Schending geheimhoudingsovereenkomst: bewijs, boete en kort geding

Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026

Schendt een werknemer, zakenpartner of freelancer uw geheimhoudingsovereenkomst? Leg dan eerst het bewijs vast en stel de overtreder schriftelijk aansprakelijk voor de boete of de schade. Gaat het om een echt bedrijfsgeheim, dan kunt u daarnaast een beroep doen op de Wet bescherming bedrijfsgeheimen; de rechter kan dan een verbod op gebruik of openbaarmaking opleggen en afgifte van de stukken bevelen.

Een belangrijke kanttekening: een contractuele boete is geen vrijbrief. De rechter kan haar matigen, en een te algemeen geformuleerd beding is in kort geding lastig af te dwingen. Twee uitspraken hieronder laten zien hoe dat in de praktijk uitpakt.

Een geheimhoudingsovereenkomst beschermt vertrouwelijke bedrijfsinformatie: klantgegevens, technische kennis, financiële cijfers of strategische plannen. Bij een schending telt vooral snelheid. Legt u niet direct bewijs vast, dan wordt het lastiger om later een boete of schadevergoeding te krijgen.

Wat is een geheimhoudingsovereenkomst?

Een geheimhoudingsovereenkomst legt vast dat partijen vertrouwelijke informatie niet met anderen delen. Zo heeft u een contractuele basis om op te treden als gevoelige gegevens toch naar buiten komen. De wettelijke basis is de contractsvrijheid en de nakomingsplicht uit Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek.

Wat is het verschil tussen een NDA en een geheimhoudingsbeding?

Een geheimhoudingsbeding is een clausule in een bredere overeenkomst, bijvoorbeeld een arbeidsovereenkomst. Een NDA (non-disclosure agreement) is een zelfstandig contract dat alleen over geheimhouding gaat. Een NDA sluit u meestal vóórdat u vertrouwelijke informatie deelt, bijvoorbeeld bij onderhandelingen.

Een te algemeen beding geeft achteraf discussie over wat precies geheim was. Het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch rekende dat in 2023 uitdrukkelijk de werkgever aan die het beding had opgesteld (zie verderop).

Een voorbeeld ter illustratie: een onderneming bespreekt met een mogelijke partner de technische opzet van een nieuw product, nog voordat er een samenwerkingsovereenkomst ligt. Zonder NDA vooraf staat niet vast dat die informatie vertrouwelijk moet blijven, ook niet als de samenwerking niet doorgaat.

Geldt een geheimhoudingsovereenkomst ook voor freelancers?

Ja. Werkgevers nemen een geheimhoudingsbeding meestal op in de arbeidsovereenkomst. Freelancers krijgen meestal een aparte NDA, omdat zij geen arbeidsovereenkomst hebben maar wel toegang kunnen krijgen tot vertrouwelijke informatie. Denk aan toegang tot een klantendatabase of een lopend ontwikkelingsproject. Leg vast dat de plicht doorloopt na de opdracht en dat stukken worden teruggegeven of vernietigd.

Welke informatie valt eronder en welke niet?

Alleen informatie die niet openbaar is, kan vertrouwelijk zijn. Omschrijf daarom concreet om welke gegevens het gaat, in plaats van “alle bedrijfsinformatie”. Denk aan:

• bedrijfsstrategie, zoals uitbreidings- of marketingplannen;
• financiële gegevens, zoals omzetcijfers, budgetten en investeringsplannen;
• klantgegevens, zoals contactgegevens en prijsafspraken;
• technische informatie, zoals broncode, specificaties en productieprocessen.

Markeer gevoelige stukken als “vertrouwelijk”, met een watermerk of een aparte map met beperkte toegang. Deelt u iets mondeling, zeg dan uitdrukkelijk dat het vertrouwelijk is en bevestig dat per e-mail.

Wanneer is iets ook een bedrijfsgeheim in de zin van de wet?

