Sepot: wanneer wordt een strafzaak geseponeerd en wat betekent dat?

Gepubliceerd op 17 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 29 oktober 2026

Een strafzaak wordt geseponeerd als de officier van justitie besluit de verdachte niet te vervolgen, meestal omdat er onvoldoende bewijs is of omdat vervolging niet in het algemeen belang is (artikel 167 lid 2 Sv). Let op: een sepot is geen vrijspraak, wordt bij een misdrijf wel in uw justitiële documentatie vastgelegd en kan meewegen bij een verklaring omtrent het gedrag (VOG).

Alleen bij sepotcode 01 (ten onrechte als verdachte aangemerkt) en code 09 wordt de registratie volledig verwijderd. Hieronder leest u op welke gronden het Openbaar Ministerie (OM) seponeert, welke sepotcodes er zijn, wat een sepot betekent voor uw strafblad, en wat u kunt doen als u het niet eens bent met de beslissing.

Wat betekent seponeren?

Seponeren betekent dat het OM besluit een zaak niet (verder) te vervolgen. De zaak komt dan niet bij de rechter.

Het OM mag zelf beslissen of het vervolgt. Dat heet het opportuniteitsbeginsel. Volgens artikel 167 lid 2 van het Wetboek van Strafvordering kan het OM van vervolging afzien op gronden die aan het algemeen belang zijn ontleend. De officier van justitie kan dat besluit nemen na het politieonderzoek, maar ook later, bijvoorbeeld nadat al een dagvaarding is uitgebracht.

Formeel seponeert alleen het OM. De politie kan bij lichte zaken wel besluiten een aangifte niet verder te onderzoeken of geen proces-verbaal naar het OM te sturen. Dat wordt in de praktijk soms een politiesepot genoemd, maar het is geen sepot van de officier van justitie en krijgt geen sepotcode.

Het OM kiest niet alleen tussen seponeren en dagvaarden. Het kan ook zelf een strafbeschikking opleggen (artikel 257a Sv). De afwegingen tussen die routes leest u in ons artikel over seponeren, dagvaarden of schikken.

Sepot of vrijspraak: wie beslist en wat blijft er over?

Een sepot is een beslissing van de officier van justitie om niet te vervolgen; een vrijspraak is een uitspraak van de rechter na een zitting. Bij vrijspraak oordeelt de rechter dat het tenlastegelegde niet wettig en overtuigend is bewezen (artikel 352 lid 1 Sv).

Bij een sepot is er geen openbare zitting en hoeft u niet voor de rechter te verschijnen. Er is ook geen oordeel van een rechter over uw schuld. Bij een vrijspraak heeft de rechter de zaak wel inhoudelijk beoordeeld. Een vrijspraak betekent niet dat vaststaat dat er geen strafbaar feit is gepleegd, maar wel dat het bewijs tegen u tekortschoot. Meer leest u in ons artikel over vrijspraak.

Voor uw strafblad maakt het verschil minder uit dan veel mensen denken. Ook een vrijspraak voor een misdrijf wordt in de justitiële documentatie vastgelegd. Het verschil zit vooral in de reden en de manier waarop Justis die bij een VOG-aanvraag weegt.

Om welke redenen seponeert het OM?

De twee hoofdredenen zijn dat er onvoldoende bewijs is of dat vervolging niet in het algemeen belang is. Daarnaast kan er een juridische belemmering zijn, zoals verjaring. De gronden staan in de Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden van het OM, die geldt sinds 1 juli 2022.

Onvoldoende bewijs

Het OM seponeert een zaak als de kans op een veroordeling te klein is. De rechter mag alleen veroordelen als hij het feit wettig en overtuigend bewezen acht (artikel 338 Sv). Ontbreken getuigen, zijn verklaringen tegenstrijdig of is technisch bewijs niet beschikbaar of onbruikbaar, dan heeft vervolging weinig zin. Wat bewijs in een strafzaak inhoudt, leest u in ons artikel over bewijs in de rechtszaal.

Een gering feit of een geringe rol

Sommige feiten zijn zo licht dat vervolging niet in verhouding staat tot de ernst (code 40). Denk aan een winkeldiefstal van weinig waarde door iemand zonder strafblad. Het OM kijkt naar de schade, de omstandigheden en of het om een eerste feit gaat. Ook een gering aandeel van de verdachte bij een feit dat door meerdere mensen is gepleegd, kan een reden zijn om te seponeren (code 41).

