Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026
Gebrekkige algemene voorwaarden zijn niet automatisch ongeldig. De wederpartij kan een beding vernietigen als het onredelijk bezwarend is of als u de voorwaarden niet op tijd ter hand heeft gesteld (artikel 6:233 BW). De belangrijkste uitzondering: grote ondernemingen kunnen zich niet op die vernietigingsgronden beroepen (artikel 6:235 BW).
Tegenover consumenten moet de rechter oneerlijke bedingen bovendien uit zichzelf toetsen, ook als de consument niet verschijnt. Wordt een beding vernietigd, dan vervalt alleen dat beding en gelden op dat punt de wettelijke regels. Hieronder leest u welke fouten het vaakst voorkomen, wat de rechter doet bij botsende voorwaarden en hoe u uw algemene voorwaarden opstelt zonder die risico’s.
Inhoudsopgave
Wanneer gelden algemene voorwaarden voor de overeenkomst?
Algemene voorwaarden gelden als de wederpartij ze heeft aanvaard. Meestal gebeurt dat door een verwijzing in de offerte of opdrachtbevestiging, vóór of bij het sluiten van de overeenkomst. Een verwijzing pas op de factuur, na het sluiten, is in de regel te laat.
Wie de toepasselijkheid heeft aanvaard, is gebonden, ook als hij de inhoud niet kende (artikel 6:232 BW). Dat betekent nog niet dat elk beding stand houdt. De wet geeft de wederpartij twee vernietigingsgronden, die hieronder aan bod komen. Zie ook wat u tekent bij algemene voorwaarden.
Niet ter hand gesteld: ieder beding is vernietigbaar
Heeft u de voorwaarden niet op de juiste manier verstrekt, dan kan de wederpartij ieder beding vernietigen, ook een redelijk beding (artikel 6:233 sub b BW). U moet de wederpartij een redelijke mogelijkheid geven om van de voorwaarden kennis te nemen. In beginsel betekent dat: vóór of bij het sluiten ter hand stellen (artikel 6:234 BW).
| Manier van sluiten | Wat artikel 6:234 BW vraagt |
|---|---|
| Op papier of per e-mail | De tekst meesturen met de offerte, of afdrukken op de achterzijde met een duidelijke verwijzing aan de voorkant. |
| Langs elektronische weg (webshop, online formulier) | De voorwaarden vóór het sluiten beschikbaar stellen op een manier waarop de wederpartij ze kan opslaan, bijvoorbeeld als downloadbare pdf. |
| Terhandstelling redelijkerwijs niet mogelijk | Melden dat de voorwaarden ter inzage liggen of bij de Kamer van Koophandel of de rechtbank zijn gedeponeerd en op verzoek worden toegezonden. |
Deponeren bij de Kamer van Koophandel vervangt terhandstelling dus alleen als terhandstelling niet mogelijk was. U moet bewijzen dat u de voorwaarden correct heeft verstrekt (artikel 150 Rv). Bewaar daarom e-mails en orderbevestigingen. Meer hierover leest u bij algemene voorwaarden ter hand stellen.
Wanneer een beding onredelijk bezwarend is
Een beding is vernietigbaar als het onredelijk bezwarend is voor de wederpartij (artikel 6:233 sub a BW). De rechter kijkt naar de aard en inhoud van de overeenkomst, de manier waarop die tot stand kwam en de wederzijds kenbare belangen. Hij beoordeelt dat per geval.
Voor consumenten geeft de wet twee lijsten. Bedingen op de zwarte lijst van artikel 6:236 BW gelden altijd als onredelijk bezwarend, zoals een beding dat de consument het recht op ontbinding ontneemt. Bedingen op de grijze lijst van artikel 6:237 BW worden vermoed onredelijk bezwarend te zijn, zoals een beperking van de wettelijke aansprakelijkheid of een ongebruikelijk korte klachttermijn. Dat vermoeden kunt u weerleggen. Tegenover consumenten gelden ook de dwingende regels van het herroepingsrecht en de wettelijke conformiteit.
Consument, kleine ondernemer of grote onderneming: wat verschilt?
De bescherming hangt af van wie uw wederpartij is. De tabel zet de verschillen naast elkaar.
| Wederpartij | Vernietigen op grond van 6:233 BW | Zwarte en grijze lijst | Toetsing door de rechter |
|---|---|---|---|
| Consument | Ja | Ja, rechtstreeks (6:236 en 6:237 BW) | Ambtshalve, ook bij verstek |
| Kleine ondernemer | Ja | Niet rechtstreeks; kan doorwerken bij een positie vergelijkbaar met een consument | Alleen op beroep van de partij |
| Grote onderneming (jaarrekening openbaar of 50+ werknemers) | Nee (6:235 BW) | Nee | Alleen beroep op redelijkheid en billijkheid (6:248 lid 2 BW) |
Ook een grote onderneming kan dus aanvoeren dat een beroep op een beding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Die toets is wel strenger dan de toets van artikel 6:233 BW. Zie ook contracteren met consumenten en bedrijven.
