekend.
Welke rol spelen huwelijkse voorwaarden?
Met huwelijkse voorwaarden kunt u de onderneming buiten iedere gemeenschap houden. Wat uw ex-partner dan nog kan vorderen, hangt vooral af van het verrekenbeding.
Huwelijkse voorwaarden zijn alleen geldig als ze bij notariële akte zijn opgemaakt (artikel 1:115 BW). Tegenover schuldeisers werken ze pas als ze zijn ingeschreven in het huwelijksgoederenregister bij de rechtbank (artikel 1:116 BW).
Wat betekent een verrekenbeding voor uw bedrijf?
Een verrekenbeding kan ertoe leiden dat u uw ex-partner toch een deel van de bedrijfswaarde moet vergoeden. Artikel 1:141 BW kent twee varianten.
- Periodiek verrekenbeding: u verrekent jaarlijks wat u van uw inkomen heeft overgespaard. Is dat niet gebeurd, dan wordt bij de scheiding alsnog verrekend, en ingehouden winst in de onderneming kan daaronder vallen.
- Finaal verrekenbeding: bij de scheiding wordt verrekend alsof u in gemeenschap van goederen was getrouwd (artikel 1:141 lid 3 BW). De onderneming telt dan vaak volledig mee.
Laat de tekst van uw huwelijkse voorwaarden daarom vroeg beoordelen. De formulering van het beding bepaalt welk deel van de bedrijfswinst als overgespaard inkomen geldt.
Wat gebeurt er met een eenmanszaak bij echtscheiding?
U blijft eigenaar van de eenmanszaak; het bedrijf gaat niet over naar uw ex-partner. Valt de onderneming in de gemeenschap, dan moet u uw ex-partner wel de helft van de waarde van de eenmanszaak vergoeden.
Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon. Bedrijfsmiddelen, voorraad, goodwill en bedrijfsschulden zijn dus uw eigen vermogen. Wilt u doorgaan, dan koopt u uw ex-partner meestal uit, wat druk kan zetten op de liquiditeit van het bedrijf.
Voor zakelijke schulden die in de gemeenschap vielen, blijft uw ex-partner na de scheiding aansprakelijk. Op grond van artikel 1:102 BW geldt dat voor schulden waarvoor hij of zij al aansprakelijk was, en daarnaast tot het bedrag van wat hij of zij uit de verdeling ontvangt.
Wat gebeurt er met een VOF bij echtscheiding?
Bij een VOF wordt alleen uw aandeel in de vennootschap verdeeld, niet de vennootschap zelf. Zijn u en uw partner allebei vennoot, dan moet u ook afspreken wie doorgaat en hoe de ander uittreedt.
De waarde van het aandeel volgt meestal uit de vennootschapsovereenkomst. Daarin staat vaak hoe het aandeel bij uittreding wordt gewaardeerd en welke opzegtermijn geldt. Ontbreekt zo’n regeling, dan moeten de vennoten daar samen afspraken over maken.
Vennoten zijn op grond van artikel 18 Wetboek van Koophandel hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de VOF. Een vennoot die uittreedt, blijft aansprakelijk voor schulden uit de periode waarin hij vennoot was. Schuldeisers kunnen die schulden volledig bij één vennoot vorderen.
Wat gebeurt er met een BV bij echtscheiding?
De BV zelf blijft buiten de verdeling, omdat zij een eigen rechtspersoon is. Verdeeld wordt de waarde van de aandelen die u als echtgenoot houdt, als die in de gemeenschap vallen of onder een verrekenbeding meetellen.
Aandeelhouders zijn in beginsel niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de BV; zie ook ons artikel over aansprakelijkheid van aandeelhouders. Heeft u zich persoonlijk borg gesteld bij de bank, dan blijft die borgtocht na de scheiding gewoon bestaan.
Moeten aandelen naar uw ex-partner of naar een derde, kijk dan eerst in de statuten. Veel statuten bevatten een blokkeringsregeling (artikel 2:195 BW), waardoor u de aandelen eerst aan de andere aandeelhouders moet aanbieden. In de praktijk behoudt de DGA de aandelen en vergoedt hij de helft van de waarde.
