Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026
Bij collectief ontslag moet een werkgever die binnen drie maanden 20 of meer werknemers in één werkgebied wil ontslaan, dat vooraf melden bij UWV en de vakbonden (Wet melding collectief ontslag). Daarna geldt een wachttijd van een maand, tenzij de vakbonden verklaren dat zij zijn geraadpleegd en met het ontslag instemmen.
Dit geldt ongeacht of het ontslag via het UWV, de rechter of met wederzijds goedvinden verloopt.De procedure bevat verschillende verplichte stappen. Werkgevers moeten het ontslag vooraf melden bij het UWV en vakbonden raadplegen voordat ze echt kunnen overgaan tot ontslag.Werknemers die met collectief ontslag te maken krijgen, hebben specifieke rechten en bescherming onder de Nederlandse wet. Het proces bepaalt wie voor ontslag in aanmerking komt, welke juridische routes er zijn, en welke vergoedingen mogelijk zijn.Inhoudsopgave
Wat zijn de voorwaarden voor collectief ontslag?
Er is sprake van collectief ontslag als een werkgever binnen drie maanden 20 of meer werknemers in één werkgebied wil ontslaan. De Wet melding collectief ontslag (Wmco) regelt wat de werkgever dan moet doen.Wat is collectief ontslag?
U spreekt van collectief ontslag als een werkgever binnen drie maanden 20 of meer werknemers ontslaat in hetzelfde werkgebied. Dit moet dan wel om bedrijfseconomische redenen gaan.Het maakt niet uit hoe het ontslag geregeld wordt: via UWV, rechter of met wederzijds goedvinden.De belangrijkste voorwaarden zijn:- Minimaal 20 werknemers
- Binnen 3 maanden
- In hetzelfde werkgebied
- Om bedrijfseconomische redenen
Wanneer geldt de Wet melding collectief ontslag?
De WMCO geldt automatisch zodra aan de voorwaarden is voldaan. Werkgevers kunnen deze wet niet negeren.Meldingsplicht geldt bij:- 20+ ontslagen binnen 3 maanden
- Bedrijfseconomische redenen
- Werknemers in hetzelfde werkgebied
Welke werkgebieden gelden?
Voor de Wmco is Nederland verdeeld in zes werkgebieden:- Groningen, Friesland en Drenthe
- Overijssel en Gelderland
- Utrecht en Flevoland
- Noord-Holland
- Zuid-Holland en Zeeland
- Noord-Brabant en Limburg
Welke ontslagen tellen niet mee?
Ontslagen om redenen die de persoon van de werknemer betreffen tellen niet mee, net als een tijdelijk contract dat vanzelf afloopt.Belangrijkste uitzonderingen:- Ontslag wegens dringende redenen
- Ontslag tijdens proeftijd
- Natuurlijk einde van tijdelijke contracten
- Ontslag om gedragsproblemen
Welke stappen zet de werkgever bij collectief ontslag?
Het collectief ontslagproces bestaat uit vaste stappen. De werkgever meldt eerst het ontslag bij UWV en vakbonden, voert overleg met belangenorganisaties, en wacht dan een verplichte periode af.Hoe meldt de werkgever het collectief ontslag?
De werkgever meldt het collectief ontslag vooraf bij UWV via een speciaal formulier. Dat is verplicht volgens de Wet melding collectief ontslag (Wmco).Tegelijkertijd moeten ze alle betrokken vakbonden informeren over het voorgenomen ontslag. Ook als er geen cao is, geldt deze meldingsplicht.De melding bevat:- Aantal werknemers dat wordt ontslagen
- Termijn waarin het ontslag plaatsvindt
- Bedrijfseconomische redenen
- Criteria voor de selectie van werknemers
Met wie moet de werkgever overleggen?
Na de melding volgt het overleg met vakbonden en de ondernemingsraad. Dit overleg is verplicht en moet serieus gevoerd worden.De werkgever overlegt met vakbonden over:- Mogelijkheden om ontslagen te voorkomen
- Het aantal ontslagen te beperken
- Gevolgen voor werknemers te verzachten
Hoe lang is de wachttijd na de melding?
