Bestuurdersrisico’s bij faillissement: wanneer bent u aansprakelijk en hoe voorkomt u dat?

Gepubliceerd op 7 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Bij een faillissement is een bestuurder persoonlijk aansprakelijk voor het tekort als hij zijn taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 BW). Zijn de administratie of de deponering van de jaarrekening niet op orde, dan staat onbehoorlijk bestuur vast en wordt vermoed dat het een belangrijke oorzaak was; dat vermoeden kunt u alleen met concrete feiten weerleggen.

Daarnaast kunt u als bestuurder aansprakelijk zijn tegenover afzonderlijke schuldeisers, de vennootschap zelf en de Belastingdienst. Hieronder leest u welke risico’s er zijn en welke maatregelen u nu al kunt nemen.

Wat verandert er voor u als bestuurder bij een faillissement?

Met de faillietverklaring verliest de vennootschap het beheer over haar vermogen; de curator neemt het over (artikel 23 Faillissementswet). U blijft formeel bestuurder, maar u mag geen betalingen of overeenkomsten meer doen zonder de curator.

De rechtbank spreekt het faillissement uit als de vennootschap in de toestand verkeert dat zij heeft opgehouden te betalen en er ten minste twee schuldeisers zijn (artikel 1 Faillissementswet). De aanvraag kan komen van een schuldeiser, de vennootschap zelf of het Openbaar Ministerie. De curator onderzoekt daarna de oorzaken van het faillissement en de rol van het bestuur.

De wet verplicht een bestuurder niet om op een bepaald moment faillissement aan te vragen. Wie een kansloze onderneming wel doorzet en nieuwe schulden laat ontstaan, loopt echter het risico op aansprakelijkheid.

Wanneer bent u aansprakelijk voor het boedeltekort?

Als de curator aantoont dat u uw taak kennelijk onbehoorlijk heeft vervuld en dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is. Kennelijk onbehoorlijk betekent dat geen redelijk denkend bestuurder onder dezelfde omstandigheden zo zou hebben gehandeld.

Alle bestuurders zijn hoofdelijk aansprakelijk voor het tekort in de boedel (artikel 2:248 lid 1 BW). Dat geldt ook voor feitelijk beleidsbepalers en, onder voorwaarden, commissarissen. De regeling geldt voor de bv (artikel 2:248 BW) en de nv (artikel 2:138 BW), en via artikel 2:50a en 2:300 BW ook voor verenigingen, coöperaties en stichtingen die vennootschapsbelasting betalen; zie ook aansprakelijkheid van een verenigingsbestuurder.

Welke rol spelen administratie en jaarrekening?

Een beslissende. Heeft het bestuur de administratieplicht van artikel 2:10 BW of de deponeringsplicht van artikel 2:394 BW niet nageleefd, dan staat onbehoorlijke taakvervulling vast en wordt vermoed dat die een belangrijke oorzaak van het faillissement is (artikel 2:248 lid 2 BW).

• De administratie moet zo zijn ingericht dat de rechten en verplichtingen van de vennootschap op elk moment kunnen worden gekend (artikel 2:10 BW).
• Bij een bv moet de jaarrekening binnen vijf maanden na het boekjaar worden opgemaakt; de algemene vergadering kan dat met ten hoogste vijf maanden verlengen (artikel 2:210 BW).
• De jaarrekening moet binnen acht dagen na vaststelling bij de Kamer van Koophandel worden gedeponeerd, en uiterlijk twaalf maanden na afloop van het boekjaar (artikel 2:394 BW).

Een onbelangrijk verzuim, zoals een deponering die enkele dagen te laat is, blijft buiten beschouwing (artikel 2:248 lid 2 BW, laatste zin). Een te late deponering van meer dan een paar weken leidt in de praktijk vrijwel altijd tot het bewijsvermoeden.

Kunt u het vermoeden weerleggen?

Ja, door aannemelijk te maken dat het faillissement door andere feiten of omstandigheden is veroorzaakt, zoals het wegvallen van een grote klant of een marktontwikkeling buiten uw invloed. Dat vraagt om stukken: notulen, prognoses, correspondentie met financiers.

Een individuele bestuurder kan zich daarnaast disculperen als hij bewijst dat de onbehoorlijke taakvervulling hem niet te verwijten is en dat hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden (artikel 2:248 lid 3 BW).

Over welke periode kijkt de curator terug?

