Verblijfsrecht na relatiebreuk of echtscheiding: wanneer u in Nederland mag blijven

Gepubliceerd op 30 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Eindigt de relatie of het huwelijk waarop uw verblijfsvergunning is gebaseerd, dan vervalt die vergunning niet vanzelf, maar de IND kan haar intrekken omdat het verblijfsdoel is weggevallen (artikelen 18 en 19 Vreemdelingenwet 2000). U mag in de regel alleen blijven als u een andere verblijfsgrond hebt: vooral na vijf jaar verblijf bij uw partner (voortgezet verblijf), bij huiselijk geweld of het overlijden van uw partner, als u zorgt voor een kind dat Nederlander is, of als u gehuwd was met een EU-burger die hier woonde.

Hebt u al een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd of de status van EU-langdurig ingezetene, dan hangt uw verblijf niet meer af van de relatie. Hieronder leest u wat de IND verwacht, welke routes er zijn en wat u direct na de breuk doet. Zie ook ons artikel over de verblijfsvergunning op basis van huwelijk of relatie.

Wat gebeurt er met uw vergunning als de relatie eindigt?

Uw vergunning voor verblijf bij uw partner blijft geldig totdat de IND haar intrekt of totdat de geldigheidsduur afloopt. Voordat de IND intrekt, moet zij beoordelen of u op een andere grond mag blijven en of intrekking in strijd is met uw recht op gezinsleven of privéleven (artikel 8 EVRM). De regels staan in de Vreemdelingenwet 2000.

U moet een wijziging in uw situatie, zoals het einde van de relatie of het niet meer samenwonen, binnen vier weken aan de IND doorgeven (IND: wijziging situatie doorgeven). Uw nieuwe adres geeft u binnen vijf dagen na de verhuizing door aan de gemeente, voor de Basisregistratie Personen (BRP). Wie de melding nalaat, riskeert dat de IND later vindt dat de vergunning ten onrechte is voortgezet, met gevolgen voor latere aanvragen.

Wacht dus niet tot de IND zelf contact opneemt. Dient u tijdig een aanvraag voor een ander verblijfsdoel in, dan mag u in de regel in Nederland blijven zolang de IND daarop beslist.

Welke verblijfsgrond past bij uw situatie?

Bron voor de categorieën voortgezet verblijf: IND-aanvraagformulier humanitair niet-tijdelijk (7027).

Wanneer krijgt u voortgezet verblijf?

Na vijf jaar verblijf met een vergunning bij uw partner kunt u een vergunning voor voortgezet verblijf aanvragen (artikel 3.50 Vreemdelingenbesluit 2000). Dat is een niet-tijdelijke humanitaire vergunning. In beginsel moet u ook aan het inburgeringsvereiste voldoen, tenzij u een vrijstelling of ontheffing hebt. Het gaat om de periode waarin u de vergunning als partner had en aan de voorwaarden voldeed. Woonde u al apart, dan kan de IND die periode buiten beschouwing laten.

Is de relatie eerder geëindigd, dan kan voortgezet verblijf toch mogelijk zijn bij bijzondere omstandigheden (artikel 3.51 Vreemdelingenbesluit 2000). Denk aan huiselijk of eergerelateerd geweld, het overlijden van uw partner, achterlating in het buitenland tegen uw wil, of andere situaties waarin terugkeer naar uw land van herkomst niet van u kan worden gevraagd.

Slachtoffer van huiselijk of eergerelateerd geweld

Hebt u door huiselijk geweld de relatie verbroken, dan kent de IND een aparte route, ook als u nog geen vijf jaar in Nederland bent. Het geweld moet tot de breuk hebben geleid. Bewijs is beslissend: een aangifte of melding bij de politie, een verklaring van de huisarts of een rapport van Veilig Thuis. Zoek hulp via Veilig Thuis en leg het geweld zo snel mogelijk vast.

Welke rol spelen uw kinderen?

Zorgt u voor een minderjarig kind met de Nederlandse nationaliteit, dan kunt u een verblijfsrecht als ouder hebben op grond van artikel 20 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Volgens het Hof van Justitie van de EU gaat het erom of het kind zo afhankelijk van u is dat het de EU zou moeten verlaten als u moet vertrekken (HvJ EU 10 mei 2017, C-133/15, Chavez-Vilchez). Daarbij tellen de feitelijke verdeling van de zorg, de leeftijd van het kind en de emotionele band. Dat de andere ouder in Nederland woont en voor het kind zou kunnen zorgen, is niet doorslaggevend.

U moet die zorg wel aantonen. De Rechtbank Den Haag (zittingsplaats Haarlem) wees op 3 september 2020 het beroep af van een vader die zich op Chavez-Vilchez beriep, omdat hij niet aannemelijk maakte dat hij daadwerkelijk zorg- en opvoedingstaken voor zijn Nederlandse dochter verrichtte (ECLI:NL:RBDHA:2020:8858). Bewaar daarom het ouderschapsplan, schoolcontacten, een omgangsregeling en ander bewijs van uw zorg.

Een ouderschapsplan is bij een scheiding met minderjarige kinderen verplicht (artikel 815 lid 2 Rv). Lees meer over het ouderschapsplan. Is uw kind geen Nederlander, dan kan het recht op gezinsleven (artikel 8 EVRM) meewegen bij de beslissing over intrekking of een nieuwe aanvraag. Dat is een belangenafweging zonder garantie op verblijf. Kinderen met een afhankelijke vergunning volgen in beginsel de verblijfsstatus van de ouder bij wie zij verblijven; houd daar rekening mee bij afspraken over waar zij gaan wonen.

Wat geldt als uw ex-partner een EU-burger is?

