Arbeidstijdenwet overtreden: welke boetes en andere gevolgen riskeert de werkgever?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Een werkgever die de Arbeidstijdenwet (Atw) overtreedt, riskeert in de eerste plaats een bestuurlijke boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Bij herhaling kan de inspectie een bevel geven om het werk te staken, sommige overtredingen zijn strafbaar en een werknemer die door te lange werktijden schade lijdt, kan de werkgever daarnaast civielrechtelijk aanspreken.

Hieronder leest u welke grenzen de wet stelt, welke sancties daarop staan en waar werkgevers en werknemers op moeten letten.

Welke werk- en rusttijden schrijft de Arbeidstijdenwet voor?

Een werknemer van 18 jaar of ouder mag maximaal 12 uur per dienst en 60 uur per week werken. Over een langere periode gelden lagere gemiddelden, en daarnaast schrijft hoofdstuk 5 van de Atw minimale pauzes en rusttijden voor.

• Gemiddeld maximaal 55 uur per week over 4 weken en 48 uur per week over 16 weken.
• Bij meer dan 5,5 uur werk minimaal 30 minuten pauze; bij meer dan 10 uur minimaal 45 minuten. De pauze mag worden opgesplitst in delen van 15 minuten.
• Dagelijks minimaal 11 uur aaneengesloten rust, eenmaal per zeven dagen in te korten tot 8 uur als de aard van het werk dat nodig maakt.
• Wekelijks 36 uur aaneengesloten rust, of 72 uur per 14 dagen, eventueel verdeeld over perioden van minimaal 32 uur.
• Een nachtdienst duurt maximaal 10 uur. Na een nachtdienst die na 02.00 uur eindigt, geldt in beginsel minimaal 14 uur rust.

In een cao of regeling met de ondernemingsraad mogen sommige regels anders worden ingevuld, maar alleen binnen de grenzen die de Atw zelf aangeeft. Een afspraak die verder gaat dan de wet toestaat, geldt niet. Meer over overwerk leest u in ons artikel over de regels voor overwerk.

Welke extra regels gelden voor jongeren en zwangere werknemers?

Jongeren van 16 en 17 jaar mogen maximaal 9 uur per dag en 45 uur per week werken, met een gemiddelde van 40 uur per week over 4 weken. Zij hebben recht op minimaal 12 uur dagelijkse rust en op 30 minuten pauze na 4,5 uur werk.

Een zwangere werknemer mag haar werk vaker onderbreken en hoeft tijdens de zwangerschap en tot zes maanden na de bevalling geen nachtdiensten te draaien (artikel 4:5 Atw). Een werknemer die borstvoeding geeft, mag tot negen maanden na de bevalling maximaal een kwart van de arbeidstijd gebruiken om te voeden of te kolven, met behoud van loon (artikel 4:8 Atw).

Wat moet een werkgever registreren?

De werkgever moet de arbeids- en rusttijden van elke werknemer registreren (artikel 4:3 Atw). Die registratie moet hij volgens artikel 3.2:1 van het Arbeidstijdenbesluit minimaal 52 weken bewaren.

Bij een controle vraagt de inspecteur meestal eerst naar roosters en urenregistratie. Ontbreekt de registratie, dan is dat zelf al een overtreding. Bovendien kan de werkgever dan niet aantonen dat hij de grenzen voor werk- en rusttijden wel heeft nageleefd.

Welke boete kan de Arbeidsinspectie opleggen?

Overtredingen van de Atw worden in de regel afgedaan met een bestuurlijke boete (hoofdstuk 10 Atw). De hoogte volgt uit artikel 10:7 Atw en de Beleidsregel boeteoplegging Arbeidstijdenwet, die per overtreding een normbedrag noemt.

Het normbedrag wordt vaak per betrokken werknemer berekend en aangepast aan de omvang van het bedrijf, zodat een kleine onderneming een lager bedrag betaalt dan een groot concern. Bij een herhaalde overtreding valt de boete hoger uit. Het verschil tussen een boete, een dwangsom en een strafrechtelijke sanctie leest u in een apart artikel.

Tegen een boetebesluit kan de werkgever binnen zes weken bezwaar maken (artikel 6:7 Awb). Daarna staat beroep open bij de bestuursrechter.

Kan de Arbeidsinspectie het werk stilleggen?

Ja. Bij herhaalde overtredingen kan de inspectie een bevel geven om de arbeid te staken (artikel 8:3a Atw).

Zo’n bevel raakt de bedrijfsvoering direct, omdat het werk niet mag doorgaan zolang het bevel geldt. De inspectie houdt daarom bij welke bedrijven eerder een boete kregen. Hoe de Nederlandse Arbeidsinspectie werkt, leest u in een apart artikel.

