Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
De rol van de curator is het beheer en de vereffening van de failliete boedel ten behoeve van de gezamenlijke schuldeisers. Artikel 68 van de Faillissementswet legt die taak bij hem neer. De rechtbank stelt hem aan in het vonnis van faillietverklaring en benoemt daarbij een rechter-commissaris die toezicht houdt (artikel 14 Fw). De curator werkt niet voor de failliet en niet voor een individuele schuldeiser.
Inhoudsopgave
Wanneer wordt een curator aangesteld?
Een curator komt pas in beeld nadat de rechtbank het faillissement heeft uitgesproken. Dat gebeurt op eigen aangifte van de schuldenaar, op verzoek van een of meer schuldeisers of op vordering van het openbaar ministerie. De rechtbank toetst of de schuldenaar in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, zoals artikel 1 Fw het formuleert. In de rechtspraak is daaraan de eis van pluraliteit toegevoegd: er moet meer dan een schuldeiser zijn en ten minste een vordering moet opeisbaar zijn.
In het vonnis benoemt de rechtbank meteen een rechter-commissaris en stelt zij een of meer curatoren aan. In de praktijk is de curator een advocaat die door de rechtbank op een lijst is geplaatst. Het faillissement wordt gepubliceerd in het Centraal Insolventieregister, waardoor schuldeisers en handelspartners kunnen nagaan wie de curator is en welke verslagen er liggen.
Verwar het faillissement niet met curatele. Ondercuratelestelling is een beschermingsmaatregel uit Boek 1 BW voor meerderjarigen die hun belangen niet zelf kunnen behartigen, uitgesproken door de kantonrechter. Het faillissement is een vermogensrechtelijke procedure uit de Faillissementswet. De woorden lijken op elkaar; de rechtsgevolgen hebben niets met elkaar te maken.
Wat verliest de failliet op het moment van faillietverklaring?
Door de faillietverklaring verliest de schuldenaar van rechtswege de beschikking en het beheer over zijn vermogen, en wel te rekenen vanaf de dag waarop het vonnis wordt uitgesproken (artikel 23 Fw). Die dag telt vanaf nul uur, zodat ook betalingen die eerder op de dag zijn gedaan onder het faillissement vallen. Vanaf dat moment kan alleen de curator rechtsgeldig over de boedel beschikken.
Rechtshandelingen die de failliet daarna nog verricht, binden de boedel niet, tenzij de boedel erdoor is gebaat (artikel 24 Fw). Lopende executies en gelegde beslagen vervallen door het faillissement, wat het fixatiebeginsel wordt genoemd: het vermogen wordt bevroren op de datum van faillietverklaring, zodat individuele schuldeisers niet langer voorrang kunnen halen door snel te handelen.
Voor een eenmanszaak of een vennoot in een vennootschap onder firma geldt dat er geen scheiding is tussen zakelijk en prive vermogen; het faillissement raakt beide. Wel besliste de Hoge Raad op 6 februari 2015 (ECLI:NL:HR:2015:251) dat het faillissement van een vennootschap onder firma niet zonder meer het faillissement van de vennoten meebrengt: hun positie moet afzonderlijk worden beoordeeld. Bij een besloten vennootschap blijft het prive vermogen van de bestuurder in beginsel buiten schot, tenzij er grond is voor bestuurdersaansprakelijkheid.
De rol van de curator: welke taken heeft hij?
De curator inventariseert eerst wat er is. Hij maakt een boedelbeschrijving en stelt een staat van baten en schulden op, waarin de bezittingen, de vorderingen en de bekende schuldeisers zijn opgenomen. Hij neemt de administratie in beslag, blokkeert de bankrekeningen en beoordeelt welke overeenkomsten nog lopen. Bestuurders en werknemers zijn verplicht hem alle inlichtingen te verschaffen die hij vraagt.
Vervolgens verzilvert hij de boedel. Voorraad, machines, voertuigen, vorderingen op afnemers, intellectuele eigendom en vastgoed worden te gelde gemaakt, onderhands of bij openbare verkoop. Voor onderhandse verkoop heeft hij machtiging van de rechter-commissaris nodig. Soms levert een verkoop van de onderneming als geheel meer op dan een verkoop per onderdeel; dan onderzoekt de curator een doorstart.
