Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
U bent feitelijk bestuurder (in de wet: feitelijk beleidsbepaler) als u het beleid van een bv of nv heeft bepaald of mede bepaald alsof u bestuurder was, en u zich daarbij ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend (artikel 2:248 lid 7 en 2:138 lid 7 BW). Advies dat het bestuur vrij kan volgen of negeren valt daar niet onder. Het formele bestuur hoeft wel niet volledig opzij te zijn gezet, oordeelde de Hoge Raad op 24 maart 2023.
Inhoudsopgave
Feitelijk beleidsbepaler: besturen zonder benoeming
Een feitelijk beleidsbepaler bestuurt zonder als bestuurder te zijn benoemd. De wet stelt hem voor de aansprakelijkheid in faillissement gelijk aan een statutaire bestuurder: voor de bv in artikel 2:248 lid 7 BW, voor de nv in artikel 2:138 lid 7 BW. Zo kan niemand een stroman benoemen en zelf buiten schot blijven.
Ook de Invorderingswet 1990 kent voor bepaalde belastingschulden een eigen regeling voor wie het beleid feitelijk bepaalt. Laat dat fiscale aspect door een fiscalist beoordelen.
Onderscheid het begrip van feitelijk leidinggeven in het strafrecht (artikel 51 Wetboek van Strafrecht). Dat gaat over de vraag wie persoonlijk vervolgd kan worden voor een strafbaar feit van de rechtspersoon. Meer daarover leest u in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid bij strafbare feiten binnen een BV.
Waar advies overgaat in leiding
De grens ligt bij het toe-eigenen van bestuursbevoegdheid. Wie zelf beslist wat de vennootschap doet, bestuurt. Wie het bestuur alleen informeert of aanbevelingen doet, adviseert. De rechter beoordeelt dat aan de hand van concrete handelingen en alle omstandigheden.
Hoge Raad 2023: het formele bestuur hoeft niet te zijn verdrongen
In het arrest van 24 maart 2023 (ECLI:NL:HR:2023:445) oordeelde de Hoge Raad dat de feitelijk beleidsbepaler niet “in plaats en met uitsluiting van” het formele bestuur hoeft te hebben gehandeld. Het woord “mede” in artikel 2:248 lid 7 BW laat toe dat de statutaire bestuurders hun taken blijven uitoefenen. Voldoende is dat hij zich ten minste een deel van de bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend.
De betrokkene in die zaak werd pas later formeel bestuurder. Al daarvoor mailde zij de bank over het gebruik van het bouwdepot, schreef zij dat zij de te betalen facturen zou paraferen en liet zij de bankafschriften naar haar privéadres sturen. Het hof mocht haar daarom als feitelijk beleidsbepaler aanmerken; de Hoge Raad verwierp het cassatieberoep.
Wel of geen feitelijk bestuur: de signalen naast elkaar
Bepalend is wat iemand feitelijk doet, niet zijn titel.
| Wijst op feitelijk bestuur | Blijft in beginsel advies of ondersteuning |
|---|---|
| Zelfstandig contracten sluiten of onderhandelen namens de vennootschap | Rapporteren en aanbevelingen doen die het bestuur kan volgen, aanpassen of negeren |
| Beslissen over betalingen, bankrekeningen of kredietfaciliteiten | Administratie en facturatie verzorgen zonder inhoudelijke beslissingen |
| Bindende instructies geven aan personeel of aan de statutaire bestuurder | Contact met bank en leveranciers laten lopen via het bestuur |
| Naar buiten optreden als degene die de beslissingen neemt | Niet tekenen of betalen namens de vennootschap |
| Besluiten van het formele bestuur blokkeren of terugdraaien | Stemmen in de algemene vergadering als aandeelhouder |
Een voorbeeld van de rechterkolom is de uitspraak van de Rechtbank Limburg van 31 mei 2023. Een vrouw die de administratie en facturatie van een bouwbedrijf deed, maar geen inhoudelijke beslissingen nam, was volgens de rechtbank niet op de plaats van een bestuurder gaan zitten. De vorderingen tegen haar werden afgewezen. Die zaak ging over aansprakelijkheid tegenover schuldeisers buiten faillissement, maar de redenering is dezelfde.
Een grootaandeelhouder die instructies geeft via de algemene vergadering, gebruikt een vennootschapsrechtelijke bevoegdheid. Wie buiten dat kader rechtstreeks de dagelijkse leiding overneemt, bijvoorbeeld door zelf betalingen en contracten te regelen, loopt wel het risico als feitelijk beleidsbepaler te worden aangemerkt. Hetzelfde geldt voor een niet-benoemde interim-manager die bestuurstaken uitvoert.
Waarvoor een feitelijk bestuurder aansprakelijk is
Een feitelijk beleidsbepaler kan in faillissement door de curator worden aangesproken voor het hele boedeltekort, net als een statutaire bestuurder. Buiten faillissement kan hij aansprakelijk zijn op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW).
Artikel 2:248 BW in faillissement
Artikel 2:248 lid 1 BW maakt iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Alleen onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór het faillissement telt mee (artikel 2:248 lid 5 BW). Zie ook ons artikel over faillissement en bestuurdersrisico’s.
