Hoe werkt een scheiding als u in gemeenschap van goederen bent getrouwd? Alles wat u moet weten

Een scheiding roept altijd veel vragen op, zeker als u samen in gemeenschap van goederen bent getrouwd. Alles wat u vóór en tijdens het huwelijk aan bezittingen en schulden hebben opgebouwd, is dan in principe gemeenschappelijk eigendom.

Bij een scheiding in gemeenschap van goederen krijgt elke partner in principe de helft van alle bezittingen en schulden. Dit geldt echt voor alles: van het huis tot de auto, spaarrekeningen en zelfs pensioenen. Ook schulden? Die delen u dus ook gelijk.

Het scheidingsproces is vaak behoorlijk ingewikkeld. U moet van alles regelen, zoals een echtscheidingsconvenant opstellen of speciale situaties aanpakken, bijvoorbeeld als er een eigen bedrijf of een erfenis in het spel is.

Wat betekent gemeenschap van goederen bij een huwelijk?

Gemeenschap van goederen houdt in dat alle bezittingen en schulden van beide partners samenkomen. De trouwdatum bepaalt of u met algehele of beperkte gemeenschap te maken hebt. Huwelijkse voorwaarden kunnen deze standaardregels aanpassen.

Verschil tussen algehele en beperkte gemeenschap van goederen

Algehele gemeenschap van goederen geldt als u vóór 1 januari 2018 bent getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden. Alles wordt dan van u samen, inclusief wat u al had voor het huwelijk en wat u tijdens het huwelijk krijgt.

Beperkte gemeenschap van goederen is sinds 1 januari 2018 de norm. Bezittingen en schulden van vóór het huwelijk blijven persoonlijk.

Alleen wat u samen tijdens het huwelijk opbouwt, wordt gemeenschappelijk bezit. Dat biedt wat meer bescherming tegen oude schulden van uw partner.

Gemeenschappelijke bezittingen en schulden

In gemeenschap van goederen vallen allerlei zaken onder het gezamenlijke eigendom:

Gemeenschappelijke bezittingen:

• Woning en ander onroerend goed
• Auto’s en andere voertuigen
• Bankrekeningen en spaartegoeden
• Pensioenrechten
• Inboedel en persoonlijke spullen
• Bedrijfsaandelen en beleggingen

Gemeenschappelijke schulden:

• Hypotheekschuld
• Kredietleningen
• Creditcardschulden
• Zakelijke leningen

Beide partners zijn volledig aansprakelijk voor alle schulden. Dus, als er een schuld is, kan de schuldeiser het hele bedrag bij ieder van u opeisen, ongeacht wie de schuld oorspronkelijk heeft gemaakt.

Invloed van huwelijkse voorwaarden

Met huwelijkse voorwaarden kunt u de standaard gemeenschap van goederen aanpassen of zelfs helemaal uitsluiten. U kunt samen afspreken welke bezittingen en schulden wel of niet gemeenschappelijk worden.

Typische afspraken in huwelijkse voorwaarden:

• Volledige uitsluiting van gemeenschap van goederen
• Alleen bepaalde bezittingen delen
• Bescherming van zakelijke belangen
• Erfenissen buiten de gemeenschap houden

Deze afspraken moet u bij de notaris vastleggen, anders zijn ze niet geldig. Zonder huwelijkse voorwaarden geldt automatisch de wettelijke regeling die hoort bij uw trouwdatum.

U kunt bestaande huwelijkse voorwaarden trouwens ook later nog aanpassen via de notaris.

Stappenplan voor scheiden in gemeenschap van goederen

Het scheidingsproces bij gemeenschap van goederen vraagt om een heldere aanpak. Meestal schakel u een mediator of advocaat in, afhankelijk van hoe goed u nog met elkaar kunt overleggen.

Scheiding aanvragen en echtscheidingsprocedure

U start de scheiding door een echtscheidingsverzoek bij de rechtbank in te dienen. Eén van u mag dat doet, ook als de ander het er niet mee eens is.

Wat u nodig hebt:

• Uittreksel basisregistratie personen (BRP)
• Huwelijksakte
• Echtscheidingsconvenant (als u die hebt)

De procedure duurt minimaal drie maanden. Die tijd heet de bedenktijd.

