Gepubliceerd op 22 juni 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Drugsbezit is in Nederland strafbaar, ook in kleine hoeveelheden: op opzettelijk bezit van harddrugs (lijst I) staat maximaal zes jaar gevangenisstraf (artikel 10 lid 3 Opiumwet), op softdrugs (lijst II) maximaal twee jaar (artikel 11 lid 2 Opiumwet). De belangrijkste uitzondering zit in het beleid: het Openbaar Ministerie vervolgt in beginsel niet bij ten hoogste vijf gram cannabis voor eigen gebruik, maar dat maakt bezit niet legaal.
Daarnaast geeft de wet zelf lagere maxima voor kleine hoeveelheden voor eigen gebruik. Hieronder leest u welke straffen gelden, wanneer bezit als handel wordt gezien, waar een drugszaak op kan stuklopen en welke gevolgen een drugszaak buiten het strafrecht kan hebben, zoals sluiting van uw woning.
Inhoudsopgave
Waarom ook een gram strafbaar is
De Opiumwet verbiedt het aanwezig hebben van zowel harddrugs als softdrugs, zonder ondergrens. Artikel 2 verbiedt voor lijst I-middelen het binnen of buiten Nederland brengen (onder A), het telen, bereiden, bewerken, verkopen, afleveren, verstrekken en vervoeren (onder B), het aanwezig hebben (onder C) en het vervaardigen (onder D). Artikel 3 bevat dezelfde verboden voor lijst II.
Ook een enkele pil of een gram wiet valt dus onder het verbod. Wat verschilt, is de reactie: de wet heeft lichtere maxima voor kleine hoeveelheden, en het OM vervolgt bepaalde gevallen niet. Dat zijn twee verschillende dingen. De politie mag de middelen in beslag nemen, ook als de zaak later wordt geseponeerd. De Rijksoverheid vat het beleid samen op haar pagina over drugs; de wettekst staat in de Opiumwet.
Gedoogbeleid: wat het wel en niet betekent
Gedogen is een keuze om niet te vervolgen, geen vrijstelling. De strafbaarheid blijft bestaan.
Het OM vervolgt in beginsel niet bij bezit van ten hoogste vijf gram cannabis en bij ten hoogste vijf hennepplanten voor eigen gebruik. Coffeeshops worden gedoogd als zij zich houden aan strikte voorwaarden, onder meer: geen harddrugs, geen alcohol, geen reclame, geen overlast, geen verkoop aan of toegang voor minderjarigen, ten hoogste vijf gram per persoon per dag en een handelsvoorraad van ten hoogste 500 gram. Toegang en verkoop zijn beperkt tot ingezetenen van Nederland van 18 jaar en ouder; gemeenten kunnen extra eisen stellen.
De aanvoer van coffeeshops is niet gedoogd: teelt en levering blijven strafbaar. Voor u als gebruiker is de gedoogde hoeveelheid een beleidsgrens en geen recht. De actuele voorwaarden staan bij de Rijksoverheid onder gedoogbeleid softdrugs en coffeeshops (geraadpleegd 29 oktober 2026). Een breder overzicht vindt u in ons artikel over de drugswetgeving in Nederland.
Lijst I of lijst II: de indeling bepaalt het maximum
Lijst I bevat de middelen met een onaanvaardbaar risico voor de volksgezondheid, zoals heroïne, cocaïne, xtc (MDMA), amfetamine, LSD en fentanyl. Lijst II bevat de overige middelen, waaronder hennep en hasjiesj. Nieuwe stoffen worden regelmatig aan de lijsten toegevoegd, vooral designerdrugs. Een middel dat vorig jaar niet onder de wet viel, kan nu wel strafbaar zijn. Voor de strafmaat telt de juridische indeling, niet hoe schadelijk u een middel zelf vindt.
