Gepubliceerd op 5 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 31 oktober 2026
Na een verkeersdelict beslist het CBR, los van de strafzaak, of u een cursus moet volgen of moet worden onderzocht op rijvaardigheid of rijgeschiktheid. Werkt u niet mee of blijkt u niet rijvaardig of geschikt, dan verklaart het CBR uw rijbewijs ongeldig, ook als de strafrechter u een lichte straf gaf of vrijsprak.
Het CBR wordt ingeschakeld door een mededeling van de politie. Hieronder leest u wanneer dat gebeurt, welke maatregelen er zijn, hoe de bestuursrechter CBR-besluiten toetst en hoe u bezwaar maakt.
Inhoudsopgave
Hoe komt het CBR bij uw zaak betrokken?
Via een mededeling van de politie op grond van artikel 130 Wegenverkeerswet 1994 (WVW). De politie doet die als zij vermoedt dat u niet meer rijvaardig of rijgeschikt bent, bijvoorbeeld na rijden onder invloed, een grote snelheidsovertreding of gevaarlijk rijgedrag.
In welke gevallen een vermoeden bestaat, staat in de Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011. Na de mededeling neemt het CBR een besluit (artikelen 131 en 132 WVW). Bij ernstige gevallen kan het CBR uw rijbewijs direct schorsen tot de uitslag van het onderzoek bekend is.
Strafzaak en CBR-procedure: twee gescheiden sporen
De strafzaak gaat over straf voor wat u heeft gedaan; de CBR-procedure gaat over de vraag of u nog veilig kunt rijden. Beide sporen lopen naast elkaar en zijn juridisch van elkaar gescheiden.
| Strafrechtelijk spoor | CBR-spoor | |
|---|---|---|
| Wie beslist? | Openbaar Ministerie en strafrechter | CBR, onder toezicht van de bestuursrechter |
| Doel | Straffen voor het feit | Verkeersveiligheid beschermen |
| Mogelijke uitkomst | Strafbeschikking, geldboete, taakstraf, gevangenisstraf, ontzegging van de rijbevoegdheid tot vijf jaar, bij herhaling langer (artikel 179 WVW) | Cursus, onderzoek naar rijvaardigheid of geschiktheid, ongeldigverklaring van het rijbewijs |
| Rechtsmiddel | Verzet of hoger beroep | Bezwaar bij het CBR, daarna beroep en hoger beroep bij de bestuursrechter |
Omdat een CBR-maatregel geen straf is, geldt het verbod op dubbele bestraffing er niet voor. U kunt dus zowel een rijontzegging van de rechter als een cursus of onderzoek van het CBR krijgen. Meer over dit samenspel leest u in ons artikel over samenloop van bestuurlijke en strafrechtelijke sancties.
Welke maatregelen kan het CBR opleggen?
Welke maatregel volgt, hangt af van het soort overtreding, de ernst en of u een beginnende bestuurder bent.
| Maatregel | Wanneer? | Wat houdt het in? |
|---|---|---|
| Lichte educatieve maatregel alcohol (LEMA) of educatieve maatregel alcohol (EMA) | Rijden onder invloed van alcohol | Een cursus, in een lichte of zwaardere vorm |
| (Lichte) educatieve maatregel gedrag en verkeer (LEMG of EMG) | Gevaarlijk rijgedrag, zoals een grote snelheidsovertreding of agressief rijgedrag | Een cursus over rijgedrag |
| Onderzoek naar de rijvaardigheid | Twijfel over uw rijvaardigheid, bijvoorbeeld na een ongeval of spookrijden | Een praktische rijtest met een deskundige van het CBR |
| Onderzoek naar de geschiktheid | Hoog alcoholpromillage, drugsgebruik of vermoeden van een medische aandoening | Een medisch of psychiatrisch onderzoek |
U betaalt de maatregel zelf. Betaalt u niet, verschijnt u niet zonder geldige reden of werkt u niet mee, dan verklaart het CBR uw rijbewijs ongeldig. Rondt u de cursus met goed gevolg af, dan blijft uw rijbewijs geldig.
Hoe toetst de bestuursrechter een CBR-maatregel?
Twee recente uitspraken laten zien waar de grenzen liggen.
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State bevestigde op 25 maart 2026 (ECLI:NL:RVS:2026:1686) een EMG voor een bestuurder die met 165 km/u (gecorrigeerd) over de A7 reed waar 100 km/u gold. Volgens de Afdeling volgt de EMG dwingend uit de regels, zodat het CBR geen ruimte had om belangen af te wegen. Een vermoeden van onvoldoende rijvaardigheid is genoeg; daadwerkelijk gevaar hoeft niet te zijn aangetoond. Omdat de EMG de verkeersveiligheid dient, is het naast een strafrechtelijke sanctie geen dubbele bestraffing.
Dat het vermoeden wel gerechtvaardigd moet zijn, blijkt uit een uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland van 11 augustus 2025 (ECLI:NL:RBNNE:2025:3651). Een politieagente in een dienstauto reed 50 tot 59 km/u te hard buiten de bebouwde kom, omdat zij vermoedde dat zij werd gevolgd. De rechtbank vond dat vermoeden redelijk en zag in de snelheidsovertreding geen gebrek aan inzicht of houding. Het CBR had niet zorgvuldig beoordeeld of het vermoeden terecht was, en de lichte educatieve maatregel gedrag werd herroepen.
Wat gebeurt er na rijden onder invloed?
Boven de wettelijke limiet van 0,5 promille (0,2 voor beginnende bestuurders) volgt een strafzaak. Vanaf hogere waarden meldt de politie u ook bij het CBR.