De aansprakelijkheid geldt alleen voor onbehoorlijk bestuur in de drie jaar vóór het faillissement (artikel 2:248 BW). Ook een bestuurder die in die periode is afgetreden, kan dus nog worden aangesproken.

Welke andere aansprakelijkheidsrisico’s zijn er?

Naast artikel 2:248 BW zijn er vier routes waarlangs een bestuurder persoonlijk kan worden aangesproken. Meer uitleg vindt u bij bestuurdersaansprakelijkheid bij de bv en externe bestuurdersaansprakelijkheid.

• Interne aansprakelijkheid tegenover de vennootschap bij een ernstig verwijt (artikel 2:9 BW); in faillissement stelt de curator die vordering in.
• Externe aansprakelijkheid tegenover een schuldeiser uit onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), bijvoorbeeld als u namens de vennootschap verplichtingen aangaat terwijl u weet dat zij die niet kan nakomen en geen verhaal biedt.
• Aansprakelijkheid voor uitkeringen aan aandeelhouders terwijl u wist of had moeten voorzien dat de bv daarna haar opeisbare schulden niet meer kon betalen (artikel 2:216 lid 3 BW).
• Aansprakelijkheid voor onbetaalde loonheffingen en omzetbelasting (artikel 36 Invorderingswet 1990).

Mag u schuldeisers selectief betalen?

Voorzichtig. Vóór het faillissement mag een bestuurder in beginsel kiezen welke schulden hij betaalt, maar het betalen van uzelf, een groepsmaatschappij of een schuldeiser waarvoor u persoonlijk borg staat, kan onrechtmatig zijn tegenover de overige schuldeisers (artikel 6:162 BW).

De curator kan zulke betalingen bovendien vernietigen als de vennootschap en de ontvanger wisten dat andere schuldeisers erdoor werden benadeeld (artikel 42 en 47 Faillissementswet). Leg daarom bij elke betaling in een crisisperiode vast waarom u die betaling doet.

Wat doet u bij een belastingschuld die u niet kunt betalen?

Meld de betalingsonmacht schriftelijk bij de Belastingdienst binnen twee weken nadat de belasting betaald had moeten zijn. Doet u dat niet, dan wordt vermoed dat het niet betalen aan u als bestuurder te wijten is (artikel 36 lid 3 Invorderingswet 1990).

De melding geldt voor loonheffingen, omzetbelasting en de premies werknemersverzekeringen, niet voor vennootschapsbelasting. Voor de fiscale kant verwijzen wij naar een fiscalist; wij beoordelen het aansprakelijkheidsrisico.

Kan de rechter u een bestuursverbod opleggen?

Ja. Op verzoek van de curator of het Openbaar Ministerie kan de rechter een civielrechtelijk bestuursverbod van ten hoogste vijf jaar opleggen, bijvoorbeeld bij aansprakelijkheid op grond van artikel 2:248 BW of bij herhaalde faillissementen (artikel 106a Faillissementswet).

Wat doet u als een faillissement dreigt?

Handel vroeg en leg alles vast. Hoe eerder u ingrijpt, hoe meer opties u heeft, van een betalingsregeling tot een akkoord of een doorstart.

1. Maak een actuele liquiditeitsprognose voor de komende dertien weken en bespreek die in een bestuursvergadering met notulen.
2. Ga geen nieuwe verplichtingen aan waarvan u weet of moet begrijpen dat de vennootschap ze niet kan nakomen.
3. Doe geen uitkeringen, terugbetalingen van leningen aan aandeelhouders of betalingen aan groepsmaatschappijen zonder zorgvuldige toets.
4. Meld betalingsonmacht tijdig bij de Belastingdienst.
5. Onderzoek de herstructureringsmogelijkheden: een buitengerechtelijk akkoord, een akkoord via de WHOA (artikel 369 en verder Faillissementswet, sinds 1 januari 2021) of surseance van betaling.

Is redding niet meer mogelijk, dan kan de vennootschap zelf haar faillissement aanvragen; lees meer over hoe een faillissementsaanvraag werkt. Bij een bv is daarvoor een besluit van de algemene vergadering nodig (artikel 2:246 BW).

Hoe beperkt u uw persoonlijke risico vooraf?

Met een sluitende administratie, tijdige deponering en vastgelegde besluiten. Een verzekering helpt daarnaast bij de kosten, maar vervangt geen zorgvuldig bestuur.

