Draagmoederschap: hoe het juridisch is geregeld in Nederland en het buitenland

Gepubliceerd op 27 december 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Draagmoederschap is in Nederland toegestaan, maar bij de geboorte is de draagmoeder altijd de juridische moeder; de wensouders worden pas ouder via erkenning, een gezagsprocedure en adoptie bij de rechter. Commerciële bemiddeling en openlijk zoeken of aanbieden van een draagmoeder zijn strafbaar (artikelen 151b en 151c Wetboek van Strafrecht), en een in het buitenland vastgesteld ouderschap wordt in Nederland niet automatisch erkend.

Een eigen wet voor draagmoederschap is er nog niet. Het wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming (Kamerstuk 36390) ligt bij de Tweede Kamer; op 1 oktober 2025 stuurde de staatssecretaris de nota naar aanleiding van het verslag naar de Kamer. Tot het voorstel wet wordt, gelden de regels hieronder.

Wat is draagmoederschap en welke vormen zijn er?

Een draagmoeder is een vrouw die zwanger wordt met het voornemen het kind na de geboorte af te staan aan een ander, die het ouderlijk gezag wil krijgen. Die omschrijving staat in artikel 151b lid 3 Sr. Het gaat dus om een geplande zwangerschap, niet om een kind dat na een ongeplande zwangerschap wordt afgestaan.

Bij laagtechnologisch draagmoederschap is de draagmoeder ook de genetische moeder. Dat maakt het traject juridisch en emotioneel kwetsbaarder. Hoogtechnologisch draagmoederschap gebeurt in een gespecialiseerde kliniek en is medisch ingewikkelder en duurder.

Hoe is draagmoederschap in Nederland geregeld?

Wie is bij de geboorte de juridische ouder?

De vrouw die het kind baart, is de juridische moeder (artikel 1:198 BW). Dat geldt ook als het kind genetisch van de wensouders is. Is de draagmoeder getrouwd of heeft zij een geregistreerd partnerschap, dan is haar echtgenoot of partner bij de geboorte de tweede juridische ouder (artikel 1:199 BW). Een kind kan onder het huidige recht niet meer dan twee juridische ouders hebben.

Juridisch ouderschap bepaalt het gezag, de onderhoudsplicht, het erfrecht, de achternaam en de nationaliteit van het kind. Daarom is de route naar juridisch ouderschap voor wensouders zo belangrijk.

Wat is strafbaar?

• Beroeps- of bedrijfsmatig bemiddelen tussen wensouders en een draagmoeder (artikel 151b Sr).
• Openlijk aanbieden als draagmoeder of openlijk zoeken naar een draagmoeder, bijvoorbeeld via internet of advertenties (artikel 151c Sr).

Een redelijke vergoeding van werkelijk gemaakte kosten aan de draagmoeder mag wel. Die vergoeding mag niet de indruk wekken dat voor het kind wordt betaald. Nederland kent daarmee alleen altruïstisch draagmoederschap.

Wat legt u vast in een draagmoederschapsovereenkomst?

Een draagmoederschapsovereenkomst legt vooraf de afspraken vast tussen de wensouders, de draagmoeder, haar eventuele partner en een eventuele donor. Leg in ieder geval vast:

• de kostenvergoeding en wat daar wel en niet onder valt;
• hoe medische beslissingen tijdens de zwangerschap worden genomen;
• afspraken over contact tussen kind en draagmoeder na de geboorte;
• het juridische traject na de geboorte, inclusief erkenning, gezag en adoptie;
• wat er gebeurt als de draagmoeder het kind toch wil houden.

De overeenkomst is juridisch niet afdwingbaar waar het gaat om de afgifte van het kind of het ouderschap. Een draagmoeder kan niet vooraf rechtsgeldig afstand doen van haar moederschap. De overeenkomst schept wel duidelijkheid en de rechter kan haar later betrekken bij de vraag of het traject zorgvuldig is verlopen. Laat iedere partij zich vóór het tekenen onafhankelijk juridisch voorlichten.

Hoe worden de wensouders juridisch ouder?

Bij draagmoederschap binnen Nederland verloopt de overdracht van het ouderschap meestal in deze stappen:

• Erkenning: is de draagmoeder ongehuwd, dan kan de wensvader het kind al tijdens de zwangerschap bij de gemeente erkennen. Daarvoor is toestemming van de draagmoeder nodig (artikel 1:204 BW). Is zij getrouwd, dan moet eerst het vaderschap van haar echtgenoot via de rechter worden ontkend (artikel 1:200 BW).
• Gezag: na de geboorte heeft de draagmoeder het gezag. Via de rechtbank wordt het gezag overgedragen aan de wensouder die juridisch ouder is.
• Adoptie: de tweede wensouder wordt ouder door adoptie via de rechtbank (artikel 1:227 BW). De rechtbank kan de Raad voor de Kinderbescherming om advies vragen. De Raad spreekt met de betrokkenen en onderzoekt of de adoptie in het belang van het kind is.

Het hele traject duurt meestal enkele maanden tot meer dan een jaar. Zonder medewerking van de draagmoeder lukt het niet: zij moet instemmen met de erkenning en de overdracht van het gezag. Meer over erkenning van ouderschap bij twee vaders of twee moeders leest u in ons aparte artikel.

Hoe weegt het belang van het kind mee?