Bij gemeenschap van goederen hoort altijd een boedelscheiding. U moet dus alles verdelen voordat de rechter de scheiding definitief uitspreekt.

Rolverdeling van mediator en echtscheidingsadvocaat

Een echtscheidingsadvocaat behartigt de belangen van één partner. De advocaat stelt juridische stukken op en begeleidt de procedure. Ook onderhandelt hij namens zijn cliënt over de verdeling van het vermogen.

Een mediator blijft neutraal en helpt u samen afspraken te maakt. Hij begeleidt de gesprekken over de boedelscheiding en zoekt naar oplossingen waar uw allebei mee kunnen leven.

Belangrijkste verschillen:

Soms werken beide professionals samen. De mediator helpt bij de inhoud, de advocaat checkt de juridische kant.

Het belang van mediation

Mediation voorkomt vaak dat u in een vechtscheiding belandt. U houdt zelf de regie over de verdeling, in plaats van dat een rechter alles beslist.

Voordelen van mediation:

• U betaalt meestal minder dan bij een rechtszaak
• Het proces gaat sneller
• Minder ruzie, minder stress
• U hebt meer invloed op de uitkomst

Bij gemeenschap van goederen moet u heel wat financiële zaken op een rij zetten. Een mediator helpt met het maken van een complete inventaris van bezittingen en schulden. Hij zorgt dat u alles op tafel leggen.

Heeft één van u een eigen bedrijf of bent er veel verschillende bezittingen? Dan is mediation extra handig. De mediator kan bijvoorbeeld een taxateur inschakelen voor een huis of aandelen.

Verdeling van bezittingen en schulden

Bij gemeenschap van goederen moet u alles eerlijk verdelen: alle bezittingen én schulden. Dat geldt voor de inboedel, het huis, bankrekeningen en verzekeringen die u tijdens het huwelijk hebt opgebouwd.

Roerende zaken en inboedel

Roerende zaken zijn alle spullen die niet vastzitten aan het huis. Denk aan meubels, keukenspullen, elektronica en auto’s.

Zo werkt de waardering:

• Maak samen een lijst van alle spullen
• Geef elk voorwerp een realistische waarde
• Tel alles bij elkaar op

Is de verdeling niet precies gelijk? Dan betaalt degene die meer krijgt het verschil aan de ander. Stel: de één krijgt spullen ter waarde van €5.000, de ander €3.000. Het verschil van €1.000 moet u dan compenseren.

Voor dure of bijzondere spullen, zoals kunst of een oldtimer, is een taxateur soms wel zo eerlijk. Sentimentele waarde telt officieel niet mee, hoe jammer dat soms ook voelt.

De eigen woning en hypotheken

Meestal verkoopt u het huis, of één van u neemt het over. Wie het huis houdt, moet rekening houden met de waarde én de hypotheekschuld.

Zo bereken u de woningwaarde:

• Kijk naar de taxatiewaarde
• Trek de resterende hypotheekschuld eraf
• Tel eventuele gekoppelde spaarverzekeringen erbij op
• Dan hebt u de netto waarde

Houdt één partner het huis? Dan betaalt die de helft van de netto waarde aan de ander. Ook moet de andere partner uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek worden ontslagen.

Is er overwaarde? Dan krijgt degene die vertrekt een geldbedrag mee. Bij een restschuld moet diegene juist bijbetalen voor zijn deel.

Bankrekeningen en financiële zaken

Alle bank- en spaarrekeningen vallen onder de gemeenschap van goederen. U kijkt naar het saldo op de dag van scheiding.

Hoe verdeelt u het geld?

• Gezamenlijke rekeningen: Saldo splitsen
• Individuele rekeningen: Ook fifty-fifty delen
• Schulden: Samen opdraaien voor het totaal
• Lijfrentes: Afkoopwaarde verdelen

Ook creditcardschulden en leningen horen erbij. Zelfs als één van u de schuld heeft gemaakt, blijft de ander voor de helft verantwoordelijk.

Pensioenen vallen buiten de gemeenschap, maar u verdeelt die wel apart via pensioenverrekening.

