Ingebrekestelling: zo stelt u iemand correct in gebreke

Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

U stelt iemand in gebreke met een schriftelijke aanmaning waarin u een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen. Blijft nakoming binnen die termijn uit, dan is de ander in verzuim; alleen bij een fatale termijn, een definitieve weigering of blijvende onmogelijkheid is een ingebrekestelling niet nodig.

Een ingebrekestelling is dus meer dan een herinnering. Pas als de ander in verzuim is, kunt u in de meeste gevallen schadevergoeding eisen of de overeenkomst ontbinden. Hieronder leest u wat de wet eist, wat de Hoge Raad over uitzonderingen en ontvangst heeft beslist, wat in de brief hoort en hoe de ingebrekestelling tegenover de overheid werkt.

Wat eist de wet van een ingebrekestelling?

Volgens artikel 6:82 BW treedt verzuim in als de schuldenaar schriftelijk wordt aangemaand, een redelijke termijn krijgt en daarna nog steeds niet nakomt. Dat zijn de drie eisen: schriftelijk, een redelijke termijn en het uitblijven van nakoming.

Het doel is de ander een laatste kans te geven. Een tekortkoming in de nakoming leidt niet vanzelf tot aansprakelijkheid. Zolang nakoming nog mogelijk is, krijgt de schuldenaar eerst de gelegenheid het goed te maken. De ingebrekestelling markeert het moment waarop die kans verloopt.

Bij een handelstransactie tussen bedrijven loopt de wettelijke handelsrente al vanaf de dag na de uiterste betaaldatum, zonder ingebrekestelling (artikel 6:119a BW).

Bron: Rijksoverheid, hoogte wettelijke rente (stand 29 oktober 2026).

Wanneer is een ingebrekestelling niet nodig?

Artikel 6:83 BW noemt drie situaties waarin het verzuim zonder ingebrekestelling intreedt. De eerste is een fatale termijn: uit de overeenkomst blijkt dat na een vaste datum niet meer mag worden nagekomen. Of een termijn fataal is, hangt af van de uitleg van de overeenkomst.

De tweede is een verbintenis tot schadevergoeding uit onrechtmatige daad die niet direct wordt voldaan. De derde doet zich voor als u uit een mededeling van de schuldenaar moet afleiden dat hij tekort zal schieten, bijvoorbeeld een leverancier die schriftelijk laat weten niet meer te leveren.

Daarnaast is een ingebrekestelling zinloos als nakoming blijvend onmogelijk is. In het arrest Kinheim/Pelders van 4 februari 2000 (ECLI:NL:HR:2000:AA4732) oordeelde de Hoge Raad dat bij een ondeugdelijke prestatie die nog kan worden hersteld of vervangen, verzuim in beginsel pas intreedt na een ingebrekestelling. Heeft u door het gebrek al schade geleden die herstel niet meer wegneemt, dan is nakoming voor dat deel blijvend onmogelijk en is voor die schade geen ingebrekestelling nodig.

Twijfelt u of een uitzondering geldt, stuur dan toch een ingebrekestelling. Dat kost weinig en voorkomt discussie achteraf.

Welke stappen zet u voordat u de brief stuurt?

Stel eerst vast wat er is afgesproken en wat er misgaat. Een ingebrekestelling is zo sterk als de feiten waarop zij rust.

• Leg overeenkomst, algemene voorwaarden, opdrachtbevestiging en correspondentie naast elkaar en bepaal welke verplichtingen niet zijn nagekomen.
• Verzamel bewijs van de tekortkoming: foto’s, opleveringsrapporten, facturen, betaaloverzichten. Zet alles op datum.
• Controleer of de overeenkomst of de algemene voorwaarden eigen eisen stellen, zoals verzending per aangetekende brief of een minimale hersteltermijn.
• Ga na of u zelf heeft gedaan wat van u mocht worden verwacht. Moest u eerst betalen en heeft u dat niet gedaan, dan kan de ander zich beroepen op een opschortingsrecht (artikel 6:262 BW).

Wat moet er in een ingebrekestelling staan?

De brief maakt duidelijk welke verplichting niet is nagekomen, wat u verlangt en binnen welke termijn. De ontvanger moet begrijpen dat dit de laatste kans is.