Hoe wordt de waarde van uw onderneming bepaald?
Uitgangspunt is de waarde in het economische verkeer: wat het bedrijf bij verkoop zou opbrengen. Worden u en uw ex-partner het niet eens, dan schakelt u een waarderingsdeskundige in of benoemt de rechter er een.
Welke goederen tot de gemeenschap horen, ligt vast op de dag waarop het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank is ingediend (artikel 1:99 BW). De waarde van die goederen wordt in beginsel bepaald op het moment van de verdeling, tenzij u samen een andere peildatum afspreekt. Meer hierover leest u in ons artikel over waardebepaling.
Een accountant of register valuator gebruikt meestal een van deze methoden:
- Intrinsieke waarde: het eigen vermogen op basis van actuele marktwaarden van bezittingen en schulden.
- Rentabiliteitswaarde of DCF-methode: de verwachte toekomstige winsten of kasstromen, teruggerekend naar vandaag.
- Liquidatiewaarde: de opbrengst bij directe verkoop van alle bezittingen, min de schulden.
Bij een eenmanszaak speelt persoonsgebonden goodwill vaak een rol: waarde die aan u als ondernemer is gekoppeld en niet overdraagbaar is. Kiest u samen één deskundige, dan bespaart dat kosten en voorkomt het twee tegenstrijdige rapporten.
Hoe wordt alimentatie berekend als u ondernemer bent?
De rechter kijkt naar uw draagkracht op basis van het inkomen uit de onderneming. Omdat dat inkomen schommelt, wordt vaak het gemiddelde over enkele jaren genomen, volgens de richtlijnen in het Rapport alimentatienormen van de Expertgroep Alimentatienormen.
Bij een eenmanszaak of VOF is de fiscale winst het vertrekpunt. Bij een DGA telt niet alleen het salaris mee: ook winst die in de BV blijft, kan als beschikbaar inkomen worden gezien als u daar redelijkerwijs over kunt beschikken. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in de regel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW).
Wat gebeurt er met het pensioen van een ondernemer?
Pensioen dat via een pensioenregeling is opgebouwd, wordt verdeeld volgens de wettelijke regels voor pensioenverdeling bij scheiding. Ondernemers sparen vaak zelf voor hun oude dag; die lijfrentes, spaargelden en beleggingen volgen het huwelijksgoederenregime.
Een DGA kan nog pensioen in eigen beheer hebben uit de periode vóór 2017, of een regeling bij een verzekeraar. Ook dat pensioen moet worden verdeeld. Lees meer in ons artikel over pensioenverdeling bij echtscheiding.
Wat geldt voor een geërfd of geschonken bedrijf?
Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 blijft een geërfd of geschonken bedrijf buiten de gemeenschap, tenzij de erflater of schenker anders heeft bepaald (artikel 1:94 lid 2 BW). Bij een huwelijk in algehele gemeenschap van vóór 2018 valt het bedrijf alleen buiten de gemeenschap als het testament of de schenkingsakte een uitsluitingsclausule bevat.
Ouders die een familiebedrijf overdragen, nemen zo’n clausule daarom op in de notariële akte of het testament. Houd als ondernemer goed bij welk deel van het vermogen geërfd of geschonken is; bij een scheiding moet u dat kunnen aantonen.
Hoe verloopt de scheiding als u een onderneming heeft?
Een echtscheiding loopt altijd via de rechtbank, met een verzoekschrift dat een advocaat indient. U kunt de afspraken over de onderneming samen vastleggen in een echtscheidingsconvenant; lukt dat niet, dan beslist de rechter over de verdeling.
- Breng het vermogen in kaart: jaarrekeningen, de rekening-courant met de BV, de vennootschapsovereenkomst en de statuten.
- Laat de onderneming waarderen, bij voorkeur door één gezamenlijke deskundige.
- Maak afspraken over uitkoop en betaling, bijvoorbeeld in termijnen, zodat het bedrijf door kan.
- Leg alles vast in het convenant, dat de rechter bij de echtscheidingsbeschikking kan opnemen.
