Productaansprakelijkheid en productveiligheid: wie is aansprakelijk voor een onveilig product?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Voor schade door een gebrekkig product is in de eerste plaats de producent aansprakelijk, en bij producten van buiten de EU de importeur, ook zonder dat hem iets te verwijten valt (artikelen 6:185 en 6:187 BW). De producent ontloopt die aansprakelijkheid alleen met een van de wettelijke verweren, bijvoorbeeld dat het gebrek bij het in het verkeer brengen nog niet bestond.

Daarnaast houdt de overheid toezicht op de veiligheid van producten. Sinds 13 december 2024 geldt de Europese Verordening algemene productveiligheid (Verordening (EU) 2023/988), met meldplichten en regels voor terugroepacties; in Nederland houdt vooral de NVWA toezicht. Hieronder leest u hoe beide sporen werken en wat er verandert met de nieuwe Europese productaansprakelijkheidsrichtlijn.

Wanneer is een product gebrekkig?

Een product is gebrekkig als het niet de veiligheid biedt die men daarvan mag verwachten (artikel 6:186 BW). De rechter let onder meer op de presentatie van het product, het redelijkerwijs te verwachten gebruik en het tijdstip waarop het in het verkeer is gebracht.

Een gebrek kan zitten in het ontwerp, in de productie van één partij of in de instructies en waarschuwingen. Een product dat alleen niet goed werkt maar niet onveilig is, is niet gebrekkig in deze zin. Dan speelt de vraag of het product beantwoordt aan de koopovereenkomst; zie ons artikel over non-conformiteit.

Wie is aansprakelijk voor een gebrekkig product?

Aansprakelijk is de producent: de fabrikant van het eindproduct, van een grondstof of onderdeel, en ieder die zich als producent presenteert door zijn naam of merk op het product te zetten (artikel 6:187 lid 2 BW). Wie een product de EU binnenbrengt om het te verkopen of te verhuren, wordt ook als producent aangemerkt.

• Is de producent niet te achterhalen, dan geldt iedere leverancier als producent, tenzij hij binnen redelijke termijn de producent of zijn eigen leverancier noemt (artikel 6:187 lid 4 BW).
• Zijn meerdere producenten aansprakelijk, dan is ieder van hen voor het geheel aansprakelijk (artikel 6:189 BW).
• Een winkelier of distributeur die de producent kan noemen, is niet op grond van productaansprakelijkheid aansprakelijk, maar wel tegenover zijn eigen koper op grond van de koopovereenkomst.

Welke verweren heeft de producent?

De producent is niet aansprakelijk als hij bewijst dat een van de gronden van artikel 6:185 lid 1 BW zich voordoet. Het gaat om een gesloten lijst.

• Hij heeft het product niet in het verkeer gebracht.
• Het is aannemelijk dat het gebrek nog niet bestond toen hij het product in het verkeer bracht.
• Het product is niet voor verkoop gemaakt en niet in het kader van zijn beroep of bedrijf vervaardigd of verspreid.
• Het gebrek is het gevolg van dwingende overheidsvoorschriften.
• Het gebrek was met de stand van wetenschap en techniek op dat moment niet te ontdekken (ontwikkelingsrisico).
• Als fabrikant van een onderdeel: het gebrek komt door het ontwerp van het eindproduct of door instructies van de eindfabrikant.

Eigen schuld van de benadeelde kan de aansprakelijkheid verminderen of opheffen (artikel 6:185 lid 2 BW). Een beding dat de aansprakelijkheid tegenover de benadeelde uitsluit of beperkt, is nietig (artikel 6:192 BW).

Wat moet de benadeelde bewijzen, en welke schade wordt vergoed?

De benadeelde moet de schade, het gebrek en het oorzakelijk verband tussen beide bewijzen (artikel 6:188 BW). Schuld van de producent hoeft hij niet te bewijzen.

Vergoed worden schade door dood of letsel en schade aan andere zaken die gewoonlijk voor privégebruik bestemd zijn en daarvoor ook werden gebruikt, met een wettelijke franchise (eigen risico) voor zaakschade (artikel 6:190 BW). Schade aan het product zelf en schade aan zakelijke goederen vallen er niet onder; daarvoor moet u terugvallen op de koopovereenkomst of de onrechtmatige daad.

Welke termijnen gelden?