Geen algemeen belang bij vervolging

Soms is er genoeg bewijs, maar vindt het OM vervolging niet zinvol. Dat kan zijn omdat de schade al is vergoed (code 70), omdat de verdachte door het feit zelf zwaar is getroffen (code 52), omdat hij onlangs al voor iets anders is gestraft (code 51) of omdat zijn omstandigheden sterk zijn veranderd (code 55). Ook de leeftijd of gezondheid van de verdachte kan meewegen (codes 50 en 53).

Een oud feit

Is het feit lang geleden gepleegd, dan kan het OM seponeren omdat het om een oud feit gaat (code 43). Dat is iets anders dan de overschrijding van de redelijke termijn in een zaak die al bij de rechter ligt. Die leidt bij de rechter in beginsel tot strafvermindering, niet tot een sepot of niet-ontvankelijkheid van het OM.

Wanneer het OM niet mag vervolgen

Soms mag het OM niet vervolgen, bijvoorbeeld omdat het feit is verjaard (artikel 70 Sr), de verdachte is overleden, of er bij een klachtdelict geen klacht is gedaan. Dat is code 03. Meer over verjaring leest u in ons artikel over de verjaringstermijn in het strafrecht.

De sepotcodes: technisch sepot en beleidssepot

Er zijn technische sepots en beleidssepots, en een sepot kan onvoorwaardelijk of voorwaardelijk zijn. Elk sepot krijgt een code volgens de Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden. Bij een technisch sepot kan of mag het OM de zaak niet voor de rechter brengen; bij een beleidssepot is vervolging mogelijk, maar kiest het OM daar om redenen van algemeen belang niet voor.

Bron: Aanwijzing sepot en gebruik sepotgronden (2022A004), geldig sinds 1 juli 2022, geraadpleegd op 29 oktober 2026. Code 04 is per 1 juli 2022 vervallen. De lijst van beleidscodes is langer dan deze tabel; hierboven staan de codes die het vaakst voorkomen.

Het verschil tussen technisch en beleid is belangrijk. Bij een beleidssepot gaat het OM er in de regel van uit dat er genoeg bewijs was. Dat kan bij een latere VOG-aanvraag zwaarder wegen dan een technisch sepot wegens onvoldoende bewijs. Meer over de mogelijkheden om een aantekening te voorkomen leest u in ons artikel over sepot of vrijspraak om een strafblad te voorkomen.

Voorwaardelijk sepot: proeftijd van hoogstens een jaar

Bij een voorwaardelijk sepot ziet het OM af van vervolging op voorwaarde dat u zich aan afspraken houdt. Volgens de aanwijzing is dat in beginsel alleen de algemene voorwaarde dat u binnen een proeftijd van ten hoogste een jaar geen nieuw strafbaar feit pleegt. Bijzondere voorwaarden horen in beginsel in een strafbeschikking thuis. Houdt u zich niet aan de voorwaarde, dan kan het OM u alsnog vervolgen.

Onvoorwaardelijk sepot

Bij een onvoorwaardelijk sepot sluit het OM de zaak af zonder voorwaarden. U hoeft niets te doen. Het sepot wordt wel geregistreerd in het Justitieel Documentatieregister, behalve bij code 01 en code 09.

Sepotbrief en kennisgeving van niet verdere vervolging

U hoort het via een brief van het OM, de sepotbeslissing, waarin de reden en de sepotcode staan. Ook het slachtoffer en andere belanghebbenden worden op de hoogte gebracht. Bewaar die brief goed; hij kan later van pas komen, bijvoorbeeld bij een VOG-aanvraag of bij vragen van een werkgever.

Wordt de vervolging stopgezet nadat de zaak al bij de rechter aanhangig was, bijvoorbeeld na een dagvaarding, dan krijgt u een kennisgeving van niet verdere vervolging. Dat geeft u meer zekerheid: volgens artikel 255 van het Wetboek van Strafvordering kunt u daarna voor hetzelfde feit alleen opnieuw worden vervolgd als er nieuwe bezwaren zijn.

Wat betekent een sepot voor uw strafblad?

Een sepot voor een misdrijf wordt vastgelegd in de justitiële documentatie, samen met de sepotcode. Alleen bij code 01 en code 09 worden de gegevens volledig verwijderd.