Daarnaast onderzoekt de curator de oorzaken van het faillissement. Sinds de aanscherping van artikel 68 Fw is hij uitdrukkelijk verplicht te bezien of er onregelmatigheden zijn die het faillissement mede hebben veroorzaakt, de rechter-commissaris daarover vertrouwelijk te informeren en zo nodig melding of aangifte te doen bij de bevoegde instanties. Dat onderzoek is geen bijzaak maar een kerntaak.
Welke bevoegdheden heeft de curator tegenover derden?
De curator kan rechtshandelingen die de schuldenaar voor het faillissement onverplicht verrichtte en waardoor schuldeisers zijn benadeeld, vernietigen op grond van artikel 42 Fw. Voor de voldoening van een opeisbare schuld geldt de strengere maatstaf van artikel 47 Fw: die is alleen aantastbaar als de ontvanger wist dat het faillissement was aangevraagd, of als de betaling het gevolg was van overleg om die schuldeiser te bevoordelen. Wat dat betekent voor transacties kort voor een faillissement, leest u in ons artikel over de actio pauliana.
Bij lopende wederkerige overeenkomsten heeft de wederpartij het recht de curator een redelijke termijn te stellen om te verklaren of hij de overeenkomst gestand doet (artikel 37 Fw). Verklaart de curator zich niet, dan verliest hij het recht op nakoming. Doet hij de overeenkomst wel gestand, dan moet hij zekerheid stellen en wordt de verplichting een boedelschuld.
Tegenover de bestuurder kan de curator een vordering instellen wegens kennelijk onbehoorlijke taakvervulling op grond van artikel 2:248 BW. Heeft het bestuur de administratieplicht of de publicatieplicht geschonden, dan staat vast dat het zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld en wordt vermoed dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Alleen onbehoorlijk bestuur in de drie jaren voor het faillissement telt mee. Daarnaast kan de curator een civielrechtelijk bestuursverbod vorderen op grond van artikel 106a Fw, dat maximaal vijf jaar duurt.
Wat gebeurt er met huur en andere lopende contracten?
Voor huur kent artikel 39 Fw een eigen regeling. Zowel de curator als de verhuurder kan de huurovereenkomst tussentijds opzeggen, met inachtneming van de overeengekomen of gebruikelijke termijn, waarbij een termijn van drie maanden in elk geval voldoende is. Is de huur vooruitbetaald, dan kan niet eerder worden opgezegd dan tegen het einde van de periode waarvoor is betaald. De huur vanaf de dag van faillietverklaring is boedelschuld.
Voor andere duurovereenkomsten, zoals leasecontracten, licenties, abonnementen en leveringscontracten, geldt de hoofdregel van artikel 37 Fw. De overeenkomst blijft bestaan, maar de wederpartij kan de curator dwingen kleur te bekennen door hem een redelijke termijn te stellen. Veel contracten bevatten daarnaast een beding dat bij faillissement mag worden ontbonden; of zo een beding standhoudt, hangt af van de formulering en van de vraag of het de boedel niet onaanvaardbaar benadeelt.
Leveranciers met een eigendomsvoorbehoud kunnen hun goederen in beginsel opeisen, mits die nog identificeerbaar aanwezig zijn en niet door zaaksvorming of natrekking zijn opgegaan in iets anders. Meld dat recht meteen bij de curator en onderbouw het met de overeenkomst en de algemene voorwaarden. Wie wacht tot de verkoop rond is, komt te laat.
Wat betekent het faillissement voor werknemers?
De curator kan de arbeidsovereenkomsten opzeggen met machtiging van de rechter-commissaris. Artikel 40 Fw bepaalt dat daarbij de overeengekomen of wettelijke opzegtermijn geldt, met dien verstande dat een termijn van zes weken in elk geval voldoende is. Een ontslagvergunning van het UWV is niet nodig en het opzegverbod tijdens ziekte staat er niet aan in de weg.
Het loon en de premies vanaf de dag van faillietverklaring zijn boedelschuld en worden dus met voorrang uit de boedel voldaan, voor zover die toereikend is. In de praktijk neemt het UWV de betalingsverplichting over via de loongarantieregeling: achterstallig loon over ten hoogste de dertien weken voor de opzegging, het loon over de opzegtermijn tot ten hoogste zes weken, en het vakantiegeld en de niet opgenomen vakantiedagen over ten hoogste een jaar. Meld u daarvoor tijdig bij het UWV.
Belangrijk is dat de transitievergoeding in faillissement niet opeisbaar is. Wordt de onderneming doorgestart, dan bepaalt de overnemende partij zelf wie zij een nieuw contract aanbiedt; van een automatische overgang van onderneming is bij een faillissement in beginsel geen sprake. Wat dat concreet betekent, staat in ons artikel over een doorstart na faillissement.
Hoe worden schuldeisers betaald en in welke volgorde?
Schuldeisers melden hun vordering aan bij de curator, met onderbouwende stukken en een opgave van een eventuele voorrang. De curator plaatst de vordering op de lijst van voorlopig erkende of betwiste vorderingen. Over betwiste vorderingen beslist uiteindelijk de rechter in een renvooiprocedure.
De verdeling volgt een vaste rangorde. Bovenaan staan de separatisten: pand- en hypotheekhouders kunnen hun recht uitoefenen alsof er geen faillissement is (artikel 57 Fw). Daarna komen de boedelschulden, de kosten die na de faillietverklaring zijn gemaakt, waaronder het salaris van de curator en het loon over de opzegtermijn. Vervolgens de preferente vorderingen, zoals die van de Belastingdienst en het UWV, en pas daarna de concurrente schuldeisers, die op grond van artikel 3:277 BW naar evenredigheid delen in wat er overblijft.
In veel faillissementen blijft er voor concurrente schuldeisers niets over. Zijn er onvoldoende baten om zelfs de boedelschulden te voldoen, dan wordt het faillissement opgeheven wegens gebrek aan baten (artikel 16 Fw) of vereenvoudigd afgewikkeld (artikel 137a Fw). Wat u als crediteur nog kunt doen, beschrijven wij in ons artikel over de gevolgen van een faillissement voor schuldeisers.
Hoe verloopt de afwikkeling en wanneer eindigt het faillissement?
De curator brengt telkens na verloop van drie maanden verslag uit over de toestand van de boedel (artikel 73a Fw). Die openbare verslagen zijn via het Centraal Insolventieregister te raadplegen en geven schuldeisers zicht op de opbrengsten, de kosten en de te verwachten uitkering. Is er iets te verdelen, dan roept de rechter-commissaris een verificatievergadering bijeen waarop de vorderingen definitief worden vastgesteld.
Daarna stelt de curator een uitdelingslijst op, die door de rechter-commissaris wordt goedgekeurd en gedurende een termijn ter inzage ligt. Schuldeisers kunnen daartegen opkomen. Wordt de slotuitdelingslijst verbindend, dan eindigt het faillissement. Bij een rechtspersoon houdt die daarmee op te bestaan, tenzij er nog baten blijken te zijn.
Een alternatief einde is het akkoord: de failliet biedt zijn schuldeisers een percentage van hun vordering aan tegen finale kwijting. Wordt het akkoord met de vereiste meerderheid aangenomen en door de rechtbank gehomologeerd, dan eindigt het faillissement en is het akkoord verbindend voor alle concurrente schuldeisers, ook voor wie tegenstemde.
Wat is de rol van de rechter-commissaris?
De rechter-commissaris houdt toezicht op het beheer en de vereffening door de curator. Hij is geen tweede curator maar een controleur: hij verleent machtigingen, hoort schuldeisers, roept de verificatievergadering bijeen en kan de curator bevelen geven. Voor een reeks handelingen heeft de curator zijn machtiging nodig, waaronder het voeren van een procedure, het opzeggen van arbeidsovereenkomsten en de onderhandse verkoop van boedelbestanddelen.
Bent u het als schuldeiser of als failliet oneens met een handeling van de curator, dan kunt u zich met een verzoek tot de rechter-commissaris wenden. Die kan de curator een bevel geven. Tegen een beschikking van de rechter-commissaris staat vervolgens beroep open bij de rechtbank, binnen een korte termijn van vijf dagen. Van die route wordt in de praktijk weinig gebruikgemaakt, terwijl zij bij een reeel geschilpunt effectief kan zijn.
De rechtbank stelt ten slotte het salaris van de curator vast. Dat salaris is een boedelschuld en gaat dus voor op de vorderingen van gewone schuldeisers. Dat verklaart waarom in kleine faillissementen de opbrengst vaak grotendeels opgaat aan de afwikkeling zelf.
Wanneer wordt een faillissement een strafzaak?
Faillissementsfraude is zelfstandig strafbaar gesteld in de artikelen 341 tot en met 348 van het Wetboek van Strafrecht. Het gaat dan bijvoorbeeld om het onttrekken van goederen aan de boedel, het bevoordelen van een schuldeiser in het zicht van het faillissement of het niet voeren en niet afgeven van een deugdelijke administratie. Ook het niet voldoen aan de inlichtingenplicht tegenover de curator kan strafrechtelijk worden aangepakt.
De curator is op grond van artikel 68 Fw verplicht onregelmatigheden te melden. Die melding leidt niet automatisch tot vervolging, maar zij vormt vaak wel het startpunt van een onderzoek. Daarnaast kan de curator langs civiele weg het bestuursverbod van artikel 106a Fw vorderen, waarmee een bestuurder maximaal vijf jaar geen bestuurder of commissaris meer mag zijn.
Wat als de failliet een natuurlijke persoon is?
Een natuurlijke persoon houdt na afloop van een faillissement zijn restschulden. Anders dan bij een rechtspersoon verdwijnt de schuldenaar immers niet. Daarom bestaat voor natuurlijke personen de wettelijke schuldsaneringsregeling, geregeld in titel III van de Faillissementswet, die kan eindigen met een schone lei.
Sinds 1 juli 2023 duurt een schuldsaneringstraject in beginsel achttien maanden in plaats van drie jaar. Gedurende die periode staat de schuldenaar onder toezicht van een bewindvoerder en van een rechter-commissaris, moet hij zich inspannen om inkomsten te verwerven en draagt hij af wat boven het vrij te laten bedrag uitkomt. De rechtbank kan een lopend faillissement op verzoek omzetten in een schuldsanering. Wat dat voor crediteuren betekent, leest u in ons artikel over schuldsanering en schuldeisers.
Voor schuldeisers is het verstandig hun positie vroeg te bepalen. Wie een zekerheidsrecht heeft, staat sterk; wie concurrent is, heeft er belang bij te controleren of de curator paulianeuze transacties onderzoekt en of er grond is voor bestuurdersaansprakelijkheid. Beide sporen kunnen de boedel vergroten en daarmee de uitkering aan concurrente schuldeisers. Een gemotiveerd verzoek aan de curator om een bepaald spoor te onderzoeken, is toegestaan en wordt in de praktijk serieus genomen.
Veelgestelde vragen
Voor wie werkt de curator eigenlijk?
Voor de gezamenlijke schuldeisers. Hij behartigt niet het belang van de failliet en evenmin dat van een individuele crediteur. Wel moet hij bij zijn beheer ook maatschappelijke belangen meewegen, zoals werkgelegenheid bij een mogelijke doorstart.
Moet ik meewerken als de curator informatie vraagt?
Ja. De failliet en zijn bestuurders hebben een wettelijke inlichtingenplicht en moeten alle gevraagde gegevens en de volledige administratie verstrekken. Weigering kan leiden tot dwangmaatregelen, tot een bestuursverbod en tot strafrechtelijke vervolging wegens faillissementsfraude.
Hoe meld ik mijn vordering aan?
Schriftelijk bij de curator, met factuur, overeenkomst en een opgave van eventuele zekerheden of voorrang. Meld ook een eigendomsvoorbehoud, een pandrecht of een retentierecht; die rechten kunt u anders in de praktijk niet meer effectueren.
Hoe lang duurt een faillissement?
Dat verschilt sterk. Een klein faillissement zonder baten kan binnen enkele maanden worden opgeheven; een faillissement met vastgoed, procedures of een paulianaonderzoek loopt jaren. De driemaandelijkse verslagen geven zicht op de voortgang.
Kan de curator mijn betaling terugvorderen?
Dat kan, als de betaling paulianeus was. Bij de voldoening van een opeisbare schuld gelden de strenge eisen van artikel 47 Fw, dus wetenschap van de faillissementsaanvraag of overleg om u te bevoordelen. Bij onverplichte handelingen ligt de drempel lager.
Word ik als bestuurder automatisch aansprakelijk?
Nee. Aansprakelijkheid op grond van artikel 2:248 BW vereist kennelijk onbehoorlijk bestuur dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Wel keert het bewijsvermoeden zich tegen u als de administratie of de jaarrekeningpublicatie niet op orde was.
Advies bij een faillissement
De volledige tekst van de aangehaalde bepalingen staat in de Faillissementswet en in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek; lopende faillissementen en de openbare verslagen vindt u in het Centraal Insolventieregister. Of u nu bestuurder bent van een onderneming die in zwaar weer verkeert, of schuldeiser van een failliete partij: de eerste weken bepalen vaak hoeveel er nog te redden valt. De insolventieadvocaten van Law & More beoordelen uw positie en voeren waar nodig het gesprek met de curator.