Verzekeringen en beleggingen

Verzekeringen en beleggingen die u tijdens het huwelijk afsluit of opbouwt, verdeelt u op basis van hun waarde op het moment van scheiding.

Soorten verzekeringen:

• Levensverzekeringen: Afkoopwaarde telt.
• Kapitaalverzekeringen: U deelt de opgebouwde waarde.
• Beleggingsverzekeringen: Huidige koerswaarde geldt.

Voor beleggingsproducten zoals aandelen of obligaties neemt u de koers op de peildatum. Winst en verlies verdeelt u dus samen.

Sommige verzekeringen kunt u niet zomaar opzeggen. Dan bereken u de waarde en krijgt de andere partner een vergoeding in geld of iets van gelijke waarde.

Uitzonderingen: wat valt buiten de gemeenschap van goederen?

Niet alles wordt automatisch gedeeld bij een scheiding. Erfenissen met een uitsluitingsclausule, schenkingen onder voorwaarden en echt persoonlijke spullen blijven buiten de verdeling.

Erfenissen en uitsluitingsclausule

Een erfenis valt buiten de gemeenschap als de erflater een uitsluitingsclausule heeft toegevoegd. Die clausule moet duidelijk maken dat de erfenis niet gedeeld hoeft te worden.

De uitsluitingsclausule legt u schriftelijk vast in het testament. Zonder zo’n clausule valt de erfenis gewoon in de gemeenschap.

Belangrijke voorwaarden:

• De clausule moet helder en ondubbelzinnig zijn.
• De erflater kiest bewust voor uitsluiting.
• U mag de erfenis niet vermengen met gemeenschappelijk geld.

Sinds 1 januari 2018 blijven erfenissen automatisch buiten de gemeenschap bij een huwelijk in beperkte gemeenschap van goederen. Bij oudere huwelijken hebt u nog steeds een uitsluitingsclausule nodig.

Schenkingen onder uitsluitingsvoorwaarden

Schenkingen vallen alleen buiten de gemeenschap als de schenker dat duidelijk aangeeft. De schenker moet bij de schenking verklaren dat het bedrag of goed privé blijft.

Deze voorwaarde zet u op papier in een schenkingsovereenkomst. Mondelinge afspraken zijn niet genoeg.

Veelvoorkomende situaties:

• Ouders schenken geld voor een huis.
• Familieleden geven waardevolle spullen.
• Zakelijke schenkingen met voorwaarden.

Zonder uitsluitingsvoorwaarden vallen schenkingen gewoon in het gemeenschappelijke vermogen. Dat geldt voor geld én spullen.

Verknochte goederen en smartengeld

Verknochte goederen zijn zo persoonlijk dat het verdelen ervan niet logisch voelt. Denk aan kleding, sieraden met emotionele waarde, of medische hulpmiddelen.

Ook beroepsgereedschap kan hieronder vallen. Smartengeld en andere persoonlijke uitkeringen blijven ook buiten de gemeenschap. Dat gaat om vergoedingen voor persoonlijk leed of schade.

Typische verknochte goederen:

• Persoonlijke brieven en dagboeken.
• Invaliditeitsuitkeringen en arbeidsongeschiktheidspensioenen.
• Religieuze voorwerpen met speciale betekenis.
• Familieportretten en erfstukken zonder echte financiële waarde.

Deze spullen verdeelt u niet bij een scheiding. Ze zijn gewoon te persoonlijk.

Het opstellen van het echtscheidingsconvenant

Bij een echtscheiding legt u alle afspraken vast in een echtscheidingsconvenant. Dit document regelt de verdeling van bezittingen, schulden en eventuele alimentatie.

Afspraken over verdeling en verrekening

Het scheidingsconvenant bevat afspraken over hoe u het gemeenschappelijk vermogen verdeelt. U brengt samen alle bezittingen en schulden in kaart.

Belangrijke onderdelen van de verdeling:

• Woning en hypotheekschuld.
• Spaargeld en beleggingen.
• Inboedel en persoonlijke spullen.
• Pensioenrechten.
• Overige schulden.

De woning is vaak het lastigste punt. U kunt afspreken wie de woning overneemt en voor welk bedrag, of besluiten om te verkopen en de opbrengst te delen.

