Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een franchiseovereenkomst beëindigt u zonder schadeclaim door de afspraken over looptijd en opzegging precies te volgen, of door samen een beëindigingsovereenkomst te sluiten. De belangrijkste uitzondering: ook een opzegging volgens het contract kan door de redelijkheid en billijkheid een langere termijn of een schadevergoeding vereisen, zeker als de franchisenemer veel heeft geïnvesteerd.
Hieronder leest u op welke manieren een franchiseovereenkomst eindigt, wanneer opzegging of ontbinding tot een claim leidt en wat de Wet franchise (titel 7.16 Burgerlijk Wetboek) regelt over goodwill en het concurrentiebeding na het einde.
Inhoudsopgave
Vier manieren waarop een franchiseovereenkomst eindigt
Een franchiseovereenkomst eindigt door het verstrijken van de looptijd, door opzegging, door ontbinding na een tekortkoming of in onderling overleg. De Wet franchise, die op 1 januari 2021 in werking trad, bevat geen eigen beëindigingsregels. Daarvoor gelden het contract en de algemene regels van Boek 6 BW.
| Route | Wat is nodig | Risico op een schadeclaim |
|---|---|---|
| Einde looptijd | Tijdig en in de juiste vorm laten weten dat u niet verlengt | Laag, als het contract wordt gevolgd |
| Opzegging | Opzeggingsrecht in het contract of een overeenkomst voor onbepaalde tijd; redelijke termijn | Middel: de rechter kan een langere termijn of vergoeding eisen |
| Ontbinding | Tekortkoming van gewicht, meestal na ingebrekestelling (art. 6:265 en 6:82 BW) | Hoog als de grond ontbreekt: dan pleegt u zelf contractbreuk |
| Onderling overleg | Beëindigingsovereenkomst met finale kwijting | Laag |
Veel franchiseovereenkomsten worden voor een vaste periode gesloten met stilzwijgende verlenging als niet tijdig wordt opgezegd. Controleer daarom eerst wat het contract zegt over de looptijd, de verlenging, de opzegtermijn en de vorm van de opzegging.
Mag u een franchiseovereenkomst tussentijds opzeggen?
Bij een overeenkomst voor bepaalde tijd alleen als het contract dat toestaat. Een overeenkomst voor onbepaalde tijd kunt u in beginsel opzeggen, ook als het contract en de wet daar niets over zeggen.
Dat volgt uit het arrest Gemeente De Ronde Venen/Stedin van de Hoge Raad van 28 oktober 2011 (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854). De redelijkheid en billijkheid kunnen volgens de Hoge Raad, afhankelijk van de aard van de overeenkomst en de omstandigheden, wel meebrengen dat opzegging alleen kan bij een voldoende zwaarwegende grond, met een voldoende lange opzegtermijn of tegen een schadevergoeding. In die zaak was een zwaarwegende grond overigens niet nodig.
Wanneer leidt een opzegging toch tot een schadeclaim?
Als de opzeggende partij de afgesproken termijn of vorm niet volgt, of als de opzegging gezien de omstandigheden onaanvaardbaar is (artikel 6:248 lid 2 BW). Rechters wegen onder meer de duur van de samenwerking, de investeringen van de franchisenemer en de mate waarin hij afhankelijk is van de formule.
Een voorbeeld ter illustratie: heeft een franchisenemer kort tevoren op aandringen van de franchisegever zijn winkel verbouwd, dan kan een opzegging met de minimale termijn onaanvaardbaar zijn. De rechter verklaart de opzegging dan niet altijd ongeldig, maar kan een langere termijn of een vergoeding opleggen.
Wanneer mag u de overeenkomst ontbinden?
Bij een tekortkoming van de andere partij die de ontbinding rechtvaardigt (artikel 6:265 BW). Meestal moet die partij eerst in verzuim zijn. Dat vereist in de regel een ingebrekestelling met een redelijke termijn om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW).
Een ingebrekestelling is niet nodig als nakoming blijvend onmogelijk is, als een fatale termijn is overschreden of als de partij laat weten niet te zullen nakomen (artikel 6:83 BW). Voorbeelden van wanprestatie zijn het structureel niet betalen van de franchisevergoeding of het herhaaldelijk negeren van de formulevoorschriften. Een kleine tekortkoming rechtvaardigt geen ontbinding.
Ontbinding gebeurt door een schriftelijke verklaring (artikel 6:267 BW) en werkt niet terug; al ontvangen vergoedingen hoeven meestal niet terug. Meer leest u in ons artikel over ontbinding van een overeenkomst.
Wat kost een ontbinding zonder voldoende grond?
Ontbindt u zonder voldoende grond, dan pleegt u zelf contractbreuk en kunt u schadeplichtig worden. Hoe die schade wordt berekend, liet de Hoge Raad zien op 15 september 2017. Coop had de samenwerking met een supermarktondernemer in februari 2008 ontbonden. De schade bestond uit gederfde winst, waarop het hof een geschat ondernemersloon van € 60.000 per jaar in mindering bracht, omdat de ondernemer geen controleerbare inkomensgegevens over de jaren daarna overlegde. De Hoge Raad liet die schatting in stand en corrigeerde alleen een rekenfout; de gederfde winst werd € 89.907,75 (ECLI:NL:HR:2017:2372).
