Bestuurdersaansprakelijkheid bij strafbare feiten in een BV: wanneer bent u persoonlijk aansprakelijk?

Gepubliceerd op 25 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Als binnen een BV een strafbaar feit wordt gepleegd, kan het Openbaar Ministerie zowel de BV als de bestuurder vervolgen die daaraan feitelijk leiding gaf (art. 51 Wetboek van Strafrecht); daarvoor moet de bestuurder de verboden gedraging in elk geval bewust hebben aanvaard. Daarnaast kan de bestuurder civiel aansprakelijk zijn voor de schade, maar alleen als hem persoonlijk een ernstig verwijt treft; een strafbaar feit van de BV maakt de bestuurder dus niet vanzelf privé aansprakelijk.

Hieronder leest u wanneer een BV strafbaar is, wanneer u als bestuurder strafrechtelijk wordt vervolgd en wanneer u met uw privévermogen moet instaan tegenover de BV, schuldeisers, de curator of de Belastingdienst. Wie binnen een bedrijf strafrechtelijk verantwoordelijk is, bespreken wij ook in ons artikel bedrijven en strafrecht.

Wanneer is de BV zelf strafbaar?

Een rechtspersoon kan strafbare feiten plegen en worden gestraft (art. 51 lid 1 Sr). Een gedraging wordt aan de BV toegerekend als die heeft plaatsgevonden “in de sfeer van de rechtspersoon”, zoals de Hoge Raad oordeelde in het Drijfmest-arrest (HR 21 oktober 2003, ECLI:NL:HR:2003:AF7938).

Dat is onder meer het geval als de gedraging is verricht door een werknemer, past in de normale bedrijfsvoering, de BV dienstig was of als de BV erover kon beschikken en de gedraging aanvaardde. Veelvoorkomende delicten zijn fiscale fraude, valsheid in geschrift, witwassen, milieudelicten onder de Wet op de economische delicten en overtredingen van de Arbeidsomstandighedenwet. Zie ook ons artikel over een verdenking van fraude.

Wanneer bent u als bestuurder strafrechtelijk aansprakelijk?

Op twee manieren: als u zelf (mede)dader bent, of als u feitelijk leiding gaf aan het strafbare feit van de BV (art. 51 lid 2 Sr). Voor het tweede moet eerst vaststaan dat de BV het feit heeft begaan.

Volgens het Slavenburg II-arrest (HR 16 december 1986, ECLI:NL:HR:1986:AC9607) geeft u feitelijk leiding als u bevoegd en redelijkerwijs gehouden was maatregelen te nemen om de verboden gedraging te voorkomen, die maatregelen niet nam en bewust de aanmerkelijke kans aanvaardde dat de gedraging zich zou voordoen. De Hoge Raad heeft dit samengevat in zijn overzichtsarrest van 26 april 2016 (ECLI:NL:HR:2016:733).

• Feitelijk leidinggever kan ook iemand zijn die geen statutair bestuurder is, zoals een manager of een feitelijke beleidsbepaler.
• Een statutair bestuurder is niet automatisch feitelijk leidinggever; het gaat om zijn feitelijke rol en kennis.
• Wegkijken kan genoeg zijn: wie weet van een structureel risico en niets doet, kan de gedraging bewust hebben aanvaard.
• De straf voor de feitelijk leidinggever is dezelfde als voor de dader van het feit, bijvoorbeeld gevangenisstraf of een geldboete.

Bij een faillissement gelden daarnaast de bankbreukbepalingen (art. 340 e.v. Sr), onder meer voor bestuurders die de administratie niet hebben gevoerd of bewaard. De rechter kan na een faillissement op verzoek van de curator of het OM ook een civiel bestuursverbod van ten hoogste vijf jaar opleggen (art. 106a Faillissementswet).

Wanneer bent u aansprakelijk tegenover de BV?

Als u uw taak onbehoorlijk heeft vervuld en u daarvan een ernstig verwijt kan worden gemaakt (art. 2:9 BW). De BV, vertegenwoordigd door de aandeelhouders of na faillissement door de curator, kan dan schadevergoeding vorderen.

Een ernstig verwijt ligt sneller voor de hand als u in strijd met de wet of de statuten handelde, bijvoorbeeld door een strafbaar feit binnen de BV toe te laten. Elke bestuurder is in beginsel voor het geheel aansprakelijk, maar u kunt zich disculperen als het onbehoorlijk bestuur niet aan u te wijten is en u niet nalatig was in het treffen van maatregelen om de gevolgen te voorkomen (art. 2:9 lid 2 BW). Een taakverdeling binnen het bestuur speelt daarbij mee.

Wanneer bent u aansprakelijk tegenover schuldeisers?

Als u persoonlijk onrechtmatig handelde en u daarvan een ernstig persoonlijk verwijt kan worden gemaakt (art. 6:162 BW). De Hoge Raad onderscheidt twee hoofdgevallen.

• Beklamel: u laat de BV een verplichting aangaan terwijl u wist of redelijkerwijs behoorde te begrijpen dat de BV die niet zou kunnen nakomen en geen verhaal zou bieden (HR 6 oktober 1989, ECLI:NL:HR:1989:AB9521).
• Verhaalsfrustratie: u bewerkstelligt of laat toe dat de BV haar verplichtingen niet nakomt en geen verhaal biedt, bijvoorbeeld door onverantwoorde onttrekkingen of selectieve betalingen (HR 8 december 2006, Ontvanger/Roelofsen, ECLI:NL:HR:2006:AZ0758).

