Verblijfsrecht na relatiebreuk: wanneer mag u in Nederland blijven?

Gepubliceerd op 30 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Eindigt de relatie waarop uw verblijfsvergunning is gebaseerd, dan vervalt de grond voor die vergunning en kan de IND haar intrekken; u mag in de regel alleen blijven als u een andere verblijfsgrond heeft. Die andere grond is er vooral na vijf jaar verblijf bij uw partner (voortgezet verblijf), als u slachtoffer bent van huiselijk geweld, als u voor een kind zorgt dat Nederlander of EU-burger is, of als u gehuwd was met een EU-burger die hier woonde.

Hieronder leest u wat de IND verwacht, welke routes er zijn en wat u direct na de breuk moet doen. Zie ook ons artikel over de verblijfsvergunning op basis van huwelijk of relatie.

Wat gebeurt er met uw vergunning als de relatie eindigt?

Uw verblijfsvergunning “verblijf bij partner” vervalt niet vanzelf, maar de IND kan haar intrekken omdat niet meer aan de voorwaarden wordt voldaan (art. 18 en 19 Vreemdelingenwet 2000). Voordat de IND dat doet, moet zij beoordelen of u op een andere grond mag blijven en of intrekking in strijd is met uw recht op gezinsleven of privéleven (art. 8 EVRM).

U moet de IND binnen vier weken informeren over een wijziging in uw situatie, zoals het einde van de relatie of het niet meer samenwonen. Wie dat nalaat, riskeert dat de IND later vindt dat de vergunning ten onrechte is voortgezet, met gevolgen voor latere aanvragen.

Wanneer kunt u voortgezet verblijf krijgen?

Na vijf jaar rechtmatig verblijf bij uw partner kunt u een vergunning voor voortgezet verblijf aanvragen; dat is een niet-tijdelijke humanitaire vergunning. In beginsel moet u daarvoor ook aan het inburgeringsvereiste voldoen, tenzij u een vrijstelling of ontheffing heeft.

Dien de aanvraag in voordat uw huidige vergunning verloopt of wordt ingetrokken, zodat uw verblijf rechtmatig blijft. Heeft u nog geen vijf jaar, dan is voortgezet verblijf op deze grond niet mogelijk en moet u een andere grond zoeken.

Slachtoffer van huiselijk of eergerelateerd geweld

Bent u slachtoffer van huiselijk geweld en eindigt daardoor de relatie, dan kent de IND een aparte route, ook als u nog geen vijf jaar in Nederland bent. U heeft daarvoor bewijs nodig, zoals een aangifte bij de politie en een verklaring van een hulpverlener of arts.

Zoek hulp via Veilig Thuis en leg het geweld zo snel mogelijk vast. Hoe sterker het bewijs, hoe beter de IND de aanvraag kan beoordelen.

Turkse onderdanen

Voor Turkse onderdanen gelden door het associatierecht tussen de EU en Turkije soms gunstigere regels. Was u minstens drie jaar gehuwd of geregistreerd partner van een Turkse werknemer met een niet-tijdelijke vergunning, en woonde u direct voor het einde van de relatie minstens een jaar in Nederland bij die partner, dan kunt u een vergunning voor een zoekjaar naar werk krijgen.

Of deze regels voor u gelden, hangt af van de nationaliteit en de positie van uw ex-partner. Laat dit vooraf beoordelen.

Welke rol spelen kinderen?

Heeft u een minderjarig kind met de Nederlandse nationaliteit voor wie u zorgt, dan kunt u een verblijfsrecht als ouder hebben op grond van artikel 20 VWEU. Het Hof van Justitie bepaalde dat de vraag is of het kind zo afhankelijk van u is dat het de EU zou moeten verlaten als u moet vertrekken (HvJ EU 10 mei 2017, C-133/15, Chavez-Vilchez).

Daarbij telt mee hoe de zorg feitelijk is verdeeld, de leeftijd van het kind en de emotionele band. Dat de andere ouder in Nederland woont en voor het kind zou kunnen zorgen, is niet doorslaggevend. Bewijs van uw zorg, zoals een ouderschapsplan, schoolcontacten en een omgangsregeling, is daarom belangrijk.

Is uw kind geen Nederlander, dan kan het recht op gezinsleven (art. 8 EVRM) meewegen bij de beslissing over intrekking of een nieuwe aanvraag. Dat is een belangenafweging zonder garantie op verblijf.

Wat geldt als uw ex-partner een EU-burger is?

