Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Heeft u gezamenlijk gezag, dan mag u niet zonder toestemming van de andere ouder met uw kind naar het buitenland verhuizen; weigert die ouder, dan kunt u de rechter om vervangende toestemming vragen (artikel 1:253a BW). Vertrekt u toch zonder toestemming of rechterlijke beslissing, dan is dat internationale kinderontvoering en kan de andere ouder via het Haags Kinderontvoeringsverdrag de terugkeer van het kind vragen.
Inhoudsopgave
Mag u met uw kind naar het buitenland verhuizen?
Bij gezamenlijk gezag beslissen ouders samen over belangrijke zaken, waaronder de woonplaats van het kind. Een verhuizing naar het buitenland vraagt daarom altijd instemming van de andere ouder of een beslissing van de rechter.
Dat geldt ook bij co-ouderschap, waarbij de zorg ongeveer gelijk is verdeeld. Wie het hoofdverblijf van het kind heeft of waar het kind in de Basisregistratie Personen staat ingeschreven, maakt daarvoor niet uit: beide ouders met gezag moeten instemmen.
Wat als u eenhoofdig gezag heeft?
Heeft u alleen het gezag, dan beslist u in beginsel zelf over de woonplaats van het kind. U moet wel rekening houden met het recht op omgang van de andere ouder en die omgang bevorderen (artikel 1:247 lid 3 BW).
De ouder zonder gezag kan de rechter vragen de omgangsregeling aan te passen. Loopt er al een procedure over gezag of verblijf, dan kan een vertrek zonder overleg ook bij eenhoofdig gezag als ongeoorloofd worden gezien. Lees meer over eenhoofdig gezag na een scheiding.
Hoe beoordeelt de rechter een verzoek om te verhuizen?
De rechter weegt alle belangen af: het belang van het kind is een belangrijke overweging, maar niet automatisch doorslaggevend. Dat bepaalde de Hoge Raad op 25 april 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC5901) in een zaak over een moeder die met haar kinderen naar Zwitserland wilde verhuizen.
In de rechtspraak spelen vooral deze omstandigheden een rol:
- de noodzaak van de verhuizing, bijvoorbeeld werk of een nieuwe partner;
- hoe goed de verhuizing is voorbereid (woning, school, zorg, taal);
- de alternatieven die de verhuizende ouder heeft onderzocht;
- de maatregelen om het contact met de achterblijvende ouder te behouden en de kosten daarvan;
- de huidige zorgverdeling en de band met beide ouders;
- de leeftijd en de mening van het kind;
- de afstand en de reistijd tussen beide woonplaatsen.
De rechter kan de verhuizing toestaan, verbieden of toestaan onder voorwaarden, zoals een vaste vakantieregeling en een bijdrage in de reiskosten.
Hoe wordt het kind gehoord?
Een kind van twaalf jaar of ouder krijgt de gelegenheid zijn mening aan de rechter te geven (artikel 809 Rv). Een jonger kind kan de rechter ook horen als hij dat nodig vindt.
De mening van het kind is geen beslissing, maar weegt zwaarder naarmate het kind ouder en zelfstandiger is. De rechter kan ook de raad voor de kinderbescherming om onderzoek vragen.
Wat als een ouder zonder toestemming vertrekt?
Een ouder die zonder toestemming van de andere gezaghebbende ouder met het kind naar het buitenland gaat, ontvoert het kind in de zin van het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980. De achterblijvende ouder kan via de Centrale autoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid een teruggeleidingsverzoek doen.
Binnen de EU vult Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel IIter) het verdrag aan; daarin geldt als uitgangspunt dat de rechter binnen zes weken per instantie beslist. Het onttrekken van een kind aan het gezag kan ook strafbaar zijn (artikel 279 Wetboek van Strafrecht). Meer hierover leest u in ons artikel over internationale kinderontvoering en over uw rechten als een ouder verhuist zonder toestemming.
Welke afspraken maakt u na een verhuizing?
Na een internationale verhuizing werkt een week-op-week-afregeling meestal niet meer. Ouders stappen vaak over op een regeling met langere perioden in de vakanties en vast digitaal contact.
Leg de nieuwe afspraken vast in een aangepast ouderschapsplan. Goedkeuring van de rechter is daarvoor niet verplicht, maar vastlegging in een rechterlijke beslissing maakt de afspraken beter afdwingbaar, ook in het buitenland. Regel in elk geval:
- de verdeling van schoolvakanties en feestdagen;
- wie de reiskosten betaalt en wie het kind tijdens de reis begeleidt;
- vaste momenten voor bellen of beeldbellen;
- hoe u samen beslist over school, medische zorg en paspoort;
- hoe u elkaar informeert over schoolresultaten en gezondheid.
Voor een paspoort of identiteitskaart van een minderjarige is in de regel toestemming van de ouders met gezag nodig (Paspoortwet). Weigert een ouder, dan kunt u de rechter om een beslissing vragen.
