Gepubliceerd op 3 januari 2026 · Laatst bijgewerkt op 15 november 2026
Een echtscheiding is complex als er naast de ontbinding van het huwelijk ook een onderneming, vermogen in het buitenland, een conflict over de kinderen of onduidelijke huwelijkse voorwaarden moet worden afgewikkeld. De basisregel blijft gelijk: de rechter spreekt de echtscheiding uit bij duurzame ontwrichting (artikel 1:151 BW). De verdeling, de alimentatie en de afspraken over de kinderen vragen dan wel meer onderzoek en vaak deskundigen.
Hieronder leest u welke signalen op een complexe scheiding wijzen, welke regels dan een rol spelen en welke stappen u vroeg zet.
Inhoudsopgave
Vijf signalen van een complexe scheiding
Een scheiding is complex als de feiten of het toepasselijke recht niet zonder onderzoek vast te stellen zijn. Voor elke echtscheiding gelden dezelfde vaste onderdelen. Met kinderen voegt u een ouderschapsplan bij het verzoekschrift (artikel 815 lid 2 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering). Daarnaast regelt u de verdeling, de partneralimentatie en de pensioenen. Hoe meer van die onderdelen onzeker zijn, hoe langer de procedure meestal duurt.
| Signaal | Kernvraag | Regeling |
|---|---|---|
| Een van u is ondernemer | Valt het bedrijf in de gemeenschap, en wat is het waard? | Art. 1:94, 1:99 BW |
| Internationaal element | Welke rechter is bevoegd en welk recht geldt? | Vo. (EU) 2019/1111; Vo. (EU) 2016/1103; art. 10:56 BW |
| Moeilijk te waarderen vermogen | Wat is er, wat is het waard en van wie is het? | Art. 3:194 lid 2 BW; Wet verevening pensioenrechten bij scheiding |
| Huwelijkse voorwaarden met verrekenbeding | Is er ooit verrekend? | Art. 1:141 lid 3 BW |
| Conflict over de kinderen | Wat is in het belang van het kind? | Art. 1:250 en 1:253a BW |
Als een van u ondernemer is
Eerst moet vaststaan of het bedrijf tot de gemeenschap behoort of privé is, en daarna wat het waard is. Dat hangt af van het huwelijksgoederenregime en de trouwdatum. Bent u voor 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt de algehele gemeenschap en valt een onderneming in de regel in de gemeenschap. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap: een onderneming die u al voor het huwelijk had, blijft dan in beginsel privé (artikel 1:94 BW).
- Waardering: een onafhankelijke registervaluator of accountant bepaalt de waarde, bijvoorbeeld op basis van de verwachte toekomstige winsten.
- Peildatum: de samenstelling van de gemeenschap staat vast op de dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend (artikel 1:99 BW).
- Uitkoop: houdt de ondernemer het bedrijf, dan moet de ander meestal worden uitbetaald. Dat vraagt om financiering die de continuïteit van de onderneming niet in gevaar brengt.
- Inkomen voor alimentatie: bij een ondernemer kijkt de rechter naar wat het bedrijf structureel kan uitkeren, niet alleen naar het salaris uit de bv.
Voor de fiscale gevolgen van een verdeling of uitkoop schakelt u een fiscalist in. Die vallen buiten het familierechtelijke advies.
Als er een internationaal element is
Eerst moet vaststaan welke rechter bevoegd is en welk recht geldt. Voor de echtscheiding zelf en het gezag over de kinderen bepaalt de Brussel II-ter-verordening (Vo. (EU) 2019/1111) de bevoegdheid, meestal op basis van de gewone verblijfplaats. Een Nederlandse rechter past op de echtscheiding zelf Nederlands recht toe (artikel 10:56 BW). Voor het huwelijksvermogen geldt bij huwelijken vanaf 29 januari 2019 de Huwelijksvermogensverordening (Vo. (EU) 2016/1103); voor oudere huwelijken meestal het Haags Huwelijksvermogensverdrag 1978.
