Bedrijfsongeval en strafrecht: wie is aansprakelijk en wie kan worden vervolgd?

Gepubliceerd op 16 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Bij een bedrijfsongeval is de werkgever civielrechtelijk aansprakelijk voor de schade van de werknemer, tenzij hij aantoont dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat het ongeval vooral het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer (artikel 7:658 BW). Strafrechtelijk kunnen het bedrijf en de leidinggevenden worden vervolgd als het ongeval het gevolg is van ernstige nalatigheid of een opzettelijke overtreding van de Arbeidsomstandighedenwet.

De civiele aansprakelijkheid en de strafrechtelijke schuld zijn twee verschillende vragen. Een werkgever kan aansprakelijk zijn zonder dat hij strafbaar is. Hieronder leest u hoe beide sporen werken en wat u na een ongeval moet doen.

Welke zorgplicht heeft de werkgever?

De werkgever moet het werk zo inrichten dat de werknemer geen schade lijdt (artikel 7:658 lid 1 BW). De Arbeidsomstandighedenwet werkt die plicht uit: een actuele risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) met plan van aanpak, voorlichting, instructie, toezicht en gratis persoonlijke beschermingsmiddelen.

De zorgplicht is streng. De werkgever moet ook rekening houden met onoplettendheid van werknemers die door routine ontstaat. Meer over de verplichtingen leest u in ons artikel over de Arbowet-verplichtingen voor werkgevers en over de rechten en plichten van de werkgever.

Wanneer is de werkgever civiel aansprakelijk?

De werknemer moet aantonen dat hij schade heeft geleden bij de uitoefening van zijn werkzaamheden. Daarna moet de werkgever bewijzen dat hij voldoende maatregelen heeft genomen (artikel 7:658 lid 2 BW).

Lukt dat niet, dan is de werkgever volledig aansprakelijk. Een fout of onvoorzichtigheid van de werknemer vermindert die aansprakelijkheid niet. Alleen als de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, vervalt zij. Bewuste roekeloosheid neemt de rechter zelden aan: de werknemer moet zich direct voor het ongeval daadwerkelijk bewust zijn geweest van het roekeloze karakter van zijn handelen.

Gebeurt een ongeval buiten de werkplek, bijvoorbeeld in het verkeer tijdens een werkrit of tijdens een bedrijfsuitje, dan kan de werkgever op grond van goed werkgeverschap (artikel 7:611 BW) aansprakelijk zijn. Over de omvang van de schade adviseren wij niet; voor de letselschadeberekening verwijzen wij u naar een letselschadespecialist. Meer over het aansprakelijkheidsrecht leest u op onze pagina daarover.

Hoe zit het met uitzendkrachten, zzp’ers en onderaannemers?

Ook wie zonder arbeidsovereenkomst in uw bedrijf werkt, kan zich op artikel 7:658 BW beroepen. Volgens lid 4 is aansprakelijk wie een ander werk laat verrichten in de uitoefening van zijn beroep of bedrijf, zoals de inlener van een uitzendkracht.

Dat geldt ook voor een zzp’er die werk doet dat bij uw normale bedrijfsactiviteiten hoort. Is de zzp’er in werkelijkheid werknemer, dan geldt artikel 7:658 BW volledig; zie ons artikel over zzp’er of werknemer.

Werken meerdere bedrijven op één locatie, zoals op een bouwplaats, dan moeten zij samenwerken om de risico’s te beheersen (artikel 19 Arbowet). Hoofdaannemer en onderaannemers kunnen dan naast elkaar aansprakelijk zijn.

Is de werknemer zelf aansprakelijk?

Tegenover de werkgever is een werknemer alleen aansprakelijk voor schade die hij met opzet of bewuste roekeloosheid veroorzaakt (artikel 7:661 BW). Raakt een collega gewond door zijn fout, dan is in de eerste plaats de werkgever aansprakelijk, op grond van artikel 7:658 BW en artikel 6:170 BW.

Strafrechtelijk ligt dat anders. Ook een werknemer die door grove onachtzaamheid een ongeval veroorzaakt, kan worden vervolgd voor dood of zwaar lichamelijk letsel door schuld.

Wat moet u direct na een bedrijfsongeval doen?

Een ernstig arbeidsongeval meldt u direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (artikel 9 lid 1 Arbowet). Ernstig is een ongeval met dodelijke afloop, blijvende schade aan de gezondheid of een ziekenhuisopname.

1. Zorg voor eerste hulp en maak de situatie veilig.
2. Meld een ernstig ongeval direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie; niet melden is zelf een overtreding met een bestuurlijke boete.
3. Laat de plaats van het ongeval zoveel mogelijk ongemoeid tot de inspectie of politie is geweest.
4. Leg het ongeval vast in het ongevallenregister; dat is ook verplicht bij ongevallen die tot meer dan drie werkdagen verzuim leiden (artikel 9 lid 2 Arbowet).
5. Informeer uw aansprakelijkheidsverzekeraar.

Wat onderzoekt de Arbeidsinspectie?

De Arbeidsinspectie onderzoekt of het bedrijf de Arbowet en het Arbobesluit heeft nageleefd. Zij praat met betrokkenen, vraagt de RI&E en instructies op en kan het werk stilleggen als er ernstig gevaar is.

Een inspecteur mag inlichtingen en inzage in stukken vorderen; daaraan moet u meewerken (artikel 5:20 Awb). Wordt u als verdachte aangemerkt, dan heeft u het recht om te zwijgen en moet de inspecteur u daarop wijzen. De inspectie kan een bestuurlijke boete opleggen of een proces-verbaal opmaken voor het Openbaar Ministerie. Het OM beslist volgens zijn Aanwijzing handhaving Arbeidsomstandighedenwet en Arbeidstijdenwet welke route het volgt.

