Faillissement: wat het betekent voor de ondernemer en de schuldeisers

Gepubliceerd op 23 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Na een faillietverklaring verliest de ondernemer het beheer over zijn vermogen. Een door de rechtbank benoemde curator neemt het over, verkoopt de bezittingen en verdeelt de opbrengst volgens een wettelijke rangorde (art. 23 en 68 Faillissementswet, Fw). Of de ondernemer ook zijn privévermogen kwijtraakt, hangt af van de rechtsvorm: bij een eenmanszaak wel, bij een bv in beginsel niet.

Schuldeisers zonder zekerheden krijgen in de praktijk vaak weinig of niets terug. Hieronder leest u wanneer een rechtbank een onderneming failliet verklaart, welke termijnen dan lopen, wat de curator doet en wat het faillissement betekent voor de ondernemer en voor de schuldeisers.

Wanneer verklaart de rechtbank een onderneming failliet?

Als de schuldenaar heeft opgehouden te betalen (art. 1 Fw). De rechtbank stelt summierlijk vast dat er minstens twee schuldeisers zijn, van wie ten minste één een opeisbare vordering heeft die niet wordt betaald (art. 6 lid 3 Fw).

Een negatief eigen vermogen is dus niet genoeg; het gaat om feitelijke betalingsonmacht. Een bedrijf kan insolvent zijn zonder failliet te zijn, bijvoorbeeld zolang schuldeisers wachten met invorderen of een akkoord in de maak is. Bevoegd is de rechtbank van de woonplaats of statutaire zetel van de schuldenaar (art. 2 Fw).

Wie kan het faillissement aanvragen?

• De schuldenaar zelf (eigen aangifte). Het bestuur van een bv heeft daarvoor in beginsel een opdracht van de algemene vergadering nodig (art. 2:246 BW).
• Een of meer schuldeisers met een opeisbare vordering, mits er nog een andere schuldeiser is. Een aandeelhouder kan dat alleen als hij ook schuldeiser is.
• Het Openbaar Ministerie, om redenen van openbaar belang (art. 1 lid 2 Fw).

Bij een aanvraag door een schuldeiser wordt de schuldenaar opgeroepen voor een zitting. Hij kan dan verweer voeren, bijvoorbeeld door te laten zien dat hij wel betaalt of de vordering gemotiveerd betwist. Meer over de voorwaarden leest u bij de vereisten voor een faillissementsaanvraag.

Welke termijnen lopen er na de faillietverklaring?

Het faillissement werkt direct, vanaf 0.00 uur op de dag van de uitspraak (art. 23 en 24 Fw). Het wordt gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister en ingeschreven in het Handelsregister. De termijnen om op te komen tegen de uitspraak zijn kort:

De tabel geeft de wettelijke termijnen van de Faillissementswet weer zoals die gelden per oktober 2026.

Wie is aansprakelijk? De rol van de rechtsvorm

Bij een onderneming zonder rechtspersoonlijkheid betaalt de ondernemer met zijn privévermogen. Bij een bv of nv blijft het faillissement in beginsel beperkt tot het vermogen van de vennootschap. De keuze van de rechtsvorm bepaalt dus het risico.

Eenmanszaak: privé en zakelijk vallen samen

Bij een eenmanszaak wordt de ondernemer zelf failliet verklaard. Zijn hele vermogen valt in de boedel, inclusief woning en spaargeld, met uitzondering van onder meer het beslagvrije deel van zijn inkomen (art. 21 Fw).

Na afloop van het faillissement herleven de onbetaalde schulden: schuldeisers kunnen het restant alsnog op de ondernemer verhalen (art. 195 Fw). Alleen een akkoord of de schuldsaneringsregeling geeft een schone lei. Is de ondernemer in gemeenschap van goederen getrouwd, dan vallen ook de gemeenschappelijke goederen in de boedel (art. 63 Fw).

