Verdenking van mishandeling: uw rechten, mogelijke straffen en wat u moet doen

Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Wordt u verdacht van mishandeling, dan heeft u het recht om te zwijgen en het recht om vóór het eerste politieverhoor een advocaat te spreken. Eenvoudige mishandeling is volgens artikel 300 Wetboek van Strafrecht (Sr) strafbaar met maximaal drie jaar gevangenisstraf, maar bij zwaar letsel, voorbedachten rade of een slachtoffer uit uw eigen gezin liggen de maxima hoger.

Hieronder leest u wat de wet onder mishandeling verstaat, hoe het onderzoek na een aangifte verloopt, welke rechten u als verdachte heeft en welke gevolgen een veroordeling kan hebben, ook voor uw werk.

Wat is mishandeling volgens de wet?

Mishandeling is het opzettelijk toebrengen van pijn of lichamelijk letsel aan een ander. Artikel 300 Sr geeft geen omschrijving; die definitie komt uit de rechtspraak, en ook het opzettelijk benadelen van de gezondheid valt eronder (artikel 300 lid 4 Sr).

Zichtbaar letsel is niet nodig. Een klap, duw of schop die pijn veroorzaakt, kan al genoeg zijn. Opzet betekent dat u het gevolg wilde of bewust de aanmerkelijke kans op pijn of letsel heeft aanvaard (voorwaardelijk opzet).

Het Wetboek van Strafrecht onderscheidt verschillende vormen, met elk een eigen strafmaximum:

De geldboete van de vierde categorie bedraagt sinds 1 januari 2026 maximaal € 27.500 (artikel 23 lid 4 Sr).

Wanneer is de straf hoger?

Volgens artikel 304 Sr kunnen de gevangenisstraffen met een derde worden verhoogd. Dat geldt onder meer als het slachtoffer uw partner, (ex-)echtgenoot, kind of een aan u toevertrouwde minderjarige is, als het slachtoffer een ambtenaar is tijdens zijn werk, of als de mishandeling plaatsvindt door het toedienen van schadelijke stoffen.

Het Openbaar Ministerie (OM) eist bovendien hogere straffen bij geweld tegen mensen met een publieke taak, zoals agenten, ambulancepersoneel en buschauffeurs. Dat volgt uit de richtlijn van het OM over fysiek geweld tegen functionarissen met een publieke taak.

Wat gebeurt er na een aangifte van mishandeling?

Na een aangifte onderzoekt de politie wat er is gebeurd. Daarna beslist de officier van justitie of de zaak wordt vervolgd.

De politie hoort getuigen, vraagt camerabeelden op en laat zo nodig letsel vastleggen door een (forensisch) arts. U kunt worden uitgenodigd voor een verhoor of worden aangehouden.

Hoe lang mag de politie u vasthouden?

Na een aanhouding mag de politie u maximaal negen uur ophouden voor onderzoek (artikel 56a Wetboek van Strafvordering, Sv). Daarna kan de officier van justitie inverzekeringstelling bevelen voor maximaal drie dagen, eenmaal te verlengen met drie dagen (artikelen 57 en 58 Sv).

Wordt u in verzekering gesteld, dan wordt u binnen drie dagen en vijftien uur na uw aanhouding voorgeleid aan de rechter-commissaris. Die toetst of uw vasthouding rechtmatig is.

Welke beslissingen kan de officier van justitie nemen?

De officier van justitie kan de zaak seponeren, zelf een strafbeschikking opleggen of u dagvaarden voor de strafrechter. Bij een eerste, lichte mishandeling kiest het OM regelmatig voor een strafbeschikking met een taakstraf of geldboete.

Een strafbeschikking is een straf zonder tussenkomst van de rechter (artikel 257a Sv). Bent u het er niet mee eens, dan moet u binnen veertien dagen verzet doen (artikel 257e Sv); daarna wordt de strafbeschikking onherroepelijk en komt zij op uw justitiële documentatie.

Welke rechten heeft u als verdachte?

U hoeft geen vragen te beantwoorden en u mag vóór het verhoor een advocaat spreken. De politie moet u vóór het eerste verhoor vertellen waarvan u wordt verdacht en dat u niet tot antwoorden verplicht bent (artikel 27c en artikel 29 Sv).

• Het zwijgrecht: u hoeft niet mee te werken aan uw eigen veroordeling (artikel 29 Sv).
• Consultatierecht: u mag vóór het eerste verhoor een advocaat raadplegen (artikel 28c Sv).
• Bijstand tijdens het verhoor: uw advocaat mag bij het verhoor aanwezig zijn (artikel 28d Sv).
• Kennisneming van het dossier: u en uw advocaat mogen de processtukken inzien (artikel 30 Sv), al kan de officier dat tijdelijk beperken.
• Tolk: spreekt u onvoldoende Nederlands, dan heeft u recht op een tolk (artikel 27c lid 2 Sv).

Bent u aangehouden en in verzekering gesteld, dan wordt een piketadvocaat ingeschakeld die u zonder kosten bijstaat. Lees meer over gesubsidieerde rechtsbijstand in strafzaken.

Wat doet u als u wordt verdacht van mishandeling?

Laat u eerst door een advocaat adviseren en leg pas daarna een verklaring af. Een verklaring die u in de eerste uren afgeeft, kan later moeilijk worden teruggedraaid.

