Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 8 oktober 2026
Samenwerken met een concurrent is in Nederland niet per definitie verboden. U mag met concurrenten samenwerken bij bijvoorbeeld onderzoek, productontwikkeling, inkoop of duurzaamheid, zolang u geen afspraken maakt over prijzen, klanten, markten of productie en geen concurrentiegevoelige informatie uitwisselt.Let wel: ook een samenwerking met een goed doel is verboden zodra zij de concurrentie merkbaar beperkt en niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt daar toezicht op. Hieronder leest u waar de grens ligt en hoe u een samenwerking zo inricht dat die standhoudt.Veel ondernemers laten kansen liggen omdat zij denken dat elk contact met een concurrent riskant is. Anderen gaan juist te ver, omdat zij de regels niet kennen. Beide zijn te voorkomen met een goede toets vooraf.Inhoudsopgave
Wat is samenwerking tussen concurrenten?
Welke vormen van samenwerking komen voor?
De meest voorkomende vormen zijn gezamenlijk onderzoek, gezamenlijke inkoop, kennisdeling en gezamenlijke marketing. Hoe dichter de samenwerking bij de verkoop aan de klant komt, hoe groter het risico.Hoofdvormen van samenwerking:- Onderzoek en ontwikkeling – u deelt met een concurrent de kosten en risico’s van het ontwikkelen van nieuwe producten of technieken.
- Gezamenlijke inkoop – u koopt samen grondstoffen, materialen of diensten in om een betere prijs te krijgen.
- Kennisdeling – u wisselt algemene kennis en ervaring uit, bijvoorbeeld over techniek, veiligheid of regelgeving.
- Gezamenlijke marketing – u promoot samen een productcategorie of een keurmerk.
Waarom werken concurrenten samen?
Meestal gaat het om kosten besparen, risico’s delen en dubbel werk voorkomen. Voor kleinere ondernemingen kan samenwerking de enige manier zijn om een grote opdracht of investering aan te kunnen.De belangrijkste redenen:- Toegang tot nieuwe markten – samen kunt u soms een markt betreden die voor ieder afzonderlijk buiten bereik ligt.
- Risicospreiding – een groot project wordt beter beheersbaar als u de kosten en risico’s deelt.
- Schaalvoordelen – samen inkopen of produceren kan de kosten per eenheid verlagen.
- Kennisuitwisseling – u leert van elkaars expertise zonder die zelf te hoeven opbouwen.
Wat doet samenwerking met uw marktpositie?
Samenwerking maakt de deelnemers vaak sterker ten opzichte van andere marktpartijen. Dat kan goed zijn voor klanten, maar ook nadelig als de concurrentie tussen de deelnemers afneemt.Mogelijke positieve effecten:- Betere producten door gedeelde kennis.
- Lagere kosten door efficiëntere productie of inkoop, die kunnen doorwerken in lagere prijzen.
- Snellere innovatie.
- Minder keuze voor klanten.
- Hogere prijzen als de deelnemers elkaar minder scherp beconcurreren.
- Minder druk om zelf te blijven vernieuwen.
Wanneer mag u samenwerken met een concurrent?
Wat verbiedt de Mededingingswet?
Volgens artikel 6 lid 1 van de Mededingingswet zijn afspraken en onderling afgestemde gedragingen tussen ondernemingen verboden als die de concurrentie op de Nederlandse markt verhinderen, beperken of vervalsen. Dat verbod geldt ook als dat alleen het gevolg is van de afspraak en niet het doel.Verboden afspraken zijn bijvoorbeeld:- afspraken over prijzen, kortingen of offertes;
- het verdelen van klanten of werkgebieden;
- afspraken over wie een aanbesteding wint of welke prijs wordt ingeschreven;
- het beperken van productie of verkoop;
- afspraken om geen personeel van elkaar over te nemen of om lonen op elkaar af te stemmen, buiten een cao om.
Wanneer geldt de uitzondering voor kleine samenwerkingen?
Artikel 7 van de Mededingingswet bevat een vrijstelling voor afspraken met beperkte omvang, de zogenoemde bagatelvrijstelling. Die geldt als niet meer dan acht ondernemingen betrokken zijn en hun gezamenlijke omzet niet hoger is dan € 5.500.000 (vooral bij levering van goederen) of € 1.100.000 (in andere gevallen).Daarnaast geldt een vrijstelling als het gezamenlijke marktaandeel van de concurrerende deelnemers niet groter is dan 10% en de handel tussen lidstaten niet merkbaar wordt beïnvloed. Laat vooraf toetsen of uw samenwerking hieronder valt. De berekening van omzet en marktaandeel is in de praktijk minder eenvoudig dan het lijkt.Welke vier voorwaarden gelden voor een uitzondering?