De les voor beide partijen: wie schade vordert, moet zijn inkomsten na het einde kunnen onderbouwen. Wie wordt aangesproken, kan wijzen op wat de ander na het einde verdiende of had kunnen verdienen.
Wat geldt bij faillissement of veranderde omstandigheden?
Faillissement beëindigt de overeenkomst niet automatisch. De curator kan worden gevraagd of hij de overeenkomst gestand doet (artikel 37 Faillissementswet). Het contract kan daarnaast een beëindigingsclausule voor faillissement bevatten.
Een beroep op onvoorziene omstandigheden (artikel 6:258 BW) slaagt zelden. De rechter wijzigt of ontbindt de overeenkomst alleen als de andere partij ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mag verwachten. Een omstandigheid die in het contract al is verdisconteerd, telt niet mee.
Wat regelt de Wet franchise over goodwill en het concurrentiebeding?
De wet verplicht tot een goodwillbepaling in de overeenkomst en beperkt het concurrentiebeding na afloop (artikel 7:920 BW). Een beding dat daarmee in strijd is, is nietig (artikel 7:922 BW).
| Onderwerp | Wettelijke regel |
|---|---|
| Goodwill | De overeenkomst moet regelen hoe wordt vastgesteld of er goodwill is en aan wie die toekomt (art. 7:920 BW). Een vergoeding volgt alleen uit die regeling. |
| Duur concurrentiebeding | Maximaal één jaar na het einde (art. 7:920 lid 2 BW) |
| Reikwijdte concurrentiebeding | Alleen het werkgebied waarin de franchisenemer actief was, alleen concurrerende goederen of diensten, en alleen als het onmisbaar is om de overgedragen knowhow te beschermen |
| Oude overeenkomsten | Sinds 1 januari 2023 gelden deze regels ook voor overeenkomsten van vóór 2021 |
Hoe beëindigt u in onderling overleg?
Met een schriftelijke beëindigingsovereenkomst waarin alle openstaande punten zijn geregeld. Dat is de route met het kleinste risico op een latere claim, mits u ook een finale kwijting opneemt. Juridisch is dat een vaststellingsovereenkomst (artikel 7:900 BW). Regel daarin in elk geval:
- de einddatum en de afrekening van franchise- en marketingvergoedingen;
- de goodwill, de overname van inventaris en voorraad en de huur van het pand;
- het stoppen met merk, logo, website en domeinnaam, en de teruggave van het handboek;
- geheimhouding en een concurrentiebeding binnen de grenzen van artikel 7:920 lid 2 BW;
- een finale kwijting over en weer.
Een alternatief is overdracht van de onderneming aan een nieuwe franchisenemer. Daarvoor is meestal toestemming van de franchisegever nodig. De overeenkomst gaat alleen over als alle drie partijen meewerken (contractsoverneming, artikel 6:159 BW).
Controlepunten voor franchisenemer en franchisegever
| Franchisenemer | Franchisegever |
|---|---|
| Zeg tijdig en in de vorm van het contract op, en bewaar het bewijs van verzending. | Weeg de opzegtermijn af tegen de investeringen en de afhankelijkheid van de franchisenemer. |
| Betaal de vergoedingen door tot de einddatum; anders geeft u zelf een ontbindingsgrond. | Stel de franchisenemer in gebreke vóór een ontbinding en leg tekortkomingen schriftelijk vast. |
| Toets het concurrentiebeding aan artikel 7:920 lid 2 BW. | Overweeg bij een opzegging een aanbod tot vergoeding, zeker na recente investeringen. |
| Ga na of de goodwillbepaling recht geeft op een vergoeding als de franchisegever uw vestiging voortzet. | Zorg dat de goodwillbepaling voorziet in de overname van de vestiging. |
Hulp bij het beëindigen van een franchiseovereenkomst
- Beoordelen of een opzegging of ontbinding juridisch houdbaar is.
- Een ingebrekestelling of opzeggingsbrief opstellen en de termijnen bewaken.
- Onderhandelen over goodwill, overname en een beëindigingsovereenkomst met finale kwijting.
- De geldigheid van het concurrentiebeding toetsen aan de Wet franchise.
- Procederen over een schadeclaim; zie ook onze pagina advocaat ondernemingsrecht.
Veelgestelde vragen
Moet ik de opzegging aangetekend versturen?
Alleen als het contract dat eist, maar het is verstandig. U moet kunnen bewijzen dat de opzegging de andere partij op tijd heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW).
Moet een franchisenemer bij vertrek goodwill betalen?
Nee, de wet kent zo’n verplichting niet. De goodwillbepaling regelt alleen of en hoe goodwill wordt toegerekend en vergoed.
Geldt mijn concurrentiebeding van twee jaar?
Niet voor zover het langer is dan één jaar na het einde; dat deel is nietig (artikel 7:920 lid 2 en 7:922 BW).