Hoe ver mag een aansprakelijkheidsbeperking gaan?
Een beding als “wij zijn nooit aansprakelijk voor enige schade” houdt in de regel geen stand. Een beroep op uitsluiting van aansprakelijkheid voor schade door eigen opzet of bewuste roekeloosheid, of die van de bedrijfsleiding, acht de rechter vrijwel altijd onaanvaardbaar (artikel 6:248 lid 2 BW).
Een beperking tot het factuurbedrag of de verzekerde som is tussen ondernemers vaak wel geldig. Tegenover consumenten staat een beperking van de wettelijke aansprakelijkheid op de grijze lijst (artikel 6:237 sub f BW). Meer leest u bij beperking van aansprakelijkheid in B2B-contracten.
De rechter toetst consumentenvoorwaarden uit zichzelf
Op 13 september 2013 oordeelde de Hoge Raad dat de rechter ambtshalve moet onderzoeken of een beding in een consumentenovereenkomst oneerlijk is (ECLI:NL:HR:2013:691). Dat geldt ook in hoger beroep en als de consument niet verschijnt. In die zaak had een aannemer op grond van zijn eigen voorwaarden 2% rente per maand gevorderd van een particuliere opdrachtgever. Het hof had dat beding moeten toetsen; de Hoge Raad vernietigde het arrest. De toets volgt uit de Europese richtlijn oneerlijke bedingen (93/13/EEG).
Hoe de rechter onduidelijke voorwaarden uitlegt
Uitgangspunt is de Haviltex-maatstaf: wat mochten partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs van elkaar verwachten? Bij standaardvoorwaarden die op een grote groep afnemers zijn gericht, weegt de taalkundige betekenis zwaarder.
Tegenover consumenten geldt bij twijfel over de betekenis de uitleg die voor de consument het gunstigst is (artikel 6:238 lid 2 BW). Tussen ondernemers kan onduidelijkheid ook in het nadeel van de opsteller worden uitgelegd, maar dat is een gezichtspunt en geen vaste regel. Twee artikelen die elkaar tegenspreken, bijvoorbeeld een betalingstermijn van 14 dagen in het ene en 30 dagen in het andere, nodigen uit tot discussie. Zie de uitleg van contracten volgens Haviltex.
Botsende voorwaarden: de first-shot-regel en twee arresten
Verwijzen beide partijen naar hun eigen voorwaarden, dan gelden die van de partij die als eerste verwees. De tweede verwijzing werkt alleen als daarin de voorwaarden van de ander uitdrukkelijk worden afgewezen (artikel 6:225 lid 3 BW).
Twee uitspraken van de Hoge Raad laten zien hoe het mis kan gaan:
- Verwijst één partij naar twee sets voorwaarden met “of”, zonder te zeggen welke set wanneer geldt, dan maakt geen van beide deel uit van de overeenkomst. Dat is de regel uit Visser/Avéro (HR 28 november 1997, ECLI:NL:HR:1997:ZC2507, NJ 1998/705).
- Zijn twee sets uitdrukkelijk naast elkaar van toepassing en bevatten zij strijdige bedingen, dan geldt die regel niet. De rechter stelt dan door uitleg vast welk beding voorgaat. In de zaak van ForFarmers (HR 24 april 2015, ECLI:NL:HR:2015:1125) ging het arbitragebeding uit de brancheregeling voor op het forumkeuzebeding van de verkoper. Die regeling was in het transactiespecifieke deel van het contract genoemd en de koper was een ervaren professionele partij.
Bij internationale koop kan het Weens Koopverdrag (CISG) andere regels geven dan artikel 6:225 lid 3 BW. Regel de toepasselijke voorwaarden daarom uitdrukkelijk in het contract.
Hoe de wederpartij een beding vernietigt en wat dan geldt
Vernietiging gebeurt door een buitengerechtelijke verklaring of in een procedure, vaak pas als u zich op het beding beroept. De rechtsvordering tot vernietiging verjaart na drie jaar (artikel 3:52 BW). De wederpartij kan de vernietigingsgrond wel altijd als verweer inroepen als u nakoming van het beding vordert (artikel 3:51 lid 3 BW).
