Alleen religieus getrouwd: wat zijn de gevolgen bij een scheiding?

Gepubliceerd op 15 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026

Wie alleen religieus is getrouwd, is volgens de Nederlandse wet niet getrouwd. Bij een scheiding gelden daarom geen wettelijke regels voor alimentatie en verdeling van het huwelijksvermogen, tenzij het huwelijk in het buitenland geldig is gesloten volgens het recht van dat land.

Na een scheiding van een religieus huwelijk gelden de Nederlandse regels voor alimentatie en verdeling van bezittingen niet. Zo’n huwelijk telt simpelweg niet als officieel huwelijk en biedt dus geen bescherming van het familierecht.

De situatie verschilt per religie. Soms leidt dit tot ingewikkelde juridische procedures.

De wetgever probeert religieuze huwelijken beter te reguleren, vooral als een partner niet wil meewerken aan een religieuze ontbinding.

Wat betekent alleen religieus getrouwd zijn?

Een alleen religieus huwelijk krijgt in Nederland geen juridische erkenning. U krijgt dus geen wettelijke rechten of bescherming.

Dat is nogal anders dan bij een burgerlijk huwelijk, dat volledig erkend wordt door de wet.

Wat is een religieus huwelijk?

Een religieus huwelijk is een ceremonie volgens religieuze tradities, maar zonder registratie bij de burgerlijke stand. Het telt alleen binnen de religieuze gemeenschap.

De Nederlandse wet erkent alleen het burgerlijk huwelijk. Zonder die registratie heeft het religieuze huwelijk geen juridische waarde.

Partners hebben dus geen wettelijke rechten tegenover elkaar. De wet behandelt ze als ongehuwd.

Natuurlijk kan het religieuze huwelijk wel veel betekenen op emotioneel of spiritueel vlak. In hun eigen gemeenschap worden ze vaak wel als getrouwd gezien.

Wat is het verschil met een burgerlijk huwelijk?

Het burgerlijk huwelijk wordt gesloten bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. U krijgt dan automatisch wettelijke rechten en plichten.

Kinderen krijgen bij een burgerlijk huwelijk automatisch beide ouders als juridische ouders. Bij een religieus huwelijk moet de vader het kind eerst erkennen.

Partners in een burgerlijk huwelijk erven automatisch van elkaar. Bij alleen een religieus huwelijk is een testament nodig voor erfrecht.

Hoe zit het met een islamitisch of kerkelijk huwelijk?

Een islamitisch huwelijk (nikah) wordt vaak alleen religieus gesloten, zonder burgerlijke registratie. Volgens de islamitische wet heeft het betekenis, maar volgens de Nederlandse wet niet.

Veel moslimstellen denken dat hun religieuze ceremonie juridisch geldig is. Dit zorgt soms voor nare verrassingen bij scheiding of overlijden.

Een kerkelijk huwelijk in christelijke tradities volgt meestal na het burgerlijk huwelijk. Protestanten noemen het vaak een inzegening.

Sommige christelijke stellen kiezen alleen voor een kerkelijk huwelijk. Ook dat heeft geen juridische waarde in Nederland.

Beide vormen van religieus huwelijk kunnen tot onverwachte juridische problemen leiden. Mensen verwachten soms rechten die ze helemaal niet hebben.

Wat is uw juridische positie bij een scheiding?

Na een scheiding van alleen een religieus huwelijk erkent het Nederlandse recht het huwelijk niet. De gewone regels voor scheiding, alimentatie of het verdelen van bezittingen gelden dan niet.

Erkent het Nederlandse recht een religieus huwelijk?

Alleen burgerlijke huwelijken zijn officieel in Nederland. Een islamitisch of kerkelijk huwelijk zonder burgerlijke voltrekking telt niet.

Voor een huwelijk dat in het buitenland is gesloten, ligt dat anders. Is het daar geldig volgens het recht van dat land, ook als het een religieuze vorm had, dan erkent Nederland het in beginsel wel (artikel 10:31 BW).