Na de melding geldt een wachttijd van een maand. In deze periode voeren partijen overleg en zoeken ze naar alternatieven.UWV beoordeelt of de regels zijn gevolgd. De wachttijd vervalt als de vakbonden verklaren dat zij zijn geraadpleegd en met het ontslag instemmen.De werkgever mag pas na de wachttijd:- Ontslagaanvragen laten behandelen door UWV
- Opzeggingen versturen
- Het ontslag echt uitvoeren
Wie komt als eerste voor ontslag in aanmerking?
Dat bepaalt het afspiegelingsbeginsel: per groep uitwisselbare functies en per leeftijdsgroep vertrekt de werknemer met het kortste dienstverband als eerste.Werkgevers moeten zich aan strikte regels houden bij het kiezen wie er uit moet. Het afspiegelingsbeginsel bepaalt de volgorde, terwijl herplaatsing altijd voorrang heeft.Hoe werkt het afspiegelingsbeginsel?
Het afspiegelingsbeginsel staat in de Ontslagregeling. Eerst beëindigt de werkgever de inzet van uitzendkrachten, oproepkrachten en zzp’ers in de betrokken functie, en van werknemers die de AOW-leeftijd hebben bereikt. Daarna deelt hij de werknemers met uitwisselbare functies in vijf leeftijdsgroepen in:- 15 tot 25 jaar
- 25 tot 35 jaar
- 35 tot 45 jaar
- 45 tot 55 jaar
- 55 jaar en ouder
Moet de werkgever eerst herplaatsing onderzoeken?
Ja. Werkgevers moeten eerst kijken of ze werknemers kunnen herplaatsen naar andere functies. Die plicht geldt voor iedereen die op de lijst staat voor ontslag.Herplaatsing betekent soms dat u andere taken krijgt of naar een andere afdeling verhuist. Ook functies bij zusterbedrijven kunnen een optie zijn.Alternatieven voor ontslag zijn:- Omscholing voor nieuwe taken
- Tijdelijk minder uren werken
- Vervroegd pensioen voor oudere werknemers
- Natuurlijk verloop afwachten
Mag de werkgever zieke werknemers ontslaan?
In de eerste twee jaar ziekte geldt in beginsel een opzegverbod (artikel 7:670 BW). Dat verbod geldt niet als de werknemer pas ziek werd nadat UWV de ontslagaanvraag had ontvangen. Meer over de positie van zieke werknemers leest u in ons aparte artikel.Zwangere werknemers en mensen met een arbeidsbeperking hebben ook bijzondere rechten. Voor deze groepen gelden strengere regels bij herplaatsing en ontslag.Werknemers vlak voor hun pensioen krijgen vaak voorrang bij het behoud van hun baan. In veel CAO’s staan daar aparte afspraken over.Langs welke routes kan het dienstverband eindigen?
Bij collectief ontslag hebben werkgevers verschillende juridische routes om arbeidsovereenkomsten te beëindigen. De belangrijkste zijn ontslag via het UWV, ontslag met wederzijds goedvinden, via de kantonrechter of via een cao-commissie.Hoe verloopt ontslag via UWV?
Het UWV behandelt de meeste collectieve ontslagen in Nederland. Werkgevers dienen hier een ontslagaanvraag in als er geen wederzijds goedvinden is.De ontslagprocedure via het UWV duurt meestal 4 tot 8 weken. Het UWV kijkt of er een geldige ontslagreden is en past het afspiegelingsbeginsel toe bij bedrijfseconomisch ontslag.Vereiste documenten:- Collectieve ontslagmelding
- Bedrijfseconomische onderbouwing
- Lijst met getroffen werknemers
- Bewijs van overleg met vakbonden
Hoe werkt ontslag met wederzijds goedvinden?
Ontslag met wederzijds goedvinden loopt via een beëindigingsovereenkomst. Beide partijen stemmen vrijwillig in met het einde van het dienstverband.Deze route gaat meestal sneller dan andere procedures. U hoeft geen toestemming te vragen aan het UWV of de kantonrechter. Let wel op: ook dan gelden de Wmco-melding en de wachttijd van een maand.De werkgever kan direct onderhandelen met werknemers.Voordelen voor werkgevers:- Geen toestemming van UWV nodig
- Meer controle over het proces
- Maatwerk mogelijk per werknemer
Wanneer gaat de werkgever naar de kantonrechter?