• de overeenkomst, met datum en eventueel referentienummer;
• een concrete beschrijving van de tekortkoming, met bedragen, factuurnummers en data;
• wat de ander moet doen: betalen, leveren of herstellen;
• een vaste einddatum voor nakoming;
• de gevolgen als nakoming uitblijft, zoals schadevergoeding, ontbinding of een procedure.

De wet schrijft geen vaste formule voor. De woorden “ik stel u hierbij in gebreke” zijn niet verplicht, maar wij raden ze aan: de ontvanger kan dan later niet stellen dat hij de brief las als een vriendelijke herinnering. Vermijd “zo snel mogelijk”: daarmee stelt u geen termijn en treedt geen verzuim in.

Hoe lang moet de termijn zijn?

De wet noemt geen vast aantal dagen. Wat redelijk is, hangt af van wat u vraagt. Voor het betalen van een factuur is veertien dagen gangbaar; voor herstel van een gebrekkige verbouwing kan enkele weken nodig zijn. Heeft u eerder gemaand, dan mag de termijn korter zijn.

Is de termijn te kort, dan is de ingebrekestelling volgens vaste rechtspraak niet zonder meer waardeloos: de rechter kan aannemen dat het verzuim intreedt na afloop van een redelijke termijn. Een ruime termijn is toch veiliger.

Bij een consument geldt een aparte regel voor incassokosten. Volgens artikel 6:96 lid 6 BW krijgt de consument eerst een aanmaning met een betaaltermijn van veertien dagen, ingaand op de dag na ontvangst, voordat u buitengerechtelijke incassokosten mag rekenen.

Hoe bewijst u dat de ingebrekestelling is ontvangen?

Een ingebrekestelling werkt pas als zij de ontvanger heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW). U moet dus kunnen aantonen dat de brief is aangekomen.

Een aangetekende brief met ontvangstbevestiging geeft het sterkste bewijs. Haalt de geadresseerde een aangetekende brief niet af, dan kan dat voor zijn rekening komen. De Hoge Raad liet op 9 juli 2010 (ECLI:NL:HR:2010:BM5704) een oordeel van het hof in stand dat de verklaring in een niet opgehaalde aangetekende brief toch werking had. Veel advocaten sturen de brief daarom tegelijk aangetekend en per gewone post.

E-mail kan ook, zeker als u eerder per e-mail communiceerde. Het risico is dat de ontvanger zegt dat de mail nooit is aangekomen; bij betwisting moet u de ontvangst bewijzen. Vraag om een ontvangstbevestiging en stuur de brief bij twijfel ook per post. Bewaar brief, verzendbewijs en reacties.

Wat kunt u doen als de termijn is verstreken?

Komt de ander niet na binnen de termijn, dan is hij in verzuim. U kunt nakoming, schadevergoeding of ontbinding vorderen, zo nodig bij de rechter.

• Nakoming: u vraagt de rechter de ander te veroordelen tot betalen, leveren of herstellen. Bij een geldvordering tot en met € 25.000 is dat de kantonrechter.
• Schadevergoeding: bijvoorbeeld de meerprijs bij een andere leverancier of gemiste omzet. U moet de schade aantonen. Zie ook onze pagina over aansprakelijkheidsrecht.
• Ontbinding: met een schriftelijke verklaring (artikel 6:267 BW). Wat al is gepresteerd, wordt in beginsel ongedaan gemaakt. Soms heeft u meer belang bij nakoming.

Een voorbeeld ter illustratie: een ondernemer bestelt machines met een leverdatum die niet fataal is. De datum verstrijkt. Hij stuurt een aangetekende ingebrekestelling met drie weken termijn. Ook daarna volgt geen levering. De leverancier is nu in verzuim; de ondernemer kan ontbinden, de machines elders kopen en het prijsverschil als schade vorderen.

Hoe stelt u de overheid in gebreke?

Beslist een bestuursorgaan niet op tijd op uw aanvraag of bezwaar, dan stelt u het schriftelijk in gebreke op grond van de Algemene wet bestuursrecht. Dat heeft niets met verzuim uit het Burgerlijk Wetboek te maken. Staat er geen beslistermijn in de wet, dan geldt een redelijke termijn van hooguit acht weken (artikel 4:13 Awb).