Veel ondernemers kiezen voor mediation om samen tot een convenant te komen. Dat is meestal sneller en goedkoper dan een procedure waarin de rechter na deskundigenonderzoek beslist.
Waar let u als ondernemer op?
- Controleer de datum van uw huwelijk en of u huwelijkse voorwaarden heeft.
- Controleer of uw voorwaarden een periodiek of finaal verrekenbeding bevatten en of u jaarlijks heeft verrekend.
- Controleer of de statuten of de vennootschapsovereenkomst een regeling bij overdracht of uittreding bevatten.
- Controleer welke persoonlijke borgstellingen u voor de onderneming heeft afgegeven.
Waar let u als partner van een ondernemer op?
- Vraag de jaarrekeningen van ten minste de laatste drie jaar op.
- Controleer of er winst in de onderneming is ingehouden die onder artikel 1:95a BW of een verrekenbeding valt.
- Controleer of u medeaansprakelijk bent voor zakelijke schulden, bijvoorbeeld via een borgtocht of de gemeenschap.
- Laat de waardering van de onderneming controleren voordat u een convenant tekent.
Wat kunnen wij voor u doen bij een echtscheiding met een onderneming?
Onze familierechtadvocaten werken bij ondernemersscheidingen samen met onze ondernemingsrechtpraktijk.
- Wij beoordelen uw huwelijkse voorwaarden en stellen vast welk deel van de onderneming in de verdeling valt.
- Wij toetsen een waarderingsrapport van de onderneming en wijzen u op aannames die de waarde bepalen.
- Wij berekenen een vergoeding op grond van artikel 1:95a BW of een verrekenbeding.
- Wij stellen het echtscheidingsconvenant op, met afspraken over uitkoop, betalingstermijnen en zekerheden.
- Wij dienen het verzoekschrift bij de rechtbank in en voeren de procedure als u er samen niet uitkomt.
Samengevat
- Uw huwelijksgoederenregime bepaalt of de onderneming wordt verdeeld; de rechtsvorm bepaalt wat er precies wordt verdeeld.
- Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 blijft een bedrijf van vóór het huwelijk privé, maar kan de gemeenschap een vergoeding vorderen (artikel 1:95a BW).
- Een verrekenbeding in huwelijkse voorwaarden kan uw ex-partner alsnog recht geven op een deel van de bedrijfswaarde.
- De samenstelling van de gemeenschap ligt vast op de indieningsdatum van het verzoek; de waarde telt in beginsel op de datum van verdeling.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een BV, eenmanszaak en VOF bij echtscheiding?
Bij een eenmanszaak wordt de waarde van het bedrijf zelf verdeeld, omdat het uw eigen vermogen is. Bij een VOF gaat het om uw aandeel in de vennootschap en bij een BV om de waarde van uw aandelen; de BV zelf blijft bestaan.
Heeft mijn ex-partner recht op de helft van mijn bedrijf?
Alleen als de onderneming in de gemeenschap van goederen valt of onder een finaal verrekenbeding meetelt. Bij een huwelijk vanaf 2018 met een bedrijf van vóór het huwelijk heeft uw ex-partner hooguit recht op een deel van de vergoeding uit artikel 1:95a BW.
Moet ik mijn bedrijf verkopen om mijn ex-partner te betalen?
Nee, meestal koopt de ondernemer de ex-partner uit en blijft het bedrijf bestaan. U kunt in het convenant een betaling in termijnen afspreken, eventueel met zekerheid zoals een pandrecht of hypotheek.
Blijf ik na de scheiding aansprakelijk voor schulden van de VOF?
Ja, voor schulden uit de periode waarin u vennoot was, blijft u op grond van artikel 18 Wetboek van Koophandel hoofdelijk aansprakelijk. Afspraken met uw ex-partner over wie de schuld betaalt, binden de schuldeisers niet.
Welke stappen zet ik om de waarde van een BV te verdelen?
Breng eerst alle aandelen en de rekening-courant met de BV in kaart en laat de aandelen waarderen. Daarna bepaalt u op basis van uw huwelijksgoederenregime welk deel wordt verdeeld en legt u de uitkoop vast in het convenant.