De kantonrechter behandelt verzoeken tot ontbinding van arbeidsovereenkomsten. Bij bedrijfseconomisch ontslag kan de werkgever alleen naar de kantonrechter als UWV de toestemming heeft geweigerd, of bij een tijdelijk contract zonder tussentijds opzegbeding (artikel 7:671b BW).Werkgevers betalen griffierecht per werknemer. Bij 20 werknemers loopt dat snel op tot duizenden euro’s. De procedure duurt meestal 6 tot 10 weken.De kantonrechter kijkt streng naar de reden voor ontslag. Werkgevers moeten sterke bewijzen leveren bij bedrijfseconomische problemen. Het afspiegelingsbeginsel geldt ook hier.Wanneer deze route handig is:- Bij een tijdelijk contract zonder tussentijds opzegbeding
- Als het UWV de aanvraag afwijst
Wanneer beoordeelt een cao-ontslagcommissie het ontslag?
Sommige cao’s hebben een eigen ontslagcommissie. Die commissie beoordeelt collectieve ontslagen in plaats van het UWV. Dit staat dan in de cao.De cao-commissie bestaat uit vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers. Ze kennen de sector goed en nemen vaak sneller een besluit. De procedure is meestal minder bureaucratisch dan bij het UWV.Voordelen cao-route:- Sectorkennis bij commissieleden
- Snellere besluitvorming
- Minder papierwerk
Welke rechten heeft u als werknemer bij collectief ontslag?
Werknemers hebben bij collectief ontslag recht op verschillende vergoedingen en ondersteuning. Denk aan een transitievergoeding, een sociaal plan, outplacement en een WW-uitkering.Hoe hoog is de transitievergoeding?
Iedere werknemer die collectief ontslagen wordt, heeft recht op een transitievergoeding. Leeftijd of dienstjaren maken niet uit.Sinds 2020 geldt één rekensom voor iedereen. U berekent de vergoeding over het bruto maandsalaris.De werknemer krijgt een derde maandsalaris per dienstjaar, naar evenredigheid voor een deel van een jaar (artikel 7:673 BW).De maximale transitievergoeding is in 2026 102.000 euro bruto, of een bruto jaarsalaris als dat hoger is. Dit bedrag verandert elk jaar.Voorbeeld:- 8 jaar in dienst: 8 × (1/3 maandsalaris) = 2,67 maandsalarissen
- 15 jaar in dienst: 15 × (1/3 maandsalaris) = 5 maandsalarissen
Wat regelt een sociaal plan?
Een sociaal plan bevat afspraken over hoe het ontslag wordt uitgevoerd. Werkgever, vakbonden en/of ondernemingsraad stellen dit samen op.Het sociaal plan regelt vaak een afvloeiingsregeling die bovenop de wettelijke transitievergoeding komt. Soms is die extra vergoeding best aantrekkelijk.Het plan kan ook afspraken bevatten over:- Vrijstelling van werk tijdens de opzegtermijn
- Extra ontslagvergoeding bovenop de transitievergoeding
- Vervroegd pensioen voor oudere werknemers
- Herplaatsing binnen het bedrijf
Heeft u recht op outplacement?
Niet op grond van de wet. Outplacement is wel vaak afgesproken in het sociaal plan.Veel werkgevers bieden outplacement aan bij collectief ontslag. Dat is professionele begeleiding bij het vinden van nieuw werk.Outplacement kan bestaan uit:- Loopbaanbegeleiding door een coach
- Sollicitatietraining en cv-advies
- Netwerkevenementen en hulp bij vacatures
- Omscholing of nieuwe vaardigheden leren
Krijgt u een WW-uitkering na collectief ontslag?