Gevolgen van geen erkenning:

• Geen officiële echtelijke staat
• Geen bescherming onder het Nederlandse huwelijksrecht
• Geen automatische erfrechten
• Geen recht op weduwenpensioen

Partners kunnen proberen te bewijzen dat ze feitelijk samenwoonden. Dat kan invloed hebben op het verdelen van vermogen.

Heeft u recht op alimentatie of verdeling van vermogen?

Nee, niet op grond van het huwelijksrecht. Zonder officieel huwelijk geldt het gewone echtscheidingsrecht niet. Partners hebben geen automatisch recht op alimentatie of verdeling van vermogen volgens huwelijkse regels.

Mogelijke rechtsmiddelen:

• Zaakwaarneming bij financiële bijdragen
• Ongerechtvaardigde verrijking
• Contractuele afspraken afdwingen

U kunt wel claims indienen op basis van andere juridische gronden. Maar u moet dan bewijzen dat u samen afspraken maakte of financieel bijdroeg.

De bewijslast ligt bij degene die een claim doet. Dat maakt het vaak een stuk ingewikkelder dan bij een gewone echtscheiding.

Past de Nederlandse rechter islamitisch of kerkelijk recht toe?

Nederlandse rechtbanken passen geen islamitisch of kerkelijk recht toe bij scheidingen. Alleen het Nederlandse recht geldt.

Religieuze aspecten hebben wel invloed op:

• Culturele verwachtingen tussen partners
• Bewijs van gemaakte afspraken
• Interpretatie van gedrag tijdens de relatie

Soms kijkt de rechtbank naar de religieuze context bij het beoordelen van claims. Vooral als het gaat om stilzwijgende afspraken.

Partners kunnen naast juridische procedures ook religieuze scheiding regelen. Dat heeft geen gevolgen voor het Nederlandse recht.

Wat zijn de praktische verschillen tussen beide huwelijken?

Alleen het burgerlijk huwelijk biedt in Nederland wettelijke bescherming en rechten. Een religieus huwelijk zonder burgerlijke registratie heeft geen juridische gevolgen voor eigendom, alimentatie of ouderlijk gezag.

Welke rechten en plichten heeft u bij een scheiding?

Burgerlijk huwelijk geeft partners automatisch wettelijke rechten en plichten. Bij scheiding geldt het vermogensrecht met gemeenschap van goederen of huwelijkse voorwaarden.

Partners hebben recht op:

• Alimentatie na scheiding
• Verdeling van gemeenschappelijke bezittingen
• Pensioenrechten
• Erfrecht zonder testament

Religieus huwelijk zonder burgerlijke registratie biedt niks van dit alles. De wet ziet u als ongetrouwd.

Bij beëindiging van alleen een religieus huwelijk is er geen recht op alimentatie. Bezittingen worden niet automatisch verdeeld volgens het huwelijksgoederenrecht.

Voor het verdelen van eigendom moeten partners bewijzen dat ze samen iets hebben gekocht. Zonder officiële papieren is dat lastig.

Een testament is nodig om erfrecht te regelen. Zonder testament erft de partner niks.

Wat betekent het voor kinderen en ouderlijk gezag?

Bij een burgerlijk huwelijk krijgen kinderen automatisch beide ouders als juridische ouders. De vader krijgt direct ouderlijk gezag samen met de moeder.

Religieus huwelijk vraagt extra stappen voor vaderschap:

De vader moet het kind apart erkennen bij de gemeente. Tot het kind zestien is, heeft hij daarvoor toestemming van de moeder nodig; vanaf twaalf jaar moet ook het kind zelf instemmen (artikel 1:204 BW).

Voor ouderlijk gezag moet de vader een aparte aanvraag doen bij de rechtbank. Zonder erkenning heeft hij geen rechten bij scheiding.

