Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een onderneming die u tijdens het huwelijk opbouwt, valt zonder huwelijkse voorwaarden in beginsel in de gemeenschap van goederen, zodat uw partner bij een scheiding recht heeft op de helft van de waarde. Een bedrijf dat u al vóór een huwelijk na 1 januari 2018 had, blijft privé, maar ook dan heeft de gemeenschap recht op een redelijke vergoeding voor uw inzet tijdens het huwelijk (art. 1:95a BW).
Met huwelijkse voorwaarden legt u vast wat van wie is, of en hoe inkomen wordt verrekend en hoe het bedrijf wordt gewaardeerd. U kunt ze vóór het huwelijk laten opstellen, maar ook tijdens het huwelijk nog laten maken of wijzigen.
Inhoudsopgave
Valt uw onderneming in de gemeenschap van goederen?
Dat hangt af van uw trouwdatum en van het moment waarop u het bedrijf kreeg. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap van goederen; voor oudere huwelijken zonder voorwaarden de algehele gemeenschap.
Bij de beperkte gemeenschap valt in de gemeenschap wat u tijdens het huwelijk verkrijgt (art. 1:94 BW). Privé blijven goederen die u al vóór het huwelijk had, en erfenissen en schenkingen, tenzij de erflater of schenker anders heeft bepaald. Bij een algehele gemeenschap valt alles in de gemeenschap, ook een bedrijf van vóór het huwelijk.
| Situatie (zonder huwelijkse voorwaarden) | Valt het bedrijf in de gemeenschap? |
|---|---|
| Eenmanszaak of aandelen van vóór een huwelijk vanaf 1 januari 2018 | Nee, privé; wel een redelijke vergoeding voor de gemeenschap (art. 1:95a BW) |
| Bedrijf of bv gestart tijdens het huwelijk met gemeenschapsgeld | Ja |
| Bedrijf gefinancierd met privégeld, zoals een erfenis | Nee, als meer dan de helft van de prijs uit privévermogen komt (art. 1:95 lid 1 BW) |
| Huwelijk van vóór 2018 | Ja, ook een bedrijf van vóór het huwelijk |
Wilt u met privégeld investeren, leg dan vast waar het geld vandaan komt. Zonder bewijs is het lastig om later aan te tonen dat een investering uit uw privévermogen kwam. Meer over de verdeling leest u in ons artikel over uw vermogen bij een scheiding.
Wat betekent de redelijke vergoeding van art. 1:95a BW?
Blijft uw onderneming privé, dan heeft de gemeenschap recht op een redelijke vergoeding voor de kennis, vaardigheden en arbeid die u tijdens het huwelijk in het bedrijf heeft gestoken. Dat geldt niet voor zover de gemeenschap daarvoor al voldoende is gecompenseerd, bijvoorbeeld via een marktconform salaris.
De regel geldt voor een eenmanszaak en een aandeel in een personenvennootschap (lid 1), en voor aandelen in een bv waarin u een overheersende positie heeft (lid 2). De gedachte erachter: een ondernemer die zichzelf een laag salaris betaalt en de winst in het bedrijf laat, mag de gemeenschap daarmee niet tekortdoen.
De wet zegt niet hoe hoog de vergoeding is; de rechter stelt haar vast aan de hand van de concrete omstandigheden. Artikel 1:95a BW is regelend recht: in huwelijkse voorwaarden kunt u het uitsluiten of anders regelen.
Hoe pakt dat in de praktijk uit?
De rechtbank Amsterdam besliste op 26 april 2023 (ECLI:NL:RBAMS:2023:2557) over de waardestijging van een privéonderneming van de man. De vrouw stelde dat de hele waardestijging aan de gemeenschap toekwam, maar onderbouwde de omstandigheden daarvoor onvoldoende. Haar verzoek om de man de jaarstukken te laten overleggen, werd afgewezen.
