Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Bij een bedrijfsongeval is de werkgever civielrechtelijk aansprakelijk voor de schade van de werknemer, tenzij hij aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat het ongeval in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer (artikel 7:658 BW). Strafrechtelijk kunnen het bedrijf en de leidinggevenden worden vervolgd als het ongeval het gevolg is van aanmerkelijke nalatigheid of een opzettelijke overtreding van de Arbeidsomstandighedenwet.
De civiele aansprakelijkheid en de strafrechtelijke schuld zijn twee verschillende vragen. Een werkgever kan aansprakelijk zijn zonder dat hij strafbaar is. Hieronder leest u hoe beide sporen werken en wat u na een ongeval doet. Over de omvang van letselschade adviseren wij niet; daarvoor verwijzen wij naar een letselschadespecialist.
Inhoudsopgave
Twee sporen na een bedrijfsongeval
| Onderwerp | Civiel spoor | Strafrechtelijk spoor |
|---|---|---|
| Vraag | Wie betaalt de schade? | Is iemand strafbaar? |
| Grondslag | Artikel 7:658 BW (zorgplicht werkgever) | Artikelen 307 en 308 Sr, artikel 32 Arbowet |
| Bewijslast | Werknemer toont schade bij het werk aan; werkgever moet bewijzen dat hij genoeg deed | OM moet schuld of opzet wettig en overtuigend bewijzen |
| Fout van de werknemer | Telt alleen bij opzet of bewuste roekeloosheid | Kan de werknemer zelf strafbaar maken |
| Wie | De werkgever, ook de inlener (artikel 7:658 lid 4 BW) | Het bedrijf en feitelijk leidinggevenden (artikel 51 Sr) |
Welke zorgplicht heeft de werkgever?
De werkgever moet het werk zo inrichten dat de werknemer geen schade lijdt (artikel 7:658 lid 1 BW). De Arbeidsomstandighedenwet werkt die plicht uit: een actuele risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met plan van aanpak, voorlichting, instructie, toezicht en gratis persoonlijke beschermingsmiddelen.
De zorgplicht is streng. De werkgever moet ook rekening houden met onoplettendheid die door routine ontstaat. Meer over de verplichtingen leest u in ons artikel over de Arbowet-verplichtingen voor werkgevers en over de rechten en plichten van de werkgever.
Wanneer is de werkgever civiel aansprakelijk?
De werknemer moet aantonen dat hij schade heeft geleden bij de uitoefening van zijn werkzaamheden. Daarna moet de werkgever bewijzen dat hij voldoende maatregelen heeft genomen (artikel 7:658 lid 2 BW). Lukt dat niet, dan is de werkgever aansprakelijk. Een gewone fout of onvoorzichtigheid van de werknemer vermindert die aansprakelijkheid niet.
Alleen als de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, vervalt de aansprakelijkheid. Bewuste roekeloosheid neemt de rechter zelden aan: de werknemer moet zich direct voor het ongeval daadwerkelijk bewust zijn geweest van het roekeloze karakter van zijn handelen.
Gebeurt een ongeval buiten de werkplek, bijvoorbeeld in het verkeer tijdens een werkrit of tijdens een bedrijfsuitje, dan kan de werkgever op grond van goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW) aansprakelijk zijn. Meer over het aansprakelijkheidsrecht leest u op onze pagina daarover.
Hoe zit het met uitzendkrachten, zzp’ers en onderaannemers?
Ook wie zonder arbeidsovereenkomst in uw bedrijf werkt, kan zich op artikel 7:658 BW beroepen. Volgens lid 4 is aansprakelijk wie een ander werk laat verrichten in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf, zoals de inlener van een uitzendkracht. Dat geldt ook voor een zzp’er die werk doet dat bij uw normale bedrijfsactiviteiten hoort. Is de zzp’er in werkelijkheid werknemer, dan geldt artikel 7:658 BW volledig; zie ons artikel over zzp’er of werknemer.
