Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Een franchiseovereenkomst beëindigt u zonder schadeclaim door de afspraken over looptijd en opzegging precies te volgen, of door samen een beëindigingsovereenkomst te sluiten. De belangrijkste uitzondering: ook een opzegging volgens het contract kan door de redelijkheid en billijkheid een langere termijn of een schadevergoeding vereisen, zeker als de franchisenemer veel heeft geïnvesteerd.
Hieronder leest u op welke manieren een franchiseovereenkomst eindigt, wanneer opzegging of ontbinding tot een claim kan leiden en wat de Wet franchise (titel 7.16 BW) regelt over goodwill en het concurrentiebeding na het einde.
Inhoudsopgave
Op welke manieren eindigt een franchiseovereenkomst?
Een franchiseovereenkomst eindigt door het verstrijken van de looptijd, door opzegging, door ontbinding na een tekortkoming of in onderling overleg. De Wet franchise bevat geen eigen beëindigingsregels; daarvoor gelden het contract en de algemene regels van Boek 6 BW.
Veel overeenkomsten worden voor vijf jaar gesloten met een stilzwijgende verlenging als niet tijdig wordt opgezegd. Controleer daarom eerst wat het contract zegt over de looptijd, de verlenging, de opzegtermijn en de vorm van de opzegging.
Mag u tussentijds opzeggen?
Bij een overeenkomst voor bepaalde tijd alleen als het contract dat toestaat. Bij een overeenkomst voor onbepaalde tijd mag u in beginsel altijd opzeggen, ook als het contract daar niets over zegt.
Dat volgt uit het arrest Gemeente De Ronde Venen/Stedin (HR 28 oktober 2011, ECLI:NL:HR:2011:BQ9854). De Hoge Raad oordeelde daarin dat de redelijkheid en billijkheid afhankelijk van de aard van de overeenkomst en de omstandigheden kunnen meebrengen dat opzegging alleen mogelijk is bij een zwaarwegende grond, met een voldoende lange opzegtermijn of tegen een schadevergoeding.
Wanneer leidt een opzegging toch tot een schadeclaim?
Als de opzeggende partij de afgesproken termijn of vorm niet volgt, of als de opzegging gezien de omstandigheden onaanvaardbaar is (artikel 6:248 lid 2 BW). Rechters wegen onder meer de duur van de samenwerking, de investeringen van de franchisenemer en de mate waarin hij afhankelijk is van de formule.
Heeft een franchisenemer kort tevoren op aandringen van de franchisegever zijn winkel verbouwd, dan kan een opzegging met de minimale termijn onaanvaardbaar zijn. De rechter verklaart de opzegging dan niet altijd ongeldig, maar kan een langere termijn of een vergoeding opleggen.
Wanneer mag u de overeenkomst ontbinden?
Bij een tekortkoming van de andere partij die de ontbinding rechtvaardigt (artikel 6:265 BW). Meestal moet die partij eerst in verzuim zijn, wat in de regel een ingebrekestelling met een redelijke termijn vereist (artikel 6:82 BW).
Een ingebrekestelling is niet nodig als nakoming blijvend onmogelijk is, als een fatale termijn is overschreden of als de partij laat weten niet te zullen nakomen (artikel 6:83 BW). Voorbeelden van wanprestatie zijn structureel niet betalen van de franchisevergoeding of het herhaaldelijk negeren van de formulevoorschriften. Een kleine tekortkoming rechtvaardigt geen ontbinding.
Ontbindt u zonder voldoende grond, dan pleegt u zelf contractbreuk en kunt u schadeplichtig worden. Ontbinding gebeurt door een schriftelijke verklaring (artikel 6:267 BW) en werkt niet terug; al ontvangen vergoedingen hoeven meestal niet terug. Meer leest u in ons artikel over ontbinding van een overeenkomst.
Wat geldt bij faillissement of veranderde omstandigheden?
Faillissement beëindigt de overeenkomst niet automatisch. De curator beslist of hij haar gestand doet (artikel 37 Faillissementswet), tenzij het contract een geldige beëindigingsclausule voor faillissement bevat.
Een beroep op onvoorziene omstandigheden (artikel 6:258 BW) slaagt zelden. De rechter wijzigt of ontbindt de overeenkomst alleen als ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet mag worden verwacht, en een omstandigheid die in het contract is verdisconteerd telt niet mee.
