Communicatie bij scheiding: hoe komt u samen tot werkbare afspraken?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Goede communicatie bij een scheiding bepaalt vooral of u zelf afspraken maakt of dat de rechter over uw kinderen en uw geld beslist. Lukt overleg niet meer, dan is dat geen eindpunt: met mediation of via advocaten kunt u alsnog tot een ouderschapsplan en een convenant komen, en anders beslist de rechtbank.

Die afspraken zijn niet vrijblijvend. Wie minderjarige kinderen heeft, moet bij een verzoek tot echtscheiding een ouderschapsplan indienen (art. 815 lid 2 Rv), en dat plan moet ook vastleggen hoe u elkaar informeert en raadpleegt over de kinderen. Hoe u met elkaar praat, krijgt dus een plaats op papier.

Waarom bepaalt communicatie het verloop van uw scheiding?

Afspraken die u samen maakt, legt u vast in een echtscheidingsconvenant en een ouderschapsplan, die de rechter in de regel overneemt. Kunt u het niet eens worden, dan beslist de rechtbank over elk geschilpunt afzonderlijk, wat meer tijd en meer kosten vraagt.

Bij een gemeenschappelijk verzoek dienen u en uw ex-partner via één advocaat samen het verzoekschrift in. Bij een eenzijdig verzoek heeft ieder een eigen advocaat en volgt vaak een mondelinge behandeling bij de rechtbank. Hoe beter u communiceert, hoe groter de kans op de eerste, eenvoudiger route.

Onderwerpen waarover u het eens moet worden, zijn onder meer:

• de verdeling van de gemeenschap van goederen of de verrekening volgens de huwelijkse voorwaarden;
• de woning: wie blijft wonen en wie de hypotheek overneemt;
• kinder- en partneralimentatie;
• de zorgregeling of omgangsregeling voor de kinderen.

Wat schrijft de wet voor over overleg tussen ouders?

Na de scheiding houden ouders in de regel samen het gezag (art. 1:251 lid 2 BW) en moeten zij dus blijven overleggen. Het ouderschapsplan legt volgens art. 815 lid 3 Rv in elk geval drie dingen vast: de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, de manier waarop u elkaar informeert en raadpleegt, en de kosten van verzorging en opvoeding.

Daarnaast bepaalt art. 1:247 lid 3 BW dat tot de verzorging en opvoeding ook het bevorderen van de band van het kind met de andere ouder hoort. Een ouder die de ander stelselmatig buitensluit, handelt dus in strijd met een wettelijke plicht. De rechter weegt dat mee bij beslissingen over de zorgregeling.

Komen ouders met gezamenlijk gezag er over een belangrijke beslissing niet uit, zoals de schoolkeuze of een verhuizing, dan kan ieder van hen de rechter vragen te beslissen (art. 1:253a BW). Heeft één ouder het gezag, dan moet die ouder de andere ouder op de hoogte houden van gewichtige zaken over het kind (art. 1:377b BW).

Lukt het overleg niet, dan kan de rechter ook de manier van informeren vastleggen. De Rechtbank Amsterdam bepaalde op 11 december 2025 dat de moeder de vader elke dinsdag per e-mail informeert over het kind, en dat beide ouders elkaar bij bijzonderheden altijd op de hoogte brengen (ECLI:NL:RBAMS:2025:11262). Over de zorgregeling besliste de rechtbank nog niet. De ouders moesten eerst een hulpverleningstraject volgen om hun communicatie te verbeteren; de rapportage daarvan moet uiterlijk 14 september 2026 binnen zijn. Een gezamenlijke aanwezigheid bij afspraken van het kind legde de rechtbank niet op, omdat de spanning daarvoor te groot was.

Meer over de inhoud en de verplichting leest u in ons artikel over het ouderschapsplan.

Hoe voert u als ex-partners een werkbaar gesprek?

Bespreek één onderwerp per keer en houd het gesprek zakelijk. Emoties zijn begrijpelijk, maar een besluit over de woning of alimentatie neemt u beter op een rustig moment, met de stukken op tafel.

• Reageer niet direct op een boos bericht; wacht bijvoorbeeld 24 uur voordat u antwoordt.
• Spreek in ik-boodschappen: “Ik wil graag overleggen over de vakantie” in plaats van “U beslist alles alleen”.
• Laat de ander uitpraten en vat samen wat u hebt gehoord voordat u reageert.
• Spreek een time-out af als het gesprek vastloopt, met een nieuwe datum om verder te praten.
• Haal geen oude verwijten aan; het gaat om afspraken voor de komende jaren.

Grenzen stellen mag. Zeg liever “Dit gesprek werkt nu niet voor mij, laten we donderdag verder praten” dan “U bent onredelijk”. Zo blijft het gesprek over gedrag gaan en niet over de persoon.

Hoe houdt u de kinderen buiten het conflict?

Bespreek alles over de kinderen rechtstreeks met de andere ouder en nooit via de kinderen. Kinderen die boodschappen moeten overbrengen, komen midden in het conflict te staan.

Zinnen als “Zeg maar tegen papa dat hij te laat was” of “Vraag aan mama waarom ze niet antwoordt” horen daar niet bij. Kinderen horen alleen wat voor hen bedoeld is, zoals wie hen zaterdag ophaalt. Ruzie en geldzaken bespreekt u als de kinderen er niet bij zijn.

Het verzoekschrift moet ook vermelden hoe de kinderen bij het opstellen van het ouderschapsplan zijn betrokken (art. 815 Rv). Kinderen van twaalf jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven (art. 809 Rv). Ouders die hun kinderen buiten het conflict houden, maken dat gesprek voor het kind een stuk lichter.