Kinderen krijgen de achternaam van de moeder, tenzij beide ouders samen de erkenning regelen.

Wat als uw partner niet meewerkt aan een religieuze scheiding?

Huwelijkse gevangenschap ontstaat als een partner weigert mee te werken aan een religieuze scheiding. Ook bij alleen een religieus huwelijk kunt u de rechter vragen uw partner op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW) te bevelen mee te werken, zo nodig op straffe van een dwangsom.

In Nederland mag een geestelijke geen religieus huwelijk sluiten voordat het burgerlijk huwelijk is voltrokken (artikel 449 Sr). De partners zelf zijn niet strafbaar.

Partners in alleen religieuze huwelijken leven in rechtsonzekerheid:

• Geen bescherming tegen economische uitbuiting
• Geen recht op alimentatie bij scheiding
• Beperkte rechten over kinderen
• Geen automatische erfrechten

De combinatie van beide huwelijksvormen biedt de meeste bescherming. Zo kunt u uw religie volgen én juridische zekerheid hebben.

Bij problemen in religieuze huwelijken moeten partners terugvallen op algemene contractwetten. Dat is een stuk ingewikkelder dan het huwelijksrecht.

Wat zegt de wet over religieus trouwen?

De Nederlandse wet schrijft voor dat huwelijken eerst burgerlijk moeten worden gesloten. Een geestelijke die zich daar niet aan houdt, is strafbaar; de echtgenoten zelf niet.

Moet u eerst burgerlijk trouwen?

Ja. In Nederland moet u eerst burgerlijk trouwen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. Een religieuze ceremonie op zichzelf heeft geen juridische waarde.

Deze regel geldt voor alle religies en soorten religieuze huwelijken. Of het nu om een islamitische nikah, christelijke ceremonie of joodse choepa gaat—zonder burgerlijk huwelijk erkent de Nederlandse wet het niet.

Gevolgen van alleen religieus trouwen:

• Geen erfrechtelijke aanspraken
• Geen recht op alimentatie bij scheiding
• Geen gezamenlijk ouderlijk gezag over kinderen
• Geen partnerpensioenaanspraken

Steeds meer mensen kiezen alleen voor religieus trouwen. Vooral binnen islamitische gemeenschappen komt dit veel voor; de imam sluit dan een nikah.

Wanneer is een geestelijke strafbaar?

Artikel 449 van het Wetboek van Strafrecht verbiedt geestelijken om religieuze huwelijken te sluiten zonder dat er eerst een burgerlijk huwelijk is. Dit geldt voor priesters, rabbijnen, imams en andere religieuze leiders.

Strafmaat voor geestelijken:

• Geldboete tot €8.700
• Hechtenis tot zes maanden

Op dit moment pakken ze alleen geestelijken aan. Echtgenoten krijgen geen straf als ze alleen religieus trouwen.

Deze wet bestaat al decennia. Toch houden niet alle religieuze leiders zich eraan, soms bewust, soms uit onwetendheid.

Welke wetsvoorstellen zijn er gedaan?

VVD en GroenLinks hebben samen een wetsvoorstel ingediend om de regels strenger te maken. Ze willen ook de echtgenoten strafbaar stellen.

Voorgestelde wijzigingen:

• Geldboetes voor beide echtgenoten
• Strengere handhaving van bestaande regels
• Meer bewustwording over de juridische gevolgen

Het voorstel komt voort uit zorgen over het toenemende aantal informele huwelijken. Politici vragen zich af of dit niet duidt op afkeer van de rechtsstaat.

De partijen willen mensen waarschuwen voor de risico’s. Vooral jonge moslims lopen volgens hen gevaar als ze alleen religieus trouwen zonder juridische bescherming.

Hoe werken een islamitisch huwelijk en de ontbinding ervan?