Strafblad is spreektaal voor de justitiële documentatie. Ook als er geen veroordeling volgt, blijft de registratie bestaan. De bewaartermijn staat in de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens en hangt af van het misdrijf; in beginsel is dat twintig of dertig jaar. Wat er precies in staat en hoelang, leest u in ons artikel over het strafblad en de justitiële documentatie.

U kunt uw eigen justitiële gegevens inzien door een verzoek te doen bij de Justitiële Informatiedienst (Justid). Klopt de registratie niet, dan kunt u om correctie vragen. Of u een aantekening kunt laten verwijderen, leest u in ons artikel over het laten verwijderen van een strafblad.

Hoe weegt Justis een sepot bij een VOG?

Justis mag bij de beoordeling van een VOG-aanvraag ook sepots meewegen, en dat gebeurt vaker bij een beleidssepot dan bij een sepot wegens onvoldoende bewijs. De standaard terugkijktermijn is vier jaar, en twee jaar voor aanvragers jonger dan 23 jaar (Justis, geraadpleegd 29 oktober 2026).

Justis kijkt naar het doel waarvoor u de VOG nodig hebt. Gaat het om werk met kinderen, met geld of in de zorg, dan wordt strenger getoetst. De impact hangt af van de sepotcode, de aard van het feit en de functie. Een sepot wegens onvoldoende bewijs weegt in de regel minder zwaar dan een beleidssepot.

Een voorbeeld ter illustratie: iemand die bij een ruzie is aangehouden en een beleidssepot wegens een gering feit krijgt, kan binnen de terugkijktermijn bij een aanvraag voor een VOG voor werk in de kinderopvang te maken krijgen met een voornemen tot weigering. In zo’n geval loont het om vroeg te weten welke sepotcode is gebruikt en of die juist is.

Wat doet u als u het niet eens bent met de sepotcode?

Als voormalig verdachte kunt u een klacht indienen bij de hoofdofficier van justitie van het betrokken parket en vragen de sepotgrond te wijzigen, bijvoorbeeld van een beleidssepot naar code 01 of 02. U kunt het OM niet dwingen u alsnog te vervolgen om een vrijspraak te krijgen.

Zo’n klacht wordt behandeld volgens de klachtregeling van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht. Onderbouw uw verzoek met stukken, bijvoorbeeld bewijs van een alibi of stukken waaruit blijkt dat u ten onrechte als verdachte bent aangemerkt. Bent u niet tevreden over de afhandeling, dan kunt u zich daarna tot de Nationale ombudsman wenden. Die kan een oordeel geven over de behandeling, maar kan de sepotbeslissing niet zelf veranderen.

Wie een beleidssepot heeft gekregen terwijl hij het feit ontkent, wil soms liever een vrijspraak. De beklagprocedure van artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering is daarvoor niet bedoeld: die staat open voor belanghebbenden die willen dat een ander wordt vervolgd, niet voor de verdachte zelf. Een wijziging van de sepotcode is in zo’n situatie meestal de haalbare route.

Beklag door het slachtoffer: drie maanden na de kennisgeving

Het slachtoffer kan bij het gerechtshof een beklag indienen tegen de beslissing om niet te vervolgen (artikel 12 Wetboek van Strafvordering). Daarvoor hoeft het slachtoffer zich niet eerst als benadeelde partij te hebben gevoegd.

Het beklag moet volgens artikel 12k van het Wetboek van Strafvordering worden ingediend binnen drie maanden nadat de belanghebbende van de sepotbeslissing op de hoogte is gesteld. Is er geen kennisgeving gedaan, dan geldt die termijn niet. Het hof kan bevelen dat het OM alsnog vervolgt, maar doet dat alleen als het vervolging haalbaar en opportuun vindt. Hoe die procedure werkt, leest u in ons artikel over de artikel 12-procedure.

Voor de verdachte betekent dit dat een sepot niet altijd het definitieve einde is. Dient het slachtoffer een beklag in, dan wordt u als verdachte in de regel door het hof in de gelegenheid gesteld te worden gehoord. Daarbij mag een advocaat u bijstaan.

Kan een geseponeerde zaak worden heropend?

Ja, dat kan in beginsel, vooral als er nieuwe feiten of nieuw bewijs opduiken. Na een kennisgeving van niet verdere vervolging kan dat alleen bij nieuwe bezwaren (artikel 255 Sv).

Het OM beslist zelf over heropening. Dat gebeurt bijvoorbeeld als er alsnog een getuige opduikt of als technisch onderzoek nieuwe resultaten oplevert. Bij een voorwaardelijk sepot kan het OM de zaak ook weer oppakken als u de voorwaarde overtreedt.

