Samenwerking tussen concurrenten: wanneer is het toegestaan?

Gepubliceerd op 13 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Samenwerken met een concurrent is in Nederland niet per definitie verboden. U mag met concurrenten samenwerken bij bijvoorbeeld onderzoek, productontwikkeling, inkoop of duurzaamheid, zolang u geen afspraken maakt over prijzen, klanten, markten of productie en geen concurrentiegevoelige informatie uitwisselt.

De belangrijkste uitzondering op die vrijheid: ook een samenwerking met een goed doel is verboden zodra zij de concurrentie merkbaar beperkt en niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet (artikel 6 Mededingingswet). De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt daar toezicht op. U krijgt vooraf geen goedkeuring: u moet zelf beoordelen of uw samenwerking binnen de regels valt.

Welke vormen van samenwerking komen voor?

Bedrijven die om dezelfde klanten strijden, kunnen voor een bepaald doel de handen ineenslaan en toch zelfstandige concurrenten blijven. Vuistregel: hoe dichter de samenwerking bij de verkoop aan de klant komt, hoe groter het risico.

Bij een zelfstandige joint venture kunnen daarnaast de regels voor fusietoezicht gelden.

Wat verbiedt de Mededingingswet?

Volgens artikel 6 lid 1 Mededingingswet zijn afspraken, besluiten van ondernemersverenigingen en onderling afgestemde feitelijke gedragingen verboden die de concurrentie op de Nederlandse markt verhinderen, beperken of vervalsen. Dat geldt ook als de beperking alleen het gevolg is van de afspraak en niet het doel. Heeft de afspraak invloed op de handel tussen EU-lidstaten, dan geldt daarnaast het Europese kartelverbod (artikel 101 VWEU).

Verboden afspraken zijn bijvoorbeeld:

• afspraken over prijzen, kortingen of offertes;
• het verdelen van klanten of werkgebieden;
• afspraken over wie een aanbesteding wint of welke prijs wordt ingeschreven;
• het beperken van productie of verkoop;
• afspraken om geen personeel van elkaar over te nemen of lonen op elkaar af te stemmen, buiten een cao om.

Een afspraak hoeft niet op papier te staan. Een mondelinge afspraak of een reeks WhatsApp-berichten kan genoeg zijn, en zulke berichten dienen later als bewijs.

Wat besliste het CBb over één e-mail bij een aanbesteding?

Hoe weinig er nodig is, laat een uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven van 27 februari 2024 zien. Twee dakdekkers schreven in op dezelfde aanbesteding. Vóór de inschrijving vroeg de een de ander per e-mail om een “soortgelijke offerte” met bepaalde prijzen. De ontvanger diende een offerte in met nagenoeg dezelfde prijzen. Volgens het CBb was dat een onderling afgestemde feitelijke gedraging die naar haar strekking de mededinging beperkte. Dat het bedrijf de e-mail intern niet had doorgestuurd, was onvoldoende om aan te tonen dat het zijn prijs zelfstandig had bepaald. De boete van de ACM bleef in stand (ECLI:NL:CBB:2024:129).

De les: ontvangt u concurrentiegevoelige informatie van een concurrent, neem dan direct en aantoonbaar afstand naar de afzender, en leg dat vast.

Wanneer mag een samenwerking toch?

Er zijn twee routes: de samenwerking is zo klein dat het verbod niet geldt, of zij beperkt de concurrentie wel maar levert genoeg voordelen op voor afnemers.

Valt uw samenwerking onder de bagatelvrijstelling?

Artikel 7 Mededingingswet (versie geldig vanaf 1 september 2025) bevat twee vrijstellingen:

De berekening van omzet en marktaandeel is in de praktijk minder eenvoudig dan het lijkt, vooral de afbakening van de relevante markt.

Voldoet u aan de vier voorwaarden van artikel 6 lid 3?

Een samenwerking die de concurrentie wel beperkt, is toch toegestaan als zij aan vier voorwaarden tegelijk voldoet:

Alleen kostenbesparing voor de deelnemers zelf is niet genoeg: ook afnemers moeten er aantoonbaar op vooruitgaan. Leg die onderbouwing vast in een schriftelijke zelfbeoordeling.

Welke samenwerking is in de praktijk vaak toegestaan?

Gezamenlijke inkoop

Gezamenlijke inkoop is vaak toegestaan, omdat u bij de verkoop aan klanten blijft concurreren. Kleinere bedrijven krijgen samen betere voorwaarden en kunnen zo beter concurreren met grote spelers. Grenzen: een inkoopcombinatie met een groot marktaandeel kan leveranciers onder druk zetten, en u mag via de inkoop geen zicht krijgen op elkaars verkoopprijzen. Elke deelnemer bepaalt zelf zijn prijsbeleid.