Een beginnende bestuurder is iemand die zijn rijbewijs korter dan vijf jaar heeft. Welke maatregel volgt, hangt af van het gemeten promillage. De grenzen staan in de Regeling maatregelen rijvaardigheid en geschiktheid 2011 en liggen voor beginners lager dan voor ervaren bestuurders.
- Lichte educatieve maatregel (LEMA): bij een promillage net boven de grens die voor de maatregel geldt.
- Educatieve maatregel (EMA): bij een hoger promillage.
- Onderzoek naar de geschiktheid: bij een zeer hoog promillage en bij herhaling.
Bij een hoog promillage neemt de politie het rijbewijs ook direct in (artikel 164 WVW). Het Openbaar Ministerie beslist daarna of u het terugkrijgt. Voor drugs geldt een vergelijkbare aanpak, met wettelijke grenswaarden per middel; meer leest u over rijden onder invloed van drugs en over de gevolgen van rijden onder invloed.
Wanneer verklaart het CBR uw rijbewijs ongeldig?
Als uit het onderzoek blijkt dat u niet rijvaardig of niet geschikt bent, of als u niet meewerkt of niet betaalt (artikel 132 WVW). U mag dan niet meer rijden.
Wilt u daarna weer rijden, dan moet u opnieuw een rijbewijs halen: een nieuwe Gezondheidsverklaring en, afhankelijk van de uitslag, een nieuw rijexamen. Bij een ongeschiktheid vanwege alcohol of drugs vraagt het CBR vaak eerst aan te tonen dat u een periode niet meer gebruikt.
Daarnaast kent de Wegenverkeerswet een recidiveregeling voor ernstige verkeersdelicten (artikel 123b WVW). Wordt u binnen vijf jaar opnieuw voor een ernstig verkeersdelict veroordeeld, dan kan uw rijbewijs van rechtswege ongeldig worden. Volgens het CBR moet u dan opnieuw theorie- en praktijkexamen doen.
Bezwaar maken tegen een besluit van het CBR
Dien binnen zes weken na de datum van het besluit een schriftelijk bezwaarschrift in bij het CBR (artikel 6:7 Algemene wet bestuursrecht). Een bezwaar schorst het besluit niet: u moet zich er in de tussentijd aan houden.
Heeft u spoed, bijvoorbeeld omdat u uw rijbewijs nodig heeft voor uw werk, dan kunt u de voorzieningenrechter van de bestuursrechter om een voorlopige voorziening vragen. Wijst het CBR het bezwaar af, dan kunt u in beroep bij de rechtbank en daarna in hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Meer over het verloop leest u op onze pagina over de bestuursrechtelijke procedure.
Zoals de uitspraak van de rechtbank Noord-Nederland laat zien, heeft een bezwaar vooral kans als het vermoeden van de politie niet past bij de omstandigheden, als de mededeling fouten bevat of als het onderzoek niet zorgvuldig was. Vraag daarom altijd het proces-verbaal en de mededeling van de politie op.
- Noteer de datum van het besluit: de bezwaartermijn van zes weken loopt vanaf dan.
- Vraag de mededeling en het proces-verbaal van de politie op.
- Betaal op tijd en verschijn op de afspraak, ook als u bezwaar maakt.
- Controleer of uw rijbewijs geschorst is voordat u weer gaat rijden.
- Stem uw verdediging in de strafzaak af op de CBR-procedure.
Hoe zit het met verkeersboetes onder de Wet Mulder?
Lichte verkeersovertredingen, zoals een kleine snelheidsovertreding of door rood rijden, worden afgedaan met een administratieve sanctie onder de Wet administratiefrechtelijke handhaving verkeersvoorschriften, de Wet Mulder. Daarvoor volgt geen melding aan het CBR.
Tegen een Mulder-boete stelt u binnen zes weken beroep in bij de officier van justitie, en daarna eventueel bij de kantonrechter. Zwaardere feiten, zoals grote snelheidsovertredingen boven de grenzen van de Wet Mulder, vallen onder het strafrecht. Rijdt u meer dan 50 kilometer per uur te hard, dan neemt de politie in de regel ook uw rijbewijs in (artikel 164 WVW). Lees meer over het verschil tussen een misdrijf en een overtreding en wanneer te hard rijden een misdrijf wordt.
Wat wij doen bij een verkeersdelict en een CBR-procedure
- Wij beoordelen het proces-verbaal en de mededeling aan het CBR op fouten.
- Wij maken bezwaar tegen een CBR-besluit en bewaken de termijn van zes weken.
- Wij vragen een voorlopige voorziening als u uw rijbewijs dringend nodig heeft.
- Wij staan u bij in de strafzaak bij de officier van justitie of de politierechter; meer daarover op onze pagina strafrecht advocaat.
Veelgestelde vragen
Mag ik rijden zolang het CBR-onderzoek loopt?
Ja, tenzij het CBR uw rijbewijs heeft geschorst of de politie het heeft ingenomen. Staat dat in het besluit, dan mag u niet rijden.
Geldt een vrijspraak ook voor het CBR?
Niet automatisch. Het CBR beoordeelt zelf of er voldoende aanleiding is voor een maatregel. Een vrijspraak kan wel een argument zijn in bezwaar.
Is een CBR-maatregel zichtbaar op een VOG?
Nee, een CBR-maatregel staat niet in de justitiële documentatie. Een strafrechtelijke veroordeling voor een verkeersmisdrijf kan wel meewegen bij een VOG-aanvraag, bijvoorbeeld voor een functie als beroepschauffeur.
Lees ook: onderzoek of educatieve maatregel van het CBR, rijbewijs kwijt na alcohol of drugs en verkeersdelicten en uw rechten.