Een samenwerking die de concurrentie wel beperkt, kan toch zijn toegestaan als zij aan vier voorwaarden voldoet. Die staan in artikel 6 lid 3 van de Mededingingswet, en in dezelfde vorm in het Europese recht.| Voorwaarde | Betekenis |
|---|---|
| Efficiëntievoordelen | De samenwerking verbetert de productie of distributie, of bevordert technische of economische vooruitgang |
| Billijk aandeel voor afnemers | Een redelijk deel van de voordelen komt bij de gebruikers terecht |
| Onmisbaarheid | De beperkingen gaan niet verder dan nodig om de voordelen te bereiken |
| Geen uitschakeling van concurrentie | Voor een wezenlijk deel van de producten blijft voldoende concurrentie bestaan |
- gezamenlijk onderzoek en ontwikkeling;
- het delen van productiecapaciteit of productiekosten;
- samenwerking op het gebied van duurzaamheid;
- gezamenlijke inkoop van grondstoffen of diensten.
Hoe verloopt het toezicht?
U krijgt vooraf geen goedkeuring van de ACM. U moet zelf beoordelen of uw samenwerking binnen de regels valt en dat kunnen onderbouwen.De ACM kan onderzoek doen bij vermoedens van verboden afspraken. Bij grensoverschrijdende afspraken kan ook de Europese Commissie optreden.Beide toezichthouders kunnen onder meer:- een onderzoek starten naar verdachte afspraken;
- bedrijfsruimtes bezoeken en gegevens vorderen;
- documenten, e-mails en chatberichten kopiëren en onderzoeken;
- boetes opleggen die aan de omzet van de onderneming zijn gekoppeld.
Welke samenwerking is in de praktijk vaak toegestaan?
Samenwerking die ver van de verkoop aan de klant staat, levert meestal het minste risico op. Denk aan gezamenlijke inkoop, innovatieprojecten en duurzaamheidsinitiatieven, zolang die de verkoopprijzen en keuze van klanten niet rechtstreeks beïnvloeden.Mag u samen met een concurrent inkopen?
Ja, gezamenlijke inkoop is vaak toegestaan. U blijft bij de verkoop aan klanten concurreren, waardoor het effect op de markt meestal beperkt is.Voorbeelden van gezamenlijke inkoop:- kantoorbenodigdheden en computers;
- grondstoffen voor productie;
- energie en nutsvoorzieningen;
- transportdiensten.
Mag u samenwerken aan innovatie en technologie?
Meestal wel. Samenwerking aan innovatie leidt vaak tot nieuwe producten en diensten waar afnemers van profiteren.U kunt bijvoorbeeld samenwerken aan:- onderzoek en ontwikkeling van nieuwe technologieën;
- AI-projecten voor betere dienstverlening;
- digitale platforms die de hele sector verder helpen.
Mag u afspraken maken over duurzaamheid en veiligheid?
Dat kan, als de afspraak echt bijdraagt aan een beter milieu of meer veiligheid en niet verder gaat dan nodig. De ACM heeft hiervoor een aparte leidraad over duurzaamheidsafspraken opgesteld.Voorbeelden van afspraken die in beginsel mogelijk zijn:- vermindering van CO2-uitstoot;
- recycling van verpakkingen;
- veiligheidsstandaarden voor producten;
- gezamenlijke afvalverwerking in de sector.
Wanneer gaat samenwerking over de grens?
Samenwerking gaat over de grens zodra u afspraken maakt over prijzen, klanten, markten of productie, of concurrentiegevoelige informatie uitwisselt. Kartelvorming en het delen van concurrentiegevoelige informatie zijn de grootste risico’s.Wat zijn verboden kartelafspraken?
Een kartel ontstaat als concurrenten afspreken de concurrentie tussen hen te beperken. Dat is volgens de Nederlandse en Europese mededingingsregels verboden.Verboden afspraken zijn onder meer:- prijsafspraken tussen concurrenten;
- verdeling van klanten of markten;
- beperkingen van productie of verkoop;
- gezamenlijke boycots van leveranciers of afnemers.
Welke informatie mag u niet uitwisselen?
U mag geen informatie delen die iets zegt over het toekomstige marktgedrag van uw onderneming. Dat is verboden, ook als er verder geen afspraak wordt gemaakt.Concurrentiegevoelige informatie is bijvoorbeeld:- voorgenomen prijsverhogingen, prijsstrategieën en tariefstructuren;
- marktaandelen en klantgegevens, zeker als die actueel en individueel zijn;
- productieplannen en toekomstige bedrijfsplannen;
- investeringen, capaciteit en productiekosten.
Hoe richt u een samenwerking veilig in?
Met duidelijke schriftelijke afspraken, een goede scheiding van informatie en een toets vooraf. Zo beperkt u het risico dat de samenwerking later als verboden wordt aangemerkt.Welke afspraken legt u vast?