Wat regelt de Wet franchise over het einde?
De wet verplicht tot een goodwillbepaling in de overeenkomst en beperkt het concurrentiebeding na afloop (artikel 7:920 BW). Een beding dat daarmee in strijd is, is nietig (artikel 7:922 BW).
De goodwillbepaling moet regelen hoe wordt vastgesteld of er goodwill is en aan wie die toekomt. Een vergoeding is alleen aan de orde volgens die regeling, met name als de franchisegever de vestiging overneemt en voortzet. Een concurrentiebeding geldt maximaal één jaar, alleen in het eigen werkgebied, voor concurrerende producten en als het onmisbaar is om de overgedragen knowhow te beschermen. Sinds 1 januari 2023 gelden deze regels ook voor overeenkomsten van vóór 2021.
Hoe beëindigt u in onderling overleg?
Met een schriftelijke beëindigingsovereenkomst waarin alle openstaande punten zijn geregeld. Dat is de route met het kleinste risico op een latere claim, mits u ook een finale kwijting opneemt.
Regel in de beëindigingsovereenkomst in elk geval:
- de einddatum en de afrekening van franchise- en marketingvergoedingen;
- de goodwill, de overname van inventaris en voorraad en de huur van het pand;
- het stoppen met merk, logo, website en domeinnaam, en de teruggave van het handboek;
- geheimhouding en een concurrentiebeding binnen de grenzen van artikel 7:920 lid 2 BW;
- een finale kwijting over en weer.
Een alternatief is overdracht van de onderneming aan een nieuwe franchisenemer. Daarvoor is meestal toestemming van de franchisegever nodig, en de overeenkomst gaat alleen over als alle drie partijen meewerken (contractsoverneming, artikel 6:159 BW).
Waar let u als franchisenemer op?
- Zeg tijdig en in de vorm van het contract op, en bewaar het bewijs van verzending.
- Betaal de vergoedingen door tot de einddatum; anders geeft u zelf een ontbindingsgrond.
- Controleer of het concurrentiebeding aan artikel 7:920 lid 2 BW voldoet.
- Ga na of de goodwillbepaling recht geeft op een vergoeding als de franchisegever uw vestiging voortzet.
Waar let u als franchisegever op?
- Is de opzegtermijn redelijk gezien de investeringen van de franchisenemer?
- Heeft u de franchisenemer in gebreke gesteld vóór een ontbinding?
- Heeft u de tekortkomingen schriftelijk vastgelegd?
- Is er een goodwillbepaling die voorziet in de overname van de vestiging?
Wat kunnen wij voor u doen bij het beëindigen van een franchiseovereenkomst?
- Beoordelen of een opzegging of ontbinding juridisch houdbaar is.
- Een ingebrekestelling of opzeggingsbrief opstellen en de termijnen bewaken.
- Onderhandelen over goodwill, overname en een beëindigingsovereenkomst met finale kwijting.
- De geldigheid van het concurrentiebeding toetsen aan de Wet franchise.
- Procederen over een schadeclaim; zie ook onze pagina advocaat ondernemingsrecht.
Samengevat
- Volg de looptijd, opzegtermijn en vorm uit het contract precies.
- Ook een contractuele opzegging kan een langere termijn of vergoeding vereisen (ECLI:NL:HR:2011:BQ9854).
- Ontbinding vereist een tekortkoming van gewicht en meestal een ingebrekestelling.
- Een beëindigingsovereenkomst met finale kwijting geeft de meeste zekerheid.
Veelgestelde vragen
Moet ik de opzegging aangetekend versturen?
Alleen als het contract dat eist, maar het is verstandig. U moet kunnen bewijzen dat de opzegging de andere partij op tijd heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW).
Moet een franchisenemer bij vertrek goodwill betalen?
Nee, de wet kent zo’n verplichting niet. De goodwillbepaling regelt alleen of en hoe goodwill wordt toegerekend en vergoed.
Geldt mijn concurrentiebeding van twee jaar?
Niet voor zover het langer is dan één jaar na het einde; dat deel is nietig (artikel 7:920 lid 2 en 7:922 BW).
Kan mediation helpen?
Ja, als beide partijen willen. Een mediator helpt bij afspraken over einddatum, goodwill en overname; het resultaat legt u vast in een beëindigingsovereenkomst.
