Gepubliceerd op 9 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Consumenten krijgen van de wet veel meer bescherming dan zakelijke klanten. Tegenover een consument gelden onder meer 14 dagen bedenktijd bij koop op afstand, uitgebreide informatieplichten en de zwarte en grijze lijst van artikel 6:236 en 6:237 BW. Tussen bedrijven geldt in beginsel contractvrijheid, met als belangrijkste grens dat een beding in algemene voorwaarden ook dan onredelijk bezwarend kan zijn (artikel 6:233 BW).
Voor u als ondernemer betekent dat: wie aan beide groepen levert, heeft in de praktijk twee sets algemene voorwaarden nodig. Een beding dat tegenover een bedrijf geldig is, kan tegenover een consument vernietigbaar zijn. En de rechter moet dat bij een consument zelf controleren, ook als de consument er niet om vraagt.
Inhoudsopgave
Wie is consument en wie is zakelijke klant?
Een consument is een natuurlijk persoon die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Die omschrijving staat onder meer in artikel 7:5 BW (consumentenkoop) en artikel 6:230g BW (overeenkomsten op afstand). Het gaat om een particulier die iets koopt voor privégebruik.
Een zakelijke klant handelt voor zijn beroep of bedrijf. Dat kan een bv zijn, maar ook een zzp’er die gereedschap koopt voor zijn werk of een eenmanszaak die kantoorspullen bestelt. Die partijen vallen buiten het consumentenrecht, hoe klein hun onderneming ook is.
Het onderscheid wordt bepaald per overeenkomst, niet per persoon. Dezelfde zzp’er is consument als hij een televisie voor thuis koopt, en zakelijke klant als hij een laptop voor zijn bedrijf bestelt. U moet dus per transactie vaststellen met wie u te maken heeft. Laat de klant bij een online bestelling bijvoorbeeld kiezen tussen een particuliere en een zakelijke bestelling, met een KVK-nummer bij de zakelijke variant.
De verschillen in één overzicht
De tabel hieronder zet de belangrijkste wettelijke verschillen naast elkaar. In de volgende paragrafen leest u per onderwerp wat het betekent.
| Onderwerp | Consument (B2C) | Zakelijke klant (B2B) |
|---|---|---|
| Bedenktijd | 14 dagen herroepingsrecht bij koop op afstand en buiten de verkoopruimte | Geen wettelijk herroepingsrecht |
| Algemene voorwaarden | Zwarte lijst (art. 6:236 BW) en grijze lijst (art. 6:237 BW) | Open norm: onredelijk bezwarend (art. 6:233 BW) |
| Uitleg van onduidelijke bedingen | Uitleg die voor de consument het gunstigst is (art. 6:238 lid 2 BW) | Gewone uitlegregels |
| Conformiteit | Dwingend; geen afstand mogelijk | Partijen mogen afwijken |
| Vooruitbetaling | Maximaal de helft van de koopprijs (art. 7:26 lid 2 BW) | Vrij af te spreken |
| Wettelijke rente bij te late betaling | 4% sinds 1 januari 2026 (art. 6:119 BW) | 10,4% sinds 1 juli 2026 (art. 6:119a BW) |
| Toetsing door de rechter | Ambtshalve, ook zonder beroep van de consument | Alleen als de wederpartij zich erop beroept |
De rentepercentages zijn afkomstig van de overzichtspagina wettelijke rente van de Rijksoverheid en gelden per de genoemde data. De overheid stelt ze halfjaarlijks opnieuw vast.
Welke bescherming hebben consumenten?
De consumentenregels komen grotendeels uit Europese richtlijnen en staan in Boek 6 en Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek. Ze zijn dwingend: u kunt er in uw voorwaarden niet ten nadele van de consument van afwijken.
De zwarte en de grijze lijst
Een beding op de zwarte lijst (artikel 6:236 BW) geldt altijd als onredelijk bezwarend en is vernietigbaar. Voorbeelden zijn een beding dat de consument zijn wettelijke rechten bij een gebrek ontneemt, of een prijsverhoging binnen drie maanden na de koop zonder dat de consument mag ontbinden (onderdeel i).
