Regiezitting in een strafzaak: verloop, onderzoekswensen en termijnen

Een man zit in de rechtszaal.

Gepubliceerd op 28 september 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Een regiezitting is een openbare zitting in een strafzaak waarop de rechtbank de inhoudelijke behandeling voorbereidt, zonder over schuld te beslissen. De rechtbank beslist er over onderzoekswensen en getuigen, kan de zaak naar de rechter-commissaris verwijzen (artikel 316 Sv) en beslist zo nodig over de voorlopige hechtenis; welke maatstaf geldt, hangt af van het moment waarop u een verzoek doet.

Die maatstaf komt uit het Wetboek van Strafvordering: tijdig opgegeven getuigen worden getoetst aan het verdedigingsbelang, verzoeken op de zitting zelf aan het strengere noodzakelijkheidscriterium. Dat verschil bepaalt vaak wat er later nog mogelijk is.

Wat is een regiezitting precies?

De term regiezitting komt in het Wetboek van Strafvordering niet voor. Het is een praktijkbenaming voor een terechtzitting die alleen over de voorbereiding van de zaak gaat. De rechtbank neemt daar de leiding over het verdere verloop: welk onderzoek moet er nog gebeuren, wie moet er worden gehoord, en wanneer kan de zaak inhoudelijk worden behandeld. Of het ten laste gelegde bewezen kan worden, blijft buiten beschouwing.

Regiezitting in een strafzaak

Dat de benaming ontbreekt, betekent niet dat de zitting buiten de wet om plaatsvindt. Alle beslissingen berusten op gewone bepalingen uit het Wetboek van Strafvordering: de getuigenregeling (artikelen 263 tot en met 288 en 315 Sv), de verwijzing naar de rechter-commissaris (artikel 316 Sv) en de regeling van de voorlopige hechtenis. De regiezitting is dus een gewone terechtzitting met een beperkt onderwerp. Het proces-verbaal van die zitting legt vast welke beslissingen zijn genomen.

Regiezitting of regiebijeenkomst bij de rechter-commissaris?

Naast de regiezitting bij de rechtbank bestaat de regiebijeenkomst bij de rechter-commissaris. Volgens artikel 185 Sv kan de rechter-commissaris de officier van justitie en de verdachte oproepen om de stand van zaken in het onderzoek te bespreken. Hij kan daarbij een termijn stellen voor het indienen van verzoeken tot onderzoekshandelingen. Die bijeenkomst vindt plaats in het vooronderzoek en is niet openbaar.

Procureur-generaal Fokkens zette deze regeling uiteen in zijn conclusie van 6 januari 2015 (ECLI:NL:PHR:2015:118). Volgens hem is de termijn van artikel 185 lid 2 Sv een ordebevoegdheid en biedt die bepaling geen rechtsmiddel tegen het afwijzen van onderzoekswensen. Wie het niet eens is met de rechter-commissaris, moet zich tot de zittingsrechter wenden, bijvoorbeeld op de regiezitting.

Wanneer plant de rechtbank een regiezitting?

Een regiezitting wordt ingepland als een zaak zich niet leent voor een enkele behandeldag. Dat speelt bij zaken met meerdere verdachten, bij omvangrijke fraude- en witwasdossiers, bij zaken met veel getuigen of deskundigen, en bij ingewikkelde rechtsvragen over de rechtmatigheid van het opsporingsonderzoek. Ook als de verdediging omvangrijke onderzoekswensen heeft aangekondigd, kiest de rechtbank er vaak voor die eerst apart te bespreken.

Het initiatief kan van de rechtbank komen, maar ook van de officier van justitie of de verdediging. Zit de verdachte in voorlopige hechtenis, dan komt de zaak regelmatig op zitting. Het bevel tot gevangenhouding kan op grond van artikel 66 Sv niet onbeperkt worden verlengd, en het onderzoek op de terechtzitting moet daarom tijdig worden hervat (artikel 282 Sv). Zo’n verplichte tussentijdse zitting wordt in de praktijk vaak gecombineerd met de regiefunctie. Hoe de hechtenis zich in de tijd ontwikkelt, leest u in ons artikel over de duur van de voorlopige hechtenis.

Regiezitting, pro-formazitting en inhoudelijke behandeling vergeleken

Een pro-formazitting en een regiezitting worden vaak door elkaar gehaald. De pro-formazitting dient vooral om de zaak formeel aan te houden en de voorlopige hechtenis te laten voortduren. Op een regiezitting worden juist beslissingen genomen die de loop van de zaak bepalen. In de praktijk lopen beide vormen in elkaar over, omdat de rechtbank een aanhoudingszitting graag benut om ook de regie te voeren.