De rechtbank rekende met twee derde van de netto waardestijging van € 115.198 als vergoeding voor de gemeenschap, zoals de man had gesteld. De vrouw kreeg daarvan de helft: € 38.399,33. De les voor beide partners: wie meer wil, moet de cijfers en de omstandigheden zelf aandragen.
Bent u als partner aansprakelijk voor bedrijfsschulden?
Uw partner is niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden die u als ondernemer aangaat, tenzij hij of zij heeft meegetekend. Wel kunnen uw schuldeisers zich verhalen op alle goederen van de gemeenschap (art. 1:96 lid 1 BW), zoals een gezamenlijke woning.
Bij een eenmanszaak of vof bent u met uw hele vermogen aansprakelijk voor de bedrijfsschulden. Valt de gezamenlijke woning in de gemeenschap, dan loopt die dus mee risico. Bij een bv is het risico kleiner, behalve als u zich persoonlijk borg heeft gesteld of als bestuurder aansprakelijk bent. Over die keuze leest u meer in ons artikel over de ondernemingsvorm kiezen.
Met koude uitsluiting, dus zonder enige gemeenschap, kunnen schuldeisers van de ondernemer zich niet verhalen op het vermogen van de partner. Let op: een overdracht van vermogen naar de partner kort voor problemen kan door schuldeisers worden aangetast met een beroep op de pauliana (art. 3:45 BW).
Welke huwelijkse voorwaarden passen bij een ondernemer?
De meest gebruikte varianten zijn koude uitsluiting, uitsluiting met een periodiek verrekenbeding en een finaal verrekenbeding. Welke past, hangt af van de vraag hoe u uw partner wilt laten delen in wat u samen opbouwt.
| Variant | Wat het inhoudt | Risico voor de ondernemer |
|---|---|---|
| Koude uitsluiting | Geen gemeenschap en geen verrekening; ieder houdt eigen vermogen en schulden | Partner deelt niet mee; kan bij scheiding als onredelijk worden ervaren |
| Periodiek verrekenbeding | Jaarlijks verrekenen wat u overhoudt van uw inkomen | Niet uitgevoerd? Dan wordt vermoed dat het hele vermogen uit te verrekenen inkomen is gevormd (art. 1:141 lid 3 BW) |
| Finaal verrekenbeding | Bij scheiding of overlijden verrekenen alsof u in gemeenschap was getrouwd, vaak met uitzondering van de onderneming | Uitzondering voor de onderneming moet duidelijk zijn omschreven |
| Ondernemingsclausule | Afspraken over wat onder inkomen uit de onderneming valt en of ingehouden winst wordt verrekend | Zonder clausule ontstaat discussie over winst die in de bv blijft |
Wat als het periodiek verrekenbeding nooit is uitgevoerd?
Dat komt in de praktijk vaak voor, en het pakt meestal slecht uit voor de ondernemer. De Hoge Raad oordeelde op 17 december 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1922) dat het vermogen bij het einde van het huwelijk dan wordt vermoed te zijn gevormd uit wat verrekend had moeten worden. Wie dat wil weerleggen, moet aanvoeren hoe elk bestanddeel is gefinancierd of verkregen en zo nodig bewijsstukken overleggen. Het hof had de onzekerheid over de financiering van onroerend goed ten onrechte bij de vrouw gelegd.
Een verrekenbeding werkt dus alleen als u het ook jaarlijks naleeft en dat vastlegt. Bewaar daarnaast bewijs van wat u vóór het huwelijk bezat.
Hoe stelt u huwelijkse voorwaarden op of wijzigt u ze?
Huwelijkse voorwaarden moeten bij notariële akte worden aangegaan (art. 1:115 BW). U kunt ze vóór het huwelijk maken, maar sinds 2012 ook tijdens het huwelijk opstellen of wijzigen zonder tussenkomst van de rechter (art. 1:119 BW).