Het belang van het kind staat bij elke beslissing van de rechter voorop. Leg vooraf vast hoe het contact tussen het kind en de draagmoeder verloopt. Een kind heeft volgens artikel 7 van het VN-Kinderrechtenverdrag het recht zijn ouders zoveel mogelijk te kennen. Kiest u voor een bekende draagmoeder en een bekende donor, dan kan uw kind later achterhalen waar het vandaan komt.

Wat geldt bij draagmoederschap in het buitenland?

De regels verschillen sterk per land. Sommige landen staan commercieel draagmoederschap toe en vermelden de wensouders direct op de geboorteakte; andere landen verbieden het. Er is geen Europese regeling. Bij internationaal draagmoederschap heeft u daarom een advocaat in het andere land en een advocaat in Nederland nodig.

Erkent Nederland een buitenlands ouderschap?

Niet automatisch. Een buitenlandse rechterlijke beslissing over de afstamming wordt in Nederland in beginsel erkend, maar niet als erkenning kennelijk onverenigbaar is met de openbare orde (artikel 10:100 BW). Voor buitenlandse akten zonder rechterlijke beslissing geldt een vergelijkbare toets (artikel 10:101 BW). Staat alleen de naam van de wensouders op de buitenlandse geboorteakte, dan kan een aanvraag voor een Nederlands paspoort worden geweigerd en volgt een procedure bij de rechtbank.

Hoe streng die toets is, bleek op 22 januari 2026 bij de Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2026:3478). Een Duitse man en een Franse vrouw, wonend in Nederland, kregen een kind via een draagmoeder in Oekraïne, met een anonieme eiceldonor. De rechtbank weigerde de Oekraïense en de Duitse beslissing over het ouderschap te erkennen. Het traject was niet zorgvuldig verlopen en door de anonieme donor kan het kind zijn afstamming van moederszijde waarschijnlijk nooit achterhalen. De rechtbank erkende wel de erkenning door de man, die volgens DNA-onderzoek de biologische vader was, en sprak de adoptie door de vrouw uit.

Welke risico’s loopt u in het buitenland?

• Juridisch: het kind krijgt niet direct een Nederlands paspoort en u kunt vastlopen in een juridische procedure van maanden.
• Anonieme donor: het kind kan zijn afstamming niet achterhalen, en dat weegt bij de rechter zwaar mee.
• Uitbuiting: in sommige landen worden draagmoeders onder druk gezet door bemiddelaars of familie. Dat kan mensenhandel zijn.

Controleer daarom of de draagmoeder vrijwillig kiest, eigen juridische en medische begeleiding krijgt en of de kosten en risico’s eerlijk zijn verdeeld. U draagt verantwoordelijkheid voor die keuzes, met levenslange gevolgen voor uw kind.

Welke nieuwe wetgeving komt eraan?

De Staatscommissie Herijking ouderschap adviseerde in 2016 in het rapport Kind en ouders in de 21ste eeuw een wettelijke regeling voor draagmoederschap. Het kabinet nam die aanbeveling over. Het wetsvoorstel Kind, draagmoederschap en afstamming (Kamerstuk 36390) wil onder meer een regeling invoeren voor toekenning van ouderschap na draagmoederschap binnen Nederland en voor erkenning van ouderschap na buitenlands draagmoederschap. Ook versterkt het voorstel het recht van het kind op informatie over zijn afstamming. Het voorstel is nog geen wet; welke voorwaarden uiteindelijk gelden, hangt af van de behandeling in de Tweede en Eerste Kamer.

Wat kunnen wij doen bij draagmoederschap?

• Wij geven u als wensouder of als draagmoeder onafhankelijke juridische voorlichting voordat het traject begint.
• Wij stellen de draagmoederschapsovereenkomst op, met afspraken over onkosten, medische beslissingen en contact na de geboorte.
• Wij begeleiden de erkenning tijdens de zwangerschap en de ontkenning van het vaderschap van een echtgenoot (artikel 1:200 BW).
• Wij dienen de verzoeken over gezag en adoptie in bij de rechtbank.
• Wij beoordelen een buitenlands traject en de buitenlandse geboorteakte op erkenning in Nederland, samen met een advocaat in het andere land.

Draagmoederschap in vijf punten

• Draagmoederschap is toegestaan, maar er is nog geen eigen wet; het wetsvoorstel 36390 ligt bij de Tweede Kamer.
• De vrouw die het kind baart, is de juridische moeder; is zij getrouwd, dan is haar echtgenoot de tweede ouder.
• Wensouders worden ouder via erkenning, gezag en adoptie bij de rechtbank.
• Commerciële bemiddeling en openlijk aanbieden of zoeken zijn strafbaar; een redelijke kostenvergoeding mag.
• Een buitenlands ouderschap wordt niet automatisch erkend, zeker niet bij een anonieme donor.

Veelgestelde vragen

Kan de draagmoeder van gedachten veranderen?

Ja. Zolang het ouderschap niet via de rechter is overgedragen, is de draagmoeder de juridische moeder. Zij kan weigeren in te stemmen met erkenning of overdracht van het gezag. Een afspraak in de overeenkomst kan haar daartoe niet dwingen.

Moet ik als wensouder naar de rechter als ik de genetische vader ben?

Ja. Ook als genetische vader wordt u pas juridisch vader door erkenning, en voor het gezag en de adoptie door uw partner is een procedure bij de rechtbank nodig.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.