Na collectief ontslag kunnen werknemers een WW-uitkering aanvragen bij UWV. Die uitkering geeft tijdelijk inkomen tijdens het zoeken naar werk.De WW-uitkering is 75% van het WW-maandloon in de eerste 2 maanden. Daarna wordt het 70%.Voorwaarden voor WW:- Minimaal 26 weken gewerkt in de laatste 36 weken
- Ingeschreven staan als werkzoekende
- Meteen beschikbaar zijn voor werk
Waar moet u verder op letten?
Werknemers hebben specifieke rechten tijdens collectief ontslag. Vakbonden spelen een belangrijke rol en werknemers kunnen juridische stappen zetten bij conflicten.Welke rol hebben vakbonden en de cao?
Vakbonden hebben wettelijke rechten bij collectief ontslag. De werkgever moet vakbonden raadplegen voordat hij het ontslagproces start.Deze raadpleging is verplicht volgens de Wet melding collectief ontslag. Vakbonden ontvangen informatie over de redenen voor ontslag en het aantal werknemers dat het betreft.De cao kan extra bescherming bieden. Veel cao’s hebben eigen regels voor collectief ontslag. Die gaan soms veel verder dan de wet.Een cao-commissie kan het ontslag toetsen in plaats van het UWV als de cao dat regelt. Die commissie kijkt of de werkgever alles goed heeft gedaan.Vakbonden onderhandelen over sociale plannen. Ze regelen vaak extra vergoedingen en begeleiding, en soms ook afspraken over herplaatsing of omscholing.Hoe komt u op tegen een collectief ontslag?
Tegen de beslissing van UWV staat geen bezwaar open. Na een opzegging met toestemming kunt u binnen twee maanden de kantonrechter vragen om herstel van de arbeidsovereenkomst of om een billijke vergoeding (artikel 7:682 BW). Snel handelen is dus echt nodig.De kantonrechter behandelt geschillen over ontslagvergoedingen. Ook als u het niet eens bent met hoe het afspiegelingsbeginsel is toegepast, kunt u daar terecht.Werkgevers moeten alle procedures correct volgen. Doen ze dat niet, dan kan de rechter het ontslag terugdraaien.Vooral als ze de Wet melding collectief ontslag niet goed naleven, zijn de gevolgen groot. Een slordige procedure pakt zelden goed uit.Werknemers behouden hun rechten tijdens de procedure. Het arbeidscontract blijft gewoon geldig tot het ontslag echt definitief is.U houdt recht op transitievergoeding en andere wettelijke vergoedingen zolang het contract doorloopt.Waar let u als werkgever op?
- Tel per werkgebied hoeveel werknemers binnen drie maanden vertrekken, ook via een vaststellingsovereenkomst.
- Meld het voorgenomen ontslag vooraf bij UWV en bij de betrokken vakbonden.
- Vraag tijdig advies aan de ondernemingsraad over het reorganisatiebesluit (artikel 25 WOR).
- Wacht een maand na de melding voordat u opzegt of beëindigingsovereenkomsten sluit.
- Stel de ontslagvolgorde op volgens het afspiegelingsbeginsel en leg de herplaatsingsinspanningen vast.
Waar let u als werknemer op?
- Vraag na of de werkgever het collectief ontslag bij UWV en de vakbonden heeft gemeld.
- Controleer uw plaats in de ontslagvolgorde: uw functiegroep, leeftijdsgroep en dienstjaren.
- Teken een vaststellingsovereenkomst niet onder druk; u heeft 14 dagen bedenktijd (artikel 7:670b BW).
- Reken de transitievergoeding na: een derde maandsalaris per dienstjaar (artikel 7:673 BW).
- Kijk of er een sociaal plan geldt met een hogere vergoeding of outplacement.
Wat kunnen wij voor u doen bij collectief ontslag?
De advocaten arbeidsrecht van Law & More begeleiden werkgevers en werknemers bij collectief ontslag. Concreet doen wij het volgende:
- Wij controleren of de Wmco van toepassing is en stellen de melding aan UWV en de vakbonden op.
- Wij bereiden het adviestraject met de ondernemingsraad voor (artikel 25 WOR).
- Wij stellen de ontslagvolgorde volgens het afspiegelingsbeginsel op, of toetsen die namens de werknemer.