Is de administratieplicht (artikel 2:10 BW) of de publicatieplicht van de jaarrekening (artikel 2:394 BW) niet nagekomen, dan staat onbehoorlijke taakvervulling vast. Dan wordt ook vermoed dat die een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 lid 2 BW). Omdat lid 7 de feitelijk beleidsbepaler voor het hele artikel gelijkstelt aan een bestuurder, geldt dat bewijsvermoeden ook voor hem. Hij kan het vermoeden weerleggen; een onbelangrijk verzuim blijft buiten beschouwing. Lees meer over aansprakelijkheid bij te late deponering.
De rechter kan het bedrag verminderen als het onevenredig hoog is gelet op de aard en ernst van de tekortkoming (artikel 2:248 lid 4 BW). Daarnaast kan de rechter een civielrechtelijk bestuursverbod van maximaal vijf jaar opleggen (artikel 106a Faillissementswet).
Aansprakelijkheid tegenover schuldeisers buiten faillissement
Een schuldeiser kan een (feitelijk) bestuurder persoonlijk aanspreken als hem een ernstig verwijt treft. Dat is bijvoorbeeld zo als hij namens de vennootschap verplichtingen aangaat terwijl hij weet of behoort te weten dat de vennootschap die niet kan nakomen en geen verhaal biedt.
Een tweede situatie is het frustreren van betaling, bijvoorbeeld door geld weg te sluizen terwijl een schuldeiser wacht. Meer hierover leest u in ons artikel over persoonlijke aansprakelijkheid bij wanbetaling.
Administratie en jaarrekening komen ook voor zijn rekening
De vennootschap moet een administratie voeren en de stukken zeven jaar bewaren (artikel 2:10 BW). Bij een bv stelt het bestuur de jaarrekening op binnen vijf maanden na afloop van het boekjaar, met een mogelijke verlenging van vijf maanden (artikel 2:210 BW). Wie feitelijk bestuurt, wordt bij een faillissement op dezelfde maatstaf getoetst als de statutaire bestuurder.
Hoe de curator feitelijk bestuur bewijst
De curator moet stellen en zo nodig bewijzen dat iemand zich bestuursbevoegdheid heeft toegeëigend. De zaak bij de Hoge Raad laat zien hoe zwaar e-mails daarbij wegen. De curator kijkt onder meer naar:
- correspondentie met de bank, leveranciers of personeel waarin de betrokkene beslist;
- volmachten, handtekeningen onder contracten en betaalopdrachten;
- verklaringen van de statutaire bestuurder over wie de beslissingen nam;
- financiële stromen tussen de betrokkene en de vennootschap.
Als adviseur of investeerder buiten de bestuursrol blijven
U voorkomt een kwalificatie als feitelijk beleidsbepaler door uw rol helder af te bakenen en daar ook in de praktijk naar te handelen. Papier alleen beschermt niet als de feiten anders zijn.
- Leg in een opdrachtovereenkomst vast dat u adviseert en dat het bestuur beslist.
- Teken, betaal en onderhandel niet namens de vennootschap zonder besluit van het bestuur.
- Laat contact met bank en schuldeisers via de statutaire bestuurder lopen.
- Bewaar stukken waaruit blijkt dat het bestuur uw advies zelfstandig heeft gewogen.
- Wilt u wél besturen, laat u dan formeel benoemen en regel een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering.
Een contractuele beperking van aansprakelijkheid met de vennootschap werkt niet tegenover de curator bij een vordering uit artikel 2:248 BW. Die aansprakelijkheid volgt uit de wet en niet uit uw contract.
Als statutair bestuurder naast iemand die feitelijk meebestuurt
Na het arrest van 2023 kunnen statutaire en feitelijke bestuurders naast elkaar aansprakelijk zijn. U blijft dus zelf verantwoordelijk, ook als een ander de lakens uitdeelt. Neem besluiten zelf en leg ze vast, verleen geen ruime volmachten zonder toezicht en grijp in als iemand zonder bevoegdheid namens de vennootschap optreedt.
Hoe wij helpen bij feitelijk bestuur
Wij staan bestuurders, adviseurs en investeerders bij, en ook curatoren en schuldeisers. Onze ondernemingsrecht advocaat kan onder meer:
- beoordelen of uw rol het risico van feitelijk beleidsbepalen meebrengt;
- een opdracht- of managementovereenkomst opstellen die uw rol afbakent;
- een aansprakelijkstelling door een curator of schuldeiser beoordelen en beantwoorden;
- procederen over aansprakelijkheid op grond van artikel 2:248 BW of onrechtmatige daad.
In het kort
- Toe-eigenen van een deel van de bestuursbevoegdheid is genoeg; verdringing van het formele bestuur is niet nodig (HR 24 maart 2023).
- E-mails over betalingen en bankzaken zijn vaak het doorslaggevende bewijs.
- Het bewijsvermoeden bij een gebrekkige administratie of te late deponering geldt ook voor de feitelijk beleidsbepaler.
- Een contract met de vennootschap beschermt niet tegen de wettelijke aansprakelijkheid tegenover de curator.
Lees ook: bestuurdersaansprakelijkheid en externe bestuurdersaansprakelijkheid.
