Gepubliceerd op 5 juni 2018 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Een notaris die zijn zorgplicht schendt, riskeert een tuchtklacht bij de kamer voor het notariaat. Die kamer beoordeelt alleen het handelen van de notaris; voor schadevergoeding moet u naar de civiele rechter. Uit de rechtspraak blijkt dat de notaris in beginsel mag afgaan op het handelsregister, tenzij er concrete aanleiding is voor twijfel.
Hieronder leest u welke zorgplicht de notaris heeft, wanneer hij zijn dienst moet weigeren, en waarom een aandeelhouder in 2018 bij het gerechtshof Amsterdam haar klacht verloor over aandelen die voor een euro waren geleverd. Ook leest u hoe de tuchtprocedure verloopt en wanneer een civiele claim zin heeft.
Inhoudsopgave
Welke zorgplicht rust op de notaris?
Artikel 17 van de Wet op het notarisambt (Wna) bepaalt dat de notaris zijn ambt in onafhankelijkheid uitoefent en de belangen van alle bij de rechtshandeling betrokken partijen onpartijdig en met de grootst mogelijke zorgvuldigheid behartigt. Hij behartigt dus niet alleen de belangen van zijn opdrachtgever, maar van alle betrokkenen, ook van de partij die niet aan tafel zit.
Daarnaast heeft de notaris een zelfstandige informatieplicht. Hij wijst partijen op de gevolgen van de akte en gaat na of zij die gevolgen begrijpen. Bij een aandelentransactie betekent dat onder meer dat hij nagaat wie bevoegd is de vennootschap te vertegenwoordigen, of de statuten een blokkeringsregeling kennen en of aan de vereisten voor overdracht is voldaan.
Wanneer moet de notaris zijn dienst weigeren?
De notaris heeft een ministerieplicht: volgens artikel 21 lid 1 Wna moet hij de werkzaamheden verrichten die de wet hem opdraagt of die een partij verlangt. Die plicht is niet onbegrensd. Hij moet weigeren als zijn medewerking naar zijn redelijke overtuiging in strijd komt met het recht of de openbare orde, of als de handeling kennelijk een ongeoorloofd doel of gevolg heeft (artikel 21 lid 2 Wna). Ook andere gegronde redenen kunnen een weigering rechtvaardigen.
De Hoge Raad werkte die maatstaf uit in het Novitaris-arrest van 3 april 2015 (ECLI:NL:HR:2015:831). Heeft de notaris aanleiding te vermoeden dat een derde rechten doet gelden, dan moet hij met partijen overleggen en zo nodig nader onderzoek doen. Niet iedere wanprestatie van de verkoper tegenover een derde is een beletsel. Beslissend is of het recht van de derde de levering in de weg staat, bijvoorbeeld omdat de verkrijger door mee te werken onrechtmatig jegens de derde zou handelen. Geven de bekende feiten gerede twijfel, dan moet de notaris weigeren.
Hoever gaat de onderzoeksplicht bij een aandelenoverdracht?
De notaris mag in beginsel afgaan op de gegevens in het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Wie daarin als bestuurder staat ingeschreven, geldt voor hem als vertegenwoordigingsbevoegd, tenzij er concrete aanleiding is voor twijfel. Pas als er signalen zijn die om nader onderzoek vragen, moet hij dieper graven: tegenstrijdige stukken, een koopsom die niet te rijmen valt met de waarde, of een tijdige waarschuwing van een aandeelhouder.
Ook een opvallend lage koopsom verplicht niet zonder meer tot weigering. Doet de notaris navraag en krijgt hij een onderbouwing die de prijs verklaart, bijvoorbeeld informatie van de accountant over de schuldenlast van de vennootschap, dan mag hij daarop afgaan. Welke risico’s per transactie spelen, leest u in ons overzicht van risico’s bij fusies en overnames en in de vergelijking tussen een aandelenoverdracht en een activa-passivatransactie.
Wat speelde er in de zaak over aandelen die voor een euro werden geleverd?
