Alimentatie: hoe de rechter een redelijk bedrag bepaalt

Gepubliceerd op 25 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Een redelijk alimentatiebedrag volgt uit twee dingen: wat het kind of de ex-partner nodig heeft (behoefte) en wat de betaler kan missen (draagkracht). De rechter rekent dat uit met de aanbevelingen van de Expertgroep Alimentatienormen, de Tremanormen. De belangrijkste regel daarbij: kinderalimentatie gaat altijd vóór partneralimentatie, dus voor een ex-partner blijft soms weinig of niets over.

U kunt samen afspraken maken of het bedrag door de rechter laten vaststellen (artikel 1:401 BW voor wijziging). Beide bedragen worden elk jaar per 1 januari van rechtswege geïndexeerd: per 1 januari 2026 met 4,6 procent, volgens het LBIO.

Op welke wettelijke basis rust alimentatie?

Alimentatie is de wettelijke onderhoudsbijdrage na een scheiding of relatiebreuk. Ouders moeten bijdragen aan het levensonderhoud van hun kinderen (artikel 1:392 en 1:404 BW). Ex-echtgenoten en ex-geregistreerde partners kunnen een bijdrage verschuldigd zijn als de ander niet zelf in zijn levensonderhoud kan voorzien (artikel 1:157 BW). De wetsartikelen staan in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Bron indexering: LBIO, verhoging alimentatie 2026. Meer over de begrippen leest u bij kinderalimentatie en partneralimentatie.

Waarom bestaat er geen vast redelijk bedrag?

Redelijk is in het alimentatierecht geen vast bedrag, maar de uitkomst van een rekenmethode. De hoogte hangt af van de inkomens, het aantal kinderen, de zorgverdeling en de vaste lasten. Twee situaties laten zien hoe dat uitpakt:

• Co-ouderschap, vergelijkbare inkomens: ieder betaalt naar draagkracht; de zorgkorting maakt dat de betaling klein kan zijn of wegvalt.
• Groot inkomensverschil met kinderen: de ouder met de hoogste draagkracht betaalt het grootste deel van de kinderalimentatie; partneralimentatie volgt alleen als daarna nog ruimte is.

Hoe wordt kinderalimentatie berekend?

De behoefte van het kind wordt naar draagkracht over beide ouders verdeeld; de zorgkorting verrekent de zorg die de betalende ouder zelf geeft. De berekening kijkt naar beide ouders, ook als één ouder betaalt. Een eerste indruk geeft onze uitleg over kinderalimentatie berekenen.

1. Behoefte: de rechter bepaalt wat het kind nodig heeft, meestal op basis van het gezinsinkomen tijdens de relatie.
2. Draagkracht: van beide ouders wordt berekend wat zij kunnen missen.
3. Verdeling: de behoefte wordt naar rato van draagkracht verdeeld; daarna volgt de zorgkorting voor de ouder die zorgdagen heeft.

Heeft de betaler kinderen uit verschillende relaties, dan moet zijn beschikbare draagkracht in beginsel gelijk over die kinderen worden verdeeld. De Hoge Raad oordeelde op 27 oktober 2023 dat een ongelijke verdeling alleen kan bij bijzondere omstandigheden, die de rechter moet benoemen (ECLI:NL:HR:2023:1480).

Hoe wordt partneralimentatie berekend?

Partneralimentatie wordt pas beoordeeld nadat de kinderalimentatie is vastgesteld. Eerst bepaalt de rechter de behoefte van de ex-partner, daarna de draagkracht van de betaler. Tot slot volgt vaak een jusvergelijking: een controle of de betaler na betaling niet minder te besteden heeft dan de ontvanger. Meer leest u bij partneralimentatie: hoe lang en hoeveel.

1. Behoefte: wat is nodig, rekening houdend met de welstand tijdens het huwelijk en de mogelijkheid om (meer) te werken.
2. Draagkracht: wat kan de betaler missen, na kinderalimentatie en noodzakelijke lasten.
3. Jusvergelijking: vergelijking van de bestedingsruimte van beide partijen.

Hoe lang duurt alimentatie?

Kinderalimentatie loopt in principe tot 21 jaar; vanaf 18 jaar ontvangt het kind de bijdrage zelf (artikel 1:395a BW). Partneralimentatie duurt bij een verzoek tot echtscheiding vanaf 1 januari 2020 in de regel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW). Er zijn uitzonderingen:

In uitzonderlijke gevallen loopt de onderhoudsplicht voor een kind ook na 21 jaar door, bijvoorbeeld bij een handicap. Partneralimentatie eindigt eerder bij hertrouwen, een geregistreerd partnerschap of samenwonen als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW).

Hoe werkt de jaarlijkse indexering?

Alimentatie wordt elk jaar per 1 januari van rechtswege verhoogd met een percentage dat de minister van Justitie en Veiligheid vaststelt (artikel 1:402a BW). Dat geldt voor kinder- én partneralimentatie, ook als u er nooit over heeft gesproken. Per 1 januari 2026 is het percentage 4,6 (bron: LBIO).

Een voorbeeld ter illustratie: betaalde u in 2025 € 300 per maand, dan wordt dat per 1 januari 2026 € 300 x 1,046 = € 313,80. Lees meer over indexering van alimentatie. Breng uw ex-partner tijdig op de hoogte en pas automatische betalingen aan.

Nieuwe relatie of samenwonen: wat verandert er?

Partneralimentatie eindigt van rechtswege als de ontvanger hertrouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenwonen als waren zij gehuwd (artikel 1:160 BW). Kinderalimentatie blijft in beginsel doorlopen. Wel kan de draagkracht wijzigen door gedeelde woonlasten, een nieuw kind of andere inkomsten.