- Wij schrijven de ontslagaanvraag of het verweer in de UWV-procedure.
- Wij beoordelen het sociaal plan en de vaststellingsovereenkomst, inclusief de transitievergoeding van artikel 7:673 BW.
- Wij dienen binnen twee maanden na de opzegging een verzoek tot herstel of billijke vergoeding in bij de kantonrechter (artikel 7:682 BW).
Samengevat
- Collectief ontslag betekent 20 of meer ontslagen binnen drie maanden in één werkgebied (Wet melding collectief ontslag).
- De werkgever meldt vooraf bij UWV en de vakbonden en wacht daarna een maand.
- Zonder melding kan de werknemer de opzegging of de beëindigingsovereenkomst laten vernietigen.
- De ontslagvolgorde volgt het afspiegelingsbeginsel uit de Ontslagregeling, met vijf leeftijdsgroepen.
- De transitievergoeding is een derde maandsalaris per dienstjaar (artikel 7:673 BW), in 2026 maximaal 102.000 euro of een jaarsalaris.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de criteria voor een collectief ontslag?
U spreekt van collectief ontslag als 20 of meer werknemers binnen drie maanden ontslag krijgen in hetzelfde werkgebied. Maakt niet uit hoe het ontslag wordt geregeld.
Het ontslag moet om bedrijfseconomische redenen zijn. Denk aan reorganisatie, bedrijfssluiting of financiële problemen.
De werknemers moeten in één werkgebied werken. Of het ontslag via het UWV, de rechter of met wederzijds goedvinden loopt, doet er niet toe.
Welke stappen moeten worden gevolgd bij een collectief ontslag?
De werkgever moet het collectief ontslag van tevoren melden bij het UWV. Daarvoor is een speciaal formulier.
Vakbonden moeten worden geraadpleegd voordat het ontslag doorgaat. De Wet melding collectief ontslag schrijft dat voor.
Het afspiegelingsbeginsel bepaalt wie er voor ontslag in aanmerking komen. Soms mag een andere volgorde als dat in de cao staat.
Hoe dient de ondernemingsraad betrokken te worden bij collectief ontslag?
De ondernemingsraad krijgt een belangrijke rol bij collectieve ontslagen. Werkgevers moeten hen informeren over de plannen.
De ondernemingsraad mag advies geven over de ontslagplannen. Dat hoort gewoon bij de wettelijke verplichtingen.
Samen met de ondernemingsraad kan een sociaal plan worden opgesteld. Zo’n plan regelt de gevolgen voor de werknemers.
Wat zijn de rechten van werknemers bij een collectief ontslag?
Werknemers hebben recht op een preventieve toets van hun ontslag. Het UWV of de cao-commissie kijkt er vooraf naar.
Bij tijdelijke contracten zonder opzegmogelijkheid toetst de kantonrechter het ontslag. Dat is een uitzondering op de standaardprocedure.
Werknemers kunnen aanspraak maken op vergoedingen uit het sociaal plan. Hoe hoog die zijn, hangt af van de afspraken tussen werkgever en werknemersvertegenwoordiging.
Welke rol speelt het UWV bij collectieve ontslagen?
Het UWV ontvangt de melding van collectief ontslag van de werkgever. Die melding moet vóór het ontslag gebeuren.
Het UWV voert een preventieve toets uit op de ontslagaanvragen. Ze checken of het ontslag aan de wettelijke eisen voldoet.
Het UWV kan het ontslag goedkeuren of afwijzen. Pas na goedkeuring mogen de werknemers echt ontslagen worden.
Hoe verloopt de communicatie met betrokken werknemers tijdens het proces van collectief ontslag?
Werknemers horen op tijd over de ontslagplannen. Meestal gebeurt dit via de ondernemingsraad of vakbonden.
De werkgever moet open zijn over de redenen voor het collectief ontslag. Vaak leggen ze de bedrijfseconomische argumenten uit, al klinkt dat soms wat afstandelijk.
Werknemers krijgen uitleg over hun rechten. Ook bespreken ze mogelijke vergoedingen, meestal in persoonlijke gesprekken of tijdens bijeenkomsten.