Een beding op de grijze lijst (artikel 6:237 BW) wordt vermoed onredelijk bezwarend te zijn. U moet als ondernemer dan aantonen dat het in dit geval toch redelijk is. Lukt dat niet, dan kan de consument het beding vernietigen.
Wordt één beding vernietigd, dan blijft de rest van de overeenkomst in de regel gewoon bestaan. Alleen het bewuste beding vervalt.
De rechter toetst zelf
Bij consumentenovereenkomsten wacht de rechter niet af of de consument een beroep doet op een oneerlijk beding. De Hoge Raad oordeelde op 13 september 2013 dat de rechter ambtshalve moet nagaan of een beding oneerlijk is zodra hij over de nodige gegevens beschikt. Dat geldt ook in hoger beroep. Het ging om een aannemer die in zijn voorwaarden 2% rente per maand had bedongen bij een verbouwing voor een particulier.
Voor de praktijk betekent dit: incasseert u een vordering op een consument, ook bij verstek, dan kijkt de rechter naar uw algemene voorwaarden. Een te hoge contractuele rente of een onredelijk boetebeding kan dan buiten toepassing blijven, ook als de consument niet verschijnt.
Stilzwijgende verlenging
Sinds de Wet van Dam mag een consument een doorlopend contract, zoals een abonnement, na de eerste contractperiode altijd opzeggen met een opzegtermijn van ten hoogste één maand. Een beding dat dat beperkt, staat op de zwarte of grijze lijst. Tegenover bedrijven bestaat die regel niet: daar geldt de afgesproken looptijd en opzegtermijn.
Welke ruimte hebben bedrijven onderling?
Tussen bedrijven gaat de wet ervan uit dat partijen gelijkwaardig zijn. U mag in beginsel afspreken wat u samen wilt, binnen de grenzen van de wet en de redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 BW).
Grenzen die ook tussen bedrijven gelden
Ook een zakelijke wederpartij kan een beding in algemene voorwaarden laten vernietigen als het onredelijk bezwarend is (artikel 6:233 onder a BW). De rechter weegt dan alle omstandigheden, zoals de aard van de overeenkomst, de onderhandelingspositie en of het beding gebruikelijk is in de branche.
Kleine ondernemers kunnen zich soms op de zwarte en grijze lijst beroepen via de zogenoemde reflexwerking. Dat gaat niet automatisch: de rechter kijkt of de kleine ondernemer in deze transactie vergelijkbaar is met een consument. Grote ondernemingen en partijen die hun jaarrekening openbaar maken, kunnen zich niet beroepen op de open norm van artikel 6:233 BW (artikel 6:235 lid 1 BW).
Verder moet u uw algemene voorwaarden ook tegenover een bedrijf vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand stellen of beschikbaar maken (artikel 6:234 BW). Doet u dat niet, dan kan de wederpartij bedingen laten vernietigen.
Betaaltermijnen tussen bedrijven
Spreken bedrijven geen betaaltermijn af, dan is na 30 dagen wettelijke handelsrente verschuldigd (artikel 6:119a lid 2 BW). Een afgesproken betaaltermijn mag niet langer zijn dan 60 dagen, tenzij u dat uitdrukkelijk afspreekt en het niet kennelijk onbillijk is voor de schuldeiser (lid 5).
Een grote onderneming die betaalt aan een mkb-bedrijf of zzp’er, mag geen betaaltermijn van meer dan 30 dagen afspreken. Een langer beding is nietig (artikel 6:119a lid 6 BW). Of een onderneming groot is, volgt uit de criteria van artikel 2:397 BW.
Hoe werkt het herroepingsrecht?
Het herroepingsrecht geldt alleen als een ondernemer op afstand of buiten de verkoopruimte aan een consument verkoopt. Wie een online winkel runt, heeft daarnaast met andere regels te maken; meer daarover leest u op onze pagina over ICT-recht.
