Gepubliceerd op 15 maart 2023 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning waarin u uw wederpartij een redelijke termijn geeft om alsnog na te komen (artikel 6:82 BW); laat zij die termijn verstrijken, dan is zij in verzuim. Soms is geen aanmaning nodig, bijvoorbeeld bij een fatale termijn of als de wederpartij al heeft laten weten dat zij niet zal nakomen.
Verzuim opent de weg naar ontbinding, schadevergoeding en wettelijke rente. Hieronder leest u wanneer u een ingebrekestelling nodig hebt, aan welke eisen de brief moet voldoen, welke termijn redelijk is en hoe u de ontvangst bewijst. U vindt ook een voorbeeldbrief.
Inhoudsopgave
Wat is een ingebrekestelling en waarom hebt u haar nodig?
Met een ingebrekestelling geeft u een contractspartij die niet, niet tijdig of niet behoorlijk nakomt, nog één kans. Verstrijkt de termijn zonder resultaat, dan treedt het verzuim in.
Verzuim is geen doel op zich, maar een sleutel. Zonder verzuim kunt u de overeenkomst in beginsel niet ontbinden (artikel 6:265 BW) en geen schadevergoeding wegens vertraging of vervangende schadevergoeding vorderen (artikel 6:74 lid 2 BW). Ook de wettelijke rente loopt pas vanaf het verzuim.
Wie direct naar de rechter stapt zonder ooit te hebben aangemaand, loopt het risico dat de vordering daarop strandt. De ingebrekestelling is dus een formaliteit met een functie: de schuldenaar krijgt een laatste, duidelijke kans en weet vanaf welk moment het menens is. Daarom stelt de wet eisen aan de inhoud van de brief, niet aan de toon.
Wanneer treedt verzuim in zonder ingebrekestelling?
Artikel 6:83 BW noemt drie gevallen waarin het verzuim zonder aanmaning intreedt. Daarnaast is een ingebrekestelling zinloos als nakoming blijvend onmogelijk is.
In welke drie gevallen treedt verzuim zonder aanmaning in?
Dat zijn een verstreken fatale termijn, een schadevergoedingsverbintenis die niet direct wordt nagekomen en een mededeling van de schuldenaar dat hij niet zal nakomen. Het eerste geval is de fatale termijn. Is een voor de nakoming bepaalde termijn verstreken zonder dat is nagekomen, dan is de schuldenaar direct in verzuim. Denk aan een leveringsdatum die partijen uitdrukkelijk als uiterste datum hebben afgesproken. Een streefdatum of een indicatieve planning is geen fatale termijn.
Het tweede geval betreft een verbintenis uit onrechtmatige daad of een verbintenis tot schadevergoeding wegens een tekortkoming (artikel 6:74 lid 1 BW) die niet direct wordt nagekomen. Het derde geval is de mededeling: laat de schuldenaar weten dat hij niet zal nakomen, dan hoeft u hem geen termijn meer te gunnen. Leg zo’n mededeling wel schriftelijk vast.
Wat geldt als nakoming blijvend onmogelijk is?
Dan is geen verzuim nodig: u kunt direct schadevergoeding vorderen of de overeenkomst ontbinden. Is nakoming niet meer mogelijk, dan valt er niets alsnog na te komen. Verschijnt de fotograaf niet op de bruiloft, dan kan hij dat later niet meer herstellen.
In zo’n geval is verzuim niet vereist om schadevergoeding te vorderen of te ontbinden. Een aanmaning heeft dan geen zin, maar een schriftelijke vastlegging van wat er misging wel.
Kan verzuim ook op een andere manier intreden?
Ja. De opsomming van artikel 6:83 BW is niet uitputtend. De Hoge Raad oordeelde op 11 oktober 2019 dat verzuim ook kan intreden als de schuldenaar niet of niet toereikend reageert op een verzoek om binnen een redelijke termijn toe te zeggen dat hij zal nakomen (ECLI:NL:HR:2019:1581).
Twijfelt u of verzuim al is ingetreden, stuur dan toch een ingebrekestelling. Een overbodige aanmaning schaadt niet; een ontbrekende aanmaning kan u de zaak kosten. Wanneer u wel zonder aanmaning kunt vorderen, leest u in ons artikel over schadevergoeding bij contractbreuk zonder ingebrekestelling.