Hoeveel onderzoek dat kan vragen, liet de rechtbank Noord-Holland op 1 april 2025 zien (ECLI:NL:RBNHO:2025:3528). De echtgenoten twistten over de vraag waar zij na het huwelijk eerst hadden gewoond. De rechtbank woog banktransacties en inschrijvingen in de basisregistratie, vond geen eerste gezamenlijke woonplaats en paste Nederlands recht toe als het nauwst verbonden recht. Daarna volgde de verdeling van een Nederlandse woning, een buitenlands appartement en een betwiste lening van € 100.000, die de rechtbank niet aannam.
Wordt een kind zonder toestemming naar het buitenland meegenomen of daar gehouden, dan biedt het Haags Kinderontvoeringsverdrag 1980 een spoedprocedure voor terugkeer. Meer leest u in ons artikel over internationale echtscheidingen.
Vermogen dat moeilijk te waarderen of te vinden is
Vermogen vraagt extra aandacht als de waarde moeilijk vast te stellen is of als niet duidelijk is wie de eigenaar is. Denk aan beleggingen, cryptovaluta, aandelenopties, buitenlands vastgoed en schenkingen of erfenissen met een uitsluitingsclausule.
Pensioen wordt verdeeld volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. Ieder van u heeft in beginsel recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen. Meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds, zie de uitleg van de Rijksoverheid over het verdelen van ouderdomspensioen na scheiding. Doet u dat niet, dan moet u uw deel zelf bij uw ex-partner innen.
Verzwijgt een echtgenoot opzettelijk goederen van de gemeenschap of maakt hij ze zoek, dan verliest hij zijn aandeel in die goederen aan de ander (artikel 3:194 lid 2 BW). Vraag daarom tijdig om volledige financiële stukken, zoals jaarrekeningen, bankafschriften en pensioenoverzichten.
Huwelijkse voorwaarden waarin nooit is verrekend
Huwelijkse voorwaarden worden een probleem als ze onduidelijk zijn of als een afgesproken verrekening nooit is uitgevoerd. Bij een periodiek verrekenbeding dat niet is nagekomen, geldt het wettelijk vermoeden dat het aanwezige vermogen uit te verrekenen inkomen is gevormd (artikel 1:141 lid 3 BW).
De Hoge Raad legde op 17 december 2021 uit wat dat in een procedure betekent (ECLI:NL:HR:2021:1922). De echtgenoot die verrekening vraagt, hoeft in beginsel alleen aannemelijk te maken welk vermogen de ander op de peildatum heeft. Daarna moet de ander stellen en zo nodig bewijzen dat dat vermogen uit iets anders komt, bijvoorbeeld uit voorhuwelijks vermogen of een erfenis. Onzekerheid over de financiering komt dan voor zijn rekening. Dat vraagt vaak een reconstructie van jaren aan bankgegevens.
Als u het niet eens wordt over de kinderen
Bij een conflict over de kinderen beslist de rechter op basis van het belang van het kind. Hij kan de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vragen en een bijzondere curator benoemen die het kind vertegenwoordigt (artikel 1:250 BW).
Geschillen gaan vaak over de hoofdverblijfplaats, de omgangsregeling, co-ouderschap of een verhuizing. Wil een ouder met gezamenlijk gezag met het kind verhuizen en weigert de andere ouder, dan kan de rechter vervangende toestemming geven (artikel 1:253a BW).
Kinderalimentatie loopt tot 21 jaar. Partneralimentatie duurt in de regel de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar (artikel 1:157 BW). Er zijn uitzonderingen: zijn er kinderen onder de 12 jaar, dan loopt zij door tot het jongste kind 12 is. Na een huwelijk van meer dan vijftien jaar gelden langere termijnen voor een echtgenoot die binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt of voor 1 januari 1970 is geboren.
Als de communicatie volledig is vastgelopen
Bij een hoog conflictniveau is het belangrijk alle afspraken en communicatie schriftelijk vast te leggen. Spoedkwesties, zoals wie in de woning blijft of voorlopige alimentatie, regelt u met voorlopige voorzieningen (artikel 821 en verder Rv).