De vordering verjaart drie jaar na de dag waarop de benadeelde de schade, het gebrek en de producent kende of had moeten kennen (artikel 6:191 lid 1 BW). Het recht op vergoeding vervalt tien jaar nadat de producent het product in het verkeer bracht (artikel 6:191 lid 2 BW).

Kunt u ook op andere gronden vorderen?

Ja. Naast productaansprakelijkheid kunt u de producent aanspreken op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW), waarbij de rechter onder meer de Kelderluik-criteria toepast (HR 5 november 1965, ECLI:NL:HR:1965:AB7079). Dan moet u wel een fout bewijzen.

Tegenover uw eigen verkoper kunt u een beroep doen op non-conformiteit (artikel 7:17 BW). U moet dan binnen bekwame tijd na ontdekking klagen; bij consumentenkoop geldt twee maanden als tijdig (artikel 7:23 BW). In de keten verhalen partijen de schade vaak op elkaar; zie ons artikel over aansprakelijkheid in de keten en, voor beperkingen tussen bedrijven, over beperking van aansprakelijkheid in B2B-contracten.

Wat verandert met de nieuwe Europese productaansprakelijkheidsrichtlijn?

Richtlijn (EU) 2024/2853 vervangt de richtlijn uit 1985 en moet uiterlijk 9 december 2026 zijn omgezet; zij geldt voor producten die daarna in de handel worden gebracht. In Nederland ligt het implementatiewetsvoorstel (36906) bij de Tweede Kamer; tot de inwerkingtreding gelden de huidige artikelen 6:185-6:193 BW.

• Software, ook AI-systemen, en digitale fabricagebestanden gelden als product.
• Naast fabrikant en importeur kunnen ook de gemachtigde en de fulfilmentdienstverlener aansprakelijk zijn; distributeurs en online platforms onder voorwaarden.
• Medisch erkende psychische schade en verlies of beschadiging van niet-zakelijke gegevens worden vergoed; de franchise voor zaakschade vervalt.
• De rechter kan een gebrek of causaal verband sneller vermoeden, bijvoorbeeld bij technisch complexe producten, en kan de producent bevelen bewijs over te leggen.
• De vervaltermijn blijft tien jaar, maar wordt 25 jaar bij letsel dat zich pas laat openbaart.

Welke veiligheidsplichten gelden voor bedrijven?

Bedrijven mogen alleen veilige producten aan consumenten aanbieden (artikel 5 Verordening (EU) 2023/988). De fabrikant moet onder meer een interne risicoanalyse en technische documentatie opstellen, en zijn naam en contactadres op het product vermelden.

• Voor elk product moet er een verantwoordelijke marktdeelnemer in de EU zijn, zoals de fabrikant, importeur of gemachtigde.
• Online verkoop: de productpagina vermeldt de gegevens van de fabrikant, productidentificatie en waarschuwingen. Online marktplaatsen hebben eigen plichten om met toezichthouders samen te werken; meer hierover leest u in ons artikel over e-commercewetgeving.
• Ongevallen die door een product zijn veroorzaakt, meldt de fabrikant zonder onnodige vertraging via de Safety Business Gateway van de Europese Commissie (artikel 20 Verordening (EU) 2023/988).
• Weet een bedrijf dat een product gevaarlijk is, dan meldt het dat via dezelfde portal en neemt het direct corrigerende maatregelen.

Voor veel productgroepen, zoals speelgoed, elektrische apparaten en machines, gelden daarnaast specifieke Europese regels en CE-eisen. De NVWA, en voor sommige producten de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur of de ILT, houdt toezicht; in Nederland vormt de Warenwet de basis voor de handhaving.

Wat kan de toezichthouder doen?

De NVWA kan een bedrijf verplichten een product uit de handel te nemen, terug te roepen of consumenten te waarschuwen, en kan boetes opleggen. Tegen zo’n besluit staat bezwaar open, binnen zes weken (artikel 6:7 Awb); meer over deze procedure leest u in ons artikel over bestuursrechtelijke handhaving.

Nationale toezichthouders delen meldingen over gevaarlijke producten via Safety Gate, het Europese waarschuwingssysteem. Dat systeem publiceert wekelijks een overzicht van gevaarlijke producten en terugroepacties, zodat ook toezichthouders in andere lidstaten kunnen ingrijpen.

Hoe verloopt een terugroepactie?