Aan welke eisen moet de brief voldoen?
Artikel 6:82 BW vraagt om een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn voor de nakoming. De brief moet duidelijk maken wat u verlangt en wanneer.
Noem daarom wie de schuldenaar is, om welke overeenkomst het gaat, welke verplichting niet is nagekomen en wat u precies verlangt. Noem een concrete termijn en de gevolgen als die verstrijkt. Een klacht dat u ontevreden bent, is geen ingebrekestelling.
Schriftelijk betekent niet per se per post. Een e-mail voldoet, als u kunt aantonen dat hij de ontvanger heeft bereikt. Een verklaring werkt namelijk pas als zij de ontvanger heeft bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW), en dat bewijs ligt bij u.
Hoe zet u uw vordering om of ontbindt u de overeenkomst?
Blijft de schuldenaar in gebreke, dan kunt u de vordering tot nakoming omzetten in een vordering tot vervangende schadevergoeding. Dat doet u met een aparte schriftelijke verklaring, de omzettingsverklaring van artikel 6:87 BW.
Wilt u van de overeenkomst af, dan ontbindt u haar met een schriftelijke verklaring of via de rechter. Hoe die route loopt, leest u in ons artikel over ontbinding van een overeenkomst.
Welke termijn is redelijk?
De wet noemt geen aantal dagen. Wat redelijk is, hangt af van de aard van de prestatie, de omvang van het werk en wat er eerder tussen partijen is gebeurd.
Voor het betalen van een factuur is een week doorgaans voldoende. Voor het herstellen van een gebrekkige installatie of het afbouwen van een werk kunnen enkele weken nodig zijn. Kies een termijn die de schuldenaar in redelijkheid in staat stelt de prestatie alsnog te leveren.
Tellen eerdere aanmaningen mee?
Ja. In hetzelfde arrest van 11 oktober 2019 oordeelde de Hoge Raad dat eerder gestelde termijnen en eerdere sommaties meewegen bij de vraag of de termijn in de ingebrekestelling redelijk is. Dat die eerdere termijnen niet fataal waren, doet daar niet aan af.
De schuldenaar mag in de meeste gevallen niet wachten met voorbereidingen tot hij formeel wordt aangemaand. Hebt u al maanden gerappelleerd, dan hoeft u dus geen ruime termijn meer te geven.
Wat als de gestelde termijn te kort blijkt?
Is de gestelde termijn achteraf te kort, dan is de ingebrekestelling niet zonder meer waardeloos. Doorgaans gaat het verzuim dan in op het moment waarop een wel redelijke termijn zou zijn verstreken.
Zekerheid biedt dat niet. Kies daarom liever een termijn die aan de ruime kant is. Dat voorkomt discussie over het moment waarop het verzuim begon, en daarmee over de rente en de mogelijkheid om te ontbinden.
Hoe ziet een voorbeeldbrief ingebrekestelling eruit?
De voorbeeldbrief hieronder kunt u als vertrekpunt gebruiken. Elke situatie is anders: u vult de brief zelf aan en blijft verantwoordelijk voor de inhoud.
Vermeld altijd uw eigen gegevens en bewaar een kopie en het bewijs van verzending en ontvangst.
[Plaats], [datum]
Betreft: ingebrekestelling
Geachte heer, mevrouw,
Op [datum] heb ik met u de bijgaande overeenkomst gesloten [eventueel: factuurnummer]. Op grond van die overeenkomst bent u verplicht tot [omschrijf de verplichting concreet].
Tot op heden bent u die verplichting niet, niet tijdig of niet behoorlijk nagekomen. Het gaat om het volgende: [beschrijf wat er is misgegaan en op welke data].
Ik stel u hierbij in gebreke en geef u de gelegenheid alsnog deugdelijk na te komen binnen veertien dagen na ontvangst van deze brief [pas de termijn aan de omstandigheden aan; de wet eist een redelijke termijn].
Komt u binnen die termijn niet alsnog na, dan bent u vanaf dat moment in verzuim. Ik behoud mij dan alle rechten voor, waaronder ontbinding van de overeenkomst, het vorderen van schadevergoeding, de wettelijke rente vanaf de dag van het verzuim en de buitengerechtelijke incassokosten.