De Wet bescherming bedrijfsgeheimen beschermt alleen informatie die aan drie eisen voldoet (artikel 1 Wbb): zij is geheim, zij heeft handelswaarde omdat zij geheim is, en de houder heeft redelijke maatregelen genomen om haar geheim te houden. Een contract kan ruimer zijn dan de wet. Omgekeerd geeft de wet extra middelen, zoals een verbod en afgifte, ook tegenover iemand met wie u geen contract heeft.

De Rechtbank Gelderland oordeelde op 26 februari 2020 dat de Wbb arbeidsrechtelijke geheimhoudingsbedingen niet raakt (ECLI:NL:RBGEL:2020:1139). Het beding gold daar dus los van de vraag of de informatie een bedrijfsgeheim was.

Wat valt buiten de geheimhoudingsplicht?

Informatie die al openbaar is, valt er niet onder. Dat geldt ook voor informatie die de ontvanger al kende, die algemeen bekend is in de branche, of die een derde rechtmatig deelt. Een werknemer mag informatie gebruiken die nodig is voor zijn werk, en moet informatie verstrekken als de wet dat eist, bijvoorbeeld aan een rechter of toezichthouder. Een geheimhoudingsovereenkomst gaat niet boven de wet.

Wat doet u direct na een schending?

Beoordeel eerst of er echt sprake is van een schending en leg de feiten vast: wat is gedeeld, door wie, met wie en wanneer.

Welk bewijs verzamelt u?

Belangrijk bewijs bestaat uit e-mails en berichten, logbestanden van computersystemen, getuigenverklaringen en screenshots. Bewaar dit zorgvuldig en zorg dat niets wordt gewist. Houd bij het onderzoeken van e-mail en systemen van werknemers wel rekening met de privacyregels; de Autoriteit Persoonsgegevens geeft daarover informatie.

Een voorbeeld ter illustratie: een medewerker stuurt vlak voor zijn vertrek een groot aantal bestanden met klantgegevens naar een privé-e-mailadres. Toegangslogboeken laten dan vaak precies zien welke bestanden zijn verzonden en wanneer.

Het belang van goed bewijs blijkt uit een arrest van het Gerechtshof ‘s-Hertogenbosch van 16 mei 2023 (ECLI:NL:GHSHE:2023:1585). Een betonbedrijf vroeg in kort geding nakoming van het geheimhoudingsbeding door een oud-werknemer die naar een concurrent was overgestapt. De voorzieningenrechter legde een dwangsom op. Het hof vernietigde dat: de werkgever had niet aannemelijk gemaakt dat de werknemer het beding had overtreden of dat overtreding dreigde. Algemene signalen uit de markt waren niet genoeg. Het hof wees er ook op dat het beding zo algemeen was geformuleerd dat het snel tot executiegeschillen zou leiden, en dat dit risico bij de opsteller lag.

Hoe voert u het gesprek met de overtreder?

Confronteer de werknemer of contractpartij zakelijk en geef ruimte voor een reactie; een schending is niet altijd opzettelijk. Leg de feiten uit, luister naar de uitleg en leg vast wat is besproken. Overweegt u ontslag op staande voet, houd er dan rekening mee dat u onverwijld moet handelen; een lang onderzoek zonder voortgang kan dat ontslag ondermijnen.

Wanneer schakelt u een extern onderzoek in?

Bij twijfel over de omvang onderzoekt u welke informatie is gelekt, naar wie, en of meer personen betrokken zijn. Bij een vermoeden van hacken of misbruik van IT-systemen schakelt u een IT-specialist of forensisch onderzoeker in. De uitkomst bepaalt de volgende stap: een disciplinaire maatregel, een schikking of een procedure.

Welke juridische stappen kunt u zetten?

Na een schending kunt u een boete of schadevergoeding vorderen, in kort geding een verbod vragen, of bij een werknemer een arbeidsrechtelijke maatregel nemen. Welke route past, hangt af van de ernst van de schending en van wat er in de overeenkomst staat.

Kunt u een boete of schadevergoeding vorderen?