In Nederland heeft een islamitisch huwelijk geen juridische waarde zonder een burgerlijk huwelijk. Ontbinding gebeurt via islamitisch recht, maar dat biedt geen bescherming onder de Nederlandse wet.

Wanneer mag u een islamitisch huwelijk sluiten?

U mag in Nederland pas een islamitisch huwelijk (nikâh) sluiten na het burgerlijk huwelijk. De wet verbiedt religieuze huwelijken zonder eerst bij de gemeente te trouwen.

Een imam die deze regel negeert, riskeert een geldboete of hechtenis. De partners zelf krijgen geen straf als ze alleen een islamitisch huwelijk aangaan.

Belangrijk voor partners:

• Geen automatische juridische rechten
• Geen erfrecht tussen partners
• Geen recht op alimentatie
• Geen pensioenrechten

Veel islamitische stromingen stellen geen imam verplicht voor het huwelijk. Daardoor is het wettelijke verbod niet altijd van toepassing, want de regel richt zich specifiek op geestelijken.

Hoe wordt een islamitisch huwelijk ontbonden?

Het islamitisch recht kent verschillende manieren om een huwelijk te beëindigen. Voor mannen en vrouwen gelden andere procedures onder de sharia.

Mannen kunnen:

• Het huwelijk eenzijdig ontbinden (talaq)
• De vrouw scheiden zonder haar toestemming
• Dit doen volgens islamitische voorschriften

Vrouwen hebben beperktere opties:

• Toestemming van de man nodig (mubarat)
• Verzoek om ontbinding (khula)
• Hulp van islamitische autoriteiten

Voor de Nederlandse wet beschouwen ze deze ontbinding als het beëindigen van een samenleving. Partners hebben geen bescherming zoals bij een officiële echtscheiding.

Welke problemen kunnen ontstaan bij de ontbinding?

Huwelijkse gevangenschap ontstaat als één partner niet wil meewerken aan de ontbinding. Vooral vrouwen in islamitische huwelijken krijgen hiermee te maken.

De man kan weigeren het islamitische huwelijk te ontbinden. De vrouw zit dan vast volgens islamitisch recht, ook als er geen burgerlijk huwelijk is.

Gevolgen voor vrouwen:

• Kunnen niet hertrouwen binnen hun gemeenschap
• Sociale druk en isolatie
• Beperkte mogelijkheden via de Nederlandse rechter

Nederlandse rechters beslissen niet volgens islamitisch recht. Wel kunnen zij een partner op grond van onrechtmatige daad bevelen mee te werken aan de religieuze ontbinding.

Oplossingen zijn beperkt:

• Bemiddeling door islamitische organisaties
• Druk van familie en gemeenschap
• Hulp van gespecialiseerde advocaten

Het probleem blijft bestaan omdat Nederland alleen burgerlijke huwelijken erkent, terwijl islamitische gemeenschappen hun eigen regels volgen.

Hoe wordt een kerkelijk huwelijk ontbonden?

Een kerkelijk huwelijk heeft een andere ontbinding dan een burgerlijk huwelijk. Religieuze leiders begeleiden gelovigen bij nietigverklaring en het scheidingsproces.

Welke procedures kennen de kerken?

Elke kerkelijke denominatie hanteert eigen procedures voor het beëindigen van een religieus huwelijk. Die lopen vaak naast de burgerlijke scheidingsprocedure.

De katholieke kerk werkt met nietigverklaring. De kerk onderzoekt of er ooit een geldig sacramenteel huwelijk was.

Het proces duurt meestal 12 tot 24 maanden. De kosten liggen tussen de €500 en €1500.

Protestantse kerken zijn flexibeler. Veel denominaties erkennen burgerlijke echtscheidingen en staan hertrouwen toe.

De procedure duurt meestal 3 tot 6 maanden. Vaak zijn er geen kosten aan verbonden.

Orthodoxe kerken hebben eigen liturgische rituelen voor ontbinding. Een bisschop moet toestemming geven voor de religieuze echtscheiding.

