Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Een regiezitting is een openbare zitting in een strafzaak waarop de rechtbank geen schuldvraag beantwoordt, maar de inhoudelijke behandeling voorbereidt. De rechtbank bespreekt de onderzoekswensen van de verdediging en het Openbaar Ministerie, beslist welke getuigen worden gehoord, kan de zaak op grond van artikel 316 Sv naar de rechter-commissaris verwijzen en beslist zo nodig over de voorlopige hechtenis.
Inhoudsopgave
Wat is een regiezitting?
De term regiezitting komt in het Wetboek van Strafvordering niet voor. Het is een praktijkbenaming voor een terechtzitting die uitsluitend over de voorbereiding van de zaak gaat. De rechtbank neemt daar, zoals het woord regie aangeeft, de leiding over het verdere verloop van het proces: welk onderzoek moet er nog gebeuren, wie moet er worden gehoord, en wanneer kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. De vraag of het ten laste gelegde bewezen kan worden, blijft uitdrukkelijk buiten beschouwing.
Dat de benaming ontbreekt, betekent niet dat de zitting buiten de wet om plaatsvindt. Alle beslissingen die de rechtbank er neemt, berusten op gewone bepalingen uit het Wetboek van Strafvordering: de getuigenregeling, de bevoegdheid om de zaak naar de rechter-commissaris te verwijzen en de regeling van de voorlopige hechtenis. De regiezitting is dus een gewone terechtzitting met een beperkt onderwerp, en het proces-verbaal van die zitting legt vast welke beslissingen zijn genomen.
Naast de regiezitting bij de rechtbank bestaat de regiebijeenkomst bij de rechter-commissaris. Artikel 185 Sv bepaalt dat de rechter-commissaris, als hij dat voor het goede verloop van het onderzoek noodzakelijk acht, de officier van justitie en de verdachte oproept om de stand van zaken in het onderzoek te bespreken. Hij kan daarbij een termijn stellen voor het indienen of onderbouwen van verzoeken tot onderzoekshandelingen. Die bijeenkomst vindt plaats in het vooronderzoek en is niet openbaar; zie de conclusie waarin deze regeling wordt uiteengezet.
Wanneer plant de rechtbank een regiezitting?
Een regiezitting wordt ingepland wanneer een zaak zich niet leent voor een enkele behandeldag. Dat speelt bij zaken met meerdere verdachten, bij omvangrijke fraude- en witwasdossiers, bij zaken waarin veel getuigen of deskundigen moeten worden gehoord, en bij zaken met ingewikkelde rechtsvragen over bijvoorbeeld de rechtmatigheid van het opsporingsonderzoek. Ook wanneer de verdediging omvangrijke onderzoekswensen heeft aangekondigd, kiest de rechtbank er vaak voor die eerst afzonderlijk te bespreken.
Het initiatief kan van de rechtbank komen, maar ook van de officier van justitie of van de verdediging. In zaken waarin de verdachte in voorlopige hechtenis zit, komt de zaak sowieso met enige regelmaat op zitting, omdat het bevel tot gevangenhouding op grond van artikel 66 Sv niet onbeperkt kan worden verlengd en het onderzoek op de terechtzitting daarom tijdig moet worden hervat (artikel 282 Sv). Zo een verplichte tussentijdse zitting wordt in de praktijk vaak gecombineerd met de regiefunctie. Hoe de hechtenis zich in de tijd ontwikkelt, leest u in ons artikel over de duur van de voorlopige hechtenis.
Wat is het verschil met een pro-formazitting?
Een pro-formazitting en een regiezitting worden vaak door elkaar gehaald, maar zij hebben een verschillend zwaartepunt. De pro-formazitting dient in de kern om de zaak formeel aan te houden en de voorlopige hechtenis te laten voortduren; zij duurt kort en er worden nauwelijks inhoudelijke beslissingen genomen. Op een regiezitting worden juist wel beslissingen genomen die de loop van de zaak bepalen: welke getuigen worden gehoord, welk aanvullend onderzoek er komt en op welke termijn. In de praktijk lopen beide vormen in elkaar over, omdat de rechtbank een aanhoudingszitting graag benut om ook de regie te voeren. Het verschil met de inhoudelijke behandeling is scherper: daar staan het bewijs, de strafbaarheid en de strafmaat centraal en eindigt de zaak met een vonnis. Ons artikel over de pro-formazitting gaat dieper in op die zittingsvorm, en in ons overzicht van het verloop van een strafzaak ziet u waar beide zittingen in de tijdlijn passen.