Staat er een boetebeding in de overeenkomst, dan hoeft u geen schade te bewijzen. De boete komt wel in de plaats van schadevergoeding (artikel 6:92 BW), tenzij de overeenkomst bepaalt dat u daarnaast schade mag vorderen. De rechter kan een boete matigen als de billijkheid dat klaarblijkelijk eist (artikel 6:94 BW).

Hoe ver die matiging kan gaan, liet de kantonrechter in Gelderland zien in de uitspraak van 26 februari 2020. Een oud-verkoper had na zijn vertrek een WhatsApp-bericht naar ongeveer dertig klanten gestuurd dat hij bij een concurrent ging werken, tegen dezelfde prijzen. Het beding noemde € 10.000 boete per overtreding; de werkgever vorderde € 200.000. De kantonrechter zag één overtreding en matigde de boete tot € 1.000. Hij woog mee dat de werkgever geen concreet nadeel had aangetoond, dat de werknemer van een uitkering leefde, excuses had aangeboden en € 3.500 bruto per maand had verdiend.

Is er geen boetebeding, dan moet u voor schadevergoeding aantonen welke schade u heeft geleden, zoals verlies van klanten of gederfde winst. Wanneer u daarvoor naar de rechter kunt, leest u in ons artikel over schadevergoeding. Heeft de overtreder met uw informatie winst gemaakt, dan kunt u de rechter vragen de schade te begroten op die winst (artikel 6:104 BW).

Wanneer start u een kort geding?

Moet de schending snel stoppen, dan is een kort geding de aangewezen route. U kunt vragen om een verbod op gebruik en verspreiding, afgifte van documenten of bestanden en een dwangsom. U moet dan wel aannemelijk maken dat de wederpartij het beding heeft geschonden of dat schending dreigt; zie het arrest van het hof ‘s-Hertogenbosch hierboven. Een voorschot op schadevergoeding toewijzen doet de voorzieningenrechter terughoudend. Voor grotere schadeclaims is vaak een bodemprocedure nodig.

Kan schending leiden tot ontslag op staande voet?

Een ernstige schending kan een ontslag op staande voet rechtvaardigen (artikel 7:677 en 7:678 BW). De arbeidsovereenkomst eindigt dan direct, zonder opzegtermijn. De werkgever moet onverwijld handelen en de dringende reden direct aan de werknemer meedelen.

Is het ontslag het gevolg van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer, dan heeft hij geen recht op een transitievergoeding (artikel 7:673 lid 7 BW). Ook een WW-uitkering ligt dan meestal niet in de rede, omdat de werknemer verwijtbaar werkloos is; het UWV beslist daarover. Een werknemer kan het ontslag binnen twee maanden aanvechten bij de kantonrechter (artikel 7:686a lid 4 BW). Houdt het ontslag geen stand, dan kan dat leiden tot herstel van de arbeidsovereenkomst of een vergoeding. Meer leest u op de pagina over ontslag aanvechten.

Op welke clausules en valkuilen let u bij het opstellen?

Een slecht opgestelde overeenkomst levert bij een schending al snel juridische problemen op. De uitspraken hierboven laten drie valkuilen zien.

Hoe concreet moet het beding zijn?

Hoe algemener het beding, hoe moeilijker het in kort geding af te dwingen is. Het hof ‘s-Hertogenbosch wees een dwangsom in 2023 mede af omdat het beding zo ruim was dat het tot executiegeschillen zou leiden. Omschrijf daarom welke soorten informatie vertrouwelijk zijn en welke uitzonderingen gelden.

Hoe hoog mag de boete zijn?

Koppel de boete aan de schade die realistisch te verwachten is. Een boete die in wanverhouding staat tot het salaris of de omvang van de opdracht, loopt een groot risico op matiging. Leg ook vast of de boete per overtreding, per dag of eenmalig geldt, en of u daarnaast schadevergoeding mag vorderen. In een arbeidsovereenkomst gelden voor een boete tijdens het dienstverband de extra eisen van artikel 7:650 BW: het beding moet schriftelijk zijn en het bedrag moet erin staan. Volgens de Rechtbank Gelderland gold die bepaling niet voor een boete op schending ná het einde van het dienstverband.

