Productaansprakelijkheid bij voedsel: wanneer is de producent aansprakelijk?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 10 oktober 2026

Een producent is aansprakelijk voor schade door een voedselproduct dat niet de veiligheid biedt die u mag verwachten, ook als hem niets te verwijten valt (artikel 6:185 BW). Hij ontkomt daar alleen aan met een van de zes wettelijke verweren, bijvoorbeeld dat het gebrek nog niet bestond toen hij het product in de handel bracht.

Productaansprakelijkheid speelt een grote rol in de voedselindustrie. De wet beschermt consumenten door producenten verantwoordelijk te maken voor gebrekkige producten die schade veroorzaken.

Dit geldt voor producenten, importeurs en leveranciers binnen de Europese Unie.

Wat is productaansprakelijkheid?

Productaansprakelijkheid betekent dat producenten, importeurs en leveranciers wettelijk verantwoordelijk zijn voor schade door gebrekkige producten. Bij voedselveiligheid is dit extra belangrijk, omdat voedsel direct invloed heeft op de gezondheid.

Waar is productaansprakelijkheid geregeld?

De Nederlandse wet regelt productaansprakelijkheid in de artikelen 6:185 tot en met 6:193 BW. Deze regels zijn gebaseerd op Europese richtlijnen die overal in de EU gelden.

Risicoaansprakelijkheid houdt in dat niemand schuld hoeft te bewijzen. De producent is automatisch aansprakelijk als een gebrekkig product schade veroorzaakt.

Een product geldt als gebrekkig wanneer het niet de veiligheid biedt die u redelijkerwijs mag verwachten. Dit hangt af van zaken als:

• Waarvoor het product bedoeld is
• Hoe het product wordt gepresenteerd
• Het moment waarop het product op de markt kwam

Meerdere partijen kunnen aansprakelijk zijn:

• Producenten: vooral verantwoordelijk voor het eindproduct
• Importeurs: worden gezien als producenten bij import van buiten de EU
• Leveranciers: als de producent niet te achterhalen is, zijn zij aan de beurt

De aansprakelijkheid loopt tot 10 jaar na het op de markt brengen van het product.

Waarom is voedsel een bijzondere categorie?

Voedselproducten vormen een bijzondere categorie, vooral vanwege de directe impact op de volksgezondheid. Voedselveiligheid vraagt om extra zorg, want iedereen eet dagelijks.

Specifieke risico’s bij voedsel zijn bijvoorbeeld:

• Microbiologische verontreiniging zoals salmonella of E.coli
• Chemische resten, bijvoorbeeld pesticiden
• Niet-correct vermelde allergenen
• Fysieke dingen die er niet horen, zoals glas of metaal

De producent moet laten zien dat hij alle redelijke voorzorgsmaatregelen heeft genomen. Denk aan HACCP-systemen en voedselveiligheidsnormen.

Voedselveiligheid vraagt om strenge traceerbaarheid. Producenten moeten precies kunnen aantonen waar ingrediënten vandaan komen en hoe het productieproces verliep.

Deze documentatie is onmisbaar bij productaansprakelijkheidszaken.

Wanneer is een producent aansprakelijk?

De aansprakelijkheid van een producent hangt af van drie dingen: is er sprake van een gebrekkig product, wie is de producent, en welke schade is ontstaan?

Aan welke voorwaarden moet een claim voldoen?

Een producent is aansprakelijk als aan bepaalde voorwaarden is voldaan. Het product moet gebrekkig zijn en schade hebben veroorzaakt.

De belangrijkste criteria zijn:

• Het product biedt niet de veiligheid die u mag verwachten
• Er is schade aan personen of spullen
• Er is een verband tussen het gebrek en de schade

De wet werkt met risicoaansprakelijkheid. U hoeft geen schuld aan te tonen, alleen dat het product gebrekkig was.

De producent kan zich alleen beroepen op zes wettelijke verweren. Die staan in artikel 6:185 lid 1 BW.