Strafmaxima in de Opiumwet op een rij
De tabel geeft de wettelijke maxima. De straf die de rechter oplegt, ligt in de praktijk meestal ver daaronder.
| Gedraging | Harddrugs (lijst I) | Softdrugs (lijst II) |
|---|---|---|
| Aanwezig hebben (opzettelijk) | 6 jaar of geldboete vijfde categorie (art. 10 lid 3) | 2 jaar of geldboete vijfde categorie (art. 11 lid 2) |
| Geringe hoeveelheid voor eigen gebruik | 1 jaar of geldboete derde categorie (art. 10 lid 6) | hennep of hasjiesj tot 30 gram: overtreding, 1 maand hechtenis of geldboete tweede categorie (art. 11 lid 1 en 6) |
| Telen, bereiden, verkopen, afleveren, vervoeren, vervaardigen | 8 jaar (art. 10 lid 4) | 2 jaar; beroeps- of bedrijfsmatig telen en verkopen 6 jaar (art. 11 lid 2 en 3) |
| Binnen of buiten Nederland brengen | 12 jaar (art. 10 lid 5) | 4 jaar (art. 11 lid 4) |
| Grote hoeveelheid | geen aparte bepaling | 6 jaar (art. 11 lid 5) |
| Zonder opzet | 6 maanden hechtenis of geldboete vierde categorie (art. 10 lid 1) | 1 maand hechtenis of geldboete tweede categorie (art. 11 lid 1) |
Een gebruikershoeveelheid cocaïne of xtc leidt daarom zelden tot een gevangenisstraf, maar het blijft een misdrijf dat in uw justitiële documentatie kan komen. Voor andere lijst II-middelen dan cannabis gelden bij een geringe hoeveelheid voor eigen gebruik de leden 2 en 4 van artikel 11 niet (artikel 11 lid 7). Bij grotere hoeveelheden verschuift de verdenking van bezit naar handel, met het zwaardere regime van artikel 10 lid 4.
Wanneer wordt bezit als handel gezien?
De wet geeft geen definitie. De rechter leidt uit de omstandigheden af of de middelen bestemd waren voor verkoop.
Aanwijzingen voor handel zijn onder meer een hoeveelheid boven het gebruikersniveau, verdeling in aparte verpakkingen, een weegschaal, gripzakjes, veel contant geld in kleine coupures, meerdere telefoons en berichten die op bestellingen wijzen. Geen van die factoren is op zichzelf beslissend, maar samen versterken ze elkaar. De verdediging kan aannemelijk maken dat het om eigen gebruik ging, bijvoorbeeld met een hoeveelheid die past bij een gebruikspatroon of een gedocumenteerde behandeling. Speelt er een grensoverschrijdend element, lees dan ons artikel over internationale drugszaken en de Nederlandse rechtsmacht.
Strafbaar zonder dat er drugs zijn gevonden
De Opiumwet stelt ook voorbereidingshandelingen strafbaar: voor lijst I in artikel 10a en voor beroepsmatige hennepteelt in artikel 11a (ten hoogste drie jaar). Strafbaar is onder meer het verschaffen van gelegenheid, middelen of inlichtingen, of het voorhanden hebben van voorwerpen, vervoermiddelen of geld waarvan u weet of ernstige reden hebt te vermoeden dat zij voor een drugsdelict bestemd zijn. Wie een loods verhuurt, een bus uitleent of een pakket aanneemt, kan zo verdachte worden. De discussie gaat dan over wetenschap: wist u waarvoor het bestemd was?
Wat weegt de rechter mee bij de strafmaat?
Binnen het wettelijke maximum bepaalt de rechter de straf aan de hand van de omstandigheden van het feit en van uw persoon. Daarbij gebruikt hij de oriëntatiepunten voor straftoemeting van het LOVS, die niet bindend zijn maar wel richting geven.