Bij pensioenrechten geldt meestal verevening. Dat betekent dat u het pensioen dat u tijdens het huwelijk opbouwt, deelt. U mag hiervan afwijken in het convenant.

Schulden die u tijdens het huwelijk maakt, verdeelt u ook. Denk aan hypotheken, leningen en creditcardschulden.

Wat als er kinderen zijn: het ouderschapsplan

Hebt u minderjarige kinderen? Dan is een ouderschapsplan verplicht. Dat stelt u apart op, maar hoort bij het convenant.

Het ouderschapsplan regelt:

• Waar de kinderen meestal wonen.
• Wanneer en hoe vaak ze bij de andere ouder zijn.
• Wie beslissingen neemt over school en zorg.
• Hoe u samen communiceert over de kinderen.

De zorgregeling bepaalt waar de kinderen hun tijd doorbrengen. Soms wonen ze afwisselend bij beide ouders, soms vooral bij één.

U moet ook afspraken maken over belangrijke beslissingen. Denk aan schoolkeuze, medische kwesties en andere grote keuzes in het leven van uw kind.

Partneralimentatie en andere alimentatieafspraken

Partneralimentatie kan deel uitmaken van het convenant. Dit geldt als één partner na de scheiding niet zelf kan rondkomen.

De hoogte van partneralimentatie hangt af van verschillende factoren. Inkomsten, uitgaven, leeftijd en de duur van het huwelijk tellen allemaal mee.

Kinderbijdrage regelt de kosten voor de kinderen. Dit gaat om uitgaven als kleding, schoolgeld en hobby’s. De hoogte bereken u aan de hand van landelijke normen.

U mag afwijken van de standaardregels. Misschien spreekt u een lagere alimentatie af of kiest u voor een langere periode. Zolang het redelijk en uitvoerbaar blijft, kan dat gewoon.

Het convenant kan ook bepalen wanneer alimentatie verandert. Bijvoorbeeld als het inkomen wijzigt of de ontvanger opnieuw trouwt.

Speciale situaties bij scheiden in gemeenschap van goederen

Bij scheiden in gemeenschap van goederen komt u soms bijzondere situaties tegen. Een eigen bedrijf, ontslagvergoedingen en pensioenrechten vragen om extra aandacht.

Een eigen bedrijf of onderneming

Een bedrijf dat u tijdens het huwelijk start, valt meestal in de gemeenschap van goederen.

Uitzonderingen bestaan:

• Bedrijven van vóór het huwelijk blijven privé.
• Ondernemingen uit erfenis of schenking.
• Bedrijven gekocht met privévermogen.

Bij beperkte gemeenschap gelden andere regels. Een bedrijf dat u al had voor het huwelijk, blijft van u.

De ondernemer moet dan wel een redelijke vergoeding betalen. Die vergoeding is voor de inzet en arbeid die tijdens het huwelijk in het bedrijf zijn gestoken.

Let op: Het kan best lastig zijn om te bewijzen dat een bedrijf privé is. Bewaar dus echt alle belangrijke papieren.

Ontslagvergoeding en vergoedingsrechten

Ontvangt u tijdens het huwelijk een ontslagvergoeding? Dan valt die in de gemeenschap van goederen en verdeelt u die bij de scheiding.

Belangrijke punten:

• U verdeelt de vergoeding fifty-fifty.
• Het maakt niet uit wie hem kreeg.
• Andere vergoedingsrechten gelden ook zo.

Bij beperkte gemeenschap gelden dezelfde regels. Ontvangt u een vergoeding tijdens het huwelijk, dan is die van u samen.

Soms blijft een vergoeding privé. Dat geldt bijvoorbeeld voor schadevergoedingen of letselschade van vóór het huwelijk.

Verrekening van pensioenrechten

U verdeelt pensioen volgens de Wet verevening pensioenrechten (Wet VPS). Beide partners krijgen recht op de helft van elkaars pensioen.

Zo werkt de verdeling:

• U deelt alleen pensioen dat u tijdens het huwelijk opbouwde.
• Pensioen van vóór het huwelijk blijft privé.
• Ook nabestaandenpensioen verdeelt u.

