Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 6 oktober 2026
Een minnelijke schikking is een afspraak waarmee partijen hun geschil zelf oplossen, zonder dat een rechter beslist. Juridisch is het meestal een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW): bindend zoals elk contract, maar niet direct afdwingbaar met een deurwaarder, tenzij de schikking in een proces-verbaal van de rechter of een notariële akte is vastgelegd.
Een schikking kan op elk moment tot stand komen: voordat er een procedure is, tijdens een procedure of zelfs op de zitting. Hieronder leest u wat een schikking juridisch inhoudt, wanneer zij geschikt is, hoe u haar goed vastlegt en waar u in het arbeids- en familierecht op moet letten.
Inhoudsopgave
Wat is een minnelijke schikking juridisch?
Een minnelijke schikking is een overeenkomst waarin partijen onzekerheid of een geschil over hun rechtsverhouding beëindigen. De wet noemt dat een vaststellingsovereenkomst.
Volgens artikel 7:900 BW binden partijen zich met zo’n overeenkomst aan een vaststelling van wat tussen hen rechtens geldt. Dat mag afwijken van de situatie zoals die eerder was. Een werkgever en werknemer kunnen bijvoorbeeld een ontslagvergoeding afspreken die hoger of lager is dan de wettelijke transitievergoeding.
Een vaststelling is volgens artikel 7:902 BW zelfs geldig als zij in strijd blijkt met dwingend recht, tenzij zij naar inhoud of strekking in strijd is met de goede zeden of de openbare orde. Dat maakt een schikking krachtig: wat is afgesproken, staat vast. Een beroep op dwaling over juist de punten die met de schikking werden beslecht, slaagt daarom in de regel niet.
Een schikking is iets anders dan een OM-transactie in het strafrecht. Daar biedt de officier van justitie een verdachte aan een geldbedrag te betalen om vervolging te voorkomen. Het verschil leest u in ons artikel over de OM-transactie, de strafbeschikking en de dagvaarding.
Wanneer is een minnelijke schikking verstandig?
Een schikking is verstandig als de uitkomst van een procedure onzeker is, als de kosten en de duur van procederen niet opwegen tegen het belang, of als u de relatie met de ander wilt behouden. Een schikking is minder geschikt als u een principiële uitspraak nodig heeft of als de ander zich waarschijnlijk niet aan afspraken houdt.
In de praktijk wordt veel geschikt in arbeidsconflicten, zakelijke geschillen over een levering of een factuur, burenruzies, vastgoedgeschillen en echtscheidingen. Een ondernemer die een omstreden factuur heeft openstaan, kan bijvoorbeeld kiezen voor een betaling van een deel van het bedrag tegen finale kwijting, in plaats van een procedure van een jaar met onzekere afloop.
| Kenmerk | Minnelijke schikking | Rechtszaak |
|---|---|---|
| Deelname | Vrijwillig | De gedaagde moet zich verweren |
| Wie beslist | Partijen samen | De rechter |
| Duur | Meestal korter | Maanden tot jaren |
| Openbaarheid | Vertrouwelijk, als partijen dat afspreken | Zitting en uitspraak in beginsel openbaar |
| Afdwingbaarheid | Als contract; direct alleen bij proces-verbaal of notariële akte | Vonnis is een executoriale titel |
Hoe komt een schikking tot stand?
Een schikking ontstaat door onderhandeling, direct tussen partijen, via advocaten of met hulp van een mediator. Ook de rechter verkent tijdens een procedure vaak of partijen er samen uit kunnen komen.
Hoe bereidt u de onderhandelingen voor?
Een goede schikking begint met een realistische inschatting van uw positie. Breng de feiten en de stukken in kaart, bepaal wat u in een procedure redelijkerwijs kunt verwachten en tel de kosten en de duur van procederen mee. Bepaal vooraf uw ondergrens en de punten waarop u ruimte heeft.
Let op de verjaring. Onderhandelingen stuiten een verjaringstermijn niet vanzelf. Loopt een termijn bijna af, stuur dan een schriftelijke aanmaning of mededeling waarin u zich ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt (artikel 3:317 BW).
Hoe helpt mediation bij een schikking?
