Scheiden bij huiselijk geweld: welke bescherming en juridische stappen zijn er?

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Bij huiselijk geweld gaat veiligheid voor de scheiding: bij acuut gevaar belt u de politie, en de burgemeester kan de pleger een tijdelijk huisverbod van tien dagen opleggen, dat kan worden verlengd tot maximaal vier weken. Een langer contact- of straatverbod en de scheiding zelf vraagt u daarna via een advocaat bij de rechter aan; samen scheiden of mediation is bij geweld meestal niet verstandig.

Hieronder leest u welke beschermingsmaatregelen er zijn, hoe de echtscheidingsprocedure verloopt als u niet met de ander kunt overleggen, en wat er geldt voor de kinderen, de woning, alimentatie en de verdeling.

Wat doet u eerst bij huiselijk geweld?

Zorg eerst voor uw veiligheid en die van de kinderen. Bel bij direct gevaar de politie via 112; voor advies en hulp kunt u Veilig Thuis in uw regio inschakelen.

• Doe aangifte. Mishandeling is strafbaar (art. 300 Sr), en de straf kan met een derde worden verhoogd als het slachtoffer de partner of een kind is (art. 304 Sr).
• Laat letsel vastleggen door uw huisarts of op de spoedeisende hulp.
• Bewaar berichten, foto’s en namen van getuigen op een plek waar de ander niet bij kan.
• Leg belangrijke documenten klaar: identiteitsbewijzen, bankgegevens, huurcontract of hypotheekstukken.

Welke beschermingsmaatregel past bij uw situatie?

Er zijn drie routes, elk met een eigen beslisser en duur. Ze kunnen naast elkaar lopen.

Hoe werkt een tijdelijk huisverbod?

De burgemeester legt het huisverbod op; u hoeft het niet zelf bij de rechter aan te vragen. De pleger moet de woning direct verlaten en mag tien dagen geen contact met u of de kinderen opnemen.

Blijft de dreiging bestaan, dan kan de burgemeester het verbod verlengen tot ten hoogste vier weken nadat het is opgelegd. In die periode bieden hulpverleners ondersteuning aan alle betrokkenen. De uithuisgeplaatste kan het verbod laten toetsen door de bestuursrechter. Het overtreden van een huisverbod is strafbaar.

Hoe krijgt u een contactverbod voor langere tijd?

Via een kort geding bij de civiele rechter. U vordert een contact- of straatverbod op straffe van een dwangsom, op grond van onrechtmatige daad (art. 6:162 BW). Bij spoed kan een kort geding binnen enkele dagen of weken dienen.

De voorzieningenrechter in Rotterdam legde op 16 februari 2026 een ex-partner een straat- en contactverbod van een jaar op, met een dwangsom van € 150 per overtreding tot maximaal € 10.000. De man had de vrouw uitgescholden en was rond haar woning verschenen. Voor een contactverbod is volgens de rechter ten minste een reële dreiging van toekomstig onrechtmatig handelen nodig; een straatverbod vraagt in hoge mate aannemelijke feiten, omdat het de bewegingsvrijheid beperkt (ECLI:NL:RBROT:2026:1744).

Loopt er een strafzaak, dan kan ook de officier van justitie een gedragsaanwijzing geven, zoals een contact- of gebiedsverbod (art. 509hh Sv). De strafrechter kan een contactverbod opleggen als voorwaarde bij een straf of als vrijheidsbeperkende maatregel (art. 38v Sr).

Hoe start u de scheiding als overleg niet veilig is?

U laat uw advocaat een eenzijdig verzoek tot echtscheiding indienen bij de rechtbank. Een advocaat is in elke echtscheidingsprocedure verplicht; de ander kan via een eigen advocaat een verweerschrift indienen.

Samen scheiden of mediation is bij geweld meestal niet geschikt, omdat de machtsverhouding ongelijk is. Het Verdrag van Istanbul verbiedt verplichte mediation bij huiselijk geweld (art. 48). Het verloop van een procedure leest u in scheiding aanvragen.

Welke voorlopige voorzieningen kunt u vragen?

Tegelijk met of vóór de scheiding kunt u de rechter vragen om voorlopige voorzieningen voor de duur van de procedure (art. 822 Rv). De rechter beslist daar meestal binnen enkele weken over.

• Het uitsluitend gebruik van de woning en de inboedel; zie ook recht op verblijf bij echtscheiding.
• De voorlopige verblijfplaats van de kinderen en een voorlopige omgangsregeling.
• Voorlopige kinder- en partneralimentatie.

Wat gebeurt er met gezag en omgang?

Na een scheiding houden ouders in beginsel samen het gezag. De rechter kan op verzoek één ouder het eenhoofdig gezag geven als het kind anders klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat om een andere reden in het belang van het kind nodig is (art. 1:251a BW).

