Executie van een vonnis: hoe het werkt en hoe u het tegenhoudt

Gepubliceerd op 4 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Executie van een vonnis is de gedwongen uitvoering van een rechterlijke uitspraak door een gerechtsdeurwaarder, bijvoorbeeld via beslag op een bankrekening, loon of spullen. Dat kan pas nadat het vonnis aan de veroordeelde partij is betekend (artikel 430 Rv), en tijdens een hoger beroep alleen als het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is verklaard.

Wilt u executie tegenhouden, dan toetst de rechter streng. Sinds het arrest van de Hoge Raad van 20 december 2019 moet u nieuwe feiten aanvoeren als de rechter de uitvoerbaarheid bij voorraad al had gemotiveerd. Hieronder leest u hoe het traject verloopt, welke middelen de deurwaarder heeft en welke maatstaf geldt voor schorsing.

Wat is een executoriale titel?

Voor executie is een executoriale titel nodig. Meestal is dat de grosse van een vonnis: een officieel afschrift met de formule “In naam van de Koning”. Ook een notariële akte of een door de rechter uitvoerbaar verklaarde arbitrale uitspraak kan als titel dienen.

Bij een geldvordering legt de deurwaarder beslag en wordt het vermogen te gelde gemaakt. Bij een andere verplichting, zoals het verlaten van een woning of het afgeven van een zaak, dwingt de deurwaarder die prestatie zelf af. Dat heet reële executie.

De deurwaarder voert uit; de advocaat adviseert over de strategie. Aan de kant van de schuldeiser gaat het om de vraag welke beslagen het meest opleveren. Aan de kant van de schuldenaar om de vraag of schorsing, een betalingsregeling of een verweer tegen de executie zelf mogelijk is.

Wanneer mag een vonnis worden uitgevoerd?

Zodra het is betekend en er geen hoger beroep meer openstaat of is ingesteld. Is het vonnis uitvoerbaar bij voorraad, dan mag de winnende partij direct na betekening executeren, ook als de tegenpartij in hoger beroep gaat.

De meeste civiele vonnissen zijn uitvoerbaar bij voorraad. Is dat niet zo, dan schorst het instellen van hoger beroep de executie.

Executie van een vonnis dat later in hoger beroep wordt vernietigd, gebeurt op risico van de executant. Hij is dan in beginsel aansprakelijk voor de schade en moet terugbetalen wat hij ontving.

Hoe verloopt het executietraject stap voor stap?

• Stap 1, betekening: de deurwaarder overhandigt een afschrift van het vonnis of laat het op het woonadres achter en legt dat vast in een exploot. Zonder geldige betekening geen executie.
• Stap 2, bevel tot betaling: in het exploot staat meestal een bevel om binnen twee dagen te betalen.
• Stap 3, executoriaal beslag: betaalt de schuldenaar niet, dan legt de deurwaarder beslag. Een eerder conservatoir beslag gaat na betekening over in een executoriaal beslag.
• Stap 4, uitwinning: de deurwaarder laat tegoeden uitbetalen of zaken verkopen.
• Stap 5, verdeling: de opbrengst gaat eerst naar de executiekosten en daarna naar de schuldeisers in de wettelijke volgorde; een restant gaat naar de schuldenaar.

Het moment na het bevel is voor de schuldenaar het moment om te handelen: betalen, een regeling voorstellen, hoger beroep instellen als de termijn nog loopt of een executiegeschil beginnen. De kosten van betekening en beslag komen in beginsel voor rekening van de schuldenaar. Meer over conservatoir beslag leest u in ons begrippenkader over conservatoir beslag.

Welke vormen van beslag zijn er?

De deurwaarder kan beslag leggen op tegoeden en vorderingen bij derden, op roerende zaken en op onroerende zaken. Welke vorm het meest oplevert, hangt af van het vermogen van de schuldenaar.

Een verhaalsonderzoek vooraf loont: de deurwaarder kan onder meer gegevens opvragen over inkomen, bankrekeningen en geregistreerde goederen. Meer over de praktische aanpak leest u in ons artikel over beslag leggen bij wanbetaling.

Hoe werken bankbeslag en loonbeslag?

