Verdeling bij scheiding: wat valt er wel en niet te verdelen?

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 9 oktober 2026

Bij een scheiding verdeelt u alles wat in de gemeenschap van goederen valt bij helfte: bezittingen én schulden (artikel 1:100 BW). Buiten de verdeling blijven privégoederen, zoals wat u vóór een huwelijk met beperkte gemeenschap al had of tijdens het huwelijk erfde, en goederen die zo persoonlijk zijn dat ze aan één van u “verknocht” zijn.

Welke regels voor u gelden, hangt af van de datum van uw huwelijk en van eventuele huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden. Pensioen en alimentatie hebben elk een eigen regeling. Hieronder leest u stap voor stap wat wel en niet in de verdeling van uw vermogen valt.

Welk stelsel bepaalt wat u verdeelt?

Trouwde of registreerde u vanaf 1 januari 2018 zonder voorwaarden, dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen. Trouwde u eerder, dan geldt meestal de algehele gemeenschap van goederen.

Een geregistreerd partnerschap valt onder dezelfde regels als een huwelijk. Bij partners heet de akte bij de notaris partnerschapsvoorwaarden in plaats van huwelijkse voorwaarden.

Op welke datum staat vast wat er te verdelen is?

De gemeenschap eindigt op de dag dat het verzoek tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend (artikel 1:99 lid 1 sub b BW). Wat er op die dag in de gemeenschap zit, wordt verdeeld; wat u daarna verdient of opbouwt, is in beginsel van uzelf.

Voor de waarde van de goederen geldt in de regel het moment van de feitelijke verdeling, tenzij u samen een andere datum afspreekt. Bij een woning of beleggingen kan dat verschil groot zijn, dus leg de gekozen datum vast.

Wat valt in de gemeenschap?

In de gemeenschap valt alles wat niet privé of verknocht is, ongeacht op wiens naam het staat. Kan geen van u bewijzen dat een goed privé is, dan geldt het als goed van de gemeenschap (artikel 1:94 BW).

• De woning en de hypotheekschuld, als die in de gemeenschap vallen.
• Inboedel, auto’s en andere voertuigen.
• Bank- en spaarrekeningen, ook op één naam.
• Beleggingen, aandelen en verzekeringen met een opgebouwde waarde.
• Schulden die tijdens het huwelijk zijn aangegaan, zoals een persoonlijke lening of creditcardschuld.

Hoe u de woning verdeelt, leest u in ons artikel over het huis verkopen bij scheiding.

Wat blijft buiten de verdeling?

Bij een beperkte gemeenschap blijft privé wat u vóór het huwelijk alleen had, en wat u tijdens het huwelijk erft of geschonken krijgt (artikel 1:94 BW). Bij een algehele gemeenschap blijft een erfenis of schenking alleen privé als de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen.

Een privégoed blijft privé, ook als het in waarde stijgt. Is er wel geld uit de gemeenschap in gestoken, bijvoorbeeld voor een verbouwing of aflossing, dan kan de gemeenschap een vergoedingsrecht hebben (artikel 1:95 en 1:87 BW). Bewaar daarom aankoopakten, bankafschriften en de akte met uw voorwaarden.

Wat zijn verknochte goederen?

Verknochte goederen zijn zo persoonlijk aan één echtgenoot gebonden dat ze niet in de gemeenschap passen (artikel 1:94 BW). De rechter beoordeelt dat per goed, aan de hand van de aard van het goed en de maatschappelijke opvattingen.

Voorbeelden die rechters als verknocht aanmerken zijn smartengeld en het deel van een arbeidsongeschiktheidsuitkering of ontslagvergoeding dat bedoeld is voor de periode na het einde van de gemeenschap. Sieraden en kleding zijn niet automatisch verknocht. Een duur horloge of sieraad dat van gezamenlijk geld is gekocht, telt in beginsel gewoon mee.

Hoe gaat het met schulden?

Schulden die in de gemeenschap vallen, draagt u onderling ieder voor de helft (artikel 1:100 lid 2 BW). Tegenover de schuldeiser blijft u aansprakelijk zoals u bent aangegaan: wie mede heeft getekend, kan voor het volledige bedrag worden aangesproken.

Na de scheiding kan een schuldeiser u ook aanspreken voor een gemeenschapsschuld van uw ex-partner, met de goederen die u bij de verdeling heeft gekregen (artikel 1:102 BW). Spreek daarom in het convenant af wie welke schuld aflost, en vraag de bank of uw naam van een gezamenlijke lening kan worden gehaald. Schulden van vóór een huwelijk met beperkte gemeenschap blijven privé.