Wat bespreekt de rechtbank op een regiezitting?
De voorzitter opent de zitting, stelt de identiteit van de aanwezigen vast en licht toe waarover de zitting gaat. Daarna krijgt de verdediging het woord om haar onderzoekswensen toe te lichten. Dat kan gaan om het horen van getuigen of deskundigen, om aanvullend technisch of forensisch onderzoek, om het toevoegen van stukken aan het dossier, of om onderzoek naar de rechtmatigheid van de opsporing. De officier van justitie reageert vervolgens per verzoek, waarna de rechtbank beslist.
Daarnaast komen op zo een zitting geregeld andere procedurele onderwerpen aan de orde: de volledigheid van het dossier, de voeging of juist splitsing van zaken tegen medeverdachten, de positie van benadeelde partijen, en de planning van het vervolg. De rechtbank stelt aan het einde van de zitting doorgaans de data vast waarop de getuigenverhoren en de inhoudelijke behandeling zullen plaatsvinden. Beslissingen worden ter zitting genomen en in het proces-verbaal vastgelegd; wordt een beslissing aangehouden, dan volgt zij op een nader te bepalen moment.
Onderzoekswensen zijn geen formaliteit maar het scharnierpunt van de verdediging. Wat er op dit moment niet wordt gevraagd, komt later moeilijk alsnog van de grond. Wij schreven daarover eerder uitgebreid in ons artikel over onderzoeksvragen in het strafrecht.
Welke maatstaf geldt voor het toewijzen van onderzoekswensen?
Welke toets de rechtbank aanlegt, hangt af van het moment waarop het verzoek wordt gedaan. Geeft de verdachte getuigen tijdig op aan de officier van justitie, dan geldt het verdedigingsbelang. Artikel 263 Sv bepaalt dat die opgave ten minste tien dagen voor de terechtzitting moet worden gedaan, mits tussen de betekening van de dagvaarding en de zittingsdag ten minste veertien dagen liggen. De officier van justitie mag oproeping op grond van artikel 264 Sv alleen gemotiveerd weigeren als de verdachte daardoor redelijkerwijs niet in zijn verdediging wordt geschaad. Dezelfde maatstaf keert terug in de artikelen 287 en 288 Sv wanneer een opgegeven getuige niet is verschenen.
Wordt een verzoek pas op de zitting zelf gedaan, dan geldt het strengere noodzakelijkheidscriterium van artikel 315 Sv: de rechtbank willigt het verzoek in als haar de noodzaak van het verhoor blijkt. De Hoge Raad heeft dit stelsel samengebracht in zijn overzichtsarrest van 1 juli 2014 (ECLI:NL:HR:2014:1496). Voor de praktijk betekent dit dat tijdig en goed gemotiveerd opgeven loont: een verzoek dat te laat komt, wordt langs een zwaardere lat gelegd.
Blijkt onderzoek door de rechter-commissaris nodig, dan schorst de rechtbank het onderzoek en stelt zij de stukken op grond van artikel 316 Sv in handen van de rechter-commissaris, onder aanduiding van het onderwerp van dat onderzoek. De getuigenverhoren vinden dan bij de rechter-commissaris plaats, waarna de zaak terugkeert op de zitting. Over de rechten en plichten van de mensen die daar worden gehoord, schreven wij in ons artikel over de rol van getuigen in strafzaken.
Wat betekent de regiezitting voor de voorlopige hechtenis?
Voor een verdachte die vastzit, is de regiezitting vaak het belangrijkste moment tussen de aanvang van de hechtenis en de inhoudelijke behandeling. De verdediging kan er opheffing van de voorlopige hechtenis vragen, of schorsing onder voorwaarden. De rechtbank beoordeelt dan opnieuw of er nog ernstige bezwaren bestaan, of de gronden voor de hechtenis nog aanwezig zijn, en of het persoonlijk belang van de verdachte bij invrijheidstelling zwaarder weegt dan het strafvorderlijk belang bij voortduring.
Naarmate het onderzoek vordert, verandert dat plaatje. Zijn de belangrijkste getuigen inmiddels gehoord, dan verliest de onderzoeksgrond aan kracht. Loopt de zaak vertraging op door onderzoek dat nog maanden duurt, dan wordt het argument sterker dat de verdachte het proces in vrijheid kan afwachten. Een goed onderbouwd schorsingsverzoek met een concreet plan voor werk, huisvesting en begeleiding maakt in de praktijk het verschil. Welke voorwaarden de rechtbank daarbij pleegt te stellen, zetten wij uiteen in ons artikel over de schorsing van de voorlopige hechtenis.
