Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Hebt u gezamenlijk gezag, dan mag u niet zonder toestemming van de andere ouder met uw kind naar het buitenland verhuizen. Weigert die ouder, dan kunt u de rechter om vervangende toestemming vragen (artikel 1:253a BW). Vertrekt u toch zonder toestemming of rechterlijke beslissing, dan is dat internationale kinderontvoering. De andere ouder kan dan via het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980 de terugkeer van het kind vragen.
Inhoudsopgave
Toestemming bij co-ouderschap en gezamenlijk gezag
Bij gezamenlijk gezag beslissen ouders samen over belangrijke zaken, waaronder de woonplaats van het kind. Een verhuizing naar het buitenland vraagt daarom altijd instemming van de andere ouder of een beslissing van de rechter. De regels staan in Boek 1 BW.
Dat geldt ook bij co-ouderschap, waarbij de zorg ongeveer gelijk is verdeeld. Bij wie het kind zijn hoofdverblijf heeft of waar het in de Basisregistratie Personen staat ingeschreven, maakt niet uit. Beide ouders met gezag moeten instemmen.
| Uw situatie | Mag u verhuizen naar het buitenland? | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Gezamenlijk gezag, andere ouder stemt in | Ja; leg de afspraken schriftelijk vast | Art. 1:251 BW |
| Gezamenlijk gezag, andere ouder weigert | Alleen na vervangende toestemming van de rechter | Art. 1:253a BW |
| Eenhoofdig gezag | In beginsel ja, maar u moet de omgang van de andere ouder bevorderen | Art. 1:247 lid 3 BW |
| Vertrek zonder toestemming of beslissing | Nee; dit is kinderontvoering | Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980; art. 279 Sr |
Verhuizen met eenhoofdig gezag
Hebt u alleen het gezag, dan beslist u in beginsel zelf over de woonplaats van het kind. U moet wel rekening houden met het recht op omgang van de andere ouder en die omgang bevorderen (artikel 1:247 lid 3 BW). De ouder zonder gezag kan de rechter vragen de omgangsregeling aan te passen. Loopt er al een procedure over gezag of verblijf, dan kan een vertrek zonder overleg ook bij eenhoofdig gezag problemen geven. Lees meer over eenhoofdig gezag na een scheiding.
Zo weegt de rechter een verhuisverzoek
De rechter weegt alle omstandigheden af. Het belang van het kind is daarbij een overweging van de eerste orde, maar niet automatisch doorslaggevend. Dat besliste de Hoge Raad op 25 april 2008 (ECLI:NL:HR:2008:BC5901). Een moeder wilde met haar twee kinderen naar Zwitserland verhuizen, waar haar nieuwe echtgenoot woonde. Het hof had haar nieuwe huwelijk en haar zwangerschap niet zichtbaar meegewogen. De Hoge Raad vernietigde de beslissing: ook de belangen van de verhuizende ouder tellen mee.
In de rechtspraak die daarop volgde, spelen vooral deze omstandigheden een rol:
- de noodzaak van de verhuizing, bijvoorbeeld werk of een nieuwe partner;
- hoe goed de verhuizing is voorbereid: woning, school, zorg en taal;
- de alternatieven die de verhuizende ouder heeft onderzocht;
- de maatregelen om het contact met de achterblijvende ouder te behouden, en de kosten daarvan;
- de huidige zorgverdeling en de band met beide ouders;
- de leeftijd, de mening en de worteling van het kind;
- de afstand en de reistijd tussen beide woonplaatsen.
Hoe die afweging uitvalt, liet de rechtbank Zeeland-West-Brabant op 31 oktober 2025 zien (ECLI:NL:RBZWB:2025:7654). De rechtbank paste de criteria uit de rechtspraak van de Hoge Raad toe en zag geen objectief dringende noodzaak voor de verhuizing. De redenen van de moeder gingen vooral over haar eigen belang. Het kwetsbare contactherstel met de vader woog zwaarder. Dat de moeder al feitelijk bij haar partner woonde, rekende de rechtbank haar aan. Het ging daar om een verhuizing binnen Nederland; bij een verhuizing naar het buitenland weegt de afstand voor het contact meestal nog zwaarder.
De rechter kan de verhuizing toestaan, afwijzen of toestaan onder voorwaarden, zoals een vaste vakantieregeling en een bijdrage in de reiskosten.
Hoe het kind wordt gehoord
Een kind van twaalf jaar of ouder krijgt de gelegenheid om zijn mening aan de rechter te geven (artikel 809 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Een jonger kind kan de rechter ook horen als hij dat nodig vindt. De mening van het kind is geen beslissing, maar weegt zwaarder naarmate het kind ouder is. De rechter kan ook de raad voor de kinderbescherming om onderzoek vragen.
Vertrek zonder toestemming: kinderontvoering en teruggeleiding
Een ouder die zonder toestemming van de andere gezaghebbende ouder met het kind naar het buitenland gaat, ontvoert het kind in de zin van het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980. De achterblijvende ouder kan via de Centrale autoriteit van het ministerie van Justitie en Veiligheid een verzoek tot teruggeleiding doen. De Rijksoverheid heeft een overzichtspagina over internationale kinderontvoering.