Hoe wordt het pensioen verdeeld?

Ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (sinds 1995). Standaard krijgt ieder de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde deel, tenzij u in huwelijkse voorwaarden of het convenant iets anders afspreekt of voor conversie kiest. Er ligt een wetsvoorstel (Wet pensioenverdeling bij scheiding) dat de verdeling automatisch wil laten verlopen; dat is nog niet aangenomen.

De AOW wordt niet verdeeld; ieder bouwt die zelf op. Lees meer over de keuzes en valkuilen in onze gids over pensioen bij scheiding. Wilt u dat de pensioenuitvoerder uw deel rechtstreeks aan u uitbetaalt, meld de scheiding dan binnen twee jaar met het formulier van de pensioenuitvoerder (art. 2 Wvps).

Hoe verhoudt alimentatie zich tot de verdeling?

Alimentatie is geen onderdeel van de vermogensverdeling, maar een onderhoudsplicht die apart wordt vastgesteld. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in beginsel maximaal vijf jaar (artikel 1:157 BW).

Er zijn uitzonderingen. Zijn er kinderen jonger dan twaalf, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf is. Bij een huwelijk van meer dan vijftien jaar met een ontvanger die binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt, geldt maximaal tien jaar. Kinderalimentatie loopt in de regel tot het kind 21 jaar is (artikel 1:395a BW). Lees meer over partneralimentatie.

Hoe legt u de verdeling vast?

U legt de verdeling vast in een echtscheidingsconvenant. Bij een gemeenschappelijk verzoek neemt de rechter het convenant meestal op in de echtscheidingsbeschikking.

Voor de overdracht van een woning is een notariële akte van verdeling nodig, die bij het Kadaster wordt ingeschreven. Bankrekeningen en verzekeringen zet u over door de afspraken aan de bank of verzekeraar te sturen.

Wanneer beslist de rechter?

Komt u er samen niet uit, dan beslist de rechter over de verdeling (artikel 3:185 BW). Dat kan tegelijk met de echtscheiding of in een aparte procedure; de rechter houdt rekening met de belangen van u beiden.

Wat kunnen wij voor u doen bij de verdeling na scheiding?

Onze advocaten familierecht begeleiden u bij de hele vermogensverdeling. Wij doen onder meer het volgende:

• Wij stellen vast welk stelsel voor u geldt en lezen uw huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden na, inclusief een verrekenbeding.
• Wij maken een overzicht van alle bezittingen en schulden per peildatum (artikel 1:99 BW) en bepalen per post of die privé, verknocht of gemeenschappelijk is.
• Wij berekenen vergoedingsrechten als privégeld in de gemeenschap is gestoken of andersom (artikel 1:87 en 1:95 BW).
• Wij controleren de pensioenverdeling en de afspraken daarover in het convenant.
• Wij stellen het convenant op en stemmen de akte van verdeling af met de notaris.
• Wij voeren de procedure als de rechter over de verdeling moet beslissen (artikel 3:185 BW).

Samengevat

• Wat in de gemeenschap valt, verdeelt u bij helfte; dat geldt ook voor schulden (artikel 1:100 BW).
• Bij een huwelijk vanaf 2018 blijven wat u vóór het huwelijk had, erfenissen en schenkingen privé.
• De gemeenschap staat vast op de dag dat het echtscheidingsverzoek wordt ingediend.
• Verknochte goederen, zoals smartengeld, blijven buiten de verdeling; sieraden zijn niet automatisch verknocht.
• Pensioen en alimentatie hebben een eigen regeling naast de vermogensverdeling.

Veelgestelde vragen

Moet ik een erfenis delen bij een scheiding?

Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 zonder voorwaarden niet: een erfenis blijft privé. Bij een huwelijk van daarvoor alleen niet als het testament een uitsluitingsclausule bevat.

Deel ik de waardestijging van mijn eigen huis?

Nee, een privégoed blijft met waardestijging privé. Is er geld uit de gemeenschap in het huis gestoken, dan kan uw ex-partner wel een vergoeding vorderen.

Ben ik na de scheiding nog aansprakelijk voor schulden van mijn ex?

Voor een gemeenschapsschuld kan een schuldeiser u ook na de scheiding aanspreken, met de goederen die u bij de verdeling kreeg (artikel 1:102 BW). Voor een lening die u zelf mede heeft getekend, blijft u volledig aansprakelijk.

Hebben samenwoners ook een verdeling?

Ongehuwde samenwoners hebben geen gemeenschap van goederen. Ze verdelen alleen wat ze samen hebben gekocht en wat in een samenlevingscontract staat.