Werken meerdere bedrijven op één locatie, zoals op een bouwplaats, dan moeten zij samenwerken om de risico’s te beheersen (artikel 19 Arbowet). Hoofdaannemer en onderaannemers kunnen dan naast elkaar aansprakelijk zijn.
Is de werknemer zelf aansprakelijk?
Tegenover de werkgever is een werknemer alleen aansprakelijk voor schade die hij met opzet of bewuste roekeloosheid veroorzaakt (artikel 7:661 BW). Raakt een collega gewond door zijn fout, dan is in de eerste plaats de werkgever aansprakelijk, op grond van artikel 7:658 BW en artikel 6:170 BW. Strafrechtelijk ligt dat anders: ook een werknemer die door aanmerkelijke onvoorzichtigheid een ongeval veroorzaakt, kan worden vervolgd voor dood of zwaar lichamelijk letsel door schuld.
Melden en vastleggen: de eerste uren na een ongeval
Een arbeidsongeval met de dood, blijvend letsel of een ziekenhuisopname meldt de werkgever direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (artikel 9 lid 1 Arbowet).
- Zorg voor eerste hulp en maak de situatie veilig.
- Meld een ernstig ongeval direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie; niet melden is zelf een overtreding waarvoor een bestuurlijke boete kan volgen.
- Laat de plaats van het ongeval zoveel mogelijk ongemoeid tot de inspectie of politie is geweest.
- Leg het ongeval vast in de lijst van ongevallen; die is ook verplicht voor ongevallen met meer dan drie werkdagen verzuim (artikel 9 lid 2 Arbowet).
- Informeer uw aansprakelijkheidsverzekeraar.
Wat onderzoekt de Arbeidsinspectie?
De Arbeidsinspectie onderzoekt of het bedrijf de Arbowet en het Arbobesluit heeft nageleefd. Zij praat met betrokkenen, vraagt de RI&E en instructies op en kan het werk stilleggen als er ernstig gevaar is.
Een inspecteur mag inlichtingen en inzage in stukken vorderen; daaraan moet u meewerken (artikel 5:20 Awb). Wordt u als verdachte aangemerkt, dan heeft u het recht om te zwijgen en moet de inspecteur u daarop wijzen. De inspectie kan een bestuurlijke boete opleggen of een proces-verbaal opmaken voor het Openbaar Ministerie, dat dan beslist welke route het volgt.
Wanneer volgt strafrechtelijke vervolging?
Het OM vervolgt vooral bij ongevallen met dodelijke afloop of zwaar letsel en bij ernstige of herhaalde overtredingen. De belangrijkste strafbepalingen staan in het Wetboek van Strafrecht en de Arbowet.
| Delict | Kern | Maximale gevangenisstraf |
|---|---|---|
| Dood door schuld (artikel 307 Sr) | Aanmerkelijke onvoorzichtigheid met dodelijke afloop | 2 jaar; 4 jaar bij roekeloosheid |
| Zwaar lichamelijk letsel door schuld (artikel 308 Sr) | Aanmerkelijke onvoorzichtigheid met zwaar letsel | 1 jaar; 2 jaar bij roekeloosheid |
| Artikel 32 Arbowet | Opzettelijk in strijd met de arboregels handelen, terwijl u weet of redelijkerwijs moet weten dat daardoor levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid te verwachten is | Economisch delict; straf volgens de Wet op de economische delicten |
Schuld betekent hier aanmerkelijke onvoorzichtigheid, niet elke fout. De rechter kijkt naar de ernst van de nalatigheid, de voorzienbaarheid van het ongeval en wat de verdachte had kunnen en moeten doen. Het OM kan een zaak ook afdoen met een strafbeschikking.
Een voorbeeld uit de rechtspraak: de bekneld geraakte uitzendkracht
Het gerechtshof ‘s-Hertogenbosch veroordeelde op 23 november 2022 een producent van keramische bouwproducten (ECLI:NL:GHSHE:2022:4032). Een uitzendkracht raakte in 2015 met zijn arm bekneld in een ontladingsmachine en liep een dubbele armbreuk op. De gebruikte werkwijze week af van de veiligheidsvoorschriften van de fabrikant, en dat was bekend bij de bestuurders en de bedrijfsleider.
