Onderneming bij een scheiding: hoe beschermt u de continuïteit van uw bedrijf?

Gepubliceerd op 4 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Een scheiding brengt uw onderneming in gevaar als uw ex-partner recht heeft op de helft van de waarde en u die niet kunt uitbetalen zonder het bedrijf leeg te halen. Of dat risico bestaat, hangt af van uw huwelijksvermogensregime: bent u na 1 januari 2018 getrouwd en bestond het bedrijf al, dan blijft het meestal privé, maar is de gemeenschap mogelijk een vergoeding verschuldigd.

Met de juiste afspraken over waardering, uitkoop en zeggenschap kan een bedrijf een scheiding vrijwel altijd doorstaan. Hieronder leest u waar de risico’s zitten en welke oplossingen er zijn.

Valt uw onderneming in de verdeling?

Dat bepaalt uw huwelijksvermogensregime. Er zijn drie hoofdsituaties: algehele gemeenschap, beperkte gemeenschap en huwelijkse voorwaarden.

Getrouwd vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden

Dan geldt in de regel een algehele gemeenschap van goederen. De eenmanszaak of de aandelen in uw bv horen dan tot de gemeenschap, ook als u het bedrijf vóór het huwelijk startte. Uw ex-partner heeft recht op de helft van de waarde, tenzij het bedrijf bijvoorbeeld via een erfenis of schenking met uitsluitingsclausule is verkregen.

Getrouwd op of na 1 januari 2018

Dan geldt de beperkte gemeenschap van goederen van artikel 1:94 BW. Een onderneming die u al vóór het huwelijk had, blijft privé. Een bedrijf dat tijdens het huwelijk is gestart met gemeenschapsgeld, valt wel in de gemeenschap.

Ook als het bedrijf privé blijft, kan de gemeenschap volgens artikel 1:95a BW een redelijke vergoeding toekomen voor de kennis, arbeid en vaardigheden die u tijdens het huwelijk in de onderneming heeft gestoken. Die vergoeding kunt u in huwelijkse voorwaarden uitsluiten of anders regelen.

Huwelijkse voorwaarden

Met huwelijkse voorwaarden valt de onderneming meestal buiten iedere gemeenschap. Bij koude uitsluiting wordt niets verrekend en houdt u het bedrijf volledig. Bevatten de voorwaarden een periodiek verrekenbeding, dan moet u het jaarlijks overgespaarde inkomen verrekenen; volgens artikel 1:141 lid 3 BW telt daarbij ook winst mee die in uw bv is gebleven terwijl die redelijkerwijs had kunnen worden uitgekeerd.

Wanneer komt de continuïteit van het bedrijf in gevaar?

Meestal door gebrek aan geld om de ex-partner uit te kopen. Daarnaast kunnen gedeelde zeggenschap, bankfinanciering en pensioen in eigen beheer problemen geven.

• Uitkoopsom: het vermogen zit vaak vast in gebouwen, machines of goodwill. Geld onttrekken aan het bedrijf om de ex-partner te betalen kan de liquiditeit ondermijnen.
• Zeggenschap: houden beide ex-partners aandelen, dan kunnen besluiten in de algemene vergadering vastlopen, bijvoorbeeld over dividend.
• Financiering: banken kunnen bij een wijziging in eigendom of zekerheden de voorwaarden van een krediet heroverwegen. Ook persoonlijke borgtochten en een hypotheek op de woning als zekerheid moeten opnieuw worden geregeld.
• Pensioen in eigen beheer: sinds 1 april 2017 is nieuwe opbouw niet meer mogelijk, maar bestaande aanspraken of een oudedagsverplichting in de bv moeten bij een scheiding wel worden verdeeld. Laat de fiscale gevolgen door een fiscalist beoordelen.

Hoe wordt de waarde van de onderneming bepaald?

Meestal door een onafhankelijke waarderingsdeskundige, op basis van een vooraf afgesproken methode en peildatum. Zonder andere afspraak geldt de waarde op het moment van de verdeling.

Welke bezittingen in de gemeenschap vallen, staat vast op de dag waarop het verzoekschrift tot echtscheiding is ingediend (artikel 1:99 lid 1 BW). Voor de waarde kunt u samen een andere datum kiezen, bijvoorbeeld de balansdatum van het laatste boekjaar. Gangbare methoden zijn de intrinsieke waarde (eigen vermogen), de rentabiliteitswaarde en de discounted-cashflowmethode, vaak aangevuld met een goodwillberekening. Meer leest u in ons artikel over de waardering van een onderneming bij echtscheiding.

Komt u er samen niet uit, dan kan de rechter een deskundige benoemen (artikel 194 Rv). De kosten daarvan worden in de regel door beide partijen voorgeschoten.

Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een bv?

Bij een eenmanszaak of vof valt het bedrijfsvermogen samen met uw privévermogen. Bij een bv verdeelt u de aandelen, niet de bezittingen van de bv zelf.

Eenmanszaak

Valt de eenmanszaak in de gemeenschap, dan worden de bedrijfsmiddelen en de bedrijfsschulden meegenomen in de verdeling. Na de ontbinding blijft u volledig aansprakelijk voor de schulden die u zelf als ondernemer bent aangegaan. Uw ex-partner is voor die gemeenschapsschulden alleen aansprakelijk met de goederen die hij of zij bij de verdeling heeft ontvangen (artikel 1:102 BW).

