Gepubliceerd op 4 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026
Een scheiding brengt uw onderneming in gevaar als uw ex-partner recht heeft op de helft van de waarde en u die niet kunt uitbetalen zonder het bedrijf leeg te halen. Of dat risico bestaat, hangt af van uw huwelijksvermogensregime. Bent u vanaf 1 januari 2018 getrouwd en bestond het bedrijf al, dan blijft het meestal privé, maar kan de gemeenschap een vergoeding toekomen (artikel 1:95a BW).
Met afspraken over waardering, uitkoop en zeggenschap kan een bedrijf een scheiding meestal doorstaan. Hieronder leest u waar de risico’s zitten en welke oplossingen er zijn.
Inhoudsopgave
Valt uw bedrijf in de verdeling? Het hangt af van uw regime
De tabel zet de drie hoofdsituaties naast elkaar. De artikelen staan in Boek 1 BW.
| Regime | Wat gebeurt er met het bedrijf? | Wettelijke basis |
|---|---|---|
| Getrouwd voor 1 januari 2018, geen voorwaarden | Algehele gemeenschap: het bedrijf of de aandelen worden gedeeld, ook als u het bedrijf voor het huwelijk startte | Art. 1:94 BW (tekst tot 2018) |
| Getrouwd vanaf 1 januari 2018, geen voorwaarden | Bedrijf van voor het huwelijk blijft privé; mogelijk vergoeding aan de gemeenschap. Bedrijf gestart met gemeenschapsgeld valt in de gemeenschap | Art. 1:94 en 1:95a BW |
| Huwelijkse voorwaarden, koude uitsluiting | Niets te delen of te verrekenen | De voorwaarden |
| Huwelijkse voorwaarden met periodiek verrekenbeding | Overgespaard inkomen verrekenen, ook winst die in de bv bleef maar had kunnen worden uitgekeerd | Art. 1:141 lid 3 BW |
Getrouwd voor 1 januari 2018 zonder voorwaarden
Dan geldt in de regel een algehele gemeenschap van goederen. De eenmanszaak of de aandelen in uw bv horen dan tot de gemeenschap, ook als u het bedrijf voor het huwelijk startte. Uw ex-partner heeft recht op de helft van de waarde (artikel 1:100 BW). Een uitzondering geldt bijvoorbeeld voor een bedrijf dat u via een erfenis of schenking met uitsluitingsclausule hebt gekregen.
Getrouwd vanaf 1 januari 2018
Dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen van artikel 1:94 BW. Een onderneming die u al voor het huwelijk had, blijft privé. Een bedrijf dat tijdens het huwelijk is gestart met gemeenschapsgeld, valt wel in de gemeenschap.
Ook als het bedrijf privé blijft, kan de gemeenschap op grond van artikel 1:95a BW een redelijke vergoeding toekomen. Die vergoeding ziet op de persoonlijke inzet die u tijdens het huwelijk in de onderneming hebt gestoken, voor zover de gemeenschap daar niet al op een andere manier voor is beloond. In huwelijkse voorwaarden kunt u die vergoeding uitsluiten of anders regelen.
Huwelijkse voorwaarden en ingehouden winst
Met huwelijkse voorwaarden valt de onderneming meestal buiten iedere gemeenschap. Bij koude uitsluiting wordt niets verrekend. Bevatten de voorwaarden een periodiek verrekenbeding, dan moet u het jaarlijks overgespaarde inkomen verrekenen. Volgens artikel 1:141 lid 3 BW telt daarbij ook winst mee die in uw bv is gebleven terwijl die redelijkerwijs had kunnen worden uitgekeerd.
Is er nooit verrekend, dan werkt een wettelijk vermoeden in het voordeel van de partner van de ondernemer. De Hoge Raad oordeelde op 17 december 2021 (ECLI:NL:HR:2021:1922) dat de echtgenoot die verrekening vraagt, in beginsel alleen aannemelijk hoeft te maken welk vermogen de ander op de peildatum heeft. Daarna moet de ondernemer stellen en zo nodig bewijzen dat dat vermogen niet uit te verrekenen inkomen is gevormd, bijvoorbeeld door stukken over de financiering over te leggen. In die zaak ging het om een onderneming met onroerend goed die de man al voor het huwelijk dreef. Het hof had de onzekerheid over de financiering ten onrechte voor rekening van de vrouw gelaten.
Waar de continuïteit van het bedrijf vastloopt
Meestal door gebrek aan geld om de ex-partner uit te kopen. Daarnaast kunnen gedeelde zeggenschap, bankfinanciering en pensioen in eigen beheer problemen geven.
- Uitkoopsom: het vermogen zit vaak vast in gebouwen, machines of goodwill. Geld uit het bedrijf halen om de ex-partner te betalen kan de liquiditeit ondermijnen.
- Zeggenschap: houden beide ex-partners aandelen, dan kunnen besluiten in de algemene vergadering vastlopen, bijvoorbeeld over dividend.
- Financiering: banken kunnen bij een wijziging in eigendom of zekerheden de voorwaarden van een krediet heroverwegen. Ook persoonlijke borgtochten en een hypotheek op de woning als zekerheid moeten opnieuw worden geregeld.
- Pensioen in eigen beheer: sinds 1 april 2017 is nieuwe opbouw niet meer mogelijk, maar bestaande aanspraken of een oudedagsverplichting in de bv moeten bij een scheiding wel worden verdeeld. Laat de fiscale gevolgen door een fiscalist beoordelen.
De waarde van het bedrijf: peildatum en methode
Meestal bepaalt een onafhankelijke waarderingsdeskundige de waarde, op basis van een vooraf afgesproken methode en peildatum. Zonder andere afspraak geldt de waarde op het moment van de verdeling.