Het hof achtte bewezen dat de bv schuldig was aan zwaar lichamelijk letsel door schuld (artikel 308 Sr) en opzettelijk artikel 32 Arbowet had overtreden, in verband met artikel 7.4 Arbobesluit. Het legde een geldboete op van € 22.500, na een korting van 10 procent omdat de redelijke termijn in hoger beroep was overschreden.
Wie wordt vervolgd: het bedrijf of de leidinggevende?
Beiden kunnen worden vervolgd. Een rechtspersoon kan dader zijn van een strafbaar feit, en daarnaast kunnen degenen die opdracht gaven of feitelijk leiding gaven aan de verboden gedraging worden vervolgd (artikel 51 Sr). Een feitelijk leidinggevende hoeft geen bestuurder te zijn: ook een bedrijfsleider of uitvoerder die wist van een onveilige situatie en niets deed, kan onder het begrip vallen.
Laat de voor het feit gestelde boetecategorie geen passende straf toe, dan kan een rechtspersoon een geldboete krijgen van de naast hogere categorie, en als ook de zesde categorie niet passend is tot 10 procent van de jaaromzet (artikel 23 lid 7 Sr). Meer hierover leest u in ons artikel over strafrechtelijke verantwoordelijkheid binnen een bv.
Een veroordeling komt in de justitiële documentatie en kan later een rol spelen bij een aanvraag voor een verklaring omtrent het gedrag (VOG) of bij aanbestedingen. Zie ook de gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling.
Wat de werkgever na een ongeval moet kunnen laten zien
- Een actuele RI&E met een plan van aanpak dat het risico dekt dat zich voordeed.
- Schriftelijk bewijs van instructie en toezicht, en van het volgen van de veiligheidsvoorschriften van de fabrikant: juist een afwijkende werkwijze woog zwaar in de zaak van het hof ‘s-Hertogenbosch.
- De melding bij de Arbeidsinspectie en de lijst van ongevallen.
- Laat u en uw leidinggevenden bijstaan voordat zij als verdachte worden verhoord.
Wat de gewonde werknemer vastlegt
- Laat het ongeval vastleggen en vraag een kopie van de melding.
- Noteer getuigen en maak foto’s van de situatie als dat kan.
- Stel uw werkgever, of als uitzendkracht de inlener, schriftelijk aansprakelijk op grond van artikel 7:658 BW.
- Wordt u zelf als verdachte gehoord, maak dan gebruik van uw recht op een advocaat vóór het verhoor.
Wat wij doen na een bedrijfsongeval
- Bijstaan bij het onderzoek van de Arbeidsinspectie en bij een verdachtenverhoor, vanuit onze praktijk als strafrecht advocaat.
- Een zienswijze opstellen tegen een voorgenomen bestuurlijke boete en bezwaar en beroep instellen.
- Verdedigen in een strafzaak tegen het bedrijf of een leidinggevende, of een strafbeschikking aanvechten.
- De aansprakelijkheid op grond van artikel 7:658 BW en de arbeidsrechtelijke gevolgen beoordelen, vanuit onze praktijk als arbeidsrecht advocaat.
In het kort
- De werkgever is aansprakelijk tenzij hij bewijst dat hij zijn zorgplicht nakwam; alleen opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer verandert dat (artikel 7:658 BW).
- Een ongeval met de dood, blijvend letsel of ziekenhuisopname meldt u direct bij de Arbeidsinspectie (artikel 9 Arbowet).
- Een bv kan tegelijk worden veroordeeld voor letsel door schuld en opzettelijke overtreding van artikel 32 Arbowet (hof ‘s-Hertogenbosch 23 november 2022).
- Bij inlichtingen aan de inspectie geldt een medewerkingsplicht; als verdachte heeft u een zwijgrecht.