Wie geldt als producent?

De wet gebruikt een brede definitie van ‘producent’. Daardoor kunnen verschillende partijen aansprakelijk zijn.

Als producent gelden:

• De fabrikant van het eindproduct
• De producent van een onderdeel
• De producent van een grondstof
• Importeurs van buiten de EU
• Leveranciers die hun naam op het product zetten

Kunt u de echte producent niet vinden? Dan geldt elke leverancier als producent, tenzij die binnen redelijke tijd de werkelijke producent bekendmaakt.

Wanneer leidt een gebrek tot aansprakelijkheid?

Een gebrekkig product zorgt meteen voor aansprakelijkheid van de producent. De wet is daar duidelijk over.

Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die u redelijkerwijs mag verwachten. Dit geldt voor alle omstandigheden, zoals de presentatie van het product en het moment van verkoop.

Let op:

• Alleen schade aan personen en spullen valt onder productaansprakelijkheid
• Zakelijke schade valt onder het algemene aansprakelijkheidsrecht
• Deze regels gelden in alle EU-lidstaten

De aansprakelijkheid ontstaat zodra u vaststelt dat er een gebrekkig product is en daardoor schade is ontstaan.

Wat zijn gebrekkige producten?

Een product is gebrekkig als het niet voldoet aan de veiligheid die consumenten verwachten. Dit kan komen door fouten in het productieproces, het ontwerp, of door slechte waarschuwingen.

Wanneer is een product gebrekkig?

Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die u redelijkerwijs mag verwachten. Die beoordeling gebeurt objectief.

Drie hoofdcriteria bepalen dit:

• De presentatie van het product, zoals verpakking en instructies
• Het verwachte gebruik door consumenten
• Het moment waarop het product op de markt kwam

Het productieproces speelt een grote rol. Fouten tijdens de productie zorgen voor producten die afwijken van de bedoeling.

Een product hoeft niet per se gevaarlijk te zijn om als gebrekkig te gelden. Het gaat erom of het voldoet aan de veiligheidsverwachtingen.

Belangrijke factoren:

• Etikettering en gebruiksaanwijzingen
• Bekende risico’s ten tijde van productie
• Redelijk verwacht gebruik door consumenten
• Veiligheidsnormen die in de EU gelden

Welke voorbeelden van gebrekkige producten zijn er?

Gebrekkige producten zijn er in allerlei soorten. Hier wat voorbeelden van hoe het mis kan gaan.

Voedselproducten

• Vlees besmet met salmonella door slechte hygiëne
• Babyvoeding met te veel schadelijke stoffen
• Producten zonder duidelijke allergenenvermelding

Technische producten

• Auto’s met defecte remmen door ontwerpfouten
• Smartphones die oververhit raken en brandgevaar geven
• Huishoudapparaten met elektrische storingen

Medische producten

• Medicijnen met verkeerde dosering door productiefout
• Implantaten die breken door materiaalproblemen
• Medische apparatuur met software die niet goed werkt

Het productieproces moet voldoen aan strenge kwaliteitseisen. Gaat het daar mis, dan kunnen gebruikers schade oplopen.

Welke schade moet de producent vergoeden?

Bij productaansprakelijkheid moet een producent verschillende soorten schade vergoeden. Hoeveel dat is, hangt af van hoe ernstig de schade is en wat de gevolgen zijn voor het slachtoffer.

Welke soorten schade vallen eronder?

Onder artikel 6:190 BW vallen schade door dood of letsel en schade aan andere zaken die u privé gebruikt, met een eigen risico. Schade aan het product zelf valt er niet onder.

Productaansprakelijkheid kan allerlei soorten schade veroorzaken. Personenschade komt het vaakst voor.

Dit gaat vooral om fysiek letsel door ondeugdelijk voedsel. Denk aan voedselvergiftiging, allergische reacties, verwondingen door scherpe stukjes in eten, of brandwonden door veel te hete producten.