Vof, maatschap en cv: elke vennoot apart beoordeeld

Vennoten van een vennootschap onder firma zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden van de vof (art. 18 WvK). Toch gaan zij niet automatisch mee failliet. De Hoge Raad kwam op 6 februari 2015 (ECLI:NL:HR:2015:251) terug van de oude regel dat het faillissement van de vof steeds dat van de vennoten meebrengt. Een schuldeiser moet het faillissement van elke vennoot apart aanvragen, en de rechter toetst per vennoot of aan de voorwaarden is voldaan. Heeft een vennoot zelf toelating tot de schuldsaneringsregeling gevraagd, dan kan hij niet zonder meer failliet worden verklaard.

Maten in een maatschap zijn in beginsel ieder voor een gelijk deel aansprakelijk, niet hoofdelijk (art. 7A:1680 BW). Bij een commanditaire vennootschap is de beherend vennoot volledig aansprakelijk. Een stille vennoot riskeert alleen zijn inbreng, tenzij hij beheersdaden verricht of zijn naam laat gebruiken (art. 20 en 21 WvK).

Bv en nv: wanneer de bestuurder toch persoonlijk betaalt

De bv is een eigen rechtspersoon; bestuurder en aandeelhouder zijn in beginsel niet aansprakelijk voor haar schulden. Persoonlijke aansprakelijkheid ontstaat wel in deze gevallen:

• Persoonlijke borgstelling: de bestuurder heeft privé meegetekend, bijvoorbeeld voor een bankkrediet of huur.
• Kennelijk onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (art. 2:248 BW). Heeft het bestuur de boekhoudplicht (art. 2:10 BW) of de publicatieplicht van de jaarrekening niet nagekomen, dan staat onbehoorlijk bestuur vast en wordt vermoed dat het een belangrijke oorzaak is. Deze vordering kan alleen de curator instellen.
• Onrechtmatige daad tegenover een schuldeiser (art. 6:162 BW), bijvoorbeeld als de bestuurder verplichtingen aanging terwijl hij wist dat de bv niet zou kunnen betalen.

Meer hierover leest u bij bestuurdersaansprakelijkheid. Wordt het faillissement opgeheven of afgewikkeld, dan houdt de bv op te bestaan (art. 2:19 BW) en kunnen haar schulden niet meer op haar worden verhaald.

Wat doet de curator?

De curator beheert en vereffent de boedel (art. 68 Fw), onder toezicht van een rechter-commissaris (art. 64 Fw). Hij handelt in het belang van de gezamenlijke schuldeisers en weegt ook maatschappelijke belangen mee, zoals werkgelegenheid.

• Hij inventariseert bezittingen en schulden en stelt de administratie veilig.
• Hij beslist over lopende overeenkomsten en zegt huur- en arbeidsovereenkomsten zo nodig op.
• Hij verkoopt de activa, los of als geheel in een doorstart; voortzetting van het bedrijf vraagt toestemming van de rechter-commissaris.
• Hij onderzoekt de oorzaken van het faillissement en rapporteert in openbare verslagen, in de regel elke drie maanden (art. 73a Fw).

Hoe draait de curator benadelende handelingen terug?

Benadelende rechtshandelingen van vóór het faillissement kan de curator vernietigen met de faillissementspauliana. Onverplichte handelingen, zoals een schenking of het geven van extra zekerheid, zijn aantastbaar als de ondernemer en de wederpartij wisten of moesten weten dat schuldeisers werden benadeeld (art. 42 Fw). Een verplichte betaling van een opeisbare schuld kan hij alleen aantasten als de ontvanger wist dat het faillissement al was aangevraagd, of als de betaling het gevolg was van overleg om die schuldeiser voor te trekken (art. 47 Fw).

Vormen meerdere handelingen samen één geheel, dan kijkt de rechter naar dat geheel. De Hoge Raad besliste op 20 juni 2025 (ECLI:NL:HR:2025:975) dat de wetenschap van benadeling dan voor het samenstel als geheel wordt beoordeeld. Het is genoeg als de betrokkenen bij één van de handelingen wisten of moesten weten dat het geheel de schuldeisers zou benadelen. Een reeks transacties opknippen in losse stappen biedt dus geen bescherming tegen de pauliana.