• Spreek vóór het verhoor met een advocaat en bespreek of u verklaart of zwijgt.
• Schrijf zo snel mogelijk op wat er is gebeurd, met datum, tijd, plaats en aanwezigen.
• Noteer de namen van getuigen en bewaar berichten, foto’s en medische gegevens over uw eigen letsel.
• Ga altijd in op een oproep van de politie of een dagvaarding; wegblijven kan leiden tot een bevel tot medebrenging of een behandeling zonder u.
• Neem geen contact op met het slachtoffer of getuigen over de zaak. Dat kan worden uitgelegd als beïnvloeding en kan leiden tot voorlopige hechtenis of bijzondere voorwaarden.
• Plaats niets over de zaak op sociale media.
• Lieg niet tegen de politie. Een aantoonbaar onjuiste verklaring kan uw geloofwaardigheid in de rest van de zaak aantasten. Meer hierover leest u in mag ik liegen tegen de politie?

Wanneer is er sprake van noodweer?

U bent niet strafbaar als u zich moest verdedigen tegen een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van uzelf, een ander of goederen (artikel 41 lid 1 Sr). De verdediging moet wel noodzakelijk zijn en in verhouding staan tot de aanval.

Ging u verder dan nodig was door een hevige emotie die door de aanval werd veroorzaakt, dan kan de rechter noodweerexces aannemen (artikel 41 lid 2 Sr). U wordt dan ontslagen van alle rechtsvervolging. Een beroep op noodweer moet worden onderbouwd met feiten, zoals verklaringen van getuigen of camerabeelden.

Welke gevolgen kan een veroordeling hebben?

Naast een straf kan een veroordeling gevolgen hebben voor uw werk en voor een verklaring omtrent het gedrag (VOG). Ook kan het slachtoffer schadevergoeding vorderen.

• Straf: een taakstraf, geldboete of gevangenisstraf, eventueel geheel of deels voorwaardelijk met een proeftijd en bijzondere voorwaarden, zoals een contactverbod.
• Taakstrafverbod: bij een geweldsmisdrijf met een maximumstraf van zes jaar of meer en ernstige inbreuk op de lichamelijke integriteit mag de rechter in beginsel niet alleen een taakstraf opleggen (artikel 22b Sr).
• Schadevergoeding: het slachtoffer kan zich in de strafzaak voegen als benadeelde partij (artikel 51f Sv). De rechter kan de schadevergoedingsmaatregel opleggen (artikel 36f Sr); de Staat int het bedrag dan bij u.
• Justitiële documentatie: een veroordeling of onherroepelijke strafbeschikking wordt geregistreerd. Bij een VOG-aanvraag kijkt Justis in de regel vier jaar terug, voor bepaalde functies langer.
• Werk: uw werkgever kan bij geweld op of rond het werk maatregelen nemen, tot ontslag toe. Lees meer over de gevolgen van een strafrechtelijke veroordeling voor werk en reizen.

Wat kunnen wij voor u doen bij een verdenking van mishandeling?

Wij staan u bij vanaf het eerste verhoor tot en met de zitting. Als strafrechtadvocaat doen wij onder meer het volgende:

• Wij bereiden u voor op het politieverhoor en bespreken of u verklaart of zwijgt.
• Wij beoordelen het dossier, de aangifte en de getuigenverklaringen op tegenstrijdigheden en vormfouten.
• Wij onderbouwen een beroep op noodweer of noodweerexces, of een verweer dat opzet ontbreekt.
• Wij beoordelen een strafbeschikking en doen zo nodig binnen veertien dagen verzet.
• Wij reageren op de vordering van een benadeelde partij en voeren het woord op de zitting.

Samengevat

• Eenvoudige mishandeling (artikel 300 Sr) heeft een maximum van drie jaar gevangenisstraf; zware mishandeling (artikel 302 Sr) een maximum van acht jaar.
• Bij geweld tegen een gezinslid of ambtenaar kan de straf met een derde worden verhoogd (artikel 304 Sr).
• U mag zwijgen en vóór het eerste verhoor een advocaat raadplegen (artikelen 28c en 29 Sv).
• Tegen een strafbeschikking doet u binnen veertien dagen verzet.
• Noodweer (artikel 41 Sr) leidt tot ontslag van rechtsvervolging, maar moet met feiten worden onderbouwd.

Veelgestelde vragen

Ben ik verplicht een verklaring af te leggen bij de politie?

Nee. U heeft een zwijgrecht (artikel 29 Sv). Wel bent u verplicht uw identiteit op te geven en een identiteitsbewijs te tonen.

Is één klap al mishandeling?

Ja, als u daarmee opzettelijk pijn of letsel veroorzaakt. Zichtbaar letsel is niet nodig voor een veroordeling op grond van artikel 300 Sr.

Wat is het verschil tussen mishandeling en zware mishandeling?

Bij mishandeling is het opzet gericht op pijn of letsel. Bij zware mishandeling (artikel 302 Sr) is het opzet, al dan niet voorwaardelijk, gericht op zwaar lichamelijk letsel, zoals blijvend letsel of een gebroken kaak; het maximum is acht jaar.

Moet ik een strafbeschikking voor mishandeling gewoon betalen?

Niet zonder overleg. Wie betaalt, accepteert de strafbeschikking en krijgt een registratie in de justitiële documentatie. Verzet doet u binnen veertien dagen; de zaak komt dan bij de strafrechter.

Kan het slachtoffer schadevergoeding van mij eisen?

Ja. Het slachtoffer kan zich als benadeelde partij voegen in de strafzaak (artikel 51f Sv) of een civiele procedure starten. In de strafzaak beoordeelt de rechter alleen eenvoudige vorderingen.