Welke rechter is na de verhuizing bevoegd?
Na een rechtmatige verhuizing binnen de EU blijft de rechter van het oude woonland nog drie maanden bevoegd om een eerder vastgestelde omgangsregeling te wijzigen (artikel 8 Brussel IIter). Daarna is in beginsel de rechter van de nieuwe gewone verblijfplaats van het kind bevoegd.
Buiten de EU geldt vaak het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996, dat de bevoegdheid eveneens koppelt aan de gewone verblijfplaats van het kind.
Wat zijn de financiële gevolgen?
Een verhuizing kan aanleiding geven om de kinderalimentatie opnieuw vast te stellen, omdat inkomens, kosten en reiskosten veranderen. Zie voor de berekening ons artikel over kinderalimentatie berekenen.
Op kinderalimentatie is in de EU in beginsel het recht van de gewone verblijfplaats van het kind van toepassing (Haags Alimentatieprotocol 2007). Inning over de grens verloopt via de Alimentatieverordening (EG) nr. 4/2009 of verdragen. Lees meer over internationale alimentatie.
Ook kinderbijslag en kindgebonden budget kunnen veranderen. Binnen de EU bepaalt Verordening (EG) nr. 883/2004 welk land kinderbijslag betaalt; buiten de EU vervalt Nederlandse kinderbijslag vaak. Laat dat vóór de verhuizing nagaan bij de SVB en Dienst Toeslagen.
Waar let u op als ouder die wil verhuizen?
Als verhuizende ouder moet u laten zien dat u de gevolgen voor het kind en de andere ouder serieus heeft genomen. Een goed voorbereid plan weegt zwaar bij de rechter.
- Vraag eerst schriftelijk toestemming en vertrek niet voordat die er is of de rechter heeft beslist.
- Zorg voor bewijs van werk, woning en school in het nieuwe land.
- Doe een concreet voorstel voor contact, vakanties en reiskosten.
- Onderzoek of de verhuizing kan worden uitgesteld tot een logisch moment, zoals het einde van het schooljaar.
Waar let u op als achterblijvende ouder?
Als achterblijvende ouder kunt u een verhuizing tegenhouden zolang er geen toestemming of rechterlijke beslissing is. Handel snel als u een eenzijdig vertrek vreest.
- Geef geen toestemming zonder schriftelijke afspraken over contact en kosten.
- Bewaar paspoorten en documenten van het kind volgens de bestaande afspraken.
- Vraag bij acute vrees voor vertrek een spoedvoorziening, zoals een uitreisverbod.
- Neem na een ongeoorloofd vertrek direct contact op met de Centrale autoriteit; tijd is belangrijk voor een teruggeleidingsverzoek.
Wat kunnen wij voor u doen bij een internationale verhuizing met uw kind?
Wij staan zowel verhuizende als achterblijvende ouders bij. Onze familierecht advocaat kan onder meer:
- uw positie beoordelen op basis van gezag, zorgverdeling en de rechtspraak over verhuizing;
- een aangepast ouderschapsplan en een internationale omgangsregeling opstellen;
- namens u onderhandelen of als mediator bemiddelen tussen de ouders;
- een verzoek om vervangende toestemming of een verhuisverbod bij de rechtbank indienen of bestrijden;
- bijstand verlenen bij een teruggeleidingsprocedure na kinderontvoering, met bewaking van de termijnen.
Samengevat
- Bij gezamenlijk gezag is voor een verhuizing naar het buitenland toestemming van de andere ouder of de rechter nodig (artikel 1:253a BW).
- De rechter weegt alle belangen af; het belang van het kind is zwaarwegend maar niet automatisch beslissend (HR 25 april 2008).
- Vertrek zonder toestemming is kinderontvoering en kan leiden tot een teruggeleidingsprocedure.
- Na de verhuizing zijn een nieuw ouderschapsplan en vaak een nieuwe alimentatieberekening nodig.
- De bevoegde rechter verschuift in beginsel naar het nieuwe woonland van het kind.
Veelgestelde vragen
Kan co-ouderschap blijven bestaan na een verhuizing naar het buitenland?
Een gelijke verdeling van de zorg is over grote afstand zelden haalbaar. Meestal krijgt een van de ouders het hoofdverblijf en komt er een vakantieregeling voor de andere ouder.
Heb ik toestemming nodig voor een vakantie in het buitenland?
Een gewone vakantie is geen verhuizing. Neem wel een toestemmingsformulier van de andere ouder mee, omdat de marechaussee daarnaar kan vragen.
Hoe lang duurt een procedure over vervangende toestemming?
Dat verschilt per rechtbank, vaak enkele maanden. Bij spoed kan een voorlopige voorziening worden gevraagd.
Wordt gezamenlijk gezag beëindigd als een ouder verhuist?
Nee, het gezag blijft in beginsel bestaan. De rechter beëindigt het alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders (artikel 1:251a BW).