Was u gehuwd of geregistreerd partner van een EU-burger die in Nederland van zijn vrij verkeer gebruikmaakte, dan hebt u een verblijfsrecht op grond van het Unierecht. Dat blijft na de scheiding bestaan als het huwelijk bij het begin van de scheidingsprocedure ten minste drie jaar had geduurd, waarvan ten minste een jaar in Nederland (artikel 8.15 Vreemdelingenbesluit 2000, dat artikel 13 lid 2 van Richtlijn 2004/38/EG uitvoert). Ook zonder die termijnen kunt u uw verblijfsrecht behouden:

• als u het gezag over de kinderen van de EU-burger hebt gekregen;
• als bijzonder schrijnende omstandigheden dat rechtvaardigen, zoals huiselijk geweld tijdens het huwelijk;
• als u recht op omgang hebt met een minderjarig kind en de rechter heeft bepaald dat die omgang in Nederland plaatsvindt.

U moet dan in de regel werknemer of zelfstandige zijn, of voldoende middelen en een ziektekostenverzekering hebben. Deze regels gelden voor gehuwden en geregistreerde partners, niet voor ongehuwd samenwonenden. Een relatie met een Nederlander valt er alleen onder als uw partner eerder in een ander EU-land van het vrij verkeer gebruikmaakte. Na vijf jaar rechtmatig verblijf als gezinslid van een EU-burger krijgt u een duurzaam verblijfsrecht; vanaf dan speelt de scheiding geen rol meer. Meer in ons artikel over verblijfsdocumenten voor familieleden van EU-burgers.

Voor Turkse onderdanen en hun gezinsleden kunnen door het associatierecht tussen de EU en Turkije soms gunstigere regels gelden. Of dat zo is, hangt af van de nationaliteit en de verblijfspositie van uw ex-partner; laat dit vooraf beoordelen.

Kunt u overstappen naar een andere verblijfsgrond?

Ja. U kunt een vergunning aanvragen voor een ander doel, zoals werk als kennismigrant bij een erkend referent, een gecombineerde vergunning voor verblijf en arbeid, studie aan een erkende onderwijsinstelling of arbeid als zelfstandige. U moet dan voldoen aan alle voorwaarden van dat doel. Na vijf jaar onafgebroken rechtmatig verblijf kan een vergunning voor onbepaalde tijd mogelijk zijn, als u ook aan de andere eisen voldoet, zoals het inburgeringsvereiste. De IND stelt leges en salarisnormen periodiek vast; controleer de actuele bedragen op ind.nl voordat u aanvraagt. Zie ook ons artikel over het verlengen van een verblijfsvergunning.

Wat doet u direct na de breuk?

1. Meld de wijziging binnen vier weken bij de IND en uw nieuwe adres binnen vijf dagen bij de gemeente.
2. Stel vast hoe lang u al met een vergunning bij uw partner in Nederland woont en wanneer uw vergunning verloopt.
3. Verzamel bewijs: eerdere verblijfsdocumenten, een BRP-uittreksel met adreshistorie, de huwelijksakte, uw arbeidsovereenkomst en loonstroken, en uw inburgeringsdiploma.
4. Leg bijzondere omstandigheden vast, zoals een aangifte of een verklaring van een hulpverlener.
5. Leg bij kinderen uw zorg vast in het ouderschapsplan en bewaar bewijs van contact en omgang.
6. Dien de nieuwe aanvraag in voordat de IND een intrekkingsbesluit neemt of uw vergunning verloopt.

Hoe maakt u bezwaar tegen een intrekking of afwijzing?

Tegen een besluit van de IND maakt u binnen vier weken bezwaar. Die termijn is korter dan de gewone zes weken uit de Algemene wet bestuursrecht (artikel 69 lid 1 Vreemdelingenwet 2000). Bezwaar schorst een intrekking niet altijd. Wilt u de beslissing in Nederland afwachten, vraag dan de voorzieningenrechter om een voorlopige voorziening. Tegen de beslissing op bezwaar staat beroep open bij de rechtbank. Een overzicht vindt u in ons artikel over migratierecht van aanvraag tot bezwaar.

Let op: beslist de IND te laat, dan kunt u sinds 15 april 2025 geen bestuursrechtelijke dwangsom wegens niet tijdig beslissen meer krijgen.

Wat doen wij bij verblijfsrecht na een relatiebreuk?

Wij combineren familierecht en regulier migratierecht. Asielzaken behandelen wij niet.

• Wij beoordelen welke verblijfsgrond in uw situatie het sterkst is en of u al aan de vijfjaarstermijn voldoet.
• Wij bereiden de melding aan de IND en de nieuwe aanvraag voor, via onze immigratie advocaat.
• Wij bundelen bewijs over zorg voor kinderen of huiselijk geweld.
• Wij regelen de scheiding, het gezag en het ouderschapsplan, via onze familierecht advocaat, en stemmen die af op uw verblijfspositie.
• Wij maken binnen vier weken bezwaar en vragen zo nodig een voorlopige voorziening.

Veelgestelde vragen

Telt ongehuwd samenwonen mee voor de vijf jaar?

Ja, als uw vergunning was gebaseerd op verblijf bij uw partner, telt het rechtmatig verblijf bij die partner mee. Voor de EU-regeling van artikel 13 Richtlijn 2004/38/EG geldt dat niet: daar is een huwelijk of geregistreerd partnerschap nodig.

Mag ik werken terwijl de IND op mijn aanvraag beslist?

Dat hangt af van wat er op uw huidige verblijfsdocument staat. Vraag dit na voordat u van baan wisselt: werken zonder toestemming kan gevolgen hebben voor uw werkgever en voor uw aanvraag.

Lees ook: echtscheiding en verblijfsrecht en onze pagina scheiden en verblijfsvergunning.