Bij mediation begeleidt een neutrale mediator de onderhandelingen. De mediator beslist niet, maar helpt partijen hun belangen te verhelderen en een oplossing te vinden. Partijen spreken in een mediationovereenkomst af dat wat in de mediation wordt gezegd vertrouwelijk blijft. Een geslaagde mediation eindigt met een vaststellingsovereenkomst.
Kunt u ook tijdens een procedure schikken?
Ja, ook na de dagvaarding kunt u nog schikken. De rechter onderzoekt tijdens de mondelinge behandeling vaak of een regeling mogelijk is. Komen partijen ter zitting tot overeenstemming, dan kan de rechter de schikking vastleggen in een proces-verbaal. Volgens artikel 87 Rv levert dat een executoriale titel op, net als een vonnis. Wat er op zo’n zitting gebeurt, leest u in ons artikel over de mondelinge behandeling bij de rechtbank.
Hoe legt u een schikking goed vast?
Leg een schikking altijd schriftelijk vast, in een vaststellingsovereenkomst die precies zegt wie wat moet doen, wanneer, en wat er gebeurt als dat niet gebeurt. Een mondelinge schikking is geldig, maar moeilijk te bewijzen.
Een goede vaststellingsovereenkomst bevat in elk geval:
- een korte beschrijving van het geschil dat wordt beëindigd;
- de verplichtingen van elke partij, met bedragen en termijnen;
- een regeling voor als een partij niet nakomt, bijvoorbeeld een boete of het herleven van de oorspronkelijke vordering;
- een finale kwijting: partijen verklaren dat zij na nakoming niets meer van elkaar te vorderen hebben;
- zo nodig een geheimhoudingsbeding en afspraken over de proceskosten.
Formuleer de finale kwijting zorgvuldig. Een te ruime kwijting kan ook vorderingen afsnijden waaraan u niet dacht, een te beperkte laat ruimte voor nieuwe discussie. Voor de algemene vereisten van een geldig contract kunt u ons artikel lezen over wat een contract rechtsgeldig maakt.
Wat doet u als de ander zich niet aan de schikking houdt?
Dan vordert u nakoming, en zo nodig ontbinding of schadevergoeding, net als bij elke andere overeenkomst. Alleen een schikking die in een proces-verbaal van de rechter of in een notariële akte staat, kunt u direct via een deurwaarder laten uitvoeren.
Een onderhandse vaststellingsovereenkomst is geen executoriale titel. Betaalt de ander niet, dan moet u eerst een vonnis halen. Uw positie is dan wel sterk: de rechter toetst in beginsel alleen of de afspraak is nagekomen, niet opnieuw het oorspronkelijke geschil. Hoe u zo’n procedure start, leest u in ons artikel over een civiele procedure starten. Bij grote spoed kan ook een kort geding uitkomst bieden.
Gaat het om een betalingsverplichting, dan kunt u de schikking bij een notaris laten vastleggen. Een notariële akte is volgens artikel 430 Rv een executoriale titel. Ook kunt u in de overeenkomst afspreken dat de oorspronkelijke vordering herleeft als niet op tijd wordt betaald.
Een schikking kan in uitzonderlijke gevallen worden aangetast. Een partij is niet gebonden als dat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (artikel 7:904 BW). Ook bedrog of bedreiging bij het sluiten van de schikking kan tot vernietiging leiden. De rechter is hier terughoudend, want een schikking is juist bedoeld om een einde te maken aan discussie.
Waar let u op bij een schikking in het arbeidsrecht?
Een beëindigingsovereenkomst met een werknemer moet schriftelijk worden gesloten, en de werknemer heeft veertien dagen bedenktijd (artikel 7:670b BW). Staat die bedenktijd niet in de overeenkomst, dan wordt zij drie weken.
Binnen die bedenktijd kan de werknemer de overeenkomst zonder opgaaf van redenen schriftelijk ontbinden. Voor de WW is van belang dat het initiatief tot beëindiging bij de werkgever ligt en dat er geen dringende reden voor ontslag op staande voet was. Leg dat daarom in de overeenkomst vast, en houd de opzegtermijn aan, omdat de WW-uitkering anders later ingaat.
Verder komen in zo’n regeling vaak de einddatum, de vergoeding, vrijstelling van werk, een eventueel concurrentiebeding, een getuigschrift en de vergoeding van advocaatkosten aan de orde. Onze arbeidsrechtadvocaten beoordelen dagelijks zulke overeenkomsten.