Gedrag als het achterhouden van informatie, het traineren van de procedure of manipulatie van de kinderen is lastig te bewijzen. Leg incidenten daarom vast met datum, berichten en verklaringen. Lees meer over manipulatief gedrag tijdens echtscheidingsprocedures en over hoe u zich beschermt tegen een toxische partner.
Mediation kan ook bij een complexe scheiding werken, mits u allebei open bent over uw financiën. Bij huiselijk geweld of sterk wantrouwen is mediation meestal niet geschikt.
Waarom de tekst van het convenant zo zwaar weegt
In het echtscheidingsconvenant legt u de afspraken over vermogen, woning, alimentatie en pensioen vast. Bij onduidelijkheid legt de rechter een overeenkomst normaal uit aan de hand van wat partijen redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten. Partijen kunnen daar zelf van afwijken.
De Hoge Raad oordeelde op 25 augustus 2023 over een vaststellingsovereenkomst na een scheiding waarin stond dat de overeenkomst uitsluitend grammaticaal moest worden uitgelegd (ECLI:NL:HR:2023:1131). Het hof mocht de einddatum van de alimentatie daarom naar de letterlijke tekst uitleggen. De bedoelingen die de vrouw stelde, deden niet meer ter zake.
Voor u betekent dit: elk woord in het convenant telt. Controleer einddata, indexering, wijzigingsgronden en de uitlegbepaling voordat u tekent. De rechter neemt het convenant op verzoek op in de echtscheidingsbeschikking, zodat het als executoriale titel kan dienen.
Mediator, advocaat en andere deskundigen
| Wie | Rol |
|---|---|
| Mediator | Begeleidt beide partners neutraal naar afspraken; beslist niets |
| Advocaat | Staat één partner bij, controleert afspraken en dient het verzoek in |
| Financieel adviseur of taxateur | Waardeert woning, bedrijf of pensioen |
| Fiscalist | Beoordeelt fiscale gevolgen van de verdeling |
| Kinderpsycholoog of Raad voor de Kinderbescherming | Onderzoekt bij geschillen over de kinderen wat in hun belang is |
Ook bij mediation heeft u voor de laatste stap een advocaat nodig. Die controleert de afspraken uit mediation en dient het verzoek in. Meer over wat een advocaat doet leest u in een apart artikel.
Vijf stappen die u vroeg zet
- Stel vast wanneer u bent getrouwd en onder welk regime: algehele gemeenschap, beperkte gemeenschap of huwelijkse voorwaarden.
- Verzamel jaarrekeningen, bankafschriften, pensioenoverzichten en eigendomsbewijzen van voor de peildatum; bij een verrekenbeding kan de bewijslast bij u liggen.
- Laat een onderneming waarderen door een onafhankelijke deskundige.
- Bepaal bij een internationaal element vroeg welke rechter bevoegd is; wie het eerst een verzoek indient, kan daarmee de bevoegde rechter vastleggen.
- Meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds.
Onze rol bij een complexe echtscheiding
Wij begeleiden complexe scheidingen vanuit Eindhoven en Amsterdam. Als scheidingsadvocaat doen wij onder meer het volgende:
- Het huwelijksgoederenregime en de omvang van de gemeenschap of de verrekenvordering in kaart brengen.
- Bij een internationaal element beoordelen welke rechter bevoegd is en welk recht geldt.
- Het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan opstellen of beoordelen.
- Voorlopige voorzieningen vragen en procederen over alimentatie, verdeling en de kinderen, of optreden als scheidingsmediator als u daar samen voor kiest.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt een complexe echtscheiding?
Dat verschilt sterk per zaak. Een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming of een bedrijfswaardering kan de procedure met maanden verlengen. Met een volledig convenant gaat het sneller.
Wat doet de Raad voor de Kinderbescherming bij een scheiding?
De Raad onderzoekt op verzoek van de rechter wat in het belang van het kind is, bijvoorbeeld over de hoofdverblijfplaats of de zorgregeling, en adviseert de rechter daarover.
Lees ook: Herken de narcist in de rechtszaal: signalen, strategieën en bescherming
Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Lees wat onze familierechtadvocaat voor u kan doen.