Welke bezittingen in de gemeenschap vallen, staat vast op de dag waarop het verzoekschrift tot echtscheiding is ingediend (artikel 1:99 lid 1 BW). Voor de waarde kunt u samen een andere datum kiezen, bijvoorbeeld de balansdatum van het laatste boekjaar. Gangbare methoden zijn de intrinsieke waarde (eigen vermogen), de rentabiliteitswaarde en de discounted-cashflowmethode, vaak aangevuld met een goodwillberekening. Meer leest u in ons artikel over de waardering van een onderneming bij echtscheiding.
Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter een deskundige benoemen (artikel 194 Rv). De rechter bepaalt wie het voorschot op de kosten betaalt; vaak dragen beide partijen een deel.
Eenmanszaak of bv: wat er precies wordt verdeeld
Bij een eenmanszaak of vof valt het bedrijfsvermogen samen met uw privévermogen. Bij een bv verdeelt u de aandelen, niet de bezittingen van de bv zelf.
Eenmanszaak: bezittingen en schulden gaan mee
Valt de eenmanszaak in de gemeenschap, dan gaan de bedrijfsmiddelen en de bedrijfsschulden mee in de verdeling. Na de ontbinding blijft u volledig aansprakelijk voor de schulden die u zelf als ondernemer bent aangegaan. Uw ex-partner is voor die gemeenschapsschulden alleen aansprakelijk met de goederen die hij of zij bij de verdeling heeft gekregen (artikel 1:102 BW).
Bv: levering van aandelen en de statuten
Bij een bv vallen de aandelen in de verdeling. Toedeling aan een van u vraagt een notariële akte van levering (artikel 2:196 BW). Controleer ook de statuten: die kunnen een blokkeringsregeling of aanbiedingsplicht bevatten. Heeft uw bv meer aandeelhouders, kijk dan naar de aandeelhoudersovereenkomst. Die regelt soms wat er bij een scheiding met de aandelen gebeurt.
Vier manieren om het bedrijf overeind te houden
De meest gebruikte oplossing is toedeling van het bedrijf aan de ondernemer, met een uitkoopsom die financierbaar is. Daarnaast kunt u werken met ruil tegen andere bezittingen, betaling in termijnen of certificering van aandelen.
| Oplossing | Hoe het werkt | Let op |
|---|---|---|
| Uitkoop met compensatie | De ondernemer houdt het bedrijf, de ex-partner krijgt andere bezittingen, zoals een groter deel van de woning | Er moeten genoeg andere bezittingen zijn |
| Gespreide betaling | Een deel van de uitkoopsom wordt in termijnen betaald | Leg rente en zekerheid vast, bijvoorbeeld een pandrecht op de aandelen |
| Certificering | Aandelen gaan naar een stichting administratiekantoor; de ex-partner krijgt certificaten met economisch recht, de ondernemer houdt het stemrecht | De financiële band blijft bestaan |
| Verkoop | Het bedrijf wordt aan een derde verkocht en de opbrengst verdeeld | Laatste optie; het bedrijf verdwijnt voor de ondernemer |
Bereikt u geen overeenstemming, dan beslist de rechter over de verdeling. Hij kan het bedrijf aan een van u toedelen met de verplichting de ander uit te betalen (artikel 3:185 BW). Mediation bij echtscheiding kan helpen om dat te voorkomen, mits u allebei uw cijfers volledig op tafel legt.
Wat de ondernemer voorbereidt
- Controleer uw trouwdatum en huwelijkse voorwaarden: volgt er verdeling, verrekening of een vergoeding (artikel 1:95a BW)?
- Verzamel stukken over hoe uw vermogen is gefinancierd; bij een verrekenbeding ligt de bewijslast vaak bij u (HR 17 december 2021).
- Laat berekenen welke uitkoopsom het bedrijf kan dragen zonder de bedrijfsvoering te schaden.
- Controleer statuten, aandeelhoudersovereenkomst en kredietvoorwaarden op bepalingen over eigendomswijziging.
Wat de partner van de ondernemer controleert
- Vraag jaarrekeningen en aangiften over meerdere jaren op, zodat u de waarde en de winstontwikkeling kunt beoordelen.
- Laat de waardering zo nodig toetsen door een eigen deskundige.
- Ga na of u bij huwelijkse voorwaarden recht hebt op verrekening van ingehouden winst (artikel 1:141 lid 3 BW).
- Zorg bij betaling in termijnen voor rente en zekerheid, en laat u ontslaan uit borgtochten voor bedrijfsschulden.
Onze rol bij een scheiding met een onderneming
- Beoordelen of de onderneming in de verdeling valt of dat een vergoeding of verrekening speelt.
- Een waarderingsrapport toetsen en de keuze van peildatum en methode bespreken.
- Een financierbare uitkoopregeling vastleggen in het echtscheidingsconvenant.
- Procederen over de verdeling als dat nodig is, via onze scheidingsadvocaat.
Veelgestelde vragen
Moet een notaris het echtscheidingsconvenant opstellen?
Nee. Het convenant is een gewone overeenkomst. Wel is een notariële akte nodig om aandelen in een bv of een woning daadwerkelijk aan een van u over te dragen.
Mag ik tijdens de scheiding gewoon doorgaan met ondernemen?
Ja, normale bedrijfsvoering gaat door. Onttrekkingen of een opvallend lage winstuitkering vlak voor de scheiding worden kritisch bekeken en kunnen bij de verdeling tegen u werken.
Lees ook: de waarde van een bedrijf bij echtscheiding en zakelijke belangen beschermen tijdens een echtscheiding.
Wilt u weten wat dit voor uw situatie betekent? Lees wat onze familierechtadvocaat voor u kan doen.