Gepubliceerd op 21 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Pensioen bij scheiding wordt verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. De hoofdregel is dat elke ex-partner recht heeft op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap heeft opgebouwd. Meldt u de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, dan betaalt die het deel van de ex-partner rechtstreeks uit.
Inhoudsopgave
Wat houdt pensioenverevening precies in?
Verevening betekent dat de ene ex-partner recht krijgt op uitbetaling van een deel van het ouderdomspensioen van de ander. Het pensioen zelf blijft staan op naam van degene die het heeft opgebouwd; wat wordt verdeeld, is het recht op uitbetaling. Dat verschil verklaart de belangrijkste eigenaardigheid van deze regeling: de vereveningsgerechtigde krijgt pas geld op het moment dat de ander met pensioen gaat, niet op het moment van de scheiding.
De verdeling gaat twee kanten op. Bouwde ook de andere partner pensioen op, dan ontstaat over en weer een aanspraak en worden die in de praktijk tegen elkaar weggestreept. In veel huwelijken is dat verschil aanzienlijk, omdat de partner die minder werkte of in deeltijd werkte structureel minder pensioen opbouwde. Juist daarvoor is de wet in het leven geroepen.
Verevening werkt niet automatisch bij het pensioenfonds. De wet geeft het recht, maar de uitvoerder weet niet dat u bent gescheiden totdat u dat meldt. Wie niets doet, houdt zijn aanspraak wel, maar moet die later zelf bij de ex-partner incasseren. Dat is precies de situatie die u wilt vermijden, zeker als het contact na de scheiding verwatert.
Welk pensioen wordt wel en niet verdeeld?
Verevend wordt uitsluitend het ouderdomspensioen dat is opgebouwd tussen de huwelijksdatum en de scheidingsdatum. Pensioen dat u vóór het huwelijk opbouwde en pensioen dat u daarna opbouwt, blijft volledig van uzelf. Als scheidingsdatum geldt de dag waarop de echtscheidingsbeschikking wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand; die inschrijving moet binnen zes maanden na de beschikking plaatsvinden.
De AOW valt er buiten. De AOW is een basisvoorziening die iedere ingezetene op grond van eigen woonjaren opbouwt en die niet tussen ex-partners kan worden verdeeld. Wel verandert de hoogte: na de scheiding geldt de hogere uitkering voor een alleenstaande in plaats van de gehuwdenuitkering. Dat is een gevolg van de scheiding, geen verdeling.
Ook lijfrenten, spaartegoeden, beleggingen en een eigen woning vallen niet onder deze wet. Die horen thuis in de gewone vermogensrechtelijke afwikkeling van de gemeenschap van goederen of in de afrekening op grond van uw huwelijkse voorwaarden. Voor ondernemers ligt het lastiger: wie geen pensioenregeling heeft en zelf voor zijn oude dag spaart, heeft niets te verevenen, maar die opbouw kan wel meetellen in de verdeling of verrekening van het vermogen. Pensioen in eigen beheer voor de directeur-grootaandeelhouder is sinds 1 juli 2017 niet meer op te bouwen; bestaande aanspraken uit die periode kunnen nog wel onder de verevening vallen.
Tot slot geldt een ondergrens. Blijft het te verevenen deel van het ouderdomspensioen onder de afkoopgrens die de Pensioenwet hanteert, dan hoeft de uitvoerder niet te verevenen. Bij korte huwelijken of kleine pensioenpotjes komt dat regelmatig voor.
Waarom is de termijn van twee jaar zo belangrijk?
Meldt u de scheiding binnen twee jaar na de scheidingsdatum bij de pensioenuitvoerder, dan is die verplicht het aandeel van de ex-partner later rechtstreeks aan die ex-partner uit te betalen. Dat gebeurt met het mededelingsformulier van de rijksoverheid, dat u naar iedere uitvoerder stuurt waar pensioen is opgebouwd. Voeg een kopie van het convenant mee en vraag om een schriftelijke bevestiging.
Bent u te laat, dan vervalt uw recht niet. Wat vervalt, is de verplichting van de uitvoerder om rechtstreeks aan de ex-partner uit te betalen. Het volledige pensioen wordt dan aan de opbouwer uitgekeerd, die vervolgens zelf het aandeel van de ex-partner moet doorbetalen. Dat vraagt om vertrouwen, administratie en soms incassomaatregelen, tientallen jaren na de scheiding. Bovendien loopt de gerechtigde het risico van faillissement of onwil aan de andere kant.
Een tweede reden om er snel bij te zijn, is de inventarisatie. Veel mensen hebben pensioen bij meerdere werkgevers en fondsen opgebouwd en zijn een deel daarvan vergeten. Een overzicht via het landelijke pensioenregister brengt dat in beeld. Doe die inventarisatie vóór het ondertekenen van het echtscheidingsconvenant, niet erna: een pensioen dat u niet kent, kunt u ook niet goed regelen.