Bv of nv

Bij een bv vallen de aandelen in de verdeling. Toedeling aan één van u vraagt een notariële akte van levering (artikel 2:196 BW) en een controle van de statuten: die kunnen een blokkeringsregeling of aanbiedingsplicht bevatten. Heeft uw bv meer aandeelhouders, kijk dan ook naar de aandeelhoudersovereenkomst; die regelt soms wat er bij een scheiding met de aandelen gebeurt.

Welke oplossingen beschermen de continuïteit?

De meest gebruikte oplossing is toedeling van het bedrijf aan de ondernemer, met een uitkoopsom die financierbaar is. Daarnaast kunt u werken met ruil tegen andere bezittingen, betaling in termijnen of certificering van aandelen.

• Uitkoop met compensatie: de ondernemer houdt het bedrijf, de ex-partner krijgt andere bezittingen, zoals (een groter deel van) de woning.
• Gespreide betaling: een deel van de uitkoopsom wordt in termijnen betaald, met rente en zekerheden, bijvoorbeeld een pandrecht op de aandelen.
• Certificering: aandelen worden ondergebracht in een stichting administratiekantoor. De ex-partner krijgt certificaten met economisch recht, de ondernemer houdt het stemrecht.
• Verkoop: als laatste optie wordt het bedrijf aan een derde verkocht en de opbrengst verdeeld.

Bereikt u geen overeenstemming, dan beslist de rechter over de verdeling. Hij kan het bedrijf aan één van u toedelen onder de verplichting de ander uit te betalen (artikel 3:185 BW). Mediation bij echtscheiding kan helpen om dat te voorkomen, mits beide partijen hun cijfers volledig op tafel leggen.

Waar let u op als ondernemer?

• Controleer uw trouwdatum en huwelijkse voorwaarden: bepalen zij verdeling, verrekening of een vergoeding (artikel 1:95a BW)?
• Laat vóór de onderhandelingen berekenen welke uitkoopsom het bedrijf kan dragen zonder de bedrijfsvoering te schaden.
• Controleer statuten, aandeelhoudersovereenkomst en kredietvoorwaarden op bepalingen over eigendomswijziging.
• Houd de bedrijfsvoering normaal: onttrekkingen of een opvallend lage winstuitkering vlak voor de scheiding worden kritisch bekeken.

Waar let u op als partner van de ondernemer?

• Vraag jaarrekeningen en aangiften over meerdere jaren op, zodat u de waarde en de winstontwikkeling kunt beoordelen.
• Laat de waardering van de ondernemer zo nodig toetsen door een eigen deskundige.
• Ga na of u bij huwelijkse voorwaarden recht heeft op verrekening van ingehouden winst (artikel 1:141 lid 3 BW).
• Zorg bij betaling in termijnen voor rente en zekerheid, en laat u ontslaan uit borgtochten voor bedrijfsschulden.

Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding met een onderneming?

• Beoordelen of de onderneming in de verdeling valt of dat een vergoeding of verrekening speelt.
• Een waarderingsrapport toetsen en de keuze van peildatum en methode bespreken.
• Een financierbare uitkoopregeling opstellen en vastleggen in het echtscheidingsconvenant.
• Onderhandelen met uw ex-partner en diens advocaat.
• Procederen over de verdeling als dat nodig is; meer leest u op onze pagina over de scheidingsadvocaat.

Samengevat

• Uw huwelijksvermogensregime bepaalt of de onderneming wordt verdeeld, verrekend of privé blijft.
• Sinds 2018 blijft een voorhuwelijks bedrijf privé, maar kan de gemeenschap een vergoeding toekomen (artikel 1:95a BW).
• Het grootste risico voor de continuïteit is een uitkoopsom die het bedrijf niet kan dragen.
• Toedeling met compensatie, gespreide betaling of certificering kan het bedrijf overeind houden.

Veelgestelde vragen

Moet een notaris het echtscheidingsconvenant opstellen?

Nee. Het convenant zelf is een gewone overeenkomst. Wel is een notariële akte nodig om aandelen in een bv of een woning daadwerkelijk aan één van u over te dragen.

Kan mijn ex-partner aandeelhouder blijven?

Dat kan als u dat samen afspreekt, maar het geeft risico op vastlopende besluiten. Certificering van aandelen is een tussenvorm waarbij uw ex-partner wel meedeelt in de waarde, maar geen stemrecht heeft.

Mag ik tijdens de scheiding gewoon doorgaan met ondernemen?

Ja, normale bedrijfsvoering gaat door. Handelingen die de waarde bewust verlagen of vermogen onttrekken, kunnen bij de verdeling tegen u worden gebruikt.

Kan ik de uitkoopsom in termijnen betalen?

Ja, als uw ex-partner daarmee instemt. Leg dan rente, termijnen en zekerheden vast in het convenant, zodat de afspraak afdwingbaar is.

Lees ook: de waarde van een bedrijf bij echtscheiding en zakelijke belangen beschermen tijdens een echtscheiding.