Echtscheiding na pensioenleeftijd: pensioen, alimentatie en vermogen

Gepubliceerd op 17 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een echtscheiding na pensioenleeftijd raakt uw inkomen onmiddellijk. Het ouderdomspensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, wordt op grond van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding bij helfte verdeeld, ook als de uitkering al loopt. Meldt u de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, dan betaalt die het deel van uw ex-partner rechtstreeks uit. De AOW blijft altijd buiten die verdeling.

Welke wet regelt de pensioenverdeling bij een scheiding?

Dat is de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding, kortweg de WVPS. De wet geldt voor echtscheidingen, scheidingen van tafel en bed en beëindigingen van een geregistreerd partnerschap die na 30 april 1995 zijn ingeschreven. Het uitgangspunt: ieder heeft recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens het huwelijk of partnerschap heeft opgebouwd. Dat heet verevening. Bij scheidingen tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995 kan ook een recht bestaan, maar daarvoor gelden andere regels.

Alleen de periode tussen de huwelijksdatum en de datum van de scheiding telt mee. De pensioenuitvoerder rekent dat deel uit aan de hand van de opbouwjaren binnen die periode. Pensioen dat u daarvoor of daarna hebt opgebouwd, blijft volledig van uzelf, ongeacht hoe lang het huwelijk heeft geduurd.

Pensioenaanspraken waarop de WVPS van toepassing is, vallen buiten de huwelijksgemeenschap (artikel 1:94 BW). Ze worden dus niet nog een tweede keer verdeeld via de gewone vermogensverdeling. De rekensom werken wij uit in ons artikel over de verdeling van pensioen bij echtscheiding. De hoofdregel staat ook op de website van de Rijksoverheid over het verdelen van ouderdomspensioen na scheiding.

Wat gebeurt er als het pensioen al wordt uitgekeerd?

Dan verandert er niets aan het recht, maar wel aan het moment van uitbetaling. Bij een scheiding vóór de pensioendatum begint de uitkering aan de ex-partner pas als de pensioengerechtigde met pensioen gaat. Scheidt u ná die datum, dan gaat het vereveningsdeel in zodra de uitvoerder de melding heeft verwerkt. Het inkomensverlies is dus meteen voelbaar in de maandelijkse uitkering.

De administratieve afhandeling kost tijd. Tot de uitvoerder de splitsing heeft doorgevoerd, blijft de volledige uitkering binnenkomen bij degene die het pensioen heeft opgebouwd. Spreek daarom vooraf af hoe u die tussenperiode afwikkelt en wie welk bedrag doorbetaalt, zodat er achteraf geen discussie ontstaat over een verrekening die maanden beslaat.

Het vereveningsrecht is bovendien eindig. Het eindigt bij het overlijden van degene die het pensioen heeft opgebouwd, en ook bij het overlijden van de ex-partner. In het eerste geval komt hooguit het bijzonder partnerpensioen nog in beeld; in het tweede geval keert de volledige uitkering terug naar de pensioengerechtigde.

Binnen welke termijn meldt u de scheiding bij de pensioenuitvoerder?

Binnen twee jaar na de scheiding. U gebruikt daarvoor het formulier Mededeling van scheiding in verband met verdeling van ouderdomspensioen en stuurt dat naar elke uitvoerder waar pensioen is opgebouwd. Alleen dan betaalt de uitvoerder het vereveningsdeel rechtstreeks aan uw ex-partner uit.

De termijn begint pas te lopen als de scheiding formeel rond is. Een echtscheidingsbeschikking moet binnen zes maanden nadat zij onherroepelijk is geworden, worden ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (artikel 1:163 BW). Gebeurt dat niet, dan vervalt de beschikking en bent u nog steeds getrouwd. Pas na die inschrijving is de scheiding een feit en gaat de tweejaarstermijn in.

Meldt u te laat, dan verdwijnt uw aanspraak niet, maar de uitvoerder betaalt niet meer rechtstreeks uit. Het volledige pensioen blijft dan bij de opbouwer binnenkomen en die moet zelf periodiek het deel van de ex-partner overmaken. Dat levert incassorisico op, discussie over de berekening en een fiscale afhandeling die u samen moet regelen. Leg zo’n betalingsverplichting daarom expliciet vast in het echtscheidingsconvenant, en houd bij de echtscheidingsprocedure rekening met beide termijnen.

Welke pensioenvormen worden wel en niet verdeeld?