Wat is het verschil tussen verevening en conversie?
Bij verevening blijft er een band tussen de ex-partners bestaan. De uitbetaling begint pas als de opbouwer met pensioen gaat, en zij eindigt bij diens overlijden. Overlijdt de opbouwer vóór de pensioendatum, dan komt er van uitbetaling niets terecht. Wie afhankelijk is van dat inkomen, loopt dus een reëel risico.
Conversie werkt anders. Het aandeel van de ex-partner wordt dan definitief omgezet in een eigen, zelfstandige pensioenaanspraak op naam van die ex-partner. Daarmee vervalt de afhankelijkheid: het eigen pensioen gaat in op de eigen pensioendatum en blijft bestaan als de ander overlijdt. De keerzijde is dat de aanspraak op het bijzonder partnerpensioen daarbij wordt meegenomen en verdwijnt, en dat de conversie onomkeerbaar is.
Conversie gebeurt niet vanzelf. Beide ex-partners moeten het samen afspreken, en de pensioenuitvoerder moet ermee instemmen. Leg de afspraak dus vast in het convenant en toets vooraf bij de uitvoerder of die meewerkt. Voor wie na de scheiding een lang zelfstandig financieel leven voor zich heeft, is conversie vaak de rustigere oplossing; wij gaan daar dieper op in in ons artikel over scheiden na uw vijftigste.
Wat gebeurt er met het partnerpensioen?
Het partnerpensioen is iets anders dan het ouderdomspensioen: het is de uitkering voor de nabestaande na overlijden. Is er partnerpensioen opgebouwd, dan behoudt de ex-partner op grond van artikel 57 van de Pensioenwet in beginsel aanspraak op het deel dat tot de scheidingsdatum is opgebouwd. Dat heet bijzonder partnerpensioen. Het valt buiten de verevening en volgt zijn eigen regels.
Hier speelt een belangrijke ontwikkeling. Onder de Wet toekomst pensioenen, die op 1 juli 2023 in werking trad en waaraan pensioenregelingen uiterlijk op 1 januari 2028 moeten zijn aangepast, wordt het partnerpensioen voor overlijden vóór de pensioendatum in beginsel op risicobasis verzekerd. Bij een risicodekking bouwt zich geen waarde op, zodat er ook geen bijzonder partnerpensioen ontstaat waarop een ex-partner aanspraak kan maken. Of dat in uw geval speelt, hangt af van de regeling van uw werkgever en van het moment waarop die is omgezet. Vraag dit uitdrukkelijk na bij de pensioenuitvoerder en laat het antwoord in het convenant terugkomen.
U kunt ook afstand doen van het bijzonder partnerpensioen, bijvoorbeeld in ruil voor een andere tegemoetkoming in de vermogensverdeling. Doe dat alleen weloverwogen: voor de partner die weinig eigen pensioen heeft en niet meer aan het werk komt, kan dit het verschil maken tussen een redelijk en een schraal inkomen. Denk daarbij ook aan de samenhang met de partneralimentatie, die immers eindig is terwijl pensioen levenslang doorloopt.
Kunt u van de wettelijke verdeling afwijken?
Ja. De regeling is van regelend recht, zodat u een andere verdeling kunt afspreken of verevening geheel kunt uitsluiten. Dat kan in huwelijkse voorwaarden of partnerschapsvoorwaarden, of in een schriftelijke overeenkomst die met het oog op de scheiding wordt gesloten, in de praktijk het echtscheidingsconvenant. De afspraak moet uitdrukkelijk zijn: een algemene bepaling waarin iedere gemeenschap wordt uitgesloten, sluit de pensioenverevening niet vanzelf uit.
Denkbaar zijn een ongelijke verdeling, een andere peilperiode, verrekening tegen een ander vermogensbestanddeel zoals de overwaarde van de woning, of volledige afstand over en weer. Wijkt u zo ver af dat de uitvoerder de afspraak niet kan uitvoeren, dan is diens instemming nodig; zonder die instemming blijft de afspraak alleen tussen u beiden gelden en moet u onderling afrekenen. Meer over de rol van uw voorwaarden leest u in ons artikel over huwelijkse voorwaarden bij scheiding.
Wees terughoudend met wegstrepen tegen de woning. Pensioen is levenslang en inflatiegevoelig, een overwaarde is eenmalig. Wie zijn pensioenaanspraak inruilt voor een bedrag in het hier en nu, ruilt zekerheid in voor liquiditeit. Laat de gevolgen daarom doorrekenen voordat u tekent, en betrek een fiscalist bij vragen over de belastingheffing over de uitkeringen.
Welke regels gelden bij een oudere scheiding?