Zwaarder wegen recidive, handel in de buurt van scholen of uitgaansgebieden, een professionele opzet en betrokkenheid van minderjarigen. Verzachtend werken een blanco strafblad, een lopende behandeling, een ondergeschikte rol en overschrijding van de redelijke termijn (artikel 6 EVRM). Naast gevangenisstraf en geldboete kan de rechter een taakstraf of een voorwaardelijke straf met bijzondere voorwaarden opleggen. In een aparte procedure kan wederrechtelijk verkregen voordeel worden ontnomen, en de middelen worden onttrokken aan het verkeer (artikel 13a Opiumwet).
Van aanhouding tot uitspraak
Meestal begint het met een staandehouding of aanhouding en inbeslagneming. Daarna volgt een verhoor, waarbij u zwijgrecht hebt (artikel 29 Wetboek van Strafvordering) en recht op een advocaat vóór en tijdens het verhoor.
Gebruik dat recht. In het eerste verhoor liggen de feiten nog niet vast, en een terloopse opmerking over gebruik, herkomst of de eigenaar van een tas komt letterlijk in het dossier. Wat u kunt verwachten, leest u in ons artikel over een uitnodiging voor een politieverhoor. Bij een ernstiger verdenking kunt u in verzekering worden gesteld; u krijgt dan ambtshalve een advocaat toegewezen. Eenvoudige zaken behandelt de politierechter, zwaardere de meervoudige kamer. Tegen het vonnis staat hoger beroep open bij het gerechtshof.
Welke beslissing kan het OM nemen?
De officier van justitie kan de zaak seponeren, voorwaardelijk seponeren, zelf een strafbeschikking opleggen of u dagvaarden. Dat hangt af van het bewijs, de hoeveelheid en uw verleden. Een strafbeschikking, bijvoorbeeld een geldboete of taakstraf, legt het OM zonder rechter op; bij een misdrijf wordt die in uw justitiële documentatie opgenomen. Bent u het er niet mee eens, dan doet u binnen veertien dagen verzet (artikel 257e Sv); de zaak komt dan bij de rechter. Het verschil tussen de routes leggen wij uit in ons artikel over de OM-zitting en de strafbeschikking.
Waar kan een drugszaak op stuklopen?
Vaak op de vraag of u van de drugs wist en er zeggenschap over had, of op de manier waarop de middelen zijn gevonden. “Aanwezig hebben” vereist wetenschap en beschikkingsmacht.
Hoe dat uitpakt, laat een vonnis van de rechtbank Rotterdam van 15 november 2023 zien (ECLI:NL:RBROT:2023:10949). In een woning werd een versnijdingsruimte gevonden met onder meer bijna twee kilo heroïne. De verdachte had kort contact gehad met een medeverdachte, was ongeveer een uur in de woning geweest en zijn DNA zat op de hengsels van een tas in die ruimte. Volgens de rechtbank bewees dat niet dat hij zeggenschap had over de drugs; hij werd vrijgesproken.
Daarnaast gelden voor fouillering, doorzoeking van een woning en onderzoek aan een voertuig wettelijke voorwaarden. Was er een redelijk vermoeden van schuld, was de doorzoeking gedekt door een machtiging en is de keten van inbeslagneming tot laboratoriumonderzoek sluitend vastgelegd? Bij een vormverzuim kan de rechter bewijs uitsluiten of de straf verminderen (artikel 359a Sv).
Sluiting van uw woning en gevolgen voor uw rijbewijs
De burgemeester kan een woning of lokaal sluiten op grond van artikel 13b Opiumwet, los van de strafzaak. Voor sluiting is geen veroordeling nodig: het is voldoende dat in het pand drugs worden verkocht, afgeleverd of verstrekt, of daartoe aanwezig zijn.