Twee termijnen van 14 dagen
Bij koop op afstand heeft de consument 14 kalenderdagen na ontvangst van de bestelling om te melden dat hij de koop ongedaan maakt. Hij hoeft geen reden op te geven. Na die melding heeft hij nog eens 14 dagen om het product terug te sturen.
Een voorbeeld ter illustratie: meldt de consument op dag 5 na ontvangst dat hij herroept, dan moet het product uiterlijk op dag 19 retour zijn verzonden.
Voor u als verkoper gelden deze regels:
- betaal binnen 14 dagen na de herroeping terug; u mag wachten tot u het product terug heeft of bewijs van terugzending heeft;
- gebruik voor de terugbetaling dezelfde betaalmethode, tenzij de consument anders wil;
- betaal bij volledige retour ook de standaard verzendkosten van de heenzending terug;
- vraag een vergoeding voor waardevermindering alleen als de consument het product meer heeft gebruikt dan nodig om de aard, kenmerken en werking vast te stellen.
Uitzonderingen zijn onder meer maatwerkproducten, snel bederfelijke waren, verzegelde hygiëneproducten waarvan de verzegeling is verbroken, en diensten die met uitdrukkelijke toestemming van de consument al volledig zijn uitgevoerd.
Wat gebeurt er als u de consument niet informeert?
Informeert u de consument niet over het herroepingsrecht, dan wordt de bedenktijd verlengd met ten hoogste twaalf maanden. Geeft u de informatie alsnog binnen die periode, dan loopt de bedenktijd 14 dagen na ontvangst van die informatie af. Een webwinkel die het modelformulier vergeet, loopt dus een jaar lang het risico op retouren.
Waarom zakelijke kopers geen bedenktijd hebben
Bij B2B-transacties geldt het wettelijke herroepingsrecht niet, ook niet voor een eenmanszaak die voor haar onderneming koopt. Webwinkels die ook aan bedrijven verkopen, doen er goed aan dat duidelijk aan te geven. Een eigen retourbeleid voor zakelijke klanten is een commerciële keuze, geen wettelijke plicht.
Hoe verschillen aansprakelijkheid en garantie?
In zakelijke contracten mag u aansprakelijkheid veel ruimer beperken of uitsluiten dan tegenover consumenten.
Aansprakelijkheid tegenover consumenten
Een beding dat de aansprakelijkheid tegenover een consument volledig uitsluit, is in de regel onredelijk bezwarend. Artikel 6:237 onder f BW noemt een beding dat een wettelijke verplichting tot schadevergoeding beperkt of opheft als grijs. U moet dan aantonen dat de beperking in dit geval redelijk is.
Aansprakelijkheid tussen bedrijven
Tussen bedrijven zijn aansprakelijkheidsbeperkingen gebruikelijk, bijvoorbeeld tot het factuurbedrag of de verzekerde som. Een beroep op zo’n beding kan wel onaanvaardbaar zijn naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid (artikel 6:248 lid 2 BW), bijvoorbeeld bij opzet of bewuste roekeloosheid van uzelf of uw leidinggevenden.
Vrijwaringen komen veel voor in zakelijke contracten. Daarmee neemt een partij het risico van bepaalde schade of claims van derden voor haar rekening. Dat kan verder gaan dan een gewone garantie.
Conformiteit en garantie
Een consument heeft recht op een product dat voldoet aan wat hij op grond van de overeenkomst mocht verwachten (artikel 7:17 BW). Blijkt een gebrek binnen een jaar na levering, dan wordt vermoed dat het er al bij de levering was (artikel 7:18 lid 2 BW). U moet dan het tegendeel bewijzen. Een fabrieksgarantie of commerciële garantie mag de wettelijke rechten niet beperken.
Ook tussen bedrijven geldt de conformiteitsregel van artikel 7:17 BW, maar partijen mogen daarvan afwijken. Zakelijke contracten bevatten daarom vaak eigen garantietermijnen en klachttermijnen. Het vermoeden van artikel 7:18 lid 2 BW geldt alleen bij consumentenkoop.
Welke informatie moet u een consument vooraf geven?