Duidelijke afspraken vormen de basis van elke samenwerking tussen concurrenten. Leg vast wat het doel van de samenwerking is, welke informatie nodig is en wat buiten de samenwerking valt.Onderwerpen die u buiten de samenwerking houdt:- Prijzen – bespreek geen prijzen, kortingen of marges;
- Marktverdeling – maak geen afspraken over klanten of gebieden;
- Bedrijfsgegevens – deel geen gevoelige productie- of kosteninformatie;
- Strategie – houd toekomstplannen strikt gescheiden.
Welke rol spelen compliance en juridische toetsing?
Laat een samenwerkingsovereenkomst juridisch toetsen voordat u die tekent. Zo voorkomt u dure fouten en boetes.Een compliance-programma helpt om de regels in de dagelijkse praktijk na te leven. Zo’n programma bevat bijvoorbeeld:| Onderdeel | Inhoud |
|---|---|
| Richtlijnen | Wat medewerkers wel en niet mogen doen in contact met concurrenten |
| Training | Regelmatige uitleg over het mededingingsrecht |
| Monitoring | Controle op naleving van de afspraken |
| Melden | Een vaste route om twijfels en problemen te melden |
Wat veranderen AI en digitalisering aan samenwerking?
Nieuwe technologie maakt samenwerking tussen concurrenten makkelijker, maar ook riskanter. De mededingingsregels gelden onverkort, ook als de afstemming via software of een platform verloopt.Hoe werkt samenwerking met AI en data?
Met technieken zoals federated learning kunnen bedrijven samen AI-modellen verbeteren zonder hun ruwe data aan elkaar te geven. Denk aan banken die samen fraude willen opsporen.Ook gedeelde cloudplatforms en blockchain-toepassingen maken samenwerking goedkoper en toegankelijker, bijvoorbeeld in de logistiek of de voedselketen. Zo kunnen ook kleinere bedrijven meedoen aan projecten die eerder alleen voor grote spelers haalbaar waren.Ontwikkelingen die u in de praktijk tegenkomt:- gedeelde AI-platforms;
- beveiligde data-uitwisseling;
- geautomatiseerde contractcontrole;
- realtime samenwerkingstools.
Hoe verandert de marktdynamiek?
Digitalisering verlaagt drempels om markten te betreden. Bedrijven concurreren steeds vaker ook op hun vermogen om partnerships aan te gaan.Platforms vormen nieuwe marktplaatsen waar concurrenten naast elkaar actief zijn. Denk aan app stores, waar softwarebedrijven via hetzelfde platform hun klanten bedienen. Hun marktpositie hangt mede af van hoe zij binnen dat platform opereren.Ook oude sectorgrenzen vervagen. Een voorbeeld ter illustratie: een autofabrikant en een techbedrijf ontwikkelen samen software voor zelfrijdende auto’s. De concurrentie verschuift dan van losse producten naar complete systemen.Data wordt steeds belangrijker voor innovatie. Wie data slim combineert, kan een voorsprong krijgen op de markt. Deelt u bijvoorbeeld inkoopgegevens met andere retailers om betere voorwaarden te krijgen, beperk dat dan tot wat nodig is en voorkom dat actuele verkoopprijzen of marges zichtbaar worden.Welke regelgeving komt eraan?
Regelgevers werken aan kaders voor digitale samenwerking. Zij willen afnemers beschermen zonder innovatie onnodig af te remmen.AI-wetgeving krijgt steeds meer invloed op samenwerkingsprojecten. Werkt u samen aan AI-systemen, dan moet u ook kunnen laten zien dat die systemen voldoen aan de eisen van transparantie en zorgvuldigheid.Daarnaast komen er Europese regels over wie welke data mag gebruiken en onder welke voorwaarden. Dat maakt samenwerking op termijn voorspelbaarder, al blijft de toepassing in de praktijk soms zoeken.Ontwikkelingen per gebied:| Gebied | Ontwikkeling | Gevolg voor samenwerking |
|---|---|---|
| AI-governance | Meer eisen aan AI-systemen | Meer werk aan compliance bij gezamenlijke projecten |
| Data-uitwisseling | Duidelijkere regels over datagebruik | Meer houvast bij het delen van gegevens |
| Platforms | Meer toezicht op grote online platforms | Meer ruimte voor eerlijke concurrentie |
Wat kunnen wij voor u doen bij samenwerking tussen concurrenten?
Wij helpen u een samenwerking zo in te richten dat die binnen de mededingingsregels blijft, en staan u bij als de ACM vragen stelt.- Wij toetsen uw voorgenomen samenwerking vooraf aan het kartelverbod van artikel 6 Mededingingswet en, bij grensoverschrijdende effecten, artikel 101 VWEU.