Wanneer is een overtreding strafbaar?

Een aantal overtredingen is in hoofdstuk 11 van de Atw strafbaar gesteld (artikel 11:3 Atw). Het Openbaar Ministerie beslist dan over vervolging, bijvoorbeeld in zaken waarin de gezondheid of veiligheid van werknemers ernstig in gevaar kwam.

Ook een rechtspersoon kan worden vervolgd (artikel 51 Wetboek van Strafrecht). Wanneer een fout van een werknemer aan de onderneming wordt toegerekend, leest u in ons artikel over strafrecht en ondernemingen.

Kan een werknemer de werkgever aansprakelijk stellen?

Ja, als de werknemer schade lijdt doordat de werkgever zijn zorgplicht heeft geschonden. Volgens artikel 7:658 BW moet de werkgever de arbeid zo inrichten dat de werknemer geen schade lijdt; structureel te lange werktijden kunnen een schending van die zorgplicht opleveren.

De werknemer moet dan aantonen dat de schade door het werk is ontstaan. Daarna moet de werkgever bewijzen dat hij voldoende maatregelen heeft genomen. Hoe ver die plicht reikt, leest u in ons artikel over werkstress en de zorgplicht van de werkgever.

Over gewerkte uren heeft de werknemer recht op loon volgens de arbeidsovereenkomst of cao. Een wettelijk overwerktarief bestaat niet; of overuren extra worden betaald of gecompenseerd in vrije tijd, hangt af van die afspraken. Een vordering op achterstallig loon verjaart na vijf jaar (artikel 3:308 BW).

Waar let u als werkgever op?

• Toets elk rooster aan de maxima per dienst, per week en over 4 en 16 weken.
• Registreer begin- en eindtijden, pauzes en rusttijden en bewaar die minimaal 52 weken.
• Controleer of uw cao afwijkende regels bevat en of die binnen de grenzen van de Atw blijven.
• Pas de roosters aan voor jongeren en voor zwangere werknemers.
• Leg na een boetebesluit de bezwaartermijn van zes weken direct vast.

Waar let u als werknemer op?

• Houd zelf uw werktijden, pauzes en rusttijden bij, met data.
• Vraag uw cao en rooster op om te zien welke afwijkingen gelden.
• Meld een overtreding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie; dat kan ook anoniem.
• Bespreek gezondheidsklachten door lange werktijden met de bedrijfsarts en leg ze vast.
• Reken na of u loon over overuren tegoed heeft; die vordering verjaart na vijf jaar.

Wat kunnen wij voor u doen bij een schending van de Arbeidstijdenwet?

Onze advocaten arbeidsrecht helpen werkgevers en werknemers onder meer met het volgende.

• Roosters, cao-afspraken en de urenregistratie toetsen aan de Atw.
• Een boeterapport of boetebesluit beoordelen en bezwaar of beroep instellen binnen de termijn.
• Beleid over overwerk en rusttijden opstellen.
• Een vordering op achterstallig loon of schadevergoeding beoordelen en onderhandelen.
• Procederen bij de kantonrechter of de bestuursrechter.

Samengevat

• De Atw stelt grenzen van 12 uur per dienst en 60 uur per week, met lagere gemiddelden over 4 en 16 weken.
• De werkgever moet arbeids- en rusttijden registreren en 52 weken bewaren.
• De Arbeidsinspectie legt bestuurlijke boetes op en kan bij herhaling de arbeid laten staken.
• Een werknemer met schade kan de werkgever aanspreken op grond van artikel 7:658 BW.

Veelgestelde vragen

Mag een werknemer weigeren langer te werken dan de wet toestaat?

Ja. Een opdracht om langer te werken dan de Atw toestaat, is geen redelijke opdracht. Een weigering levert dan in beginsel geen grond op voor een sanctie of ontslag.

Hoe meldt een werknemer een overtreding?

Via de website van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Noem concrete data, tijden en de betrokken afdeling; anoniem melden is mogelijk.

Geldt de Arbeidstijdenwet voor iedere werknemer?

Voor bijna iedereen, maar niet volledig. Voor bepaalde sectoren, zoals vervoer, zorg en offshore, gelden afwijkende regels in het Arbeidstijdenbesluit, en voor werknemers met een hoog inkomen gelden een aantal normen niet.

Heeft een werknemer recht op extra betaling voor overuren?

Niet op grond van de wet. Of overuren extra worden betaald of in vrije tijd worden gecompenseerd, staat in de arbeidsovereenkomst of de cao.