Binnen de EU vult Verordening (EU) 2019/1111 (Brussel II-ter) het verdrag aan. Uitgangspunt is daar dat de rechter binnen zes weken per instantie beslist. Het onttrekken van een kind aan het gezag kan ook strafbaar zijn (artikel 279 Wetboek van Strafrecht). Meer hierover leest u in ons artikel over internationale kinderontvoering en over uw rechten als een ouder verhuist zonder toestemming.
Een nieuwe zorgregeling over de grens
Na een internationale verhuizing werkt een week-om-weekregeling meestal niet meer. Ouders stappen vaak over op langere perioden in de vakanties en vast digitaal contact. Leg de nieuwe afspraken vast in een aangepast ouderschapsplan. Goedkeuring door de rechter is niet verplicht, maar een rechterlijke beslissing maakt de afspraken beter afdwingbaar, ook in het buitenland. Regel in elk geval:
- de verdeling van schoolvakanties en feestdagen;
- wie de reiskosten betaalt en wie het kind tijdens de reis begeleidt;
- vaste momenten voor bellen of beeldbellen;
- hoe u samen beslist over school, medische zorg en paspoort;
- hoe u elkaar informeert over schoolresultaten en gezondheid.
Voor een paspoort of identiteitskaart van een minderjarige is in de regel toestemming van de ouders met gezag nodig (Paspoortwet). Weigert een ouder, dan kunt u de rechter om een beslissing vragen.
Welke rechter na de verhuizing bevoegd is
Na een rechtmatige verhuizing binnen de EU blijft de rechter van het oude woonland nog drie maanden bevoegd om een eerder vastgestelde omgangsregeling te wijzigen (artikel 8 Brussel II-ter). Daarna is in beginsel de rechter van de nieuwe gewone verblijfplaats van het kind bevoegd. Buiten de EU geldt vaak het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996, dat de bevoegdheid ook koppelt aan de gewone verblijfplaats van het kind.
Kinderalimentatie, kinderbijslag en reiskosten
Een verhuizing kan aanleiding zijn om de kinderalimentatie opnieuw vast te stellen, omdat inkomens, kosten en reiskosten veranderen. Zie voor de berekening ons artikel over kinderalimentatie berekenen.
Op kinderalimentatie is in beginsel het recht van de gewone verblijfplaats van het kind van toepassing (Haags Alimentatieprotocol 2007). Inning over de grens verloopt via de Alimentatieverordening (EG) nr. 4/2009 of verdragen. Lees meer over internationale alimentatie.
Ook kinderbijslag en kindgebonden budget kunnen veranderen. Binnen de EU bepaalt Verordening (EG) nr. 883/2004 welk land kinderbijslag betaalt. Laat dat voor de verhuizing nagaan bij de SVB en Dienst Toeslagen.
Wat de verhuizende ouder vooraf regelt
De verhuizende ouder moet laten zien dat hij de gevolgen voor het kind en de andere ouder serieus heeft genomen. De uitspraak uit 2025 laat zien dat een slecht onderbouwde noodzaak en een vertrek op de zaak vooruit tegen u werken.
- Vraag eerst schriftelijk toestemming en vertrek niet voordat die er is of de rechter heeft beslist.
- Zorg voor bewijs van werk, woning en school in het nieuwe land, en van de alternatieven die u hebt onderzocht.
- Doe een concreet voorstel voor contact, vakanties en reiskosten.
- Kijk of de verhuizing kan wachten tot een logisch moment, zoals het einde van het schooljaar.
Wat de achterblijvende ouder kan doen
Zolang er geen toestemming of rechterlijke beslissing is, mag het kind bij gezamenlijk gezag niet verhuizen. Handel snel als u een eenzijdig vertrek vreest.
- Geef geen toestemming zonder schriftelijke afspraken over contact en kosten.
- Vraag bij acute vrees voor vertrek een spoedvoorziening, zoals een uitreisverbod.
- Neem na een ongeoorloofd vertrek direct contact op met de Centrale autoriteit; tijd is belangrijk voor een teruggeleidingsverzoek.
Onze rol bij een internationale verhuizing met uw kind
- Uw positie beoordelen op basis van gezag, zorgverdeling en de rechtspraak over verhuizing.
- Een aangepast ouderschapsplan en een internationale zorgregeling opstellen.
- Een verzoek om vervangende toestemming of een verhuisverbod indienen of bestrijden.
- Bijstand bij een teruggeleidingsprocedure, met bewaking van de termijnen, via onze familierecht advocaat.
Veelgestelde vragen
Heb ik toestemming nodig voor een vakantie in het buitenland?
Een gewone vakantie is geen verhuizing. Neem wel een toestemmingsformulier van de andere ouder mee, omdat de marechaussee daarnaar kan vragen.
Eindigt het gezamenlijk gezag als een ouder naar het buitenland verhuist?
Nee, het gezag blijft in beginsel bestaan. De rechter beëindigt het alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat anderszins in het belang van het kind nodig is (artikel 1:251a BW).
