Scheiden bij huiselijk geweld: welke bescherming en juridische stappen zijn er?

Gepubliceerd op 8 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Bij huiselijk geweld gaat veiligheid voor de scheiding: bij acuut gevaar belt u de politie, en de burgemeester kan de pleger een tijdelijk huisverbod van tien dagen opleggen, dat kan worden verlengd tot maximaal 28 dagen. Een langer contact- of straatverbod en de scheiding zelf vraagt u daarna via een advocaat bij de rechter aan; samen scheiden of mediation is bij geweld meestal niet verstandig.

Hieronder leest u welke beschermingsmaatregelen er zijn, hoe de echtscheidingsprocedure verloopt als u niet met de ander kunt overleggen, en wat er geldt voor de kinderen, de woning, alimentatie en de verdeling.

Wat doet u eerst bij huiselijk geweld?

Zorg eerst voor uw veiligheid en die van de kinderen. Bel bij direct gevaar de politie via het alarmnummer; voor advies en hulp kunt u Veilig Thuis in uw regio inschakelen.

• Doe aangifte. Mishandeling is strafbaar (art. 300 Sr), en de straf kan met een derde worden verhoogd als het slachtoffer de partner of een kind is (art. 304 Sr).
• Laat letsel vastleggen door uw huisarts of op de spoedeisende hulp.
• Bewaar berichten, foto’s en namen van getuigen op een plek waar de ander niet bij kan.
• Leg belangrijke documenten klaar: identiteitsbewijzen, bankgegevens, huurcontract of hypotheekstukken.

Hoe werkt een tijdelijk huisverbod?

De burgemeester legt het huisverbod op, meestal na een melding bij de politie; u hoeft het niet zelf bij de rechter aan te vragen. De pleger moet de woning direct verlaten en mag tien dagen geen contact met u of de kinderen opnemen (Wet tijdelijk huisverbod).

Blijft de dreiging bestaan, dan kan de burgemeester het verbod verlengen tot in totaal 28 dagen. In die periode bieden hulpverleners ondersteuning aan alle betrokkenen. De uithuisgeplaatste kan het verbod laten toetsen door de bestuursrechter. Het overtreden van een huisverbod is strafbaar.

Hoe krijgt u een contactverbod voor langere tijd?

Via een kort geding bij de civiele rechter: u vraagt een contact- of straatverbod op straffe van een dwangsom of lijfsdwang, op grond van onrechtmatige daad (art. 6:162 BW). Bij spoed kan een kort geding binnen enkele dagen of weken dienen.

Loopt er een strafzaak, dan kan ook de officier van justitie een gedragsaanwijzing geven, zoals een contact- of gebiedsverbod (art. 509hh Sv). De strafrechter kan een contactverbod opleggen als voorwaarde bij een straf of als vrijheidsbeperkende maatregel (art. 38v Sr).

Hoe start u de scheiding als overleg niet veilig is?

U laat uw advocaat een eenzijdig verzoek tot echtscheiding indienen bij de rechtbank. Een advocaat is in elke echtscheidingsprocedure verplicht; de ander kan via een eigen advocaat een verweerschrift indienen.

Samen scheiden of mediation is bij geweld meestