Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Grootouders hebben geen automatisch recht op omgang met hun kleinkinderen, ook niet na een scheiding. Wel kunt u de rechter vragen een omgangsregeling vast te stellen als u in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat (artikel 1:377a BW); de rechter wijst het verzoek af als een van de wettelijke weigeringsgronden zich voordoet.
Een normale, liefdevolle grootouderband is daarvoor meestal niet genoeg. De rechter kijkt naar bijkomende omstandigheden, zoals een vaste oppasrol over langere tijd of een periode waarin het kind bij u woonde. Een wetsvoorstel dat die drempel voor grootouders wilde verlagen, is in 2026 ingetrokken.
Inhoudsopgave
Wat zegt de wet over omgang met grootouders?
Artikel 1:377a lid 1 BW geeft een kind recht op omgang met zijn ouders en met degene die in een nauwe persoonlijke betrekking tot hem staat. Op grond van hetzelfde artikel kan zo'n derde, bijvoorbeeld een grootouder, de rechter om een omgangsregeling vragen.
Grootouders worden in de wet niet apart genoemd. U heeft dus dezelfde positie als andere derden, zoals een oom, tante of stiefouder: u moet eerst de nauwe persoonlijke betrekking aantonen. Ouders hebben die stap niet nodig; zie ook de omgangsregeling tussen ouders.
Wat is er gebeurd met het wetsvoorstel voor grootouders?
Het wetsvoorstel Wet drempelverlaging omgang grootouders (Kamerstukken 36 364) wilde in artikel 1:377a BW vastleggen dat een grootouder wordt vermoed in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kleinkind te staan. De Tweede Kamer nam het voorstel in juni 2024 aan. Na een kritisch debat in de Eerste Kamer op 10 maart 2026 kondigde de regering op 20 maart 2026 aan het voorstel in te trekken; volgens de Eerste Kamer volgde de intrekking bij brief van 13 mei 2026. Stand op 29 oktober 2026: de hoge drempel van de nauwe persoonlijke betrekking geldt dus onverkort.
Wanneer is er een nauwe persoonlijke betrekking?
Er is sprake van een nauwe persoonlijke betrekking als de band met het kind duidelijk verder gaat dan gebruikelijk is tussen grootouder en kleinkind. Een familieband is op zichzelf onvoldoende; het gaat om bijkomende omstandigheden. Zo oordeelde het gerechtshof Den Haag op 1 oktober 2025 (ECLI:NL:GHDHA:2025:2097) in een zaak over een tante dat er wel zo'n band was: zij had na het overlijden van de moeder een vaste rol in de opvoeding gekregen en was een hechtingsfiguur voor het kind geworden.
Voor grootouders kunnen onder meer deze omstandigheden meewegen:
- Het kind heeft voor langere tijd bij u gewoond.
- U paste gedurende jaren structureel een of meer dagen per week op.
- U had een actieve rol in de verzorging en opvoeding, bijvoorbeeld tijdens ziekte of na overlijden van een ouder.
- Het kind logeerde regelmatig bij u en u was betrokken bij school en activiteiten.
Het helpt als u de band met stukken kunt onderbouwen, zoals agenda's, berichten, foto's met datum of verklaringen van leerkrachten en andere familieleden. Is het contact al lange tijd verbroken, dan kan het moeilijker zijn om een actuele nauwe betrekking aan te tonen.
Wanneer wijst de rechter omgang af?
Ook als er een nauwe persoonlijke betrekking is, kan de rechter het verzoek afwijzen. Artikel 1:377a lid 3 BW noemt de gronden.
- Omgang zou ernstig nadeel opleveren voor de geestelijke of lichamelijke ontwikkeling van het kind.
- U bent kennelijk ongeschikt of niet in staat tot omgang.
- Het kind van twaalf jaar of ouder heeft van zwaarwegende bezwaren tegen omgang met u doen blijken.
- Omgang is anderszins in strijd met zwaarwegende belangen van het kind.
In de praktijk weegt een groot conflict tussen ouders en grootouders zwaar. Als omgang het kind in een loyaliteitsconflict brengt, wijst de rechter het verzoek vaak af op grond van de zwaarwegende belangen van het kind, ook als de band op zichzelf goed is.
Hoe vraagt u omgang aan bij de rechter?
- Probeer eerst overleg of mediation met de ouders en bewaar de correspondentie daarover.
- U dient via een advocaat een verzoekschrift in bij de rechtbank van de woonplaats van het kind. De ouders met gezag zijn belanghebbenden en mogen schriftelijk reageren en op de zitting hun standpunt geven.
- U betaalt griffierecht. Per 1 januari 2026 is dat voor een natuurlijk persoon € 341 en bij een laag inkomen € 93 (Rechtspraak, griffierecht).
- Kinderen van twaalf jaar en ouder worden uitgenodigd voor een kindgesprek of om een brief te schrijven (artikel 809 Rv).
- De rechter kan de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen; dat verlengt de procedure met enkele maanden.
Bij een laag inkomen kunt u via de Raad voor Rechtsbijstand in aanmerking komen voor een advocaat met een eigen bijdrage.
Welke omgang kan de rechter vaststellen?
De rechter bepaalt hoe vaak en waar het contact plaatsvindt, bijvoorbeeld eens per maand een middag. Soms begint de regeling met begeleid contact of wordt de omgang in fasen opgebouwd.
Waarom neutraliteit tijdens de scheiding telt
Een procedure tegen uw eigen kind of schoonkind belast de familieverhoudingen. Een poging tot overleg laat zien dat u het belang van het kind voorop stelt. Blijf tijdens en na de scheiding neutraal tegenover beide ouders. Grootouders die partij kiezen, lopen het risico dat de rechter omgang in strijd vindt met de belangen van het kind, zeker bij een vechtscheiding.
Hebben grootouders financiële verplichtingen?
Bloedverwanten in de rechte lijn, dus ook grootouders, zijn volgens artikel 1:392 BW verplicht tot levensonderhoud als de ander behoeftig is. Voor minderjarige kinderen zijn de ouders echter in de eerste plaats verantwoordelijk (artikel 1:404 BW). In de praktijk komt een vordering tegen grootouders daarom zelden voor. De kinderalimentatie na een scheiding wordt tussen de ouders geregeld.
Kunnen grootouders het gezag of de voogdij krijgen?
Alleen in uitzonderlijke situaties. Na een scheiding behouden ouders in de regel het ouderlijk gezag; voogdij voor een grootouder komt pas in beeld als geen van de ouders het gezag meer heeft, bijvoorbeeld na overlijden of na beëindiging van het gezag door de rechter.
Wat geldt voor plusgrootouders?
Plusgrootouders, zoals de ouders van een stiefouder, hebben dezelfde route als biologische grootouders: een verzoek op grond van artikel 1:377a BW. Omdat de relatie vaak korter heeft geduurd, is een nauwe persoonlijke betrekking in de praktijk moeilijker aan te tonen.
Wat doen grootouders en ouders elk het best?
| Als grootouder | Als ouder |
|---|---|
| Leg vast hoe vaak en hoe lang u het kind de afgelopen jaren zag en wat uw rol was. | Ga na of de band tussen uw kind en de grootouder verder ging dan gebruikelijk. |
| Probeer eerst overleg of mediation en bewaar de correspondentie daarover. | Onderbouw met concrete feiten waarom omgang nu niet in het belang van uw kind is. |
| Blijf neutraal tegenover beide ouders, ook in berichten en gesprekken met het kind. | Houd rekening met de mening van uw kind als het twaalf jaar of ouder is. |
| Wacht niet te lang: hoe langer het contact verbroken is, hoe moeilijker de nauwe band aan te tonen is. | Overweeg een beperkte regeling in overleg om een procedure te voorkomen. |
Hoe wij grootouders en ouders bijstaan
Onze advocaten familierecht kunnen:
- beoordelen of uw band met het kleinkind als nauwe persoonlijke betrekking kan gelden;
- een verzoekschrift of verweerschrift opstellen;
- overleg of mediation met de ouders begeleiden;
- u bijstaan op de zitting bij de rechtbank.
Speelt de omgangskwestie binnen een lopende echtscheiding, dan kunt u ook terecht bij onze scheidingsadvocaat.
Veelgestelde vragen
Heb ik recht op informatie over mijn kleinkind?
De wettelijke informatieregeling is bedoeld voor een ouder zonder gezag, niet voor grootouders. U bent dus afhankelijk van afspraken met de ouders.
Is regelmatig oppassen genoeg voor een nauwe persoonlijke betrekking?
Af en toe oppassen is meestal niet genoeg. Een vaste oppasrol gedurende jaren, waarbij u een deel van de verzorging op u nam, kan wel voldoende zijn.