Innovatie en technologie

Een voorbeeld ter illustratie: twee middelgrote producenten ontwikkelen samen een techniek voor elektrische aandrijving. Zij delen de onderzoekskosten en de resultaten, en daarna brengt ieder een eigen product op de markt tegen een eigen prijs. Het risico ontstaat als het project wordt gebruikt om ook over verkoop, prijzen of klanten te praten. Leg daarom vast dat de samenwerking beperkt blijft tot onderzoek en ontwikkeling.

Duurzaamheid en veiligheid

Afspraken die echt bijdragen aan een beter milieu of meer veiligheid zijn mogelijk, als zij niet verder gaan dan nodig. Denk aan vermindering van CO2-uitstoot, recycling van verpakkingen of veiligheidsstandaarden. De ACM heeft hiervoor een leidraad over duurzaamheidsafspraken. Een duurzaamheidsafspraak mag geen dekmantel worden voor prijsafspraken of marktverdeling, ook niet als zij maatschappelijke doelen dient.

Welke informatie mag u niet uitwisselen?

U mag geen informatie delen die iets zegt over het toekomstige marktgedrag van uw onderneming. Dat is verboden, ook als er verder geen afspraak wordt gemaakt. Concurrentiegevoelige informatie is bijvoorbeeld:

• voorgenomen prijsverhogingen, prijsstrategieën en tariefstructuren;
• actuele marktaandelen en klantgegevens per bedrijf;
• productieplannen, investeringen, capaciteit en productiekosten.

De ACM kijkt naar de structuur van de markt, het soort informatie, hoe actueel en gedetailleerd die is en hoe vaak u gegevens uitwisselt. Geaggregeerde, historische gegevens zijn minder riskant dan actuele cijfers per bedrijf. Waar nodig kan een onafhankelijke derde gegevens verzamelen en alleen samengevat doorgeven.

Gedeelde software en platforms

De mededingingsregels gelden ook als afstemming via software verloopt. Gebruiken concurrenten dezelfde prijssoftware of hetzelfde platform met toegang tot elkaars actuele gegevens, dan kan dat neerkomen op verboden afstemming. Richt de technische toegang zo in dat alleen strikt noodzakelijke gegevens worden gedeeld. Werkt u samen aan AI-systemen, dan gelden daarnaast de eisen uit de AI-wetgeving; zie ook onze gids over de AI-verordening.

Wat riskeert u bij een overtreding?

• Boete: de ACM en, bij grensoverschrijdende effecten, de Europese Commissie kunnen boetes opleggen die aan de omzet van de onderneming zijn gekoppeld.
• Onderzoek: de toezichthouders kunnen bedrijfsruimtes bezoeken en documenten, e-mails en chatberichten kopiëren.
• Nietigheid: een verboden afspraak is nietig en kan niet worden afgedwongen (artikel 6 lid 2 Mededingingswet).
• Schadeclaims: gedupeerde afnemers of leveranciers kunnen schadevergoeding vorderen.

Hoe richt u een samenwerking veilig in?

• Leg doel en grenzen vast in een samenwerkingsovereenkomst: wat valt erbinnen, welke informatie is nodig en wat blijft erbuiten (prijzen, klanten, gebieden, strategie).
• Scheid informatie met aparte werkgroepen die alleen aan het gezamenlijke project werken.
• Werk met agenda en verslag bij elk overleg. Wijkt een gesprek af, beëindig het dan en laat dat notuleren.
• Train medewerkers die contact hebben met concurrenten, en geef hun een vaste route om twijfels te melden.
• Evalueer periodiek: groeit uw gezamenlijke marktaandeel of verandert de markt, toets de afspraken dan opnieuw.

Hoe helpen wij bij samenwerking tussen concurrenten?

• Wij toetsen uw voorgenomen samenwerking aan artikel 6 Mededingingswet en, bij grensoverschrijdende effecten, artikel 101 VWEU.
• Wij rekenen na of de bagatelvrijstelling van artikel 7 Mededingingswet geldt.
• Wij onderbouwen in een schriftelijke zelfbeoordeling of de samenwerking voldoet aan de vier voorwaarden van artikel 6 lid 3.
• Wij stellen de samenwerkingsovereenkomst en een protocol voor overleg met concurrenten op.
• Wij staan u bij als de ACM informatie opvraagt of een bedrijfsbezoek aflegt.

Samenwerking met concurrenten in vijf punten

• Samenwerken mag, zolang u geen afspraken maakt over prijzen, klanten, markten of productie.
• Eén e-mail met prijzen aan een concurrent kan al een verboden afstemming opleveren (CBb, 27 februari 2024).
• Kleine samenwerkingen kunnen vallen onder de bagatelvrijstelling: maximaal acht ondernemingen en € 5.500.000 of € 1.100.000 omzet, of maximaal 10% marktaandeel bij concurrenten.
• Een samenwerking die de concurrentie beperkt, kan toch mogen als aan de vier voorwaarden van artikel 6 lid 3 is voldaan.
• U krijgt vooraf geen goedkeuring: leg de afspraken en uw zelfbeoordeling schriftelijk vast.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina ondernemingsrecht advocaat.