Bij derdenbeslag legt de deurwaarder beslag op geld dat een derde aan de schuldenaar verschuldigd is. Bij bankbeslag blokkeert de bank het saldo en keert het daarna uit; bij loonbeslag houdt de werkgever elke maand een deel van het loon in.

De derde moet verklaren wat hij aan de schuldenaar verschuldigd is. Voor natuurlijke personen geldt een beslagvrije voet: het deel van het inkomen waarop geen beslag mag worden gelegd (artikel 475c en verder Rv). De wet kent maximumbedragen; de werkelijke voet hangt af van inkomen en situatie.

Bron: artikel 475da Rv en Rijksoverheid, beslagvrije voet controleren. Is de voet te laag vastgesteld, dan kaart de schuldenaar dat aan bij de deurwaarder.

Hoe verloopt beslag op roerende en onroerende zaken?

Bij roerende zaken, zoals een auto, inboedel of machines, maakt de deurwaarder een proces-verbaal met een beschrijving. Bed en beddengoed, noodzakelijke kleding en eten en drinken voor een maand zijn uitgezonderd, net als bepaalde zaken die nodig zijn voor het beroep. Daarna volgt een aangekondigde openbare verkoop.

Beslag op een huis, bedrijfspand of grond wordt ingeschreven in de openbare registers van het Kadaster. De verkoop verloopt via een executieveiling door een notaris; de rechter kan ook onderhandse verkoop toestaan als die meer oplevert. Rust er een hypotheek op, dan gaat de hypotheekhouder voor. Schat dus vooraf in of er na aflossing nog iets overblijft.

Hoe lang kunt u een vonnis uitvoeren?

De bevoegdheid om een vonnis ten uitvoer te leggen verjaart na twintig jaar; voor rente en andere periodieke betalingen geldt vijf jaar (artikel 3:324 BW). Is de opbrengst niet genoeg, dan kan de schuldeiser binnen die termijn opnieuw executeren.

Welke andere dwangmiddelen zijn er?

Naast beslag zijn de dwangsom en reële executie de belangrijkste middelen. Een dwangsom zet druk; reële executie dwingt de prestatie zelf af.

Wanneer werkt een dwangsom?

Een dwangsom is een bedrag dat de veroordeelde partij verbeurt als zij het vonnis niet nakomt, bijvoorbeeld per dag of per overtreding. De rechter kan haar alleen opleggen bij een veroordeling tot iets anders dan betaling van geld (artikel 611a Rv).

Een dwangsom wordt pas verbeurd na betekening van het vonnis. Daarna loopt zij op zonder nieuwe procedure, eventueel tot een door de rechter bepaald maximum. Een verbeurde dwangsom verjaart na zes maanden (artikel 611g Rv), dus de schuldeiser moet op tijd laten executeren. Meer over het verschil met een boete leest u in ons artikel over boete, dwangsom en strafrechtelijke sanctie.

Wat is reële executie?

De deurwaarder dwingt de prestatie af zoals de rechter die bepaalde, bijvoorbeeld de ontruiming van een woning of bedrijfspand. Bij ontruiming van woonruimte kondigt de deurwaarder die vooraf aan en wordt vaak de gemeente ingelicht.

Daarnaast kan de rechter de schuldeiser machtigen om zelf, of via een derde, uit te voeren wat de schuldenaar had moeten doen, op kosten van de schuldenaar (artikel 3:299 BW). Middelen mogen worden gecombineerd, maar de executie mag niet onevenredig zijn. Meer over die grens leest u in ons artikel over misbruik van executiemiddelen.

Hoe houdt u executie tegen?

Er zijn twee routes: een executiegeschil in kort geding bij de voorzieningenrechter (artikel 438 Rv), of, als er hoger beroep loopt, een incident bij het hof om de uitvoerbaarheid bij voorraad te schorsen (artikel 351 Rv). Welke maatstaf geldt, hangt af van de vraag of er nog een rechtsmiddel openstaat.

Wat besliste de Hoge Raad in 2019?

In ECLI:NL:HR:2019:2026 bepaalde de Hoge Raad dat een veroordeling die onder een rechtsmiddel ligt, in beginsel uitvoerbaar moet zijn. De rechter weegt de belangen af; de kans van slagen van het rechtsmiddel blijft buiten beschouwing, tenzij de beslissing op een kennelijke misslag berust.

