Minnelijke schikking: wat het is en hoe u het vastlegt

Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een minnelijke schikking is een afspraak waarmee partijen hun geschil zelf oplossen, zonder dat een rechter beslist. Juridisch is het meestal een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW): bindend zoals elk contract, maar alleen direct afdwingbaar met een deurwaarder als de schikking in een proces-verbaal van de rechter of een notariële akte staat.

Een schikking kan op elk moment tot stand komen: vóór een procedure, tijdens een procedure of op de zitting. Aantasten kan achteraf maar beperkt, omdat een vaststelling zelfs geldig blijft als zij in strijd is met dwingend recht (artikel 7:902 BW).

Wat is een minnelijke schikking juridisch?

Een overeenkomst waarin partijen onzekerheid of een geschil over hun rechtsverhouding beëindigen. De wet noemt dat een vaststellingsovereenkomst.

Volgens artikel 7:900 BW binden partijen zich aan een vaststelling van wat tussen hen rechtens geldt, ook als dat afwijkt van de eerdere situatie. Een werkgever en werknemer kunnen bijvoorbeeld een vergoeding afspreken die hoger of lager is dan de wettelijke transitievergoeding.

Een vaststelling is volgens artikel 7:902 BW zelfs geldig als zij in strijd blijkt met dwingend recht, tenzij zij naar inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de openbare orde. Een beroep op dwaling over juist de punten die met de schikking werden beslecht, slaagt daarom in de regel niet.

Een schikking is iets anders dan een OM-transactie in het strafrecht, waarbij de officier van justitie een verdachte aanbiedt een geldbedrag te betalen om vervolging te voorkomen. Het verschil leest u in ons artikel over de OM-transactie, de strafbeschikking en de dagvaarding.

Wanneer is schikken verstandiger dan procederen?

Als de uitkomst van een procedure onzeker is, als kosten en duur niet opwegen tegen het belang, of als u de relatie wilt behouden. Minder geschikt is een schikking als u een principiële uitspraak nodig hebt of als de ander zich waarschijnlijk niet aan afspraken houdt.

In de praktijk wordt veel geschikt in arbeidsconflicten, geschillen over een levering of factuur, burenruzies, vastgoedgeschillen en echtscheidingen. Een voorbeeld ter illustratie: een ondernemer met een omstreden openstaande factuur accepteert betaling van een deel van het bedrag tegen finale kwijting, in plaats van een procedure van een jaar met onzekere afloop.

Griffierecht: bedrag voor 2026 bij de rechtbank (niet kanton), volgens Rechtspraak, griffierecht. Voor een rechtspersoon is dat € 3.083; bij de kantonrechter gelden lagere bedragen.

Hoe komt een schikking tot stand?

Door onderhandeling, direct tussen partijen, via advocaten of met hulp van een mediator. Ook de rechter verkent tijdens een procedure vaak of partijen er samen uit kunnen komen.

Hoe bereidt u de onderhandelingen voor?

Breng de feiten en stukken in kaart, schat in wat u in een procedure redelijkerwijs kunt verwachten en tel kosten en duur van procederen mee. Bepaal vooraf uw ondergrens en de punten waarop u ruimte hebt.

Let op de verjaring. Onderhandelingen stuiten een verjaringstermijn niet vanzelf. Loopt een termijn bijna af, stuur dan een schriftelijke aanmaning of mededeling waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW).

Wat voegt mediation toe?

Een neutrale mediator begeleidt de onderhandelingen. Hij beslist niet, maar helpt partijen hun belangen te verhelderen. In een mediationovereenkomst spreken partijen vertrouwelijkheid af; een geslaagde mediation eindigt met een vaststellingsovereenkomst.

Mediation kan ook gevolgen hebben voor de verjaring. In Hoge Raad 19 februari 2021 (ECLI:NL:HR:2021:274) ging het om een vaststellingsovereenkomst die een partij wilde vernietigen wegens dwaling en een financiële noodtoestand. Het hof had een zelfstandige dwalingsgrond niet beoordeeld en had ambtshalve moeten nagaan of een eerdere mediation de verjaring van de vernietigingsvordering had gestuit. De zaak ging terug naar een ander hof.

Kunt u ook tijdens een procedure schikken?

Ja, ook na de dagvaarding. De rechter onderzoekt tijdens de mondelinge behandeling vaak of een regeling mogelijk is. Komen partijen ter zitting tot overeenstemming, dan legt de rechter de schikking vast in een proces-verbaal, dat volgens artikel 87 Rv een executoriale titel oplevert, net als een vonnis.

Wat er op zo’n zitting gebeurt, leest u in ons artikel over de mondelinge behandeling bij de rechtbank.

Wat zet u in de vaststellingsovereenkomst?

Leg een schikking altijd schriftelijk vast. Een mondelinge schikking is geldig, maar moeilijk te bewijzen. De overeenkomst zegt precies wie wat moet doen, wanneer, en wat er gebeurt als dat niet gebeurt.

• Een korte beschrijving van het geschil dat wordt beëindigd.
• De verplichtingen van elke partij, met bedragen en termijnen.
• Een regeling bij niet-nakoming, bijvoorbeeld een boete of het herleven van de oorspronkelijke vordering.
• Een finale kwijting: na nakoming hebben partijen niets meer van elkaar te vorderen.
• Zo nodig een geheimhoudingsbeding en afspraken over de proceskosten.

