Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026
U bent feitelijk bestuurder (in de wet: feitelijk beleidsbepaler) als u het beleid van een BV of NV heeft bepaald of mede bepaald alsof u bestuurder was, en u zich daarbij ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend (artikel 2:248 lid 7 en 2:138 lid 7 BW). Advies geven dat het bestuur vrij kan volgen of negeren valt daar niet onder; het formele bestuur hoeft wel niet volledig opzij te zijn gezet, oordeelde de Hoge Raad in 2023.
Inhoudsopgave
Wat is een feitelijk beleidsbepaler?
Een feitelijk beleidsbepaler is iemand die zonder benoeming als bestuurder toch bestuurt. De wet stelt hem voor de aansprakelijkheid in faillissement gelijk aan een statutaire bestuurder.
Voor de BV staat dit in artikel 2:248 lid 7 BW, voor de NV in artikel 2:138 lid 7 BW. De regel voorkomt dat iemand een stroman benoemt en zelf buiten schot blijft. Ook de Invorderingswet 1990 kent voor bepaalde belastingschulden een eigen regeling voor wie het beleid feitelijk bepaalt; laat dat fiscale aspect door een fiscalist beoordelen.
Het begrip moet worden onderscheiden van feitelijk leidinggeven in het strafrecht (artikel 51 Wetboek van Strafrecht). Dat gaat over de vraag wie persoonlijk vervolgd kan worden voor een strafbaar feit van de rechtspersoon. Meer daarover leest u in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid bij strafbare feiten binnen een BV.
Wanneer gaat advies over in leiding?
De grens ligt bij het toe-eigenen van bestuursbevoegdheid: wie zelf beslist wat de vennootschap doet, bestuurt; wie het bestuur alleen informeert of aanbevelingen doet, adviseert. De rechter beoordeelt dat aan de hand van alle omstandigheden en van concrete handelingen.
Wat zei de Hoge Raad in 2023?
In het arrest van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:445) oordeelde de Hoge Raad dat de feitelijk beleidsbepaler het formele bestuur niet volledig hoeft te hebben verdrongen. Uit het woord “mede” in artikel 2:248 lid 7 BW volgt dat hij ook naast de statutaire bestuurders kan handelen.
Wel moet hij zich ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid hebben toegeëigend. In die zaak leidde het hof dat af uit e-mails aan de bank over het bouwdepot, het paraferen van te betalen facturen en het wijzigen van bankgegevens van de failliete vennootschap.
Welke handelingen wijzen op feitelijk bestuur?
Bepalend is wat iemand feitelijk doet, niet zijn titel. Aanwijzingen voor feitelijk beleidsbepalen zijn:
- zelfstandig contracten sluiten of onderhandelen namens de vennootschap;
- beslissen over betalingen, bankrekeningen of kredietfaciliteiten;
- bindende instructies geven aan personeel of aan de statutaire bestuurder;
- naar buiten optreden als degene die de beslissingen neemt;
- besluiten van het formele bestuur blokkeren of terugdraaien.
Welke rollen blijven in beginsel adviserend?
Een externe adviseur, accountant of jurist die rapporteert en aanbevelingen doet, is in beginsel geen feitelijk beleidsbepaler. Dat verandert als hij zelf de uitvoering ter hand neemt.
- Het bestuur kan het advies volgen, aanpassen of naast zich neerleggen.
- De adviseur tekent en betaalt niet namens de vennootschap.
- Contacten met bank en leveranciers lopen via het bestuur.
Een grootaandeelhouder die instructies geeft via de algemene vergadering oefent een vennootschapsrechtelijke bevoegdheid uit. Wie buiten dat kader rechtstreeks de dagelijkse leiding overneemt, loopt wel het risico als feitelijk beleidsbepaler te worden aangemerkt.
Waarvoor is een feitelijk bestuurder aansprakelijk?
Een feitelijk beleidsbepaler kan in faillissement door de curator worden aangesproken voor het hele boedeltekort, net als een statutaire bestuurder. Daarnaast kan hij buiten faillissement aansprakelijk zijn op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW).
Aansprakelijkheid in faillissement
Artikel 2:248 lid 1 BW maakt iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Alleen onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór het faillissement telt mee (artikel 2:248 lid 5 BW). Zie ook ons artikel over faillissement en bestuurdersrisico’s.
Is de administratieplicht (artikel 2:10 BW) of de publicatieplicht van de jaarrekening (artikel 2:394 BW) niet nagekomen, dan staat onbehoorlijke taakvervulling vast en wordt vermoed dat die een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 lid 2 BW). De bestuurder kan dat vermoeden weerleggen; een onbelangrijk verzuim blijft buiten beschouwing. Lees meer over aansprakelijkheid bij te late deponering.
De rechter kan het bedrag verminderen als het onevenredig hoog is gelet op de aard en ernst van de tekortkoming (artikel 2:248 lid 4 BW). Daarnaast kan de rechter een civielrechtelijk bestuursverbod van maximaal vijf jaar opleggen (artikel 106a Faillissementswet).
Aansprakelijkheid tegenover schuldeisers buiten faillissement
Een schuldeiser kan een (feitelijk) bestuurder persoonlijk aanspreken als hem een ernstig verwijt treft. Dat is bijvoorbeeld zo als hij namens de vennootschap verplichtingen aangaat terwijl hij weet of behoort te weten dat de vennootschap die niet kan nakomen en geen verhaal biedt.