De rechter-commissaris kan een afkoelingsperiode van maximaal twee maanden afkondigen, eenmaal te verlengen met twee maanden (art. 63a Fw). In die periode kunnen ook pand- en hypotheekhouders hun zekerheden niet zonder machtiging uitwinnen.

Wat betekent het faillissement voor de ondernemer?

De ondernemer mag niet meer over het boedelvermogen beschikken en moet de curator volledig informeren en meewerken (art. 105 en 105a Fw). Handelingen die hij toch verricht, binden de boedel niet.

• Inlichtingenplicht: de gefailleerde, en bij een rechtspersoon de bestuurders, geven de curator op verzoek alle informatie en geven de administratie af (art. 105, 105a en 106 Fw).
• Woonplaats: een gefailleerde natuurlijke persoon mag zijn woonplaats niet verlaten zonder toestemming van de rechter-commissaris (art. 87 Fw); dat geldt ook voor bestuurders van een failliete rechtspersoon (art. 106 Fw).
• Post: de rechtbank kan bepalen dat post en berichten aan de curator worden doorgestuurd (art. 99 Fw).
• Bestuursverbod: bij ernstige onregelmatigheden kan de rechtbank op vordering van de curator of het OM een civielrechtelijk bestuursverbod van maximaal vijf jaar opleggen (art. 106a Fw).

Een ondernemer mag tijdens of na een faillissement een nieuwe onderneming beginnen. Bij een eenmanszaak valt nieuw inkomen boven het beslagvrije deel tijdens het faillissement wel in de boedel (art. 21 Fw). Heeft de curator onregelmatigheden gevonden, dan kan een bestuursverbod of strafrechtelijk onderzoek volgen.

Wat betekent het faillissement voor schuldeisers?

Schuldeisers kunnen niet meer zelf incasseren of beslag leggen; lopende beslagen vervallen (art. 33 Fw). Zij dienen hun vordering in bij de curator en worden betaald volgens de wettelijke rangorde.

In welke volgorde worden schuldeisers betaald?

Een voorbeeld ter illustratie: is er na betaling van separatisten, boedelschulden en preferente schuldeisers € 50.000 over en bedragen de concurrente vorderingen samen € 500.000, dan ontvangt elke concurrente schuldeiser 10 procent van zijn vordering. Veel faillissementen worden echter opgeheven wegens gebrek aan baten (art. 16 Fw); concurrente schuldeisers krijgen dan niets.

Hoe dient u uw vordering in?

Stuur de curator een overzicht van uw vordering met facturen, overeenkomsten en eventuele zekerheden. De naam van de curator staat in het Centraal Insolventieregister, samen met de openbare faillissementsverslagen (art. 73a Fw).

Is er geld voor concurrente schuldeisers, dan volgt een verificatievergadering waarop vorderingen worden erkend of betwist. Een betwiste vordering kan de rechter-commissaris naar de rechtbank verwijzen (renvooiprocedure, art. 122 Fw). De uitdelingslijst ligt daarna tien dagen ter inzage; in die periode kan iedere schuldeiser verzet doen (art. 184 Fw).

Wat gebeurt er met lopende overeenkomsten?

Bij een wederkerige overeenkomst die nog niet is uitgevoerd, kunt u de curator een redelijke termijn stellen om te verklaren of hij de overeenkomst nakomt (art. 37 Fw). Kiest hij voor nakoming, dan moet hij zekerheid stellen.

Huur kan de curator opzeggen met een termijn van drie maanden (art. 39 Fw), arbeidsovereenkomsten met een termijn van maximaal zes weken (art. 40 Fw). Een leverancier die nog niet betaald is, kan onder voorwaarden geleverde zaken terugvorderen met het recht van reclame (art. 7:39 BW). Meer praktische tips leest u in ons artikel over wat te doen bij een failliete klant.

Wat krijgen werknemers?

Het UWV neemt via de loongarantieregeling betalingsverplichtingen over (art. 61-68 WW): achterstallig loon over maximaal 13 weken vóór de opzegging, loon over de opzegtermijn van maximaal zes weken, en vakantiegeld en vakantiedagen tot een jaar terug. Een transitievergoeding is bij opzegging wegens faillissement niet verschuldigd (art. 7:673c BW). Zie ook de rechten van werknemers bij faillissement.