Met vriendelijke groet,
[naam, adres en handtekening]
Richt de brief aan de juiste partij. Handelt u met een vennootschap, gebruik dan de statutaire naam en het adres uit het handelsregister, niet alleen de naam van uw contactpersoon. Een aanmaning aan een handelsnaam die niet de contractspartij is, kan haar doel missen.
Welke extra regels gelden tegenover een consument?
Vordert u betaling van een consument en wilt u buitengerechtelijke incassokosten rekenen, dan moet u eerst een aparte aanmaning sturen met een betalingstermijn van veertien dagen. Dat staat in artikel 6:96 lid 6 BW.
In die brief moet u ook vermelden welke incassokosten verschuldigd worden als de consument niet op tijd betaalt. De Hoge Raad heeft de eisen aan die brief scherp afgebakend in zijn arrest van 25 november 2016 (ECLI:NL:HR:2016:2704).
De termijn begint pas te lopen op de dag na ontvangst van de brief, niet op de dag van verzending. Formuleringen als “binnen veertien dagen na heden” of “na dagtekening” voldoen daarom niet. Een goede formulering is bijvoorbeeld “binnen veertien dagen na de dag waarop u deze brief hebt ontvangen”.
Een brief met een onjuiste termijn kunt u niet repareren door de consument later alsnog extra tijd te geven. U moet bovendien stellen en zo nodig bewijzen wanneer de consument de brief heeft ontvangen. Noemt u de verzenddatum, dan mag de rechter volgens de Hoge Raad in de regel uitgaan van bezorging binnen twee dagen.
Wat geldt tussen ondernemingen?
De veertiendagenbrief geldt alleen tegenover consumenten. Tussen ondernemingen kunt u de incassokosten in beginsel in rekening brengen zodra de schuldenaar in verzuim is en er buitengerechtelijke werkzaamheden zijn verricht.
Partijen kunnen daar in hun overeenkomst andere afspraken over maken. Hoe de wettelijke staffel uitpakt, leest u in onze uitleg over incassokosten.
Wat kunt u vorderen zodra het verzuim is ingetreden?
Met het verzuim kunt u kiezen: nakoming blijven vorderen, de overeenkomst ontbinden of schadevergoeding vorderen. Daarnaast loopt de wettelijke rente.
U kunt nakoming blijven eisen, zo nodig via de rechter. U kunt de overeenkomst geheel of gedeeltelijk ontbinden op grond van artikel 6:265 BW, tenzij de tekortkoming door haar bijzondere aard of geringe betekenis de ontbinding niet rechtvaardigt. En u kunt schadevergoeding vorderen op grond van artikel 6:74 BW.
Bij een overeenkomst met een consument geldt de gewone wettelijke rente van artikel 6:119 BW. Bij een handelsovereenkomst tussen ondernemingen geldt de hogere handelsrente van artikel 6:119a BW. De buitengerechtelijke incassokosten volgen uit artikel 6:96 BW.
Bevat uw overeenkomst een boetebeding, dan treedt de boete volgens artikel 6:92 BW in de plaats van de schadevergoeding, tenzij partijen iets anders hebben afgesproken. Meer daarover leest u in ons artikel over het boetebeding tegenover schadevergoeding.
Hoe verstuurt u de brief en bewijst u de ontvangst?
Verstuur de ingebrekestelling zo dat u de ontvangst kunt aantonen. Aangetekend versturen is de klassieke route; een e-mail met ontvangstbevestiging of een bericht via een portaal dat berichten vastlegt, kan ook volstaan.
Stuur de brief bij twijfel zowel per post als per e-mail, en bewaar beide. Reageert de schuldenaar op uw brief, bewaar die reactie dan ook: zij bewijst dat uw brief is aangekomen.
Stuit een ingebrekestelling de verjaring?
Ja, als u daarin ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt. Een vordering tot nakoming van een overeenkomst verjaart in beginsel vijf jaar nadat zij opeisbaar is geworden (artikel 3:307 BW). Een schriftelijke aanmaning waarin u ondubbelzinnig uw recht op nakoming voorbehoudt, stuit die verjaring (artikel 3:317 BW).
Na de stuiting begint een nieuwe verjaringstermijn te lopen. Ook voor de stuiting geldt dat u moet kunnen bewijzen dat de brief is aangekomen. Wat verjaring en stuiting verder inhouden, leest u in ons artikel over de vordering, verjaring en stuiting.