- Wij rekenen na of de bagatelvrijstelling van artikel 7 Mededingingswet geldt: het aantal deelnemers, de gezamenlijke omzet en het gezamenlijke marktaandeel.
- Wij onderbouwen in een schriftelijke zelfbeoordeling of de samenwerking voldoet aan de vier voorwaarden van artikel 6 lid 3 Mededingingswet.
- Wij stellen de samenwerkingsovereenkomst op, met afspraken over het doel, de informatie die gedeeld mag worden en wat buiten de samenwerking valt.
- Wij stellen een protocol op voor overleg met concurrenten, met vaste agenda, verslaglegging en een meldroute bij twijfel.
- Wij staan u bij als de ACM informatie opvraagt of een bedrijfsbezoek aflegt.
Samengevat
- Samenwerken met een concurrent is toegestaan zolang u geen afspraken maakt over prijzen, klanten, markten of productie.
- Volgens artikel 6 Mededingingswet zijn afspraken verboden die de concurrentie beperken; artikel 6 lid 3 geeft een uitzondering als aan vier voorwaarden is voldaan.
- Kleine samenwerkingen kunnen vallen onder de bagatelvrijstelling van artikel 7 Mededingingswet.
- Deel geen concurrentiegevoelige informatie en neem direct afstand als u die ontvangt.
- U krijgt vooraf geen goedkeuring: leg de afspraken vast en laat de samenwerking juridisch toetsen.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de wettelijke regels voor samenwerking tussen concurrerende bedrijven?
Artikel 6 van de Mededingingswet verbiedt afspraken die de concurrentie beperken. De ACM heeft leidraden gepubliceerd over wat wel en niet mag.
Concurrenten mogen geen afspraken maken over prijzen, kortingen of acties. Ook het verdelen van klanten of werkgebieden is verboden.
Afspraken over wie een aanbesteding wint zijn evenmin toegestaan. Buiten een cao om mogen bedrijven ook niet afspreken om geen personeel van elkaar over te nemen.
Hoe kan samenwerking bijdragen aan innovatie zonder de marktwerking te schaden?
Concurrenten mogen samenwerken aan onderzoek of de ontwikkeling van nieuwe producten. Dat stimuleert innovatie zonder de prijsconcurrentie te beperken.
Samenwerking die ver van de markt staat, zoals gezamenlijk onderzoek of gezamenlijke inkoop, levert meestal minder risico op. Activiteiten die dicht bij de eindklant liggen, zoals gezamenlijke verkoop, vragen meer voorzichtigheid.
Aan welke criteria wordt een samenwerking getoetst?
Er wordt gekeken of de samenwerking de concurrentie merkbaar beperkt. Is dat zo, dan moet zij voldoen aan de vier voorwaarden van artikel 6 lid 3 Mededingingswet: efficiëntievoordelen, een billijk aandeel voor afnemers, geen verdergaande beperkingen dan nodig en geen uitschakeling van de concurrentie.
Het type activiteit telt mee. Gezamenlijke marketing ligt dichter bij verboden kartelvorming dan gezamenlijk onderzoek. Ook de marktpositie van de deelnemers is van belang: hoe groter hun gezamenlijke marktaandeel, hoe strenger de toets.
Wat zijn de risico’s als een samenwerking de mededingingsregels schendt?
Kartelafspraken kunnen leiden tot hoge boetes die aan de omzet zijn gekoppeld. De ACM kan onderzoek doen naar verdachte samenwerkingsverbanden.
Daarnaast kunnen gedupeerde klanten of leveranciers schadevergoeding vorderen. Ook kan een verboden afspraak juridisch niet afdwingbaar zijn. Reputatieschade is een belangrijk bijkomend risico.
Op welke manieren kunnen concurrenten samenwerken zonder kartel?
Gezamenlijk onderzoek, kennisdeling en gezamenlijke inkoop zijn vaak toegestane vormen van samenwerking. Bedrijven mogen ook samen nieuwe technologieën ontwikkelen.
Brancheverenigingen kunnen helpen bij het opstellen van standaarden en het delen van algemene kennis, zolang zij geen prijsadvies geven. Gezamenlijke inkoop kan vooral kleinere bedrijven meer onderhandelingskracht geven tegenover leveranciers.
Wat betekent ‘samen sterker’ onder de Mededingingswet?
Samenwerking moet ook iets opleveren voor afnemers. Alleen kostenbesparing voor de deelnemers is niet genoeg.
Er wordt gekeken of de samenwerking leidt tot meer innovatie, betere producten of een betere service. De voordelen moeten concreet en aannemelijk zijn.
Samen sterker betekent niet dat u uw concurrentie mag afstemmen. Elk bedrijf blijft zelfstandig beslissen over prijzen en klanten.
Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.