Welke alternatieven zijn er voor een faillissement?

Een onderneming met een levensvatbare kern kan een faillissement soms voorkomen met een akkoord buiten faillissement (WHOA, art. 369 e.v. Fw, sinds 1 januari 2021) of met surseance van betaling. Een natuurlijke persoon kan toegang vragen tot de schuldsaneringsregeling (Wsnp).

De Wsnp staat open voor natuurlijke personen, dus ook voor eenmanszaken en voor de vennoten van een vof, niet voor een bv. Wie sinds 1 juli 2023 is toegelaten, doorloopt in beginsel een traject van 18 maanden; daarna kan de rechter een schone lei verlenen voor de resterende schulden (art. 358 Fw). Een failliete natuurlijke persoon kan vragen het faillissement om te zetten in de schuldsaneringsregeling (art. 15b Fw); doe dat zo vroeg mogelijk.

Voor schuldeisers kan een doorstart soms meer opleveren dan een losse verkoop van de activa. Lees daarover de kansen en valkuilen van een doorstart voor schuldeisers.

Wat controleert u als ondernemer voordat de curator vragen stelt?

• Is de administratie compleet en zijn de jaarrekeningen op tijd gedeponeerd? Zo niet, dan geldt het bewijsvermoeden van art. 2:248 lid 2 BW.
• Heeft u privé borg gestaan, en voor welk bedrag?
• Heeft u kort vóór het faillissement betalingen of overdrachten gedaan die de curator met art. 42 of 47 Fw kan aantasten?
• Is een akkoord via de WHOA of de Wsnp nog haalbaar voordat het faillissement wordt uitgesproken?

Wat regelt u als schuldeiser direct na het faillissement van een klant?

• Dien uw vordering met stukken in bij de curator.
• Roep een eigendomsvoorbehoud, pandrecht of recht van reclame tijdig in, zodat de curator de goederen apart houdt.
• Stel de curator bij een lopende overeenkomst een termijn (art. 37 Fw).
• Volg de faillissementsverslagen in het Centraal Insolventieregister.

Onze rol bij een faillissement

• Beoordelen of een faillissementsaanvraag kansrijk is, of verweer voeren tegen een aanvraag.
• Verzet of hoger beroep instellen binnen de termijnen van 8 en 14 dagen.
• Bestuurders bijstaan bij vragen van de curator en bij een aansprakelijkstelling op grond van art. 2:248 BW.
• Schuldeisers helpen hun vordering, zekerheden en eigendomsvoorbehoud veilig te stellen en met de curator te onderhandelen.
• Alternatieven zoals een WHOA-akkoord of een doorstart onderzoeken; meer op onze pagina’s advocaat faillissement en advocaat insolventierecht.

Faillissement in vier punten

• Faillissement volgt als de schuldenaar heeft opgehouden te betalen en er minstens twee schuldeisers zijn (art. 1 en 6 Fw).
• Vennoten van een vof gaan sinds HR 6 februari 2015 niet automatisch mee failliet; elke vennoot wordt apart beoordeeld.
• De curator kan benadelende handelingen vernietigen; bij samenhangende handelingen telt het geheel (HR 20 juni 2025).
• Schuldeisers worden betaald volgens een vaste rangorde; concurrente schuldeisers krijgen vaak weinig of niets.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een faillissement?

Dat verschilt sterk. Een faillissement zonder baten kan binnen enkele maanden worden opgeheven (art. 16 Fw); een faillissement met procedures over aansprakelijkheid of pauliana duurt vaak jaren. De openbare verslagen van de curator, elke drie maanden, geven de stand van zaken.

Kan een schuldeiser zich tegen de faillietverklaring verzetten als de schuldenaar dat niet doet?

Ja. Andere schuldeisers en belanghebbenden dan de aanvrager kunnen binnen acht dagen na de uitspraak verzet doen bij de rechtbank (art. 10 Fw). Dat kan zinvol zijn als een faillissement de verhaalsmogelijkheden verslechtert ten opzichte van een akkoord.