Zaakschade ontstaat als het gebrekkige product andere spullen beschadigt. Bijvoorbeeld als een verpakking lekt of ontploft.

Zuivere vermogensschade draait om puur financiële verliezen, zonder dat er iets of iemand fysiek beschadigd raakt. Die valt niet onder de productaansprakelijkheid van artikel 6:185 BW; daarvoor heeft u het contract of het algemene aansprakelijkheidsrecht nodig.

De producent is alleen aansprakelijk voor schade aan derden. Schade aan het product zelf valt hier niet onder.

Hoe zit het met schade door letsel?

Wilt u schade door letsel vergoed krijgen, dan heeft u een letselschadespecialist nodig. Law & More behandelt geen letselschadezaken.

Wanneer kan de producent zich verweren?

Producenten zijn niet altijd aansprakelijk voor schade door hun producten. De wet biedt zes verweren waarmee producenten zich kunnen verdedigen tegen claims.

Wanneer is de producent niet aansprakelijk?

Er zijn zes mogelijke verweren tegen productaansprakelijkheid. Met zo’n verweer kan de producent onder aansprakelijkheid uitkomen.

De zes verweren zijn:

• Het product is niet door de producent in de handel gebracht
• Het gebrek bestond niet toen het product werd verkocht
• Het product was niet bestemd voor commerciële verkoop
• Het gebrek komt door wettelijke voorschriften
• De technische kennis maakte detectie van het gebrek onmogelijk
• Bij onderdeelleveranciers: het gebrek zit in het eindproduct

De producent moet zelf bewijzen dat één van deze verweren geldt. In de praktijk blijkt dat vaak lastig.

Het meest gebruikte verweer? Dat de technische kennis bij productie onvoldoende was. Dit geldt alleen als niemand ter wereld het gebrek kon ontdekken.

Wat moet u als benadeelde bewijzen?

De benadeelde moet drie dingen bewijzen om kans te maken op een schadevergoeding. Namelijk: er is schade, het product heeft een gebrek, en dat gebrek veroorzaakte de schade.

Wat moet het slachtoffer aantonen?

• Er is daadwerkelijk schade ontstaan
• Het product vertoont een gebrek
• Het gebrek heeft de schade veroorzaakt

De producent hoeft geen schuld te bewijzen. Het draait om risicoaansprakelijkheid, niet om schuld.

Laat het slachtoffer deze drie punten zien? Dan is de producent aansprakelijk, tenzij die zich met één van de zes verweren kan vrijpleiten.

Welke termijnen gelden voor een claim?

U kunt niet eindeloos een claim indienen. Er gelden strikte termijnen voor productaansprakelijkheid.

Belangrijke termijnen:

De driejarige termijn start als de benadeelde weet van de schade én van de verantwoordelijke producent. Weet u het niet? Dan begint de klok nog niet te tikken.

De tienjarige termijn is absoluut. Na tien jaar kunt u geen claim meer indienen, wat er ook gebeurt.

De termijn van drie jaar kunt u stuiten met een schriftelijke aanmaning of mededeling (artikel 3:317 BW). De termijn van tien jaar is een vervaltermijn: alleen een procedure die u binnen die tien jaar begint, houdt uw recht in stand (artikel 6:191 lid 2 BW).

Wanneer zijn leveranciers en andere ketenpartijen aansprakelijk?

In de voedselketen zijn meerdere partijen verantwoordelijk voor veiligheid. Leveranciers kunnen aansprakelijk zijn voor schade, ook als ze het product niet zelf maakten.

Wanneer is de leverancier aansprakelijk?

Een leverancier kan aansprakelijk zijn bij schade door een gebrekkig product. Zelfs als hij het niet zelf heeft geproduceerd.

De wet maakt onderscheid. Als de fabrikant buiten de EU zit, wordt de importeur aansprakelijk. Is er geen importeur? Dan kan de leverancier verantwoordelijk zijn.