Hoe bereidt u zich voor op een regiezitting?
Een regiezitting valt of staat met de voorbereiding, en die begint bij het dossier. De verdediging moet weten welke stukken er zijn, welke ontbreken en waar het bewijs zwak is, want alleen dan kan zij concreet motiveren waarom een getuige moet worden gehoord of waarom aanvullend onderzoek nodig is. Een verzoek dat neerkomt op de wens om te bezien of er nog iets te vinden valt, wordt vrijwel altijd afgewezen; een verzoek dat aangeeft welke vraag aan welke getuige moet worden gesteld en waarom het antwoord voor de bewijsbeslissing uitmaakt, heeft een reele kans.
Drie fouten komen structureel terug. De eerste is een vage of ongemotiveerde onderzoekswens. De tweede is de aanname dat de zitting toch niet meer is dan een formaliteit, waardoor de voorbereiding blijft liggen. De derde is te laat indienen, met als gevolg dat het strengere noodzakelijkheidscriterium van toepassing wordt. Daar komt bij dat gebreken in het opsporingsonderzoek juist op dit moment moeten worden benoemd, zodat er nog onderzoek naar kan worden gedaan; ons artikel over vormverzuimen in het strafrecht laat zien wat daarmee te bereiken valt.
Tot slot een aandachtspunt voor de langere termijn. Het nieuwe Wetboek van Strafvordering is op 13 maart 2026 in het Staatsblad geplaatst, maar treedt per boek in werking bij koninklijk besluit, met 1 april 2029 als streefdatum. Tot die tijd blijven de huidige artikelnummers gelden; de geldende tekst van het Wetboek van Strafvordering is dus de tekst waarop de rechtbank haar beslissingen baseert.
Veelgestelde vragen
Moet ik als verdachte bij de regiezitting aanwezig zijn?
Aanwezigheid is niet verplicht. Uw advocaat kan als gemachtigd raadsman namens u het woord voeren op grond van artikel 279 Sv. Gaat het op de zitting mede over uw voorlopige hechtenis of over uw persoonlijke omstandigheden, dan is aanwezigheid vrijwel altijd verstandig.
Kan de voorlopige hechtenis op een regiezitting worden opgeheven of geschorst?
Ja. De regiezitting is een gewone terechtzitting, dus de verdediging kan daar opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis verzoeken. De rechtbank toetst of de ernstige bezwaren en de gronden nog bestaan en of het persoonlijk belang van de verdachte zwaarder weegt dan het strafvorderlijk belang.
Wanneer moet ik mijn getuigen opgeven?
Artikel 263 Sv bepaalt dat de verdachte getuigen en deskundigen ten minste tien dagen voor de terechtzitting opgeeft aan de officier van justitie, mits tussen de betekening van de dagvaarding en de zitting ten minste veertien dagen liggen. Een tijdige opgave is gunstiger, omdat dan het lichtere verdedigingsbelang de maatstaf is.
Wat gebeurt er als de rechtbank een onderzoekswens afwijst?
Een afgewezen verzoek kan op de inhoudelijke behandeling opnieuw worden gedaan, maar dan geldt het strengere noodzakelijkheidscriterium van artikel 315 Sv. Nieuwe feiten of nieuwe stukken maken zo een herhaald verzoek kansrijker. De afwijzing zelf kan bovendien in hoger beroep en in cassatie ter discussie worden gesteld.
Is een regiezitting openbaar?
In beginsel wel: het onderzoek op de terechtzitting is openbaar op grond van artikel 269 Sv. De rechtbank kan de deuren sluiten, bijvoorbeeld in het belang van het onderzoek, ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer of bij minderjarige verdachten. Een regiebijeenkomst bij de rechter-commissaris is daarentegen niet openbaar.
Bijstand bij een regiezitting
Een regiezitting bepaalt in belangrijke mate wat er op de inhoudelijke behandeling nog mogelijk is. Wie hier goed voorbereid verschijnt, houdt het initiatief; wie de zitting laat passeren, moet later met een zwaardere motiveringslast aan de slag. Law & More staat verdachten bij in complexe strafzaken vanuit Eindhoven en Amsterdam, van de eerste onderzoekswensen tot en met de inhoudelijke behandeling. Twijfelt u of uw zaak om deze aanpak vraagt, lees dan wanneer u een strafrechtadvocaat nodig hebt of leg uw situatie aan ons voor.