Heeft het OM u laten weten dat u niet wordt vervolgd, dan kan een latere vervolging in strijd zijn met het vertrouwensbeginsel. De rechter verklaart het OM dan alleen niet-ontvankelijk als uw vertrouwen gerechtvaardigd was. Die drempel is hoog. Op 6 oktober 2015 liet de Hoge Raad het oordeel in stand dat een verdachte geen gerechtvaardigd vertrouwen kon ontlenen aan een kennisgeving van sepot; het ging om een ernstige bedreiging en de verdachte had kort daarna uitgebreid over de zaak gesproken met deskundigen en de reclassering (ECLI:NL:HR:2015:2982). Op 22 januari 2019 oordeelde de Hoge Raad net zo over een e-mail van het OM waarin een technisch sepot was voorgespiegeld (ECLI:NL:HR:2019:89).

Of u op de sepotbrief kunt vertrouwen, hangt dus sterk af van de formulering, de ernst van het feit en wat er daarna is gebeurd.

Vergoeding van advocaatkosten na een sepot

Eindigt de zaak zonder straf of maatregel, dan kunt u de rechter vragen om vergoeding van de kosten van uw advocaat (artikel 530 Wetboek van Strafvordering) en van schade door inverzekeringstelling of voorlopige hechtenis (artikel 533 Wetboek van Strafvordering).

U dient het verzoek in binnen drie maanden nadat de zaak is beëindigd. Het verzoek gaat naar de rechtbank of het gerechtshof die uw zaak als laatste heeft behandeld of zou hebben behandeld. U betaalt geen griffierecht. Of u een vergoeding krijgt en hoe hoog die is, beslist de rechter naar billijkheid. Meer uitleg staat op Rechtspraak.nl.

Wat regelt u als verdachte na een sepotbrief?

• Bewaar de sepotbrief en controleer welke sepotcode is gebruikt.
• Klopt de code niet, vraag dan via een klacht bij de hoofdofficier van justitie om wijziging.
• Houd u bij een voorwaardelijk sepot aan de voorwaarde tot de proeftijd (hoogstens een jaar) voorbij is.
• Vraag binnen drie maanden na het einde van de zaak vergoeding van uw advocaatkosten (artikel 530 Sv).
• Vraag uw justitiële gegevens op bij Justid voordat u een VOG aanvraagt.

Wat regelt u als slachtoffer na een sepot?

• Vraag het OM naar de sepotgrond als die niet in de kennisgeving staat.
• Dien binnen drie maanden na de kennisgeving beklag in bij het gerechtshof (artikel 12k Sv).
• Onderbouw het beklag met stukken die laten zien dat vervolging haalbaar is, zoals verklaringen van getuigen.
• Vorder uw schade zo nodig bij de civiele rechter op grond van onrechtmatige daad (artikel 6:162 BW).

Onze rol voor en na de sepotbeslissing

• Wij vragen het dossier op en beoordelen of de gebruikte sepotcode juist is.
• Wij dienen een klacht in bij de hoofdofficier van justitie om de sepotgrond te laten wijzigen, bijvoorbeeld naar code 01 of 02.
• Wij lichten vóór de beslissing bij de officier van justitie toe waarom een sepot passend is.
• Wij stellen het verzoek om vergoeding van advocaatkosten en schade door voorarrest op (artikelen 530 en 533 Sv).
• Wij stellen voor slachtoffers het beklag bij het gerechtshof op en staan verdachten bij als het hof hen hoort.

Hebt u een laag inkomen, dan kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Wordt u als verdachte aangehouden, dan hebt u recht op bijstand van een piketadvocaat.

Sepot in vijf punten

• Het OM beslist zelf over vervolging (artikel 167 Sv); een sepot is geen oordeel van een rechter.
• De sepotcode volgt uit de Aanwijzing sepot (geldig sinds 1 juli 2022); alleen codes 01 en 09 worden volledig verwijderd.
• Een beleidssepot weegt bij een VOG meestal zwaarder dan code 02; tegen een onjuiste code kunt u klagen bij de hoofdofficier.
• Een sepotbrief geeft geen absolute zekerheid: de Hoge Raad aanvaardt een beroep op vertrouwen alleen als dat gerechtvaardigd was.
• Het slachtoffer heeft drie maanden voor beklag bij het hof; de gewezen verdachte drie maanden voor een kostenvergoeding.