De Raad van State zette op 16 juli 2025 het toetsingskader op een rij (ECLI:NL:RVS:2025:2922). Als vuistregel geldt meer dan 0,5 gram harddrugs, 5 gram softdrugs of vijf hennepplanten als bestemd voor handel. Bij een geringe overschrijding en een overtuigend verhaal over eigen gebruik is de burgemeester niet zonder nadere motivering bevoegd. Daarna toetst de rechter of sluiting geschikt, noodzakelijk en evenwichtig is. In die zaak was de sluiting van een woning in Rotterdam voor zes maanden onevenwichtig, omdat een bewoonster hoogzwanger was, een bijzondere band met de woning had en weinig alternatieven had.
Na een sluiting ontbinden verhuurders vaak de huurovereenkomst. Tegen het besluit maakt u bezwaar bij de gemeente en gaat u daarna in beroep bij de bestuursrechter; tijdens die procedure kunt u een voorlopige voorziening vragen. Wordt u betrapt op rijden onder invloed van drugs, dan kan het CBR een onderzoek naar uw rijgeschiktheid opleggen, los van de strafzaak en op uw kosten.
Strafblad en VOG na een drugsdelict
Een veroordeling en een strafbeschikking komen in uw justitiële documentatie. Justis beoordeelt bij een aanvraag voor een verklaring omtrent het gedrag (VOG) of de geregistreerde feiten een risico vormen voor de functie. Een drugsdelict hoeft een baan in de horeca niet te blokkeren, maar kan bij een functie in de zorg, het onderwijs of de beveiliging tot weigering leiden. U krijgt eerst een voornemen tot weigering en kunt daarop reageren.
Meer leest u in ons artikel over de gevolgen van een veroordeling voor werk en reizen en over recidive en rehabilitatie. Hebt u niet de Nederlandse nationaliteit, laat dan ook de gevolgen voor uw verblijfsrecht beoordelen voordat u een strafbeschikking accepteert.
Hoe wij helpen in een drugszaak
- U bijstaan vóór en tijdens het politieverhoor.
- Het dossier toetsen op wetenschap, beschikkingsmacht en vormverzuimen bij fouillering, doorzoeking en inbeslagneming.
- Een strafbeschikking beoordelen en binnen veertien dagen verzet instellen.
- Verweer voeren over eigen gebruik tegenover handel en over de strafmaat, als advocaat in een drugszaak.
- Bezwaar en beroep instellen tegen een sluiting op grond van artikel 13b Opiumwet; meer over onze aanpak leest u bij onze strafrechtadvocaat.
Drugsbezit in vijf punten
- Gedogen betekent alleen dat het OM in bepaalde gevallen niet vervolgt, zoals bij ten hoogste vijf gram cannabis of vijf hennepplanten.
- Bij harddrugs maakt een geringe hoeveelheid voor eigen gebruik het maximum één jaar in plaats van zes.
- Verkoop, vervoer en bereiden van harddrugs kennen een maximum van acht jaar; in- en uitvoer twaalf jaar.
- Zonder bewijs van wetenschap en zeggenschap over de drugs volgt geen veroordeling voor aanwezig hebben.
- Een woningsluiting kan al bij een handelshoeveelheid; de rechter toetst wel of de sluiting evenredig is.
Veelgestelde vragen
Krijg ik een strafblad na een sepot?
Ook een sepot wordt geregistreerd in de justitiële documentatie, maar weegt bij een VOG-aanvraag anders mee dan een veroordeling of strafbeschikking. Betaal of onderteken daarom niets zonder te weten wat het betekent.
Moet ik antwoorden op vragen van de politie?
Nee, als verdachte hebt u zwijgrecht. U moet wel uw identiteitsbewijs tonen als daarom wordt gevraagd. Overleg eerst met een advocaat over de beste lijn.
Geldt het gedoogbeleid ook voor harddrugs?
Nee. Voor harddrugs bestaat geen vergelijkbare gedooggrens. Wel kent de wet zelf een lager maximum voor een geringe hoeveelheid voor eigen gebruik (artikel 10 lid 6 Opiumwet).
