Samenwonen met een buitenlandse partner: wat geldt voor bezit en erfenis?

Gepubliceerd op 7 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 13 oktober 2026

Samenwoners erven niet van elkaar en hebben geen gemeenschap van goederen, ook niet als een van beiden een buitenlandse nationaliteit heeft: zonder samenlevingscontract en testament blijft ieder eigenaar van wat hij zelf heeft verkregen. Wel kan bij een overlijden buitenlands erfrecht gelden, bijvoorbeeld als de overledene laatst in het buitenland woonde of in zijn testament het recht van zijn nationaliteit heeft gekozen.

Welke juridische positie hebben ongehuwde samenwoners in Nederland?

Het Nederlandse recht kent geen wettelijke regeling voor ongehuwd samenwonen. Een status als “wettelijk samenwonen”, zoals in België, bestaat in Nederland niet.

Er zijn grofweg drie vormen:

• samenwonen zonder afspraken: alleen het algemene vermogensrecht geldt;
• samenwonen met een samenlevingscontract, meestal notarieel: de afspraken binden alleen u beiden;
• een geregistreerd partnerschap: dat heeft vrijwel dezelfde gevolgen als een huwelijk, inclusief erfrecht en een gemeenschap van goederen.

De verschillen tussen deze vormen zet ons artikel over samenlevingscontract versus huwelijk op een rij. Voor uitkeringen en toeslagen kijken instanties als de Belastingdienst en de gemeente naar een gezamenlijke huishouding; dat is iets anders dan een vermogensrechtelijke regeling tussen u beiden.

Van wie zijn de spullen en de woning?

Eigenaar is degene die een zaak heeft gekocht en geleverd gekregen. Kopen u samen, dan wordt u samen eigenaar; meebetalen alleen maakt u geen mede-eigenaar.

Bij een woning bepaalt de notariële leveringsakte wie eigenaar is. Betaalt de niet-eigenaar mee aan de aflossing of verbouwing, dan heeft hij zonder afspraken hooguit een vordering, en die moet hij bewijzen. Leg dat daarom vast in een samenlevingscontract of een aparte overeenkomst. Lees ook over samen een huis kopen en de contracten die u daarbij nodig heeft.

Ligt de woning in het buitenland, dan bepaalt het recht van dat land wie eigenaar is en hoe de overdracht verloopt (artikel 10:127 BW).

Bent u aansprakelijk voor de schulden van uw partner?

Nee, in beginsel niet. De regel dat echtgenoten samen instaan voor huishoudelijke schulden (artikel 1:85 BW) geldt niet voor ongehuwde samenwoners.

Anders is het als u samen een schuld aangaat, zoals een hypotheek, een huurcontract op beide namen of een en/of-rekening met roodstand. Dan kan de schuldeiser meestal ieder van u voor het hele bedrag aanspreken. Zo’n schuld blijft bestaan als uw partner naar het buitenland vertrekt.

Wat regelt u in een samenlevingscontract?

In een samenlevingscontract legt u afspraken vast over kosten, eigendom en wat er gebeurt als de relatie eindigt of een van u overlijdt. Een notariële akte heeft extra bewijskracht en is vaak nodig voor het partnerpensioen.

• de verdeling van de kosten van de huishouding;
• een inventarislijst en een regeling voor zaken waarvan niet vaststaat wie eigenaar is;
• afspraken over de woning en verrekening van bijdragen aan de hypotheek;
• een verblijvingsbeding, zodat gezamenlijke zaken bij overlijden naar de langstlevende gaan;
• aanmelding voor elkaars partnerpensioen.

Partneralimentatie bestaat niet voor samenwoners; alleen als u dat contractueel afspreekt, kan een bijdrage verschuldigd zijn. Heeft uw partner een buitenlandse nationaliteit, laat de notaris dan beoordelen welk recht op de afspraken van toepassing is en of een rechtskeuze zinvol is. Wat er gebeurt bij samenwonen zonder contract, leest u in een apart artikel.

Wie erft als een van de samenwoners overlijdt?

Zonder testament erft de samenwonende partner niets; de nalatenschap gaat naar kinderen, ouders of broers en zussen. Dat geldt ongeacht de duur van de relatie of de nationaliteit.

Met een testament bij de notaris kunt u elkaar als erfgenaam benoemen. Kinderen houden onder Nederlands recht wel recht op hun legitieme portie, de helft van hun wettelijk erfdeel, die zij binnen vijf jaar na het overlijden kunnen opeisen. Hoe erfgenamen kiezen tussen aanvaarden en verwerpen, leest u bij een erfenis aanvaarden.

Welk erfrecht geldt bij een internationale relatie?

Voor overlijdens vanaf 17 augustus 2015 bepaalt de Europese Erfrechtverordening (Verordening (EU) nr. 650/2012) welk recht geldt. Hoofdregel: het recht van het land waar de overledene zijn laatste gewone verblijfplaats had, voor de hele nalatenschap (artikel 21).

• Rechtskeuze: ieder kan in een testament kiezen voor het recht van zijn nationaliteit (artikel 22). Een partner met bijvoorbeeld de Duitse nationaliteit kan zo Duits erfrecht laten gelden.
• Ook het recht van een land buiten de EU kan op die manier van toepassing worden; de verordening geldt ongeacht welk recht zij aanwijst.
• Denemarken en Ierland doen niet mee. Liggen er bezittingen buiten de EU, dan kan dat land eigen regels toepassen, bijvoorbeeld voor onroerend goed.
• Veel landen kennen een ruimer dwingend erfrecht voor kinderen of ouders dan Nederland.