Had de eerste rechter de uitvoerbaarheid bij voorraad gemotiveerd, dan moet u nieuwe feiten aanvoeren. Die maatstaf geldt zowel voor het incident bij het hof als voor het executiegeschil in kort geding, zolang een rechtsmiddel openstaat. Een schorsing door het hof geldt tot de einduitspraak in hoger beroep.

Wat geldt als het vonnis onherroepelijk is?

Dan kan de rechter executie alleen verbieden als die misbruik van bevoegdheid oplevert. Die lijn gaat terug op Hoge Raad 22 april 1983 (ECLI:NL:HR:1983:AG4575), een zaak over een ontruimingsvonnis.

Executie wordt dan alleen tegengehouden als het vonnis klaarblijkelijk op een juridische of feitelijke misslag berust, of als nieuwe feiten executie tot een noodtoestand zouden maken. De Hoge Raad bevestigde in 2019 dat deze maatstaf blijft gelden. Een executiegeschil is dus geen tweede kans om de zaak opnieuw te voeren. Meer over de procedure leest u in ons artikel over het kort geding.

Wanneer gaat het om de executie zelf?

Een executiegeschil is ook de weg als er iets mis is met de executie zelf: de schuld is al betaald, er is beslag gelegd op zaken van een ander, of de betekening was ongeldig.

Is de executie onrechtmatig, dan kan de schuldenaar schadevergoeding vorderen, bijvoorbeeld voor kosten van rechtsbijstand, gemiste inkomsten of schade door een geblokkeerde rekening. Dat geldt ook als een vonnis dat uitvoerbaar bij voorraad was, later wordt vernietigd.

Kunt u een vonnis in het buitenland uitvoeren?

Binnen de EU wel, zonder extra erkenningsprocedure. Voor procedures die op of na 10 januari 2015 zijn begonnen, geldt de Brussel I bis-verordening (Verordening 1215/2012): u vraagt bij het Nederlandse gerecht een certificaat aan en laat daarmee in de andere lidstaat executeren.

De schuldenaar kan in dat land alleen op beperkte gronden weigering van de tenuitvoerlegging vragen. Buiten de EU is vaak een erkenningsprocedure bij de lokale rechter nodig; sommige verdragen vereenvoudigen dat. Een verhaalsonderzoek laat zien of executie in het buitenland loont, afgezet tegen de lokale kosten.

Veelgestelde vragen

Wie betaalt de kosten van de deurwaarder?

De schuldeiser schiet de kosten van betekening en beslag voor. Ze kunnen in beginsel op de schuldenaar worden verhaald, naast de proceskosten. Is er niets te halen, dan blijft de schuldeiser met de kosten zitten.

Wat gebeurt er met beslag als de schuldenaar failliet gaat?

Na de faillietverklaring kunt u niet meer zelf executeren en vervallen lopende beslagen in beginsel (artikel 33 Faillissementswet). U meldt uw vordering aan bij de curator; schuldeisers met voorrang, zoals een hypotheekhouder, gaan voor.

Waarmee helpen wij bij de executie van een vonnis?

Onze advocaten civiel recht helpen schuldeisers bij het innen van hun vordering en schuldenaren bij het aanvechten van een executie.

• Wij beoordelen of er een executoriale titel is en of het vonnis uitvoerbaar bij voorraad is.
• Wij kiezen met de deurwaarder de beslagen die het meest opleveren, na een verhaalsonderzoek.
• Wij laten een verbeurde dwangsom binnen zes maanden innen.
• Wij voeren een executiegeschil (artikel 438 Rv) of een schorsingsincident bij het hof (artikel 351 Rv).
• Wij vorderen schadevergoeding na onrechtmatige executie.

Executie in vijf punten

• Zonder betekening van het vonnis geen executie (artikel 430 Rv).
• Executie tijdens hoger beroep kan bij uitvoerbaarheid bij voorraad, maar op risico van de executant.
• Een verbeurde dwangsom verjaart na zes maanden; het vonnis zelf na twintig jaar.
• Schorsing tijdens een lopend rechtsmiddel vraagt een belangenafweging en, bij een gemotiveerde uitvoerbaarverklaring, nieuwe feiten (Hoge Raad 2019).
• Bij een onherroepelijk vonnis is alleen misbruik van bevoegdheid een grond (Hoge Raad 1983).

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.