Een tweede situatie is het frustreren van betaling, bijvoorbeeld door geld weg te sluizen terwijl een schuldeiser wacht. Meer hierover leest u in ons artikel over persoonlijke aansprakelijkheid bij wanbetaling.
Welke plichten rusten op de vennootschap?
De vennootschap moet een administratie voeren en de stukken zeven jaar bewaren (artikel 2:10 BW). Bij een BV stelt het bestuur de jaarrekening op binnen vijf maanden na afloop van het boekjaar, met een mogelijke verlenging van vijf maanden (artikel 2:210 BW).
Wie feitelijk bestuurt, wordt bij een faillissement op dezelfde maatstaf getoetst als de statutaire bestuurder. Gebrekkige administratie en te late deponering komen dan ook voor zijn rekening.
Hoe toont de curator feitelijk bestuur aan?
De curator moet stellen en zo nodig bewijzen dat iemand zich bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend. Hij gebruikt daarvoor de administratie, e-mails en verklaringen van betrokkenen.
- Correspondentie met de bank, leveranciers of personeel waarin de betrokkene beslist.
- Volmachten, handtekeningen onder contracten en betaalopdrachten.
- Verklaringen van de statutaire bestuurder over wie de beslissingen nam.
- Financiële stromen tussen de betrokkene en de vennootschap.
Waar let u op als adviseur, investeerder of aandeelhouder?
U voorkomt een kwalificatie als feitelijk beleidsbepaler door uw rol helder af te bakenen en daar ook in de praktijk naar te handelen. Papier alleen beschermt niet als de feiten anders zijn.
- Leg in een opdrachtovereenkomst vast dat u adviseert en dat het bestuur beslist.
- Teken, betaal en onderhandel niet namens de vennootschap zonder besluit van het bestuur.
- Laat contact met bank en schuldeisers via de statutaire bestuurder lopen.
- Bewaar stukken waaruit blijkt dat het bestuur uw advies zelfstandig heeft gewogen.
- Wilt u wél besturen, laat u dan formeel benoemen en regel een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering.
Een contractuele beperking van aansprakelijkheid met de vennootschap werkt niet tegenover de curator bij een vordering uit artikel 2:248 BW. Die aansprakelijkheid volgt uit de wet en niet uit uw contract.
Waar let u op als statutaire bestuurder?
Als statutaire bestuurder blijft u zelf verantwoordelijk, ook als een ander feitelijk de lakens uitdeelt. Aansprakelijkheid van een feitelijk beleidsbepaler komt bovenop die van u.
- Neem besluiten zelf en leg ze vast, ook als u advies volgt.
- Verleen geen ruime volmachten zonder toezicht.
- Grijp in als iemand zonder bevoegdheid namens de vennootschap optreedt.
Wat kunnen wij voor u doen bij feitelijk bestuur en bestuurdersaansprakelijkheid?
Wij staan bestuurders, adviseurs en investeerders bij, en ook curatoren en schuldeisers. Onze ondernemingsrecht advocaat kan onder meer:
- beoordelen of uw rol het risico van feitelijk beleidsbepalen meebrengt;
- een opdracht- of managementovereenkomst opstellen die uw rol afbakent;
- een aansprakelijkstelling door een curator of schuldeiser beoordelen en beantwoorden;
- namens u onderhandelen over een schikking;
- procederen over aansprakelijkheid op grond van artikel 2:248 BW of onrechtmatige daad.
Samengevat
- Een feitelijk beleidsbepaler bepaalt het beleid alsof hij bestuurder is en eigent zich ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid toe (artikel 2:248 lid 7 BW).
- Volledige terzijdestelling van het formele bestuur is niet vereist (HR 24 maart 2023, ECLI:NL:HR:2023:445).
- Zuiver advies dat het bestuur vrij kan volgen, maakt u geen feitelijk bestuurder.
- In faillissement kan de feitelijk beleidsbepaler hoofdelijk aansprakelijk zijn voor het boedeltekort.
- Een contract met de vennootschap beschermt niet tegen de wettelijke aansprakelijkheid tegenover de curator.
Veelgestelde vragen
Kan een aandeelhouder feitelijk bestuurder zijn?
Ja, als hij buiten de algemene vergadering om de leiding overneemt, bijvoorbeeld door zelf betalingen en contracten te regelen. Stemmen in de algemene vergadering is op zichzelf geen feitelijk bestuur.
Is een interim-manager een feitelijk bestuurder?
Dat kan, als hij bestuurstaken uitvoert zonder benoemd te zijn. Wordt hij benoemd tot statutair bestuurder, dan is hij gewoon bestuurder in de zin van de wet.
Geldt de bewijsvermoedenregel ook voor de feitelijk beleidsbepaler?
Ja, artikel 2:248 lid 7 BW stelt hem voor het hele artikel gelijk aan een bestuurder, dus ook voor het bewijsvermoeden van lid 2.
Over welke periode kijkt de curator terug?
Over de drie jaar voorafgaand aan het faillissement (artikel 2:248 lid 5 BW).
Lees ook: bestuurdersaansprakelijkheid en externe bestuurdersaansprakelijkheid.