Wanneer volgt strafrechtelijke vervolging?

Het OM vervolgt vooral bij ongevallen met dodelijke afloop of zwaar letsel en bij ernstige of herhaalde overtredingen. De belangrijkste strafbepalingen zijn dood door schuld (artikel 307 Sr), zwaar lichamelijk letsel door schuld (artikel 308 Sr) en de opzettelijke overtreding van de Arbowet (artikel 32 Arbowet).

• Dood door schuld: gevangenisstraf van ten hoogste twee jaar, of vier jaar bij roekeloosheid.
• Zwaar lichamelijk letsel door schuld: ten hoogste een jaar, of twee jaar bij roekeloosheid.
• Artikel 32 Arbowet: opzettelijk handelen in strijd met de arboregels, terwijl u weet of redelijkerwijs moet weten dat daardoor levensgevaar of ernstige schade aan de gezondheid te verwachten is.

“Schuld” betekent hier aanmerkelijke onvoorzichtigheid, niet elke fout. De rechter kijkt naar de ernst van de nalatigheid, de voorzienbaarheid van het ongeval en wat de verdachte had kunnen en moeten doen. Het OM kan een zaak ook afdoen met een strafbeschikking of een transactie.

Wie wordt vervolgd: het bedrijf of de leidinggevende?

Beiden kunnen worden vervolgd. Een rechtspersoon kan dader zijn van een strafbaar feit, en daarnaast kunnen degenen die opdracht gaven of feitelijk leiding gaven aan de verboden gedraging worden vervolgd (artikel 51 Sr).

Een feitelijk leidinggevende hoeft geen bestuurder te zijn: ook een bedrijfsleider of uitvoerder die wist van een onveilige situatie en niets deed, kan onder het begrip vallen. Een rechtspersoon kan een geldboete krijgen van de naast hogere categorie, en bij een te lage categorie tot 10% van de jaaromzet (artikel 23 lid 7 Sr). Meer hierover leest u in ons artikel over strafrechtelijke verantwoordelijkheid binnen een bv.

Een veroordeling komt in de justitiële documentatie en kan later een rol spelen bij een aanvraag voor een verklaring omtrent het gedrag (VOG) of bij aanbestedingen. Zie ook de gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling.

Waar let u als werkgever op?

• Is de RI&E actueel en dekt het plan van aanpak het risico dat zich voordeed?
• Kunt u schriftelijk aantonen dat de werknemer instructie kreeg en dat u toezicht hield?
• Heeft u een ernstig ongeval direct gemeld bij de Arbeidsinspectie?
• Laat u zich bijstaan voordat u of uw leidinggevenden als verdachte worden verhoord?
• Heeft u uw aansprakelijkheidsverzekeraar ingelicht?

Waar let u als werknemer op?

• Laat het ongeval vastleggen in het ongevallenregister en vraag een kopie van de melding.
• Noteer getuigen en maak foto’s van de situatie als dat kan.
• Stel uw werkgever schriftelijk aansprakelijk op grond van artikel 7:658 BW.
• Wordt u zelf als verdachte gehoord, maak dan gebruik van uw recht op een advocaat vóór het verhoor.

Wat kunnen wij voor u doen bij een bedrijfsongeval?

• Bijstaan bij het onderzoek van de Arbeidsinspectie en bij een verdachtenverhoor, vanuit onze praktijk als strafrecht advocaat.
• Een zienswijze opstellen tegen een voorgenomen bestuurlijke boete en bezwaar en beroep instellen.
• Verdedigen in een strafzaak tegen het bedrijf of een leidinggevende, of een strafbeschikking aanvechten.
• De aansprakelijkheid op grond van artikel 7:658 BW beoordelen, vanuit onze praktijk als arbeidsrecht advocaat.
• De arbeidsrechtelijke gevolgen begeleiden, zoals loondoorbetaling en re-integratie.

Samengevat

• De werkgever is aansprakelijk tenzij hij bewijst dat hij zijn zorgplicht nakwam (artikel 7:658 BW).
• Een fout van de werknemer vermindert die aansprakelijkheid niet; alleen opzet of bewuste roekeloosheid doet dat.
• Een ernstig ongeval meldt u direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie (artikel 9 Arbowet).
• Strafrechtelijk kunnen bedrijf en feitelijk leidinggevenden worden vervolgd voor dood of letsel door schuld en voor artikel 32 Arbowet.
• Bij inlichtingen aan de inspectie geldt een medewerkingsplicht; als verdachte heeft u een zwijgrecht.

Veelgestelde vragen

Moet ik meewerken aan het onderzoek van de Arbeidsinspectie?

Ja, u moet inlichtingen en stukken verstrekken (artikel 5:20 Awb). Bent u verdachte, dan hoeft u geen verklaringen af te leggen die u belasten.

Vermindert eigen schuld van de werknemer de aansprakelijkheid?

Bij artikel 7:658 BW niet. Alleen als de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer, is de werkgever niet aansprakelijk.

Kan een leidinggevende persoonlijk worden vervolgd?

Ja, als feitelijk leidinggevende of opdrachtgever van de verboden gedraging (artikel 51 Sr). Dat hoeft geen bestuurder te zijn.

Welke ongevallen moet ik melden?

Ongevallen met dodelijke afloop, blijvende schade aan de gezondheid of een ziekenhuisopname meldt u direct bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Ongevallen met meer dan drie werkdagen verzuim noteert u in het ongevallenregister.