Het proces duurt 6 tot 12 maanden. De kosten verschillen per geval.

Wat is een kerkelijke nietigverklaring?

Een nietigverklaring betekent dat het huwelijk nooit geldig was volgens kerkelijk recht. Dit is dus iets anders dan echtscheiding; het huwelijk heeft dan officieel nooit bestaan.

Gronden voor nietigverklaring zijn:

• Geen intentie voor een levenslang huwelijk
• Mentale onbekwaamheid bij het aangaan
• Dwang of ernstige vrees bij het aangaan van het huwelijk
• Onvermogen tot normaal huwelijksleven

Het nietigverklaringsproces verloopt als volgt:

1. Aanvraag indienen bij het diocesaan tribunaal
2. Onderzoek naar de huwelijksomstandigheden
3. Verdediging door de andere partij
4. Uitspraak door het tribunaal
5. Beroep bij het hoger tribunaal, als een partij of de verdediger van de huwelijksband dat instelt

Na een nietigverklaring mogen beide partijen opnieuw trouwen in de kerk. Kinderen uit het huwelijk blijven volgens kerkelijk recht legitiem.

Welke rol spelen religieuze leiders?

Religieuze leiders spelen een centrale rol bij het ontbinden van kerkelijke huwelijken. Ze bieden spirituele begeleiding en praktische hulp.

Priesters en pastors adviseren gelovigen over de mogelijkheden. Ze helpen bij het verzamelen van documenten en bieden emotionele steun.

Een imam doet hetzelfde bij islamitische huwelijken in Nederland. Hij bemiddelt bij religieuze echtscheidingen volgens islamitisch recht.

Religieuze leiders beoordelen of er gronden zijn voor nietigverklaring. Ze nemen deel aan kerkelijke rechtbanken die over ontbinding beslissen.

Belangrijke taken zijn:

• Gesprekken over scheidingsgronden
• Documenten verzamelen
• Begeleiding tijdens het tribunaalproces
• Nabespreking en voorbereiding op een nieuw huwelijk

Geestelijken letten erop dat de procedures goed verlopen. Ze zorgen dat kerkelijke regels worden nageleefd tijdens het hele proces.

Wat kunnen wij voor u doen als u alleen religieus getrouwd bent?

Onze scheidingsadvocaten helpen u de gevolgen van het uit elkaar gaan juridisch te regelen.

• Wij beoordelen of uw huwelijk in Nederland wordt erkend, bijvoorbeeld omdat het in het buitenland geldig is gesloten (artikel 10:31 BW).
• Wij brengen in kaart wat op wiens naam staat en regelen de verdeling van gezamenlijk eigendom (artikel 3:178 BW).
• Wij beoordelen of u een vordering heeft op grond van afspraken of ongerechtvaardigde verrijking (artikel 6:212 BW).
• Wij regelen de erkenning van uw kinderen, gezamenlijk gezag en kinderalimentatie.
• Wij vragen de rechter uw ex-partner te bevelen mee te werken aan de religieuze ontbinding (artikel 6:162 BW).

Samengevat

• Een huwelijk dat in Nederland alleen religieus is gesloten, heeft geen juridische gevolgen; een in het buitenland geldig gesloten huwelijk kan wel worden erkend (artikel 10:31 BW).
• Bij een scheiding heeft u geen wettelijk recht op partneralimentatie of verdeling van huwelijksvermogen.
• De vader moet het kind erkennen; voor gezamenlijk gezag is daarna een aantekening in het gezagsregister nodig.
• Een geestelijke die een religieus huwelijk sluit vóór het burgerlijk huwelijk, is strafbaar (artikel 449 Sr).
• Werkt uw partner niet mee aan de religieuze ontbinding, dan kan de rechter dat op grond van onrechtmatige daad bevelen.

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina scheidingsadvocaat.