Na vernietiging vervalt het beding; de rest van de voorwaarden en de overeenkomst blijven in beginsel gelden. Op het vervallen punt gelden de wettelijke regels, zoals de volledige wettelijke aansprakelijkheid of de wettelijke rente in plaats van een contractuele boete. Een oneerlijk beding in een consumentenovereenkomst wordt niet teruggebracht tot wat nog wel toelaatbaar zou zijn: het vervalt in zijn geheel. Zie ook contractbreuk en aansprakelijkheid bij vertraging of non-conformiteit.
Valt een rentebeding weg, dan geldt de wettelijke rente. Die bedraagt sinds 1 januari 2026 4% voor niet-handelstransacties en sinds 1 juli 2026 10,4% voor handelstransacties (artikel 6:119 en 6:119a BW; bron: rijksoverheid.nl).
Voorwaarden wijzigen tijdens een lopende overeenkomst
Wijzigen kan alleen als de overeenkomst dat toelaat of de wederpartij instemt. Nieuwe voorwaarden gelden in beginsel pas voor overeenkomsten die u na de wijziging sluit.
Een eenzijdig wijzigingsbeding moet voldoende bepaald zijn. Tegenover consumenten is zo’n beding alleen houdbaar als de consument bij een wezenlijke wijziging de overeenkomst kan beëindigen (artikel 6:233 sub a BW en de grijze lijst). Bewaar elke versie van uw voorwaarden met de datum van ingang: bij een geschil gelden de voorwaarden van het moment waarop de overeenkomst werd gesloten.
Wat controleert u als opsteller van de voorwaarden?
- Verwijst u in de offerte of opdrachtbevestiging naar één set voorwaarden, met de juiste versie? Twee sets met “of” leiden tot Visser/Avéro.
- Stelt u de tekst vóór het sluiten ter hand, en kunt u dat bewijzen?
- Wijst u de voorwaarden van uw wederpartij uitdrukkelijk af (artikel 6:225 lid 3 BW)?
- Heeft u bedingen tegenover consumenten getoetst aan de zwarte en grijze lijst, ook een contractuele rente?
- Zijn uw voorwaarden in heldere taal geschreven en vrij van tegenstrijdigheden?
Wat controleert u als de voorwaarden u worden tegengeworpen?
- Heeft u de voorwaarden vóór het sluiten ontvangen? Zo niet, dan kunt u ieder beding vernietigen, tenzij u een grote onderneming bent.
- Is het beding onredelijk bezwarend, gelet op uw positie en die van de opsteller?
- Verwees u als eerste naar uw eigen voorwaarden?
- Leg uw vernietiging schriftelijk vast; als verweer kunt u haar ook na drie jaar nog inroepen.
Onze rol bij algemene voorwaarden
- Uw bestaande voorwaarden beoordelen op vernietigbare bedingen en tegenstrijdigheden.
- Algemene voorwaarden opstellen die passen bij uw branche en klantengroep.
- Uw offerte-, order- en webshopproces zo inrichten dat toepasselijkheid en terhandstelling aantoonbaar zijn.
- Onderhandelen en procederen bij een geschil over toepasselijkheid of vernietiging.
Meer over onze aanpak leest u op de pagina van onze ondernemingsrecht advocaat. Voor webwinkels: zie ook de juridische basis van uw webshop.
In het kort
- Gebrekkige voorwaarden zijn vernietigbaar, niet automatisch ongeldig; alleen het betrokken beding vervalt.
- Zonder terhandstelling vóór of bij het sluiten kan de wederpartij ieder beding vernietigen (6:233 sub b en 6:234 BW).
- Bij consumenten toetst de rechter oneerlijke bedingen ambtshalve (HR 13 september 2013).
- Grote ondernemingen kunnen niet vernietigen, maar wel een beroep doen op de redelijkheid en billijkheid.
- Bij botsende voorwaarden geldt de first-shot-regel; twee sets met “of” maken geen van beide toepasselijk.
Veelgestelde vragen
Is een link naar mijn voorwaarden op de website genoeg?
Bij een overeenkomst die online tot stand komt, kan dat volstaan als de voorwaarden vóór het sluiten toegankelijk zijn en kunnen worden opgeslagen (artikel 6:234 lid 2 BW). Bij een offerte per e-mail of op papier is het veiliger de tekst mee te sturen.
Moet ik mijn voorwaarden bij de Kamer van Koophandel deponeren?
Nee, dat is niet verplicht. Deponeren helpt alleen als terhandstelling vooraf redelijkerwijs niet mogelijk was; het vervangt de terhandstelling niet.
Hoe vaak moet ik mijn voorwaarden laten controleren?
Een vaste termijn schrijft de wet niet voor. Laat ze in elk geval nalopen bij een wetswijziging, nieuwe activiteiten of een uitbreiding naar consumenten of het buitenland.