Wie een beroep doet op samenwonen, moet dat bewijzen. In een zaak van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden van 20 maart 2025 over artikel 1:160 BW gebruikte de man onder meer appberichten van de oudste zoon en een rechercheonderzoek. Het hof liet de appberichten in het dossier, omdat de vrouw geen bijkomende omstandigheden had gesteld die uitsluiting rechtvaardigden (ECLI:NL:GHARL:2025:1612).

Hoe verdeelt u de kosten bij co-ouderschap?

Bij co-ouderschap wonen kinderen afwisselend bij beide ouders. In de praktijk werkt u met twee geldstromen: verblijfskosten op de dagen dat het kind bij u is, en vaste kosten (zoals kleding, school en zorg) die u naar rato van draagkracht verdeelt. De zorgkorting verrekent de feitelijke zorg in de kinderalimentatie bij co-ouderschap. Leg afspraken concreet vast in het ouderschapsplan (artikel 815 Rv): wie welke posten betaalt, een kinderrekening, bijzondere kosten en indexering.

Wat betekent alimentatie voor belasting en toeslagen?

Voor partneralimentatie geldt als hoofdregel dat de ontvanger er inkomstenbelasting over betaalt en de betaler het bedrag mag aftrekken. Maak in afspraken daarom altijd onderscheid tussen bruto en netto. Partneralimentatie telt ook mee in het toetsingsinkomen voor toeslagen. Krijgt de ontvanger bijstand, dan kan de gemeente de kosten verhalen op de onderhoudsplichtige, ook als u onderling heeft afgesproken van partneralimentatie af te zien. Voor uw fiscale positie verwijzen wij naar een fiscalist.

Hoe legt u alimentatieafspraken afdwingbaar vast?

Leg alimentatie vast in een ouderschapsplan en/of echtscheidingsconvenant en laat die afspraken door de rechter opnemen in een beschikking. Dan zijn ze afdwingbaar. Een rechterlijke vaststelling is ook nodig om het LBIO of een deurwaarder in te schakelen als er niet (volledig) wordt betaald.

• Ouderschapsplan: kinderalimentatie, zorgregeling, kostenverdeling, indexering, betalingswijze.
• Convenant of beschikking: partneralimentatie (bruto of netto), duur, eindgronden en een wijzigingsclausule.

Wanneer kunt u alimentatie laten wijzigen?

Verandert er wezenlijk iets in de omstandigheden, dan kunt u de rechter om wijziging vragen (artikel 1:401 BW). Probeer het eerst in overleg; lukt dat niet, dan beslist de rechter na een nieuwe berekening. Ook wijziging met terugwerkende kracht is soms mogelijk.

• Inkomenswijziging: promotie, werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of pensionering.
• Zorgregeling: meer of minder zorgdagen, of overgang naar co-ouderschap.
• Relatieverandering: samenwonen, hertrouwen of een kind erbij.
• Lasten: substantieel hogere of lagere woon- en leeflasten.

Wat doet u als uw ex-partner niet betaalt?

Afdwingen kan alleen met een executoriale titel, meestal de beschikking van de rechter. Leg achterstanden en herinneringen schriftelijk vast.

1. Controleer de afspraak en de indexering, en stuur een schriftelijke aanmaning met een redelijke betaaltermijn.
2. Is er een beschikking? Dan kunt u het LBIO vragen de inning over te nemen. Het LBIO probeert eerst de rechtstreekse betalingen weer op gang te brengen.
3. Geen beschikking? Laat de afspraken eerst door de rechter vastleggen.
4. Met een beschikking kan een deurwaarder beslag leggen op loon, uitkering of bankrekening, met inachtneming van de beslagvrije voet.

Wat geldt als een van u in het buitenland woont?

Woont of werkt een van u in het buitenland, dan spelen extra vragen: welke rechter is bevoegd, welk recht is van toepassing, welke bewijsstukken zijn nodig, en hoe dwingt u betaling over de grens af. Binnen de EU regelt de Alimentatieverordening (EG) nr. 4/2009 de bevoegdheid en de erkenning. Het LBIO is in Nederland de centrale autoriteit voor internationale inning. Laat afspraken altijd vastleggen in een beschikking; dat vergroot de kans op erkenning en tenuitvoerlegging.

Welke stukken heeft u nodig voor een berekening?

• Inkomensgegevens: loonstroken, jaaropgaven en de aangifte inkomstenbelasting.
• Vaste lasten: huur of hypotheek, zorgpremie, kinderopvang, schulden.
• Kind en zorg: zorgdagen, opvangkosten, bijzondere uitgaven.
• Afspraken en bewijs: ouderschapsplan, convenant of beschikking, betalingshistorie.

Bent u het eens, dan kunt u afspraken zelf of via mediation maken en door de rechtbank laten vastleggen. Bij onenigheid, weigering om informatie te geven of niet-betalen beslist de rechter.

Vijf misverstanden over alimentatie

Hoe wij helpen bij een alimentatievraag

• Wij berekenen de kinder- en partneralimentatie volgens de Tremanormen en controleren een berekening van de andere partij.
• Wij leggen afspraken vast in het ouderschapsplan en het convenant, met de keuze voor bruto of netto, de duur en een wijzigingsclausule.
• Wij dienen een verzoek tot vaststelling of wijziging van alimentatie in bij de rechtbank (artikel 1:401 BW) en voeren verweer tegen een verzoek van de andere partij.
• Wij helpen bij inning via het LBIO of een deurwaarder als een rechterlijke beslissing niet wordt nagekomen.

Meer over hoe Law & More u hierbij helpt, leest u op de pagina familierecht advocaat.