Noem in de brief de aanvraag of het bezwaarschrift, met datum van indiening en dossiernummer. Schrijf dat de beslistermijn is verstreken en dat u het bestuursorgaan in gebreke stelt. Stuur de brief pas als de termijn echt voorbij is; een te vroege brief telt niet. Wacht ook niet te lang: bij een onredelijk late ingebrekestelling is geen dwangsom verschuldigd (artikel 4:17 lid 5 Awb). Meer leest u op onze pagina over de bestuursrechtelijke procedure.

Wanneer heeft u recht op een dwangsom?

Bij een beschikking op aanvraag verbeurt het bestuursorgaan een dwangsom vanaf twee weken na ontvangst van uw ingebrekestelling, voor ten hoogste 42 dagen (artikel 4:17 Awb, versie geldend vanaf 15 augustus 2026).

Het bestuursorgaan stelt de dwangsom zelf vast binnen twee weken na de laatste dag waarover zij verschuldigd is (artikel 4:18 Awb). Geen dwangsom is verschuldigd als u geen belanghebbende bent, of als de aanvraag kennelijk niet-ontvankelijk of kennelijk ongegrond is. Voor sommige besluiten is de regeling uitgesloten. Zo is de dwangsom bij niet tijdig beslissen door de IND per 15 april 2025 afgeschaft.

Wanneer kunt u beroep instellen?

Volgens artikel 6:12 Awb kunt u beroep instellen zodra twee weken zijn verstreken na de ingebrekestelling, rechtstreeks bij de rechtbank en zonder bezwaarprocedure. De rechtbank kan het bestuursorgaan opdragen binnen een termijn te beslissen en daar een extra dwangsom aan verbinden. Zo’n beroep wordt vaak zonder zitting behandeld; soms volgt toch een mondelinge behandeling. U betaalt griffierecht.

Komt er wel een besluit maar bent u het er niet mee eens, dan maakt u binnen zes weken bezwaar (artikel 6:7 Awb). Na de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de rechtbank, en hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State, de Centrale Raad van Beroep of het College van Beroep voor het bedrijfsleven, afhankelijk van het onderwerp.

Welke fouten maken ingebrekestellingen waardeloos?

• De termijn ontbreekt of is vaag (“zo snel mogelijk”).
• De tekortkoming is niet concreet beschreven.
• De aanmaning is alleen mondeling of telefonisch gedaan, terwijl artikel 6:82 BW een schriftelijke aanmaning eist.
• Er is geen bewijs dat de brief is ontvangen.
• Extra vormvereisten uit de eigen overeenkomst of algemene voorwaarden zijn niet gevolgd.

Voor eenvoudige zaken kunt u zelf een ingebrekestelling opstellen. Het Juridisch Loket geeft gratis juridische informatie. Met een laag inkomen kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand; met een rechtsbijstandverzekering zijn de kosten soms gedekt.

Wat wij doen bij een ingebrekestelling

• Wij beoordelen of een ingebrekestelling nodig is, of dat het verzuim al zonder aanmaning is ingetreden (artikel 6:83 BW).
• Wij stellen de brief op, met een concrete omschrijving van de tekortkoming en een redelijke termijn.
• Wij versturen de brief zo dat u de ontvangst kunt bewijzen.
• Wij beoordelen na afloop of nakoming, schadevergoeding of ontbinding de beste route is, en voeren zo nodig de procedure.
• Wij stellen een bestuursorgaan in gebreke en stellen na twee weken beroep in (artikel 6:12 Awb).

In het kort

• Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn (artikel 6:82 BW).
• Na het verstrijken van de termijn is de ander in verzuim: schadevergoeding en ontbinding komen in beeld.
• Bij een fatale termijn, een aangekondigde weigering of blijvende onmogelijkheid is geen aanmaning nodig.
• Een niet opgehaalde aangetekende brief kan toch werking hebben; bewaar het verzendbewijs.
• Beslist de overheid te laat: ingebrekestelling, na twee weken beroep, en bij een aanvraag meestal een dwangsom van maximaal € 1.442.

Veelgestelde vragen

Law & More adviseert particulieren en ondernemers over overeenkomsten, verbintenissenrecht en procedures tegen de overheid via onze sectie bestuursrecht.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.