Het gerechtshof Amsterdam oordeelde op 5 juni 2018 in hoger beroep tegen een beslissing van de kamer voor het notariaat Den Haag (ECLI:NL:GHAMS:2018:1906). De klaagster was sinds 1 september 2014 enig aandeelhouder en bestuurder van een houdstervennootschap met twee werkmaatschappijen. Een vriend van de familie hielp haar vanaf begin 2015 en kreeg een machtiging om met de gemeente te onderhandelen.
Op 27 maart 2015 passeerde de notaris twee akten waarbij die adviseur, namens de houdster, de aandelen in beide werkmaatschappijen voor telkens € 1 leverde aan een derde. Op 2 april 2015 volgden akten waarbij die derde de aandelen doorleverde aan de adviseur en diens echtgenote. In oktober 2016 oordeelde de rechtbank dat de adviseur niet bevoegd was geweest de houdster te vertegenwoordigen.
Waarom faalden de klachten tegen de notaris?
De waarschuwing bereikte de notaris niet of te laat, en hij mocht afgaan op het handelsregister en de informatie over de schuldenlast.
| Verwijt van de klaagster | Oordeel van het hof |
|---|---|
| De notaris is per e-mail gewaarschuwd voor fraude | De e-mail van 29 maart 2015 was naar een verkeerd adres gestuurd en bereikte de notaris niet |
| De notaris is telefonisch gewaarschuwd | Een waarschuwing op 1 april 2015 kwam te laat: de akten waren al op 27 maart gepasseerd; eerdere telefoontjes waren niet aangetoond |
| De notaris had moeten navragen of de klaagster had ingestemd | Een KvK-uittreksel van 25 maart 2015 toonde de adviseur als alleen bevoegd bestuurder; zonder concrete aanleiding hoefde de notaris niet verder te zoeken |
| Een koopsom van € 1 had argwaan moeten wekken | De notaris had navraag gedaan; een accountant meldde een schuldenlast van ongeveer € 580.000, en de gestelde waarde van € 1.200.000 was niet onderbouwd |
| De akten van 2 april 2015 en latere overdrachten | Nieuw in hoger beroep; daarin was de klaagster niet-ontvankelijk |
Het hof bevestigde de beslissing van de kamer, die de klacht ongegrond had verklaard.
Wat leert deze zaak over waarschuwen en vastleggen?
De uitkomst hing niet af van een principiële vraag over de reikwijdte van de notariële zorgplicht, maar van twee praktische punten: de waarschuwing kwam bij de verkeerde ontvanger terecht en zij kwam te laat. Wie vreest dat een gemachtigde zijn bevoegdheid overschrijdt, meldt dat direct en aantoonbaar. Bel het notariskantoor, vraag naar de behandelend notaris, bevestig het gesprek nog dezelfde dag schriftelijk en controleer of het e-mailadres klopt.
Even belangrijk is de bron van het probleem: de vertegenwoordigingsbevoegdheid in het handelsregister. Houd het handelsregister actueel, want derden en dus ook de notaris mogen daarop afgaan. Beperk volmachten naar onderwerp, bedrag en looptijd, leg ze schriftelijk vast en trek ze in zodra de opdracht is afgerond. Onze tips over machtigingen en volmachten gaan daar verder op in.
Tuchtrecht of civiele procedure?
De tuchtrechter toetst het handelen van de notaris aan de normen van het ambt en kan een maatregel opleggen, maar spreekt zich niet uit over schadevergoeding. Wilt u uw schade vergoed krijgen, dan gaat u naar de civiele rechter met een vordering uit onrechtmatige daad of wanprestatie (artikel 6:162 of 6:74 BW). Beide sporen staan naast elkaar en kunt u tegelijk bewandelen.
| Onderdeel | Tuchtklacht | Civiele procedure |
|---|---|---|
| Waar | Kamer voor het notariaat (Amsterdam, Arnhem, Den Haag of Den Bosch) | Rechtbank |
| Wat levert het op | Oordeel over het handelen; maatregel zoals waarschuwing, berisping, geldboete, schorsing of ontzetting | Schadevergoeding |
| Termijn | Binnen drie jaar nadat u kennisnam van het handelen | Verjaring, in de regel vijf jaar na bekendheid met schade en aansprakelijke (art. 3:310 BW) |
| Hoger beroep | Gerechtshof Amsterdam, binnen 30 dagen na dagtekening van de beslissing | Gerechtshof van het ressort |
Bron: Rechtspraak.nl, kamers voor het notariaat, geraadpleegd 30 oktober 2026.