Was u gehuwd of geregistreerd partner van een EU-burger die in Nederland van zijn vrij verkeer gebruikmaakte, dan kunt u uw verblijfsrecht na de scheiding behouden onder de voorwaarden van artikel 13 lid 2 Richtlijn 2004/38/EG. Dat kan als het huwelijk bij het begin van de scheidingsprocedure minstens drie jaar had geduurd, waarvan minstens een jaar in Nederland.

• of als u het gezag over de kinderen van de EU-burger heeft gekregen;
• of als bijzonder schrijnende omstandigheden dat rechtvaardigen, zoals huiselijk geweld tijdens het huwelijk;
• of als u recht op omgang heeft met een minderjarig kind en de rechter heeft bepaald dat die omgang in Nederland plaatsvindt.

Daarnaast moet u in de regel werken, zelfstandige zijn of voldoende middelen en een ziektekostenverzekering hebben. Deze regels gelden voor gehuwden en geregistreerde partners, niet voor ongehuwd samenwonenden. Een relatie met een Nederlander valt alleen onder deze regels als uw partner eerder in een ander EU-land van het vrij verkeer gebruikmaakte. Meer hierover in verblijfsdocumenten voor familieleden van EU-burgers.

Kunt u overstappen naar een andere verblijfsgrond?

Ja, u kunt een vergunning aanvragen voor een ander doel, zoals werk als kennismigrant, studie of arbeid als zelfstandige. Dan moet u voldoen aan alle voorwaarden van dat doel, zoals het geldende salariscriterium of toelating tot een opleiding.

Dien die aanvraag in voordat uw huidige vergunning eindigt. De IND stelt de leges en salarisnormen jaarlijks vast; controleer de actuele bedragen op ind.nl voordat u aanvraagt. Voor een overzicht van de procedure zie migratierecht van aanvraag tot bezwaar.

Wat doet u direct na de breuk?

• Meld de wijziging binnen vier weken bij de IND.
• Controleer hoe lang u al bij uw partner in Nederland woont en wanneer uw vergunning verloopt.
• Verzamel bewijs: BRP-uittreksel, huwelijksakte, arbeidscontract, inburgeringsdiploma.
• Leg bij kinderen uw zorg vast in een ouderschapsplan en bewaar bewijs van contact.
• Dien een nieuwe aanvraag in voordat de huidige vergunning eindigt.

Wijst de IND uw aanvraag af of trekt zij uw vergunning in, dan kunt u binnen vier weken bezwaar maken (art. 69 Vw 2000). Tijdens het bezwaar kunt u de voorzieningenrechter vragen om u de beslissing in Nederland te laten afwachten.

Wat kunnen wij voor u doen bij verblijfsrecht na een relatiebreuk?

• Beoordelen welke verblijfsgrond in uw situatie het sterkst is.
• De melding aan de IND en de nieuwe aanvraag voorbereiden en indienen.
• Bewijs over zorg voor kinderen of huiselijk geweld bundelen.
• Bezwaar en beroep instellen en een voorlopige voorziening vragen, via onze immigratie advocaat.
• De scheiding, het gezag en het ouderschapsplan regelen, via onze familierecht advocaat.

Samengevat

• Na het einde van de relatie kan de IND uw vergunning intrekken (art. 18-19 Vw 2000).
• Na vijf jaar verblijf bij uw partner is voortgezet verblijf mogelijk, in beginsel met inburgering.
• Slachtoffers van huiselijk geweld hebben een aparte route.
• Zorgt u voor een Nederlands kind, dan kan Chavez-Vilchez (HvJ 2017) u een verblijfsrecht geven.
• Ex-echtgenoten van EU-burgers kunnen verblijf behouden na drie jaar huwelijk, waarvan een jaar in Nederland.

Veelgestelde vragen

Moet ik Nederland direct verlaten na de scheiding?

Nee, uw vergunning blijft geldig totdat de IND haar intrekt of zij verloopt. Gebruik die tijd om een nieuwe aanvraag in te dienen.

Telt ongehuwd samenwonen mee voor de vijf jaar?

Ja, als uw vergunning gebaseerd was op verblijf bij uw partner, telt het rechtmatig verblijf bij die partner mee. Voor de EU-regeling van artikel 13 Richtlijn 2004/38 geldt dat niet: daar is een huwelijk of geregistreerd partnerschap nodig.

Wat als mijn partner mij verlaat door huiselijk geweld?

Doe aangifte, zoek hulp bij Veilig Thuis en vraag een verblijfsvergunning aan op grond van huiselijk geweld. Die route vereist geen vijf jaar verblijf.

Kan ik in bezwaar in Nederland blijven?

Bezwaar schorst een intrekking niet altijd. Vraag daarom bij de voorzieningenrechter een voorlopige voorziening als u de beslissing in Nederland wilt afwachten.

Lees ook: Echtscheiding en verblijfsrecht