Ook een slachtoffer van een strafbaar feit van de BV, zoals een gedupeerde klant bij fraude, kan de bestuurder op deze grond aanspreken als die zelf betrokken was. Uitgebreider leest u dit in ons artikel over externe bestuurdersaansprakelijkheid.

Wat geldt bij faillissement?

De curator kan iedere bestuurder hoofdelijk aansprakelijk stellen voor het hele boedeltekort als het bestuur zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (art. 2:248 lid 1 BW). Alleen onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór het faillissement telt mee (art. 2:248 lid 6 BW).

• Heeft het bestuur de administratieplicht (art. 2:10 BW) of de publicatieplicht voor de jaarrekening (art. 2:394 BW) geschonden, dan staat onbehoorlijk bestuur vast en wordt vermoed dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement was (art. 2:248 lid 2 BW).
• Een bestuurder die bewijst dat het onbehoorlijk bestuur hem niet te verwijten is en dat hij niet nalatig was in het afwenden van de gevolgen, is niet aansprakelijk (art. 2:248 lid 3 BW).
• De rechter kan het bedrag matigen (art. 2:248 lid 4 BW).
• Ook wie het beleid feitelijk bepaalde alsof hij bestuurder was, kan aansprakelijk zijn (art. 2:248 lid 7 BW).

Hoe u deze risico’s beperkt als het financieel slecht gaat, leest u in ons artikel over faillissement en bestuurdersrisico’s.

Wanneer spreekt de Belastingdienst u aan?

Voor onbetaalde loonheffingen en omzetbelasting kan de ontvanger de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk stellen (art. 36 Invorderingswet 1990). Meldt de BV betalingsonmacht niet binnen twee weken na de uiterste betaaldag, dan wordt vermoed dat het niet betalen aan de bestuurder te wijten is.

Wij geven geen fiscaal advies; laat de fiscale positie zo nodig door een fiscalist beoordelen. De strafrechtelijke kant, zoals een verdenking van belastingfraude, valt wel binnen onze praktijk.

Hoe beperkt u uw risico als bestuurder?

Door aantoonbaar maatregelen te nemen tegen strafbaar gedrag binnen de BV. Juist het ontbreken van maatregelen is de kern van feitelijk leidinggeven.

• Voer een volledige administratie en publiceer de jaarrekening op tijd (art. 2:10 en 2:394 BW).
• Leg een taakverdeling binnen het bestuur schriftelijk vast en houd toezicht op de taken van medebestuurders.
• Grijp in en leg vast wat u deed zodra u signalen van fraude of andere overtredingen krijgt.
• Meld betalingsonmacht voor belastingen tijdig.
• Controleer uw bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering: strafrechtelijke boetes en opzet zijn meestal uitgesloten, verdedigingskosten soms wel gedekt.

Een aandeelhouder die zich niet met het bestuur bemoeit, loopt deze risico’s in beginsel niet. Bepaalt hij feitelijk het beleid, dan kan hij wel als feitelijk leidinggever of feitelijk beleidsbepaler worden aangesproken. Over de afscherming van privévermogen in het algemeen leest u ons artikel over de beperkte aansprakelijkheid van de BV; de civiele kant in het algemeen staat in ons artikel over bestuurdersaansprakelijkheid.

Wat kunnen wij voor u doen bij bestuurdersaansprakelijkheid en strafbare feiten?

• U bijstaan als verdachte bij een verhoor door de FIOD, de politie of een andere opsporingsdienst; meer hierover leest u op de pagina van onze strafrecht advocaat.
• Beoordelen of het OM feitelijk leidinggeven kan bewijzen en een strafbeschikking of dagvaarding aanvechten.
• Een aansprakelijkstelling door de curator, de BV of een schuldeiser beoordelen en beantwoorden.
• U verdedigen in een civiele procedure over bestuurdersaansprakelijkheid, met een beroep op disculpatie of matiging.
• Een interne taakverdeling en compliance-afspraken vastleggen; zie de pagina van onze ondernemingsrecht advocaat.

Samengevat

• De BV en de feitelijk leidinggever kunnen allebei worden vervolgd (art. 51 Sr).
• Feitelijk leidinggeven vereist dat u bevoegd was in te grijpen, dat niet deed en de gedraging bewust aanvaardde (Slavenburg II).
• Civiele aansprakelijkheid vereist een ernstig (persoonlijk) verwijt (art. 2:9 en 6:162 BW).
• Bij faillissement kan de curator het boedeltekort verhalen bij kennelijk onbehoorlijk bestuur (art. 2:248 BW).
• Een goede administratie en aantoonbaar ingrijpen zijn de beste verdediging.

Veelgestelde vragen

Ben ik strafbaar als een werknemer zonder mijn medeweten fraudeert?

Niet als feitelijk leidinggever als u de gedraging niet bewust heeft aanvaard. Wist u van een aanmerkelijke kans erop en greep u niet in, dan kan dat wel voldoende zijn.

Kan de BV worden vervolgd en ik niet?

Ja. Het OM kan kiezen de rechtspersoon, de feitelijk leidinggever of beiden te vervolgen (art. 51 lid 2 Sr).

Dekt een D&O-verzekering een strafrechtelijke boete?

Meestal niet, en opzettelijk handelen is doorgaans uitgesloten. Sommige polissen vergoeden wel de kosten van verdediging; controleer de voorwaarden.

Kunnen commissarissen ook aansprakelijk zijn?

Ja. Commissarissen kunnen bij onbehoorlijk toezicht aansprakelijk zijn tegenover de BV en bij faillissement voor het boedeltekort (art. 2:259 en 2:260 BW).