Een gegrond verklaarde tuchtklacht is in een civiele procedure geen automatische winst. De Hoge Raad overwoog in het Novitaris-arrest dat de civiele rechter betekenis kan toekennen aan het oordeel van de tuchtrechter, maar dat daaruit niet zonder meer civiele aansprakelijkheid volgt. Omgekeerd betekent een afgewezen tuchtklacht niet dat civiele aansprakelijkheid is uitgesloten. Wanneer aansprakelijkstelling zin heeft, bespreken wij in ons artikel over het aansprakelijk stellen van de notaris.
Richt uw pijlen ook niet uitsluitend op de notaris. Wie zonder bevoegdheid namens een vennootschap handelt, kan zelf aansprakelijk zijn, en bij bestuurders speelt daarnaast bestuurdersaansprakelijkheid.
Hoe verloopt de tuchtprocedure tegen een notaris?
U dient de klacht schriftelijk in bij de kamer voor het notariaat van het gebied waar de notaris werkt of heeft gewerkt. De klacht moet worden ingediend binnen drie jaar nadat u kennis heeft genomen van het handelen of nalaten waarover u klaagt. Voor de behandeling is griffierecht verschuldigd (artikel 99 lid 2 Wna). U betaalt binnen vier weken na de mededeling, met een extra termijn van twee weken; anders wordt de klacht niet behandeld. Wordt uw klacht (gedeeltelijk) gegrond verklaard, dan moet de notaris u het griffierecht vergoeden.
De kamer kan een waarschuwing, een berisping, een geldboete, openbaarmaking of een schorsing van ten hoogste zes maanden opleggen, of de notaris uit het ambt ontzetten. Een klacht kan ook gegrond zijn zonder maatregel. Tegen de beslissing staat hoger beroep open bij het gerechtshof Amsterdam; het beroepschrift moet binnen dertig dagen na de dagtekening van de brief met de beslissing binnen zijn.
Voordat u een tuchtklacht indient, kunt u eerst het gesprek met de notaris aangaan. Voor geschillen over dienstverlening en declaraties bestaat daarnaast de Geschillencommissie Notariaat.
Wat controleert u voordat u klaagt of claimt?
- Stel vast welk handelen u de notaris verwijt en op welke datum de akte is gepasseerd.
- Ga na of en wanneer u de notaris heeft gewaarschuwd, en of u dat kunt bewijzen.
- Vraag een uittreksel uit het handelsregister op van de datum van de akte.
- Bewaak de klachttermijn van drie jaar en de verjaringstermijn voor een schadeclaim.
Hoe helpen wij bij een klacht tegen de notaris?
Een klacht of claim tegen een notaris behandelen wij binnen ons werk in het civiel recht.
- Wij beoordelen of het handelen van de notaris in strijd is met zijn zorgplicht uit artikel 17 Wna of met de regels over dienstweigering in artikel 21 Wna.
- Wij stellen de tuchtklacht op en dienen die in bij de kamer voor het notariaat.
- Wij beoordelen of een civiele vordering tegen de notaris of tegen een onbevoegde gemachtigde kansrijk is.
- Wij stellen de aansprakelijke partij in gebreke en voeren de procedure bij de rechtbank.
- Wij stellen hoger beroep in bij het gerechtshof Amsterdam.
Veelgestelde vragen
Mag de notaris blind vertrouwen op het handelsregister?
In beginsel wel. Hij mag uitgaan van de daarin vermelde vertegenwoordigingsbevoegdheid, tenzij er concrete aanwijzingen zijn die tot nader onderzoek nopen. Dan moet hij doorvragen en zo nodig zijn dienst weigeren.
Wat als ik de notaris te laat waarschuw?
Na het passeren van de akte kan de notaris de levering niet meer tegenhouden. U bent dan aangewezen op een procedure tegen degene die onbevoegd handelde, en zo nodig op een beroep op vernietiging of nietigheid van de rechtshandeling.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.