• Houd de administratie bij volgens artikel 2:10 BW en bewaar de stukken zeven jaar.
• Deponeer de jaarrekening ruim vóór de termijn van twaalf maanden na het boekjaar.
• Leg een taakverdeling in het bestuur schriftelijk vast; die ontslaat u niet van uw collectieve verantwoordelijkheid, maar helpt bij disculpatie.
• Meld een tegenstrijdig belang en neem dan niet deel aan de besluitvorming (artikel 2:239 lid 6 BW).
• Controleer bij een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering of claims van de curator en de Belastingdienst gedekt zijn; opzet en fraude zijn meestal uitgesloten.

De keuze voor een bv of nv beschermt uw privévermogen alleen zolang u behoorlijk bestuurt. Bij een eenmanszaak of vennootschap onder firma bent u altijd met uw privévermogen aansprakelijk; zie ook de keuze van de ondernemingsvorm.

Waar let u op als bestuurder?

• Is de jaarrekening van elk van de laatste drie jaren tijdig gedeponeerd?
• Kan uw administratie op elk moment de schulden en vorderingen tonen?
• Zijn uitkeringen getoetst aan artikel 2:216 BW en is die toets vastgelegd?
• Is betalingsonmacht binnen twee weken gemeld?
• Zijn betalingen in de laatste maanden vóór een faillissement te verantwoorden tegenover alle schuldeisers?

Waar let u op als schuldeiser?

• Heeft de bestuurder verplichtingen aangegaan terwijl hij wist dat de vennootschap niet kon betalen?
• Is er kort vóór het faillissement vermogen weggesluisd of zijn andere schuldeisers bevoordeeld?
• Heeft u uw vordering bij de curator ingediend en het curatorsverslag gelezen?

Wat kunnen wij voor u doen bij bestuurdersrisico’s en faillissement?

Onze advocaten ondernemingsrecht staan bestuurders, aandeelhouders en schuldeisers bij.

• Uw aansprakelijkheidsrisico beoordelen aan de hand van administratie, deponeringen en besluiten.
• Besluitvorming in een crisisperiode begeleiden en vastleggen.
• Herstructureringsopties onderzoeken, zoals een akkoord met schuldeisers of een WHOA-traject.
• Reageren op vragen en een aansprakelijkstelling van de curator en onderhandelen over een schikking.
• Procederen over bestuurdersaansprakelijkheid, als eiser of als verweerder.

Samengevat

• Bij faillissement bent u aansprakelijk voor het tekort als kennelijk onbehoorlijk bestuur een belangrijke oorzaak was (artikel 2:248 BW).
• Een gebrekkige administratie of te late deponering levert een wettelijk bewijsvermoeden tegen u op.
• De curator kijkt terug op de drie jaar vóór het faillissement.
• Ook uitkeringen, selectieve betalingen en onbetaalde loonheffingen of btw kunnen tot persoonlijke aansprakelijkheid leiden.
• Vroeg ingrijpen, vastleggen en betalingsonmacht melden zijn de beste bescherming.

Veelgestelde vragen

Ben ik als bestuurder verplicht faillissement aan te vragen?

Nee, de Nederlandse wet kent op dit moment geen plicht om op een bepaald moment faillissement aan te vragen. Doorgaan terwijl u weet dat schuldeisers niet meer betaald worden, kan wel onrechtmatig zijn of als onbehoorlijk bestuur gelden. Richtlijn (EU) 2026/799 verplicht Nederland wel om een aanvraagplicht voor bestuurders in te voeren; de omzettingstermijn loopt tot begin 2029.

Ben ik aansprakelijk als mijn medebestuurder de fout maakte?

In beginsel wel, want de aansprakelijkheid uit artikel 2:248 BW is hoofdelijk. U kunt zich alleen disculperen als u aantoont dat het u niet te verwijten is en dat u maatregelen heeft genomen om de gevolgen af te wenden.

Hoe lang na het faillissement kan de curator mij aanspreken?

De vordering verjaart volgens de gewone regels, in beginsel vijf jaar nadat de curator de schade en de aansprakelijke persoon kent (artikel 3:310 BW). Het onbehoorlijk bestuur zelf moet wel binnen de drie jaar vóór het faillissement liggen.

Dekt een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering een claim van de curator?

Dat hangt af van de polis. Veel polissen dekken de verweerkosten en claims op grond van artikel 2:248 BW, maar sluiten opzet en fraude uit. Lees de voorwaarden voordat een claim komt.