Hoe werkt dit in een voorbeeld?
Stel, een ondernemer laat een nieuwe keuken in zijn bedrijfsruimte plaatsen. De leverancier blijft onderdelen schuldig en reageert wekenlang niet op telefoontjes. De ondernemer stuurt per e-mail en aangetekend een ingebrekestelling met een termijn van drie weken, omdat nog onderdelen moeten worden besteld.
Na afloop van die termijn is de leverancier in verzuim. De ondernemer laat een ander bedrijf de keuken afmaken en zet zijn vordering met een omzettingsverklaring om en vordert de meerkosten als schadevergoeding. Omdat hij eerdere berichten en de ingebrekestelling kan overleggen, staat vast vanaf wanneer het verzuim liep.
Wat kunnen wij voor u doen bij een ingebrekestelling?
Een fout in de ingebrekestelling kan uw recht op ontbinding, schadevergoeding of incassokosten kosten. Wij nemen daarom de volgende stappen:
- Wij beoordelen of de schuldenaar al zonder aanmaning in verzuim is (artikel 6:83 BW) of dat een ingebrekestelling nodig is.
- Wij stellen de ingebrekestelling op met een concrete verplichting en een redelijke termijn (artikel 6:82 BW), gericht aan de juiste contractspartij.
- Wij controleren bij een consument of de veertiendagenbrief voldoet aan artikel 6:96 lid 6 BW.
- Wij versturen de brief zo dat de ontvangst bewijsbaar is en de verjaring wordt gestuit (artikel 3:317 BW).
- Wij stellen na het verzuim de omzettingsverklaring (artikel 6:87 BW) of de ontbindingsverklaring (artikel 6:265 BW) op en vorderen zo nodig via de rechter.
Samengevat
- Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning met een redelijke termijn (artikel 6:82 BW); verstrijkt die, dan is de schuldenaar in verzuim.
- Bij een fatale termijn, een mededeling dat niet wordt nagekomen of een schadevergoedingsverbintenis treedt verzuim zonder aanmaning in (artikel 6:83 BW).
- De wet noemt geen aantal dagen; eerdere aanmaningen tellen mee bij de vraag of de termijn redelijk is.
- Tegenover een consument is voor incassokosten een aparte veertiendagenbrief nodig, met een termijn die begint op de dag na ontvangst.
- Verstuur de brief zo dat u de ontvangst kunt bewijzen; hij kan ook de verjaring stuiten.
Veelgestelde vragen
Mag een ingebrekestelling per e-mail?
Ja. Artikel 6:82 BW eist een schriftelijke aanmaning, geen papieren brief. De e-mail moet de ontvanger wel hebben bereikt (artikel 3:37 lid 3 BW), dus zorg voor bewijs van ontvangst.
Hoeveel dagen moet u geven?
De wet noemt geen aantal. Redelijk is wat past bij de prestatie en bij wat er eerder al is gevraagd. Voor een betaling is veertien dagen ruim; voor herstelwerk kan meer nodig zijn.
Wat als de termijn te kort blijkt?
Dan treedt het verzuim doorgaans pas in op het moment waarop een redelijke termijn zou zijn verstreken. Uw brief is dus niet waardeloos, maar het verzuim schuift op. Voor de veertiendagenbrief aan een consument geldt dat niet: daar maakt een onjuiste termijn de brief ongeschikt.
Moet u ingebreke stellen als de leverancier al heeft gezegd dat hij niet levert?
Nee. Laat de schuldenaar weten dat hij zal tekortschieten, dan treedt het verzuim volgens artikel 6:83 BW zonder aanmaning in. Leg die mededeling wel schriftelijk vast.
Kunt u een ingebrekestelling gebruiken bij een gebrekkige levering?
Ja, als herstel of vervanging nog mogelijk is. Bij consumentenkoop van een roerende zaak moet u het gebrek binnen bekwame tijd melden; een melding binnen twee maanden na ontdekking is in ieder geval tijdig (artikel 7:23 BW).
Het model hierboven is bewust eenvoudig. Gaat het om een bouwgeschil, een langlopende leveringsrelatie of een vordering waarbij de verjaring dreigt, dan komt het op de formulering aan. De wettelijke bepalingen vindt u in Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek. Meer over onze praktijk leest u op de pagina civiel recht.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.