Tegenover derden, zoals schuldeisers, werken de voorwaarden pas na inschrijving in het huwelijksgoederenregister (art. 1:116 BW). Maakt u tijdens het huwelijk nieuwe voorwaarden, dan moet de bestaande gemeenschap eerst worden verdeeld of in de akte worden geregeld.
Voor geregistreerde partners gelden dezelfde regels via partnerschapsvoorwaarden. Zet u een geregistreerd partnerschap om in een huwelijk, dan blijven die voorwaarden gelden. Meer over het einde van een partnerschap leest u in ons artikel over een geregistreerd partnerschap ontbinden.
Wat legt u vast over uw bedrijf?
- Dat de onderneming, ook een toekomstige, privé blijft en buiten elke verrekening valt.
- Of de vergoeding van art. 1:95a BW wordt uitgesloten of vastgesteld.
- Hoe ingehouden winst en een eventuele holding bij verrekening worden behandeld; zie ook wat is een holding bv?
- Een nulmeting: de waarde van het bedrijf op de trouwdatum of de datum van de akte, zodat u later kunt aantonen welke waarde u inbracht.
- De waarderingsmethode en wie de waardering uitvoert bij scheiding of overlijden.
- Een vergoeding als uw partner meewerkt of geld in het bedrijf steekt.
Hoe wordt de onderneming afgewikkeld bij scheiding?
Bij een scheiding stelt u eerst vast wat in de gemeenschap valt of wat verrekend moet worden, en daarna wat het waard is. De omvang van de gemeenschap wordt bepaald op de dag van indiening van het echtscheidingsverzoek (art. 1:99 lid 1 BW).
Valt het bedrijf in de gemeenschap of in de verrekening, dan is een waardering nodig, meestal door een register-valuator of accountant. Vaak krijgt de ondernemer het bedrijf toebedeeld en betaalt hij de helft van de waarde uit aan de partner. Hoe die waardering werkt, leest u in ons artikel over de waarde van een bedrijf bij echtscheiding en over de waarde bepalen van het bedrijf.
Bij overlijden bepalen de huwelijkse voorwaarden, samen met het testament en het erfrecht, wat de langstlevende en de erfgenamen krijgen. Een finaal verrekenbeding geldt vaak ook bij overlijden. Overdracht van een bedrijf bij scheiding of overlijden heeft fiscale gevolgen; laat die vooraf door een fiscalist beoordelen.
Wat regelt u als ondernemer zelf?
- Controleer uw trouwdatum: vóór 2018 zonder voorwaarden betekent algehele gemeenschap.
- Betaal uzelf een marktconform salaris, zodat het vergoedingsrecht beperkt blijft.
- Leg vast welke investeringen uit privégeld komen.
- Voer een periodiek verrekenbeding ook echt jaarlijks uit en bewaar de berekening.
Wat controleert u als partner van een ondernemer?
- Laat u vóór ondertekening zelfstandig adviseren over wat u opgeeft.
- Teken niet zonder meer mee voor bedrijfskredieten of borgtochten.
- Vraag een vergoeding of verrekening als u zonder loon in het bedrijf meewerkt.
- Verzamel bij een scheiding de jaarstukken en salarisgegevens: u moet zelf onderbouwen waarom de vergoeding hoger moet zijn.
Wat kunnen wij doen bij huwelijkse voorwaarden en uw bedrijf?
- Beoordelen of uw onderneming in de gemeenschap of de verrekening valt.
- Bestaande huwelijkse voorwaarden toetsen op risico’s voor uw bedrijf, voordat de notaris ze aanpast.
- De vergoeding van art. 1:95a BW of een verrekenvordering berekenen en onderbouwen.
- Onderhandelen over de toedeling en waardering van het bedrijf bij scheiding.
- Uw belangen behartigen als ondernemingsrecht advocaat bij de structuur van uw bedrijf en de afspraken met medeaandeelhouders.