Waar let u op bij een schikking in het familierecht?
Bij een echtscheiding leggen partijen hun afspraken vast in een echtscheidingsconvenant en, als er minderjarige kinderen zijn, in een ouderschapsplan. De rechter neemt die afspraken meestal op in de beschikking.
Afspraken over kinderalimentatie en partneralimentatie blijven ook na de scheiding wijzigbaar als de omstandigheden veranderen, tenzij partijen voor partneralimentatie uitdrukkelijk iets anders hebben afgesproken. Een afspraak die de belangen van een kind niet dient, zal de rechter niet zonder meer overnemen. Meer over onze werkzaamheden leest u op de pagina over familierecht.
Wat kunnen wij voor u doen bij een minnelijke schikking?
Een schikking staat vast zodra u tekent. Daarom is de voorbereiding beslissend.
- Wij schatten uw kansen in een procedure in en bepalen met u een realistische ondergrens.
- Wij voeren de onderhandelingen met de wederpartij of haar advocaat en stuiten zo nodig de verjaring met een schriftelijke mededeling (artikel 3:317 BW).
- Wij stellen de vaststellingsovereenkomst op of beoordelen het voorstel, met aandacht voor de finale kwijting en een regeling bij niet-nakoming.
- Wij laten een betalingsafspraak zo nodig vastleggen in een notariële akte of een proces-verbaal van de rechter, zodat u een executoriale titel heeft (artikel 430 Rv).
- Wij controleren bij een beëindigingsovereenkomst de bedenktijd van artikel 7:670b BW en de gevolgen voor uw WW-uitkering.
- Houdt de ander zich niet aan de schikking, dan vorderen wij nakoming, zo nodig in kort geding.
Samengevat
- Een minnelijke schikking is juridisch meestal een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW) en bindt partijen zoals elk contract.
- U kunt schikken voor, tijdens en zelfs op de zitting van een procedure, direct, via advocaten of met een mediator.
- Leg de schikking schriftelijk vast, met duidelijke verplichtingen, termijnen en een zorgvuldige finale kwijting.
- Alleen een schikking in een proces-verbaal van de rechter of een notariële akte is direct afdwingbaar via de deurwaarder.
- Bij een beëindigingsovereenkomst in het arbeidsrecht heeft de werknemer veertien dagen bedenktijd.
Veelgestelde vragen
Wat is een minnelijke schikking?
Een minnelijke schikking is een overeenkomst waarmee partijen een geschil zelf oplossen, zonder uitspraak van de rechter. Juridisch is het meestal een vaststellingsovereenkomst in de zin van artikel 7:900 BW, die partijen bindt zoals elk ander contract.
Wanneer is een minnelijke schikking geschikt?
Een schikking is geschikt als de uitkomst van een procedure onzeker is, als de kosten en de duur niet opwegen tegen het belang, of als u de relatie met de ander wilt behouden. Heeft u een principiële uitspraak nodig of verwacht u dat de ander afspraken niet nakomt, dan kan procederen de betere keuze zijn.
Wat zijn de voordelen van een schikking ten opzichte van een rechtszaak?
U bepaalt samen de uitkomst, het gaat meestal sneller en het is doorgaans minder kostbaar. Partijen kunnen vertrouwelijkheid afspreken, terwijl een zitting en uitspraak in beginsel openbaar zijn. Daartegenover staat dat u moet toegeven op punten die u in een procedure misschien had gewonnen.
Hoe wordt een minnelijke schikking juridisch vastgelegd?
Leg de schikking schriftelijk vast in een vaststellingsovereenkomst met de verplichtingen van elke partij, termijnen, een regeling bij niet-nakoming en een finale kwijting. Wilt u de afspraak direct kunnen afdwingen, laat haar dan ter zitting in een proces-verbaal opnemen of bij een notaris vastleggen.
Law & More onderhandelt en schikt voor ondernemers en particulieren, en beoordeelt schikkingsvoorstellen voordat u tekent. Meer over onze aanpak bij geschillen leest u op de pagina over civiel recht.
Twijfelt u over uw positie? Leg uw situatie aan ons voor. Wij laten u binnen één werkdag weten wat uw opties zijn.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.