Formuleer de finale kwijting zorgvuldig. Te ruim kan vorderingen afsnijden waaraan u niet dacht; te beperkt laat ruimte voor nieuwe discussie. Voor de algemene vereisten van een geldig contract leest u ons artikel over wat een contract rechtsgeldig maakt.

Wat doet u als de ander de schikking niet nakomt?

Dan vordert u nakoming, en zo nodig ontbinding of schadevergoeding, zoals bij elke overeenkomst. Alleen een schikking in een proces-verbaal van de rechter of een notariële akte kunt u direct via een deurwaarder laten uitvoeren (artikel 430 Rv).

Een onderhandse vaststellingsovereenkomst is geen executoriale titel: u moet eerst een vonnis halen. Uw positie is dan wel sterk, omdat de rechter in beginsel alleen toetst of de afspraak is nagekomen, niet het oorspronkelijke geschil. Hoe zo’n procedure verloopt, leest u in ons artikel over een civiele procedure starten; bij spoed kan een kort geding uitkomst bieden.

Gaat het om een betalingsverplichting, dan kunt u de schikking bij een notaris laten vastleggen. Ook kunt u afspreken dat de oorspronkelijke vordering herleeft als niet op tijd wordt betaald.

Wanneer kunt u onder een schikking uitkomen?

Alleen in uitzonderlijke gevallen. Een partij is niet gebonden als dat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (artikel 7:904 BW). Ook bedrog, bedreiging of misbruik van omstandigheden bij het sluiten kan tot vernietiging leiden (artikel 3:44 BW).

De rechter is terughoudend, want een schikking moet juist een einde maken aan discussie. De uitspraak van de Hoge Raad van 19 februari 2021 laat wel zien dat een concreet onderbouwd beroep op dwaling of een noodtoestand beoordeeld moet worden. Let op de verjaring: een vordering tot vernietiging verjaart volgens artikel 3:52 BW in beginsel drie jaar nadat de dwaling is ontdekt of de invloed van bedreiging of misbruik is opgehouden.

Wat geldt voor een beëindigingsovereenkomst met een werknemer?

Een beëindigingsovereenkomst moet schriftelijk worden gesloten, en de werknemer heeft veertien dagen bedenktijd (artikel 7:670b BW). Staat die bedenktijd niet in de overeenkomst, dan wordt zij drie weken.

Binnen de bedenktijd kan de werknemer de overeenkomst zonder opgaaf van redenen schriftelijk ontbinden. Voor de WW is van belang dat het initiatief bij de werkgever ligt en dat er geen dringende reden voor ontslag op staande voet was. Leg dat vast en houd de opzegtermijn aan, omdat de WW-uitkering anders later ingaat.

Verder regelt zo’n overeenkomst vaak de einddatum, de vergoeding, vrijstelling van werk, een eventueel concurrentiebeding, een getuigschrift en de vergoeding van advocaatkosten. Onze arbeidsrechtadvocaten beoordelen zulke overeenkomsten.

Wat geldt voor afspraken bij een echtscheiding?

Partijen leggen hun afspraken vast in een echtscheidingsconvenant en, bij minderjarige kinderen, in een ouderschapsplan. De rechter neemt die afspraken meestal op in de beschikking.

Afspraken over kinderalimentatie en partneralimentatie blijven wijzigbaar als de omstandigheden veranderen. Voor partneralimentatie kunnen partijen dat uitdrukkelijk uitsluiten met een niet-wijzigingsbeding (artikel 1:159 BW). Een afspraak die de belangen van een kind niet dient, neemt de rechter niet zonder meer over. Meer leest u op de pagina over familierecht.

Veelgestelde vragen

Is een schikking per e-mail bindend?

Ja, een vaststellingsovereenkomst is vormvrij, behalve een beëindigingsovereenkomst met een werknemer, die schriftelijk moet zijn. Een e-mailwisseling waarin aanbod en aanvaarding duidelijk blijken, kan dus volstaan. Leg de afspraken daarna wel vast in één ondertekend document, om discussie over de inhoud te voorkomen.

Moet ik griffierecht betalen als we ter zitting schikken?

Het griffierecht is al betaald bij het begin van de procedure en komt bij een schikking in beginsel niet terug. Wie welke kosten draagt, kunt u in de schikking zelf regelen.

Waarmee helpen wij bij een schikking?

• Wij schatten uw kansen in een procedure in en bepalen met u een realistische ondergrens.
• Wij voeren de onderhandelingen en stuiten zo nodig de verjaring (artikel 3:317 BW).
• Wij stellen de vaststellingsovereenkomst op of beoordelen het voorstel, met aandacht voor de finale kwijting.
• Wij laten een betalingsafspraak zo nodig vastleggen in een notariële akte of een proces-verbaal van de rechter.
• Wij vorderen nakoming als de ander zich niet aan de schikking houdt.

Law & More onderhandelt en schikt voor ondernemers en particulieren en beoordeelt schikkingsvoorstellen voordat u tekent. Meer over onze aanpak leest u op de pagina over civiel recht.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.