Wat regelt u over duur, eigendom en einde?

Leg vast hoe lang de geheimhouding duurt, en of dat verschilt per soort informatie. Leg vast dat de partij die de informatie aanlevert, eigenaar blijft. Bij onderhandelingen waarin beide partijen gevoelige informatie delen, werkt een wederzijdse plicht meestal beter dan een eenzijdige. Regel tot slot wat er gebeurt als de samenwerking stopt: digitale bestanden verwijderen en papieren stukken teruggeven.

Bij werknemers met toegang tot bijzonder gevoelige kennis kan een concurrentiebeding extra bescherming bieden.

Hoe voorkomt u een schending?

Leg bij indiensttreding uit wat onder de geheimhoudingsplicht valt, hoe werknemers vertrouwelijke documenten behandelen en waarom privéaccounts en privéapparaten daarvoor niet worden gebruikt. Herhaal dit bij nieuwe IT-systemen of een gewijzigde werkwijze.

Beperk de toegang tot gevoelige informatie tot wie die echt nodig heeft. Dat is ook een van de redelijke maatregelen die de Wet bescherming bedrijfsgeheimen verlangt. Zoek een balans tussen controle en vertrouwen: te strenge monitoring kan de arbeidsverhouding onder druk zetten en botsen met de privacyregels.

Beoordeel de overeenkomst opnieuw als bedrijfsprocessen wijzigen of na een eerdere schending. Een wijziging is alleen geldig als beide partijen ermee instemmen.

Wat controleert u als werkgever en wat als werknemer?

Wat kunnen wij doen bij schending van een geheimhoudingsovereenkomst?

Wij staan zowel de partij bij die een schending ontdekt als de partij die ervan wordt beschuldigd.

• Wij beoordelen of de informatie onder de overeenkomst valt en of het gaat om een bedrijfsgeheim in de zin van de Wet bescherming bedrijfsgeheimen.
• Wij stellen de overtreder schriftelijk aansprakelijk en vorderen de boete of schadevergoeding, of voeren verweer en vragen matiging.
• Wij vragen in kort geding een verbod op gebruik en verspreiding, zo nodig met een dwangsom en afgifte van stukken.
• Wij beoordelen of een ontslag op staande voet standhoudt en bewaken de termijn van twee maanden.

In het kort

• Leg eerst bewijs vast; in kort geding moet u een schending of dreigende schending aannemelijk maken (Hof ‘s-Hertogenbosch 16 mei 2023).
• Een boete komt in de plaats van schadevergoeding en kan fors worden gematigd (Rb. Gelderland 26 februari 2020: van € 10.000 naar € 1.000).
• Bij een echt bedrijfsgeheim biedt de Wet bescherming bedrijfsgeheimen een extra route met verbod en afgifte.
• Een ernstige schending door een werknemer kan ontslag op staande voet rechtvaardigen, zonder transitievergoeding.

Veelgestelde vragen

Kunt u de winst van de overtreder opeisen?

Soms. U kunt de rechter vragen de schade te begroten op de winst die de overtreder met uw informatie heeft behaald (artikel 6:104 BW). Heeft u een boetebeding, kijk dan of dat beding naast de boete ook schadevergoeding toelaat.

Kan een schending strafbaar zijn?

Ja. Wie opzettelijk bijzonderheden van de onderneming waar hij werkt of werkte bekendmaakt terwijl hij die geheim moest houden, kan strafbaar zijn (artikel 273 Sr). Bij het binnendringen van computersystemen kan computervredebreuk spelen (artikel 138ab Sr). Een aangifte staat los van een civiele procedure; u kunt beide naast elkaar volgen.

Is mediation of arbitrage een alternatief?

Dat kan als beide partijen meewerken of de overeenkomst een arbitrageclausule bevat. Bij spoed om verdere verspreiding te stoppen ligt een kort geding meer voor de hand.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina civiel recht advocaat.