Bij een terugroepactie benadert het bedrijf zo veel mogelijk kopers rechtstreeks en publiceert het een terugroepbericht volgens het Europese model (Uitvoeringsverordening (EU) 2024/1435). Het bericht mag het risico niet bagatelliseren met woorden als “vrijwillig” of “uit voorzorg” (artikel 36 Verordening (EU) 2023/988).

De consument moet kunnen kiezen uit ten minste twee van de drie oplossingen: reparatie, vervanging of terugbetaling, kosteloos en tijdig (artikel 37 Verordening (EU) 2023/988). Dat is alleen anders als dit onmogelijk of onevenredig is. Laat een consument het product zelf repareren, dan mag dat alleen als dat eenvoudig en veilig kan.

Een terugroepactie kost vaak veel geld en roept de vraag op wie in de keten die kosten draagt. Daarover leest u meer in ons artikel over contaminatie in de keten.

Waar let u op als producent of importeur?

• Leg risicoanalyse en technische documentatie vast en bewaar ze.
• Controleer bij import of de buitenlandse fabrikant aan de EU-eisen voldoet; u bent zelf producent.
• Houd een procedure klaar voor melding via de Safety Business Gateway en voor een terugroepactie.
• Regel verhaal en vrijwaring met uw toeleveranciers in de inkoopcontracten.
• Controleer of uw aansprakelijkheidsverzekering product- en terugroeprisico dekt.

Waar let u op als benadeelde?

• Bewaar het product, de verpakking en de aankoopbon; dat is uw bewijs van het gebrek.
• Achterhaal de producent of EU-importeur; vraag zo nodig uw verkoper om die te noemen.
• Stel de producent schriftelijk aansprakelijk en noteer de verjaringstermijn van drie jaar.
• Meld een gevaarlijk product bij de NVWA.

Wat kunnen wij voor u doen bij productaansprakelijkheid?

• Beoordelen of een product gebrekkig is en wie in de keten aansprakelijk is.
• Een aansprakelijkstelling opstellen of beantwoorden en verweren toetsen.
• Inkoop- en leveringscontracten opstellen met verhaals- en vrijwaringsbepalingen.
• Begeleiden bij een melding of terugroepactie en bij bezwaar tegen een besluit van de NVWA.
• Onderhandelen, procederen en termijnen bewaken, als advocaat aansprakelijkheidsrecht en advocaat civiel recht.

Samengevat

• De producent, en bij import de EU-importeur, is risicoaansprakelijk voor een gebrekkig product (artikelen 6:185 en 6:187 BW).
• De benadeelde bewijst schade, gebrek en causaal verband; de verjaring is drie jaar, het verval tien jaar.
• De nieuwe richtlijn 2024/2853 breidt het productbegrip uit tot software en geldt voor producten na 9 december 2026.
• Sinds 13 december 2024 regelt Verordening (EU) 2023/988 de veiligheidsplichten, meldingen en terugroepacties.
• Bij een terugroepactie kiest de consument uit ten minste twee kosteloze oplossingen.

Veelgestelde vragen

Is de winkel aansprakelijk voor een onveilig product?

Op grond van productaansprakelijkheid alleen als de producent niet te achterhalen is en de winkel die niet tijdig noemt (artikel 6:187 lid 4 BW). Tegenover haar eigen klant is de winkel wel aansprakelijk bij non-conformiteit (artikel 7:17 BW).

Kan een producent zijn aansprakelijkheid in de voorwaarden uitsluiten?

Nee, tegenover de benadeelde is zo’n beding nietig (artikel 6:192 BW). Tussen bedrijven onderling kunnen wel afspraken over verhaal worden gemaakt.

Geldt de nieuwe richtlijn al?

Nog niet in Nederland. De richtlijn moet uiterlijk 9 december 2026 zijn omgezet en geldt voor producten die daarna in de handel komen; het wetsvoorstel 36906 is nog in behandeling.

Waar meldt een consument een gevaarlijk product?

Bij de NVWA, via het meldformulier op haar website. Lopende terugroepacties vindt u op de websites van de NVWA en van Safety Gate.

Moet een bedrijf een ongeval met zijn product melden?

Ja, de fabrikant meldt een ongeval door zijn product zonder onnodige vertraging via de Safety Business Gateway (artikel 20 Verordening (EU) 2023/988). Importeurs en distributeurs informeren de fabrikant.

Lees ook: wanneer kunt u naar de rechter voor schadevergoeding?