ZittingDoelWat wordt beslist
Pro-formazittingZaak formeel aanbrengen en aanhoudenAanhouding en voortduren van de voorlopige hechtenis
RegiezittingOnderzoek en planning regelenOnderzoekswensen, getuigen, verwijzing naar de rechter-commissaris (art. 316 Sv), hechtenis
Inhoudelijke behandelingZaak afdoenBewijs, strafbaarheid, straf; eindigt met een vonnis

Ons artikel over de pro-formazitting gaat dieper in op die zittingsvorm. In ons overzicht van het verloop van een strafzaak ziet u waar beide zittingen in de tijdlijn passen.

Wat bespreekt de rechtbank op een regiezitting?

De voorzitter opent de zitting, stelt de identiteit van de aanwezigen vast en licht toe waarover de zitting gaat. Daarna licht de verdediging haar onderzoekswensen toe. Dat kan gaan om het horen van getuigen of deskundigen, aanvullend technisch of forensisch onderzoek, het toevoegen van stukken aan het dossier, of onderzoek naar de rechtmatigheid van de opsporing. De officier van justitie reageert per verzoek, waarna de rechtbank beslist.

Daarnaast komen andere procedurele onderwerpen aan de orde: de volledigheid van het dossier, voeging of splitsing van zaken tegen medeverdachten, de positie van benadeelde partijen en de planning. Aan het einde stelt de rechtbank doorgaans de data vast voor de getuigenverhoren en de inhoudelijke behandeling. Een regiezitting is in beginsel openbaar (artikel 269 Sv); de rechtbank kan de deuren sluiten, bijvoorbeeld ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer of bij minderjarige verdachten.

Onderzoekswensen zijn het scharnierpunt van de verdediging. Wat nu niet wordt gevraagd, komt later moeilijk alsnog van de grond. Zie ook ons artikel over onderzoeksvragen in het strafrecht.

Verdedigingsbelang of noodzaak: welke toets geldt voor uw verzoek?

Welke toets de rechtbank aanlegt, hangt af van het moment van het verzoek. De Hoge Raad zette het stelsel uiteen in zijn overzichtsarrest van 1 juli 2014 (ECLI:NL:HR:2014:1496). In die zaak oordeelde de Hoge Raad ook dat een brief aan de rechtbank met het verzoek getuigen op te roepen geen geldige opgave van getuigen is.

Moment van het verzoekMaatstafWetsartikelen
Getuige tijdig opgegeven aan de officier van justitie, vóór de zittingVerdedigingsbelang: weigeren mag alleen als de verdachte redelijkerwijs niet in zijn verdediging wordt geschaad263, 264, 287 en 288 Sv
Verzoek pas ter terechtzittingNoodzakelijkheid: de rechtbank willigt het verzoek in als haar de noodzaak blijkt315 Sv (in hoger beroep met 328 en 331 Sv)
Hoger beroep, getuige al in eerste aanleg gehoord en niet in de appelschriftuur opgegevenNoodzakelijkheid414 en 418 Sv

Artikel 263 Sv bepaalt dat de opgave ten minste tien dagen voor de terechtzitting gebeurt, mits tussen de betekening van de dagvaarding en de zittingsdag ten minste veertien dagen liggen. Tijdig en goed gemotiveerd opgeven loont dus: een verzoek dat te laat komt, wordt langs een zwaardere lat gelegd.

Hoe pakt dat in de praktijk uit?

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste op 28 juni 2023 over de onderzoekswensen na een regiezitting in een moordzaak in hoger beroep (ECLI:NL:GHARL:2023:5340). Voor getuigen die in eerste aanleg al waren gehoord en voor verbalisanten die niet tijdig in de appelschriftuur stonden, gold het noodzakelijkheidscriterium; voor de overige verzoeken het verdedigingsbelang.

Het hof liet de kroongetuige opnieuw horen, omdat het zelf zijn geloofwaardigheid wilde beoordelen. Andere verzoeken wees het af, onder meer omdat de vragen niet relevant waren voor de betrouwbaarheid van die getuige. In plaats van het horen van drie verbalisanten mocht de verdediging schriftelijke vragen stellen, met een termijn van twee weken.

Blijkt onderzoek door de rechter-commissaris nodig, dan schorst de rechtbank het onderzoek en stelt zij de stukken op grond van artikel 316 Sv in handen van de rechter-commissaris, met het onderwerp van dat onderzoek. De getuigenverhoren vinden dan bij de rechter-commissaris plaats, waarna de zaak terugkeert op de zitting. Over de rechten en plichten van getuigen leest u meer in ons artikel over de rol van getuigen in strafzaken.

Wat betekent de regiezitting voor de voorlopige hechtenis?

Voor een verdachte die vastzit, is de regiezitting vaak het belangrijkste moment vóór de inhoudelijke behandeling. De verdediging kan er opheffing van de voorlopige hechtenis vragen, of schorsing onder voorwaarden. De rechtbank beoordeelt dan opnieuw of er nog ernstige bezwaren zijn, of de gronden voor de hechtenis nog bestaan, en of het persoonlijk belang bij invrijheidstelling zwaarder weegt dan het strafvorderlijk belang.