U mag andere afspraken maken in het convenant. Afwijken van de wet mag, als u het samen eens bent.

Soorten pensioenen die u verdeelt:

• AOW-pensioen (staatspensioen).
• Werkgeverspensioen.
• Lijfrenten en andere pensioenvormen.

De pensioenuitvoerder regelt de verdeling meestal automatisch na de scheiding.

Veelgestelde Vragen

Bij een scheiding in gemeenschap van goederen hebt u recht op de helft van alles wat u samen hebt, bezittingen én schulden. Het proces volgt vaste stappen en u verdeelt volgens de wet.

Wat zijn de stappen in het proces van een scheiding bij een huwelijk in gemeenschap van goederen?

U begint met het opstellen van een scheidingsconvenant. Daarin leggen u alle afspraken vast over de verdeling.

Daarna dient u een echtscheidingsverzoek in bij de rechtbank. De rechter kijkt of het convenant compleet is en of u het eens bent.

Na goedkeuring spreekt de rechter de scheiding uit. De scheiding wordt pas definitief als u hem binnen zes maanden na de uitspraak inschrijft in de basisregistratie personen.

Hoe wordt het gezamenlijk vermogen verdeeld na een echtscheiding?

Bij gemeenschap van goederen krijgt elke partner precies de helft van het totale vermogen. Dit geldt voor alles wat u samen of afzonderlijk heeft gekregen, zowel vóór als tijdens het huwelijk.

De verdeling gaat over bankrekeningen, spaargeld, het huis, auto’s, inboedel en pensioenen. U moet samen eerst een volledig overzicht maken van alle bezittingen.

Er bestaan uitzonderingen. Een erfenis met een uitsluitingsclausule valt buiten de gemeenschap. Ook schenkingen kunnen buiten de verdeling blijven als dat bij de schenking is afgesproken.

Welke schulden worden gezien als gemeenschappelijk bij een scheiding?

Alle schulden die tijdens het huwelijk zijn ontstaan, zijn van u samen. Zelfs schulden die één van u al vóór het huwelijk had, tellen meestal mee.

Hypotheken, creditcardschulden, leningen en belastingschulden delen u gelijk. U bent beiden verantwoordelijk voor de helft van elke schuld.

Soms vallen bepaalde schulden buiten de gemeenschap, bijvoorbeeld persoonlijke boetes of strafrechtelijke sancties. Dat zijn wel echt uitzonderingen.

Wat gebeurt er met de eigenwoning bij een scheiding indien getrouwd in gemeenschap van goederen?

De eigenwoning hoort gewoon bij het gezamenlijke vermogen. Beide partners hebben recht op de helft van de waarde van het huis.

Vaak neemt één van u het huis over. Degene die blijft, moet dan de helft van de overwaarde uitbetalen aan de ander.

Lukt dat niet? Dan verkopen u het huis meestal. De opbrengst delen u na aftrek van de restschuld en verkoopkosten.

Hoe wordt de hoogte van alimentatie bepaald wanneer men in gemeenschap van goederen is getrouwd?

Alimentatie hangt vooral af van het inkomen en de behoefte van beide partners. Het huwelijksgoederenregime zelf speelt geen directe rol bij de berekening.

De rechter kijkt naar inkomens, uitgaven en de levensstandaard tijdens het huwelijk. Ook de duur van het huwelijk telt mee.

De verdeling van het vermogen kan wél invloed hebben. Als één partner meer vermogen krijgt, kan dat de alimentatiebehoefte verlagen.

Wat zijn de rechten van ouders met betrekking tot voogdij en omgang na een echtscheiding?

Beide ouders houden na een scheiding automatisch het ouderlijk gezag. Dit geldt, wat voor huwelijksgoederenregime u ook had.

Ouders moeten samen afspraken maken over waar het kind gaat wonen. Ook regelen ze hoe de omgang eruitziet.

Deze afspraken leggen ze vast in het ouderschapsplan.

Komen ouders er niet uit? Dan kan de rechter beslissen over het ouderlijk gezag en de omgangsregeling.

De rechter kijkt altijd vooral naar wat het beste is voor het kind.