Laat daarom nagaan of uw testament ook in het land van uw partner of van de bezittingen wordt erkend. Over erfbelasting adviseren wij niet; daarvoor kunt u terecht bij een fiscalist of notaris.

En als u een geregistreerd partnerschap aangaat?

Dan bent u elkaars wettelijke erfgenaam en geldt in beginsel een beperkte gemeenschap van goederen. Bij internationale partners bepaalt de Europese Verordening (EU) 2016/1104 welk recht op het vermogen van het partnerschap van toepassing is, voor partnerschappen vanaf 29 januari 2019; ook daarin is een rechtskeuze mogelijk.

Wat gebeurt er als u uit elkaar gaat?

Zonder contract neemt ieder zijn eigen bezittingen mee en wordt wat u samen bezit verdeeld. Een samenlevingscontract kan een eigen verdeling en verrekening voorschrijven.

• Gemeenschappelijke zaken: ieder kan verdeling vorderen (artikel 3:178 BW); komt u er niet uit, dan beslist de rechter.
• Gezamenlijke woning: verkopen en de overwaarde delen, of de een neemt het aandeel van de ander over; de hypotheekverstrekker moet ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid goedkeuren.
• Kinderen: een ouderschapsplan is niet verplicht voor ongehuwde ouders, maar wel verstandig; kinderalimentatie is wel altijd verschuldigd.

Meer hierover leest u bij uit elkaar gaan met een samenlevingscontract.

Wat betekent het einde van de relatie voor het verblijfsrecht?

Heeft uw partner een verblijfsvergunning voor verblijf bij partner, dan hangt die af van de relatie. Na een breuk moet hij of zij een ander verblijfsdoel hebben, of een voortgezet verblijf aanvragen als aan de voorwaarden daarvoor is voldaan.

Voor de vergunning zelf moet de ongehuwde relatie duurzaam en exclusief zijn, moeten beide partners 21 jaar of ouder zijn (artikel 3.14 en 3.15 Vreemdelingenbesluit 2000) en moet de partner in Nederland (de referent) duurzaam en zelfstandig over voldoende inkomen beschikken, ten minste gelijk aan het normbedrag dat de IND daarvoor hanteert. Vaak moet de buitenlandse partner eerst slagen voor het basisexamen inburgering buitenland. De beslistermijn van de IND is 90 dagen. Lees meer in wanneer mag een partner uit het buitenland naar Nederland komen en over de verblijfsvergunning op basis van huwelijk of relatie.

Waar let u op als Nederlandse partner?

• Staat de woning op uw naam? Leg vast of en hoe bijdragen van uw partner worden verrekend.
• Wilt u dat uw partner erft? Maak een testament.
• Is uw partner afhankelijk van uw inkomen voor zijn verblijfsrecht? Houd rekening met de gevolgen van een breuk.

Waar let u op als buitenlandse partner?

• Betaalt u mee aan een woning op naam van uw partner? Laat uw aandeel vastleggen.
• Wilt u het erfrecht van uw land? Kies daarvoor in uw testament (artikel 22 Erfrechtverordening).
• Heeft u bezittingen in uw land van herkomst? Laat nagaan welk recht daar geldt.
• Laat uw verblijfsrecht toetsen voordat u de relatie beëindigt of verhuist.

Wat kunnen wij voor u doen bij samenwonen met een buitenlandse partner?

• Beoordelen welk recht geldt voor uw vermogen en een eventuele nalatenschap.
• Een samenlevingscontract of afspraken over de woning beoordelen, in overleg met uw notaris.
• Bij een breuk onderhandelen over de verdeling en zo nodig procederen.
• De aanvraag voor verblijf bij partner bij de IND voorbereiden en indienen.
• Ons team familierecht adviseert over gezag en kinderalimentatie bij een internationale relatie.

Samengevat

• Ongehuwd samenwonen heeft in Nederland geen wettelijke vermogensregeling; “wettelijk samenwonen” bestaat niet.
• Eigendom volgt wie iets heeft verkregen; meebetalen geeft hooguit een vordering.
• Zonder testament erft de partner niets; het toepasselijke erfrecht volgt uit de Erfrechtverordening.
• Het verblijfsrecht van de buitenlandse partner kan afhangen van de relatie.

Veelgestelde vragen

Wordt mijn partner na een aantal jaren samenwonen automatisch erfgenaam?

Nee. Hoe lang u ook samenwoont, zonder testament of geregistreerd partnerschap erft uw partner niet.

Welk erfrecht geldt als mijn partner in Nederland woont maar een andere nationaliteit heeft?

In beginsel Nederlands erfrecht, omdat de laatste gewone verblijfplaats beslissend is. Heeft uw partner in een testament het recht van zijn nationaliteit gekozen, dan geldt dat recht.

Moet een samenlevingscontract notarieel zijn?

Nee, een onderhandse overeenkomst is ook geldig. Een notariële akte geeft meer bewijskracht en wordt door pensioenuitvoerders vaak geëist voor het partnerpensioen.

Ben ik aansprakelijk voor de creditcardschuld van mijn partner?

Niet als de schuld alleen op naam van uw partner staat. Bent u medecontractant of houder van een en/of-rekening, dan kan de schuldeiser u wel aanspreken.