Voor een leverancier die als producent geldt, gelden dezelfde termijnen: drie jaar na kennis van schade en producent, en uiterlijk tien jaar na het in de handel brengen. Ook hij is aansprakelijk zonder dat hem iets te verwijten valt.

Leveranciers moeten hun leveranciers controleren. Ze moeten zorgen voor correcte certificaten en kwaliteitsbewijzen. Zo verkleinen ze hun aansprakelijkheidsrisico.

Een leverancier kan verhaal zoeken bij zijn eigen leverancier. Dit loopt via de contractuele keten terug naar de producent.

Hoe werkt ketenverantwoordelijkheid in de praktijk?

De voedselketen werkt met gedeelde verantwoordelijkheid. Elke schakel moet binnen zijn rol zorgen voor voedselveiligheid.

De NVWA houdt toezicht op bedrijven in de keten. Wie de regels overtreedt, kan een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom krijgen. De NVWA kan ook eisen dat producten uit de handel gaan.

Praktische verdeling:

• Producent: primaire verantwoordelijkheid
• Importeur: controle bij invoer
• Groothandel: doorgifte van informatie
• Retail: eindcontrole voor de consument

Contracten regelen vaak de verdeling van risico’s. Leveringsvoorwaarden bepalen wie aansprakelijk is bij problemen. Meestal dekt een verzekering productaansprakelijkheid.

Bedrijven moeten documentatie bijhouden. Dat helpt bij het traceren van problemen en het bepalen van aansprakelijkheid.

Waar let u als benadeelde consument op?

• Bewaar het product, de verpakking en de kassabon als bewijs van het gebrek.
• Leg de schade en het verband met het product vast, want u moet schade, gebrek en verband bewijzen.
• Stel de producent aansprakelijk binnen drie jaar nadat u de schade en de producent kent (artikel 6:191 lid 1 BW).
• Is de producent onbekend, vraag de verkoper dan schriftelijk de producent te noemen (artikel 6:187 lid 4 BW).

Waar let u als producent op?

• Houd per partij bij van wie u grondstoffen kreeg en aan wie u leverde (artikel 18 Verordening (EG) 178/2002).
• Leg HACCP-controles en vrijgaven vast; die heeft u nodig voor een verweer.
• Meld een onveilig product direct aan de NVWA en haal het uit de handel (artikel 19 Verordening (EG) 178/2002).
• Regel in uw inkoopcontracten dat u schade kunt verhalen op uw toeleveranciers.
• Controleer of uw productaansprakelijkheidsverzekering ook terugroepkosten dekt.

Wat kunnen wij voor u doen bij productaansprakelijkheid voor voedsel?

Ons team aansprakelijkheidsrecht helpt producenten en benadeelden bij claims over onveilig voedsel.

• Wij beoordelen of het product gebrekkig is in de zin van artikel 6:186 BW en of de schade onder artikel 6:190 BW valt.
• Wij stellen de producent, importeur of leverancier schriftelijk aansprakelijk en stuiten de verjaringstermijn van drie jaar.
• Wij toetsen of de producent zich kan beroepen op een van de verweren uit artikel 6:185 lid 1 BW.
• Wij bouwen voor producenten een verweer op met HACCP-registraties en traceerbaarheidsgegevens.
• Wij brengen de verhaalsmogelijkheden in de leveringsketen en de dekking van de verzekering in kaart.

Samengevat

• Een producent is zonder schuld aansprakelijk voor schade door een gebrekkig product (artikel 6:185 BW).
• Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die u mag verwachten (artikel 6:186 BW).
• De producent ontkomt alleen aan aansprakelijkheid met een van de zes verweren uit artikel 6:185 lid 1 BW.
• U moet schade, gebrek en het verband daartussen bewijzen.
• Een claim verjaart drie jaar na kennis van schade en producent en vervalt tien jaar na het in de handel brengen (artikel 6:191 BW).

Veelgestelde vragen

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.