Verevening geldt voor ouderdomspensioen uit een pensioenregeling: het pensioen van een werkgever, het ABP-pensioen van ambtenaren en een verplicht beroepspensioen. Buiten de verevening vallen onder meer:

• de AOW, die ieder als eigen recht opbouwt en die nooit wordt verdeeld; na de scheiding gaat u wel van de norm voor gehuwden naar de norm voor een alleenstaande;
• lijfrenten, banksparen en andere individuele oudedagsvoorzieningen: die vallen niet onder de WVPS, maar horen wel tot het te verdelen vermogen als u in gemeenschap van goederen bent getrouwd;
• pensioen dat is opgebouwd vóór de huwelijksdatum of na de datum van de scheiding;
• pensioen bij een buitenlandse uitvoerder, die niet zonder meer aan de Nederlandse wet is gebonden.

Voor ondernemers en zelfstandigen pakt dit anders uit. Zij hebben vaak geen werknemerspensioen, maar een lijfrente of een pensioen in eigen beheer. Die eigen voorziening wordt via de vermogensverdeling of een verrekening betrokken bij de afwikkeling. Dat vraagt om een waardering op de peildatum en om duidelijke afspraken. Wie later in de loopbaan scheidt, loopt vaker tegen deze combinatie aan; zie ook ons artikel over scheiden na uw vijftigste.

Wat gebeurt er met het partnerpensioen na de scheiding?

Het partnerpensioen valt niet onder de verevening, maar onder artikel 57 van de Pensioenwet. Uw ex-partner behoudt aanspraak op het partnerpensioen dat tot de scheidingsdatum is opgebouwd. Die aanspraak heet bijzonder partnerpensioen en komt tot uitkering als de pensioengerechtigde overlijdt.

Dat werkt alleen als het partnerpensioen op opbouwbasis is verzekerd. Is het op risicobasis verzekerd, dan is er geen kapitaal gevormd en eindigt de dekking; er blijft dan niets over voor de ex-partner. Vraag daarom bij elke uitvoerder na welke variant in de regeling zit.

Het bijzonder partnerpensioen blijft in stand als uw ex-partner hertrouwt of gaat samenwonen. U kunt er samen van afzien of het bij conversie laten opgaan in een eigen aanspraak, maar dat moet u vastleggen en de uitvoerder moet de afspraak kunnen uitvoeren. Doe dit weloverwogen: het is een aanspraak die alleen bij overlijden waarde krijgt, precies op het moment dat de nabestaande het inkomen het hardst nodig heeft.

Kunt u afwijken van de verdeling bij helfte?

Ja. U mag bij huwelijkse voorwaarden, partnerschapsvoorwaarden of in het echtscheidingsconvenant iets anders afspreken. Ook een huwelijk in gemeenschap van goederen staat daar niet aan in de weg. Wat u kiest, moet wel schriftelijk zijn vastgelegd.

Bij conversie zijn beide partners onafhankelijk van elkaar, maar het recht keert niet terug als de ex-partner eerder overlijdt. Wie de verevening uitsluit, moet de compensatie elders regelen. De uitvoerder houdt alleen rekening met een afwijking als die hem tijdig is meegedeeld. Hoe de vermogenskant samenhangt met de pensioenkant, leest u in ons artikel over scheiden in gemeenschap van goederen. Afzien van verevening kan fiscale gevolgen hebben; laat dat beoordelen door een fiscalist.

Wat betekent scheiden na uw pensioen voor de partneralimentatie?

De onderhoudsplicht tussen ex-echtgenoten loopt door na de AOW-leeftijd. De hoogte volgt uit behoefte en draagkracht, alleen rekent u nu met AOW, ouderdomspensioen en eventuele lijfrente-uitkeringen in plaats van met loon. Omdat de verevening de draagkracht van de een verlaagt en de behoefte van de ander verkleint, maakt u beide berekeningen op hetzelfde peilmoment.

De duur staat in artikel 1:157 BW: sinds 1 januari 2020 in beginsel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar. Er gelden uitzonderingen. Duurde het huwelijk langer dan vijftien jaar en bereikt de ontvanger binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie door tot die AOW-leeftijd. Voor ontvangers die op of vóór 1 januari 1970 zijn geboren en langer dan vijftien jaar getrouwd waren, geldt een overgangsregeling met een maximum van tien jaar. Wanneer de verplichting daarna eindigt, behandelen wij in ons artikel over partneralimentatie en de AOW-leeftijd; de berekening staat in ons overzicht over de duur en hoogte van partneralimentatie.

Een nieuwe relatie kan de verplichting abrupt beëindigen. Volgens artikel 1:160 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek eindigt de alimentatieplicht definitief zodra de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd. De verplichting herleeft niet als die nieuwe relatie stukloopt. Het vereveningsrecht en het bijzonder partnerpensioen blijven daarentegen bestaan.