Tegenover consumenten heeft u uitgebreide informatieplichten, vooral bij online verkoop (artikel 6:230m BW). U informeert tijdig over onder meer:
- de belangrijkste kenmerken van het product of de dienst;
- uw identiteit en adres;
- de totale prijs inclusief alle kosten, en de leveringskosten;
- de betaal- en leveringswijze;
- het herroepingsrecht, de termijn en het modelformulier;
- de retourprocedure en de kosten van terugzending.
Bij zakelijke verkopen gelden deze plichten niet in dezelfde mate. Daar gelden de gewone regels van het overeenkomstenrecht, zoals de mededelingsplicht die uit de redelijkheid en billijkheid kan volgen.
Wat zet u in welke set algemene voorwaarden?
Werkt u voor beide doelgroepen, dan zijn twee sets voorwaarden de veiligste route. Maak bij elke transactie duidelijk welke set geldt.
Uw voorwaarden voor consumenten
- Controleer elk beding tegen de zwarte en grijze lijst (artikelen 6:236 en 6:237 BW).
- Schrijf begrijpelijk; onduidelijke bedingen worden in het voordeel van de consument uitgelegd.
- Vermeld bij koop op afstand het herroepingsrecht en voeg het modelformulier toe.
- Vraag niet meer dan de helft van de koopprijs vooruit (artikel 7:26 lid 2 BW).
- Reken op een rechter die uw voorwaarden zelf toetst, ook bij verstek.
Uw voorwaarden voor zakelijke klanten
- Stel de voorwaarden vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand of beschikbaar (artikel 6:234 BW).
- Leg een aansprakelijkheidsbeperking vast, maar reken er niet op bij opzet of bewuste roekeloosheid.
- Spreek een betaaltermijn af binnen artikel 6:119a BW; let op de grens van 30 dagen als een grote onderneming aan een kleinere betaalt.
- Vermeld dat zakelijke kopers geen wettelijk herroepingsrecht hebben.
- Leg wijzigingsbedingen, contractduur en opzegtermijnen uitdrukkelijk vast.
Wat wij doen bij uw consumenten- en zakelijke contracten
- Wij stellen twee sets algemene voorwaarden op: één voor consumenten en één voor zakelijke klanten.
- Wij toetsen bestaande voorwaarden aan de zwarte en grijze lijst.
- Wij controleren de informatieplichten en de herroepingsregeling van uw webwinkel.
- Wij formuleren aansprakelijkheidsbeperkingen, vrijwaringen en garantieclausules voor zakelijke contracten.
- Wij staan u bij in een geschil over de vernietiging van een beding, of verdedigen uw rechtspositie in een procedure.
In het kort
- Of iemand consument is, hangt af van het doel van de transactie, niet van de persoon.
- De rechter toetst consumentenvoorwaarden zelf op oneerlijke bedingen (HR 13 september 2013).
- Tussen bedrijven geldt contractvrijheid, maar ook daar kan een beding onredelijk bezwarend zijn.
- Een grote onderneming mag een kleinere partij niet langer dan 30 dagen laten wachten op betaling.
Kan een zzp’er zich op het consumentenrecht beroepen?
Niet als hij koopt voor zijn onderneming. Dan handelt hij in de uitoefening van een beroep of bedrijf. Wel kan een kleine ondernemer zich in sommige gevallen via reflexwerking op de zwarte of grijze lijst beroepen.
Wat als een klant zowel privé als zakelijk gebruikt?
Bij gemengd gebruik is het doel van de transactie beslissend. Dat is per geval te beoordelen. Leg bij de bestelling vast of de klant als particulier of als bedrijf koopt.
Mag ik in B2B-voorwaarden een hogere rente afspreken dan de wettelijke handelsrente?
Ja, een overeengekomen hogere rente treedt in de plaats van de wettelijke rente (artikel 6:119a lid 9 BW). Tegenover een consument is een hoge contractuele rente wel kwetsbaar, zoals de uitspraak van de Hoge Raad uit 2013 laat zien.
Lees ook: ‘Buy now, pay later’ in uw webshop: consumentenbescherming en risico’s