Naarmate het onderzoek vordert, verandert die afweging. Zijn de belangrijkste getuigen gehoord, dan verliest de onderzoeksgrond aan kracht. Loopt de zaak maanden vertraging op door nader onderzoek, dan wordt het argument sterker dat de verdachte het proces in vrijheid kan afwachten. Een onderbouwd schorsingsverzoek bevat een concreet plan voor werk, huisvesting en begeleiding. Welke voorwaarden de rechtbank daarbij stelt, leest u in ons artikel over de schorsing van de voorlopige hechtenis.

Hoe onderbouwt u een onderzoekswens die kans maakt?

Een regiezitting valt of staat met de voorbereiding, en die begint bij het dossier. De verdediging moet weten welke stukken er zijn, welke ontbreken en waar het bewijs zwak is. Alleen dan kan zij concreet motiveren waarom een getuige moet worden gehoord of aanvullend onderzoek nodig is. Een verzoek om te bezien of er nog iets te vinden valt, wordt doorgaans afgewezen. Een verzoek dat aangeeft welke vraag aan welke getuige moet worden gesteld en waarom het antwoord voor de bewijsbeslissing uitmaakt, heeft een reële kans.

  • Geef getuigen en deskundigen schriftelijk op aan de officier van justitie, uiterlijk tien dagen voor de zitting (artikel 263 Sv); een brief aan de rechtbank telt niet als opgave (HR 1 juli 2014).
  • Noem per getuige de vragen en het belang voor de bewijsbeslissing.
  • Benoem gebreken in het opsporingsonderzoek nu al, zodat er nog onderzoek naar kan worden gedaan; zie ons artikel over vormverzuimen in het strafrecht.
  • Ga niet uit van een formaliteit: wat op de regiezitting niet wordt gevraagd, valt later onder de zwaardere noodzaaktoets.

Actualiteit (oktober 2026): het nieuwe Wetboek van Strafvordering is aangenomen, maar treedt pas in werking bij koninklijk besluit, met 2029 als streefdatum. Tot die tijd gelden de huidige artikelnummers uit het geldende Wetboek van Strafvordering.

Wat wij doen rond een regiezitting

Een regiezitting bepaalt voor een groot deel wat er op de inhoudelijke behandeling nog mogelijk is. Lees ook wanneer u een strafrechtadvocaat nodig hebt.

  • Het dossier bestuderen en vaststellen welke stukken ontbreken.
  • Getuigen en deskundigen tijdig opgeven bij de officier van justitie (artikel 263 Sv).
  • Elke onderzoekswens onderbouwen met de vraag en het belang voor de bewijsbeslissing.
  • Opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis verzoeken.

In het kort

  • Tijdig opgegeven getuigen: verdedigingsbelang; verzoeken op de zitting: noodzakelijkheid (HR 1 juli 2014).
  • Een brief aan de rechtbank is geen geldige opgave van getuigen; de opgave gaat naar de officier van justitie.
  • Tegen een afwijzing door de rechter-commissaris staat geen apart rechtsmiddel open; u brengt het verzoek bij de zittingsrechter.
  • De regiezitting is ook het moment om opheffing of schorsing van de voorlopige hechtenis te vragen.

Veelgestelde vragen

Moet ik als verdachte bij de regiezitting aanwezig zijn?

Aanwezigheid is niet verplicht. Uw advocaat kan als gemachtigd raadsman namens u het woord voeren op grond van artikel 279 Sv. Gaat het op de zitting mede over uw voorlopige hechtenis of over uw persoonlijke omstandigheden, dan is aanwezigheid vrijwel altijd verstandig.

Wat gebeurt er als de rechtbank een onderzoekswens afwijst?

Een afgewezen verzoek kan op de inhoudelijke behandeling opnieuw worden gedaan, maar dan geldt het strengere noodzakelijkheidscriterium van artikel 315 Sv. Nieuwe feiten of nieuwe stukken maken zo een herhaald verzoek kansrijker. De afwijzing zelf kan in hoger beroep en in cassatie ter discussie worden gesteld.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina strafrecht advocaat.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.

Wordt u verdacht van een strafbaar feit?

Mail ons in een paar zinnen waar uw vraag over gaat. Wij laten u weten of wij u kunnen helpen en wat de volgende stap is. Wij beoordelen geen zaken of stukken per e-mail zonder opdracht.

Wilt u dat een strafrechtadvocaat uw situatie beoordeelt? In een betaald consult van 300 euro inclusief btw krijgt u een richtinggevend antwoord op uw vraag.

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen advies over uw specifieke situatie.