De rechter kan omgang ontzeggen als die ernstig nadeel oplevert voor het kind of in strijd is met zwaarwegende belangen van het kind (art. 1:377a lid 3 BW). Een volledige ontzegging is wel een uiterste middel. De Hoge Raad vernietigde op 16 januari 2026 een ontzegging omdat het hof niet had onderzocht of contact in een minder vergaande vorm mogelijk was, zoals minder vaak of in een andere vorm (ECLI:NL:HR:2026:61). Vaker wordt omgang daarom beperkt of begeleid, met overdrachten op een neutrale plek.

Meer over gezag leest u in wanneer krijgt u eenhoofdig gezag; over een regeling die niet wordt nageleefd in omgangsregeling niet nageleefd.

Is een ouderschapsplan dan nog verplicht?

In beginsel wel (art. 815 lid 2 Rv). Kan van u redelijkerwijs niet worden verlangd dat u met de andere ouder een plan maakt, dan kunt u de scheiding toch aanvragen en dat in het verzoek motiveren (art. 815 Rv). De rechter beslist dan zelf over de kinderen.

Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven; jongere kinderen kan de rechter ook horen. De rechter kan de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vragen. Zie ook wat een ouderschapsplan is.

Hoe zit het met alimentatie?

Geweld verandert de alimentatieregels niet. De ouder bij wie het kind niet woont, betaalt kinderalimentatie naar draagkracht tot het kind 21 jaar is (art. 1:395a BW).

Partneralimentatie duurt in de regel maximaal vijf jaar, met uitzonderingen voor lange huwelijken en jonge kinderen (art. 1:157 BW). Betaalt de ander niet, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) de alimentatie voor u innen, ook via beslag op loon.

Hoe worden vermogen en pensioen verdeeld?

De verdeling volgt dezelfde regels als bij elke scheiding; het geweld zelf is geen reden voor een andere verdeling. Wie vanaf 1 januari 2018 trouwde zonder huwelijkse voorwaarden, heeft een beperkte gemeenschap van goederen: alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd valt erin, giften en erfenissen niet.

De gemeenschap wordt in beginsel bij helfte verdeeld (art. 1:100 BW). Met huwelijkse voorwaarden geldt wat daarin staat. Meer in wat gebeurt er met uw vermogen bij een scheiding.

Het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen wordt verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding 1995. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, anders moet u de verevening zelf bij de ex-partner halen. De AOW wordt niet verdeeld. Zie de gids over pensioen bij scheiding.

Wanneer bent u officieel gescheiden?

Pas als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden, anders vervalt zij (art. 1:163 BW).

De hoger-beroepstermijn is drie maanden. Zijn beide partijen het eens, dan kunnen zij met een akte van berusting die termijn verkorten. Bij geweld regelt de advocaat dat via de advocaat van de ander, zonder direct contact.

Wat kost juridische bijstand?

Bij een laag inkomen en vermogen kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Het Juridisch Loket geeft gratis eerste advies.

Ons kantoor werkt op basis van betaling door de cliënt en niet op toevoeging. Wel kan het mogelijk zijn de rechter te vragen de ander een voorschot op de proceskosten te laten betalen; dat hangt af van de financiële verhoudingen.

Praktische voorzorgen tijdens de procedure

• Communiceer alleen schriftelijk of via de advocaten.
• Vraag de rechtbank om aparte wachtruimtes of aangepaste zittingsvoorzieningen.
• Geef uw nieuwe adres niet zomaar door; vraag de gemeente naar afscherming van uw gegevens in de Basisregistratie Personen.
• Teken geen convenant onder druk; dat kan later moeilijk terug te draaien zijn.
• Noteer de termijnen: inschrijving binnen zes maanden en de pensioenmelding binnen twee jaar.

Onze rol bij een scheiding met huiselijk geweld

• Een eenzijdig echtscheidingsverzoek en voorlopige voorzieningen opstellen en indienen, als scheidingsadvocaat.
• Een kort geding voeren voor een contact- of straatverbod.
• Verzoeken over gezag, verblijfplaats en omgang voorbereiden.
• Alimentatie berekenen en de verdeling via de advocaat van de ander afwikkelen.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf een huisverbod aanvragen?

Niet rechtstreeks. Meestal volgt het na een melding bij de politie, die de burgemeester adviseert. U kunt ook Veilig Thuis inschakelen.

Krijg ik een groter deel van het vermogen door het geweld?

Nee, de verdeling volgt de gewone regels. Schade door het geweld kunt u wel apart vorderen, bijvoorbeeld als benadeelde partij in de strafzaak.

Wat als de ander het contactverbod overtreedt?

Bij een kort-gedingvonnis verbeurt de ander per overtreding de dwangsom die de rechter heeft vastgesteld; die kunt u via een deurwaarder innen. Overtreding van een huisverbod of een strafrechtelijk contactverbod meldt u bij de politie.