De Hoge Raad oordeelde op 28 maart 2008 dat de alimentatieplicht eindigt op de datum waarop het samenleven begon; de rechter heeft niet de vrijheid een andere datum te kiezen (ECLI:NL:HR:2008:BC4844). In die zaak moest de vrouw de alimentatie over de jaren daarna terugbetalen, omdat zij de man niet had geïnformeerd over haar nieuwe leefsituatie. Wie alimentatie ontvangt en een nieuwe relatie krijgt, doet er dus goed aan dat tijdig te melden.

Partneralimentatie heeft fiscale gevolgen voor betaler en ontvanger. Wat dat netto betekent, verschilt per situatie en per belastingjaar. Laat die doorrekening maken door een fiscalist voordat u een bedrag vastlegt. Wie gaat scheiden op latere leeftijd, heeft met andere vragen te maken dan een jong gezin.

Hoe wordt het overige vermogen verdeeld?

Bent u in gemeenschap van goederen getrouwd, dan heeft ieder recht op de helft van de gemeenschap (artikel 1:100 BW). Bij huwelijken van vóór 1 januari 2018 gaat het meestal om een algehele gemeenschap, daarna om de beperkte gemeenschap. Gelden er huwelijkse voorwaarden, dan bepaalt de akte de uitkomst, met eventueel een verrekenbeding. U kunt de pensioenverevening laten regelen als nevenvoorziening in dezelfde procedure.

Bij gepensioneerden zit het vermogen vaak in de woning. Is de hypotheek grotendeels afgelost, dan is de overwaarde het grootste te verdelen bestanddeel, en wie in de woning blijft, moet de ander uitkopen. Na pensionering is dat lastiger, omdat een nieuwe hypotheek dan op pensioeninkomen moet worden verstrekt. Reken die route door voordat u zich in het convenant vastlegt. Het snijvlak van pensioen en familierecht vraagt om advies dat beide kanten meeneemt.

Wees open over wat er is. Wie opzettelijk een goed dat tot de gemeenschap behoort verzwijgt, zoekmaakt of verborgen houdt, verliest zijn aandeel daarin aan de ander (artikel 3:194 lid 2 BW). Dat geldt ook voor vergeten spaarrekeningen en effectendepots. De hoofdregels zetten wij uiteen in ons artikel over gemeenschap van goederen bij scheiding.

Komt er nieuwe wetgeving over pensioenverdeling bij scheiding?

Er ligt een wetsvoorstel, maar het is geen geldend recht. Het wetsvoorstel Wet pensioenverdeling bij scheiding (Kamerstukken 35 287) is op 16 september 2019 bij de Tweede Kamer ingediend. Volgens de dossierpagina van de Eerste Kamer (geraadpleegd 29 oktober 2026) is het nog aanhangig. De beoogde inwerkingtreding is tweemaal verschoven, laatst naar 1 juli 2022; een nieuwe datum is niet vastgesteld.

Het voorstel wil conversie tot standaard maken: het pensioendeel van de ex-partner wordt dan automatisch een eigen aanspraak. Ook zou de verdeling automatisch via de uitvoerder verlopen, zodat de melding binnen twee jaar niet langer nodig is. Zolang de wet niet in werking is getreden, kunt u daar geen rechten aan ontlenen. Reken dus met het recht dat vandaag geldt. Wilt u toch het effect van conversie, spreek die dan nu al af met instemming van de uitvoerder.

Wat wij doen bij een echtscheiding na pensioenleeftijd

Onze advocaten familierecht kunnen onder meer:

• per pensioenuitvoerder in kaart brengen welk deel van het ouderdomspensioen wordt verevend en of het partnerpensioen op opbouw- of risicobasis is verzekerd;
• het convenant opstellen, inclusief een afwijking van de verevening of conversie en de compensatie daarvoor;
• de partneralimentatie doorrekenen op basis van AOW, pensioen en lijfrente, en de duur toetsen aan artikel 1:157 BW;
• beoordelen of overname van de woning op pensioeninkomen haalbaar is.

In het kort

• Een lopende pensioenuitkering daalt direct zodra de uitvoerder de verevening verwerkt.
• Zonder melding binnen twee jaar moet de opbouwer het deel van de ex zelf doorbetalen.
• Of de ex een bijzonder partnerpensioen houdt, hangt af van opbouw- of risicobasis.
• Samenwonen van de ontvanger beëindigt de alimentatie definitief, per de datum van het samenwonen.