Na de scheiding blijft u samen ouder. Afspraken over bedtijden, schermtijd en huiswerk in beide huizen geven kinderen houvast. Meer over de praktische kant leest u bij co-ouderschap in de praktijk en in onze gids voor ouders die uit elkaar gaan.

Welke afspraken over communicatie zet u in het ouderschapsplan?

Leg vast via welk kanaal u overlegt, hoe snel u reageert en wie welke informatie doorgeeft. Hoe concreter de afspraak, hoe minder ruimte voor discussie later.

• Eén vast kanaal voor praktische zaken, bijvoorbeeld e-mail of een ouderschapsapp, en een appje alleen voor korte mededelingen.
• Een vast overlegmoment, bijvoorbeeld elke zondagavond of één keer per maand.
• Een reactietermijn, bijvoorbeeld binnen 24 uur bij niet-dringende vragen en direct bij spoed.
• Wie school, huisarts en sportclub informeert en hoe medische informatie wordt gedeeld.
• Wat u doet bij onenigheid: eerst overleg, dan mediation, en pas daarna de rechter.
• Een evaluatiemoment, bijvoorbeeld na een jaar of bij de overstap naar de middelbare school.

Waarom legt u afspraken schriftelijk vast?

Een schriftelijke afspraak voorkomt misverstanden en is later bruikbaar als bewijs. Stuur na een mondeling gesprek een korte bevestiging per e-mail: “Zoals besproken halen de kinderen in de herfstvakantie…”

Bewaar berichten over geld, de woning en de kinderen. Wordt een omgangsregeling niet nageleefd of ontstaat later een geschil over alimentatie, dan kan de rechter aan de hand van die stukken vaststellen wat er is afgesproken. Een afspraak die alleen mondeling is gemaakt, is in een procedure lastig te bewijzen.

Afspraken die u als eindafspraak bedoelt, horen in het convenant of het ouderschapsplan. De rechter kan die stukken bij de echtscheidingsbeschikking voegen, waardoor ze ook af te dwingen zijn.

Wanneer schakelt u een mediator in?

Schakel een mediator in zodra gesprekken telkens vastlopen of alleen nog over verwijten gaan. Een mediator is neutraal, beslist niet zelf en helpt u om samen tot afspraken te komen die u daarna laat vastleggen.

Mediation is in Nederland niet verplicht, maar de rechter kan partijen in een lopende procedure wel naar een mediator verwijzen. Heeft u een laag inkomen, dan kunt u via de Raad voor Rechtsbijstand in aanmerking komen voor een gesubsidieerde mediator tegen een eigen bijdrage. Hoe mediation werkt, leest u in ons artikel over mediation en over echtscheiding door middel van mediation.

Mediation werkt niet altijd. Bij huiselijk geweld, grote machtsongelijkheid of een ex-partner die informatie achterhoudt, is het beter dat ieder een eigen advocaat neemt. Die kan dan stukken opvragen en zo nodig de rechter om een voorlopige voorziening vragen, bijvoorbeeld over het gebruik van de woning of voorlopige alimentatie (art. 822 Rv).

Wat kunt u doen als afspraken niet worden nagekomen?

Begin met een schriftelijk verzoek om de afspraak na te komen en stel zo nodig een termijn. Helpt dat niet, dan kunt u de rechter vragen de regeling vast te stellen, te wijzigen of te laten naleven, eventueel met een dwangsom.

Een ouderschapsplan kan worden gewijzigd als de omstandigheden veranderen, bijvoorbeeld bij een verhuizing of een nieuwe baan. Lukt dat niet in overleg, dan beslist de rechter op verzoek. Hoe u een scheiding of wijziging in gang zet, leest u bij scheiding aanvragen.

Wat kunnen wij voor u doen bij communicatie en afspraken tijdens uw scheiding?

• Uw ouderschapsplan en convenant opstellen of beoordelen, inclusief concrete afspraken over overleg en informatie.
• Namens u onderhandelen als rechtstreeks overleg niet meer lukt.
• Beoordelen of mediation in uw situatie zinvol is of dat een procedure beter past.
• Een verzoek tot echtscheiding, voorlopige voorzieningen of een geschil over gezag bij de rechtbank indienen en behandelen.
• Optreden als scheidingsadvocaat bij naleving of wijziging van gemaakte afspraken.

In het kort

• Hoe u communiceert, bepaalt of u zelf afspraken maakt of dat de rechter beslist.
• Met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan verplicht, met afspraken over informeren en raadplegen (art. 815 Rv).
• Ouders moeten de band van het kind met de andere ouder bevorderen (art. 1:247 lid 3 BW).
• Lukt overleg niet, dan kan de rechter een vaste informatieregeling opleggen, bijvoorbeeld een wekelijkse e-mail (Rechtbank Amsterdam, 11 december 2025).
• Loopt overleg vast, dan zijn mediation of een eigen advocaat de volgende stap.

Mag u berichten van uw ex als bewijs gebruiken?

Berichten die u zelf hebt ontvangen, kunt u in een familieprocedure als bewijs overleggen. De rechter beoordeelt vrij welke waarde hij eraan hecht (art. 152 Rv). Lever berichten volledig en in hun oorspronkelijke vorm aan; een uitgeknipt fragment kan tegen u werken. Selecteer de berichten die over het geschilpunt gaan, en voeg bij een lange reeks een kort overzicht met data toe.

Lees ook: gezamenlijk ouderschap en de omgangsregeling