De Wet verevening pensioenrechten bij scheiding geldt voor scheidingen vanaf 1 mei 1995. Voor de periode daarvoor bestond geen wettelijke verdeling. De Hoge Raad oordeelde in zijn arrest van 27 november 1981, bekend als Boon/Van Loon, dat pensioenrechten bij de verdeling van een huwelijksgemeenschap moeten worden verrekend. Voor scheidingen tussen die uitspraak en de invoering van de wet geldt dus een verrekening op grond van die rechtspraak, met een andere systematiek dan de latere verevening.
Voor scheidingen van vóór 27 november 1981 bestaat geen aanspraak op het pensioen van de ex-partner. Dat is voor de betrokkenen zuur, maar de rechtspraak heeft die grens consequent gehandhaafd.
Er wordt al jaren gesproken over een opvolger van de huidige wet, waarin conversie de standaard zou worden en de pensioenuitvoerder de scheiding zelf uit de basisregistratie zou afleiden. Dat wetsvoorstel, de Wet pensioenverdeling bij scheiding 2022, is nog in behandeling bij de Tweede Kamer en is dus geen geldend recht. Ga er in uw scheiding niet van uit dat de verdeling vanzelf goed komt: de huidige wet met de meldingstermijn van twee jaar geldt onverkort.
Geldt de regeling ook bij partnerschap of samenwonen?
De wet geldt bij echtscheiding, bij scheiding van tafel en bed en bij beëindiging van een geregistreerd partnerschap. Op die drie situaties is de verevening van toepassing, met dezelfde termijn van twee jaar en dezelfde mogelijkheid tot conversie.
Bij ongehuwd samenwonen is er geen pensioenverevening, ook niet met een samenlevingscontract. Wel kan er bijzonder partnerpensioen zijn opgebouwd als de partner destijds bij de pensioenuitvoerder is aangemeld en de regeling samenwonende partners erkent. Dat is dus een kwestie van de regeling en van de aanmelding, niet van de wet. Wie samenwoont en zekerheid wil over de oude dag, moet dat contractueel regelen; wat er verder speelt bij een breuk, beschrijven wij in ons artikel over uit elkaar gaan met een samenlevingscontract.
Veelgestelde vragen over pensioen bij scheiding
Wordt de AOW ook verdeeld?
Nee. De AOW is persoonlijk en wordt op grond van eigen woonjaren opgebouwd. Na de scheiding gaat u wel over naar de hogere uitkering voor alleenstaanden.
Wat gebeurt er als ik de scheiding te laat meld?
Uw recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen blijft bestaan, maar de pensioenuitvoerder hoeft niet meer rechtstreeks aan u uit te betalen. U moet het bedrag dan zelf bij uw ex-partner opvorderen zodra diens pensioen ingaat.
Wanneer krijg ik het geld?
Bij verevening pas op het moment dat uw ex-partner met pensioen gaat, en de uitbetaling stopt bij diens overlijden. Bij conversie krijgt u een eigen aanspraak die op uw eigen pensioendatum ingaat en die niet eindigt door het overlijden van uw ex-partner.
Kan ik afzien van het pensioen van mijn ex-partner?
Ja, mits u dat uitdrukkelijk en schriftelijk vastlegt in huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden of in het echtscheidingsconvenant. Geef de afspraak ook door aan de pensioenuitvoerder, zodat die weet dat er niet verevend hoeft te worden.
Mijn ex-partner gaat in het buitenland wonen. Verandert dat iets?
Voor het recht zelf niet: de aanspraak blijft bestaan, ongeacht de woonplaats. In de uitvoering kan het wel schuren, bijvoorbeeld bij het aanleveren van gegevens en bij de belastingheffing over de uitkering. Meld de scheiding daarom juist in die situatie tijdig en schriftelijk.
Geldt de verdeling ook voor pensioen dat na de scheiding wordt opgebouwd?
Nee. Alleen het ouderdomspensioen dat tussen de huwelijksdatum en de scheidingsdatum is opgebouwd, telt mee. Opbouw daarna blijft volledig van degene die het opbouwt.
Advies over pensioen bij scheiding
Pensioen is bij een scheiding vaak het grootste vermogensbestanddeel na de woning, en tegelijk het onderdeel dat het gemakkelijkst wordt vergeten omdat er op korte termijn geen geld mee gemoeid is. De fouten die daardoor ontstaan, komen pas tientallen jaren later aan het licht, wanneer ze niet meer te herstellen zijn.
De familierechtadvocaten van Law & More brengen de pensioenaanspraken in kaart, leggen de verdeling of de conversie vast in het echtscheidingsconvenant, verzorgen de melding bij de pensioenuitvoerders en beoordelen of afwijken van de wettelijke verdeling in uw situatie verstandig is. Wilt u weten wat uw scheiding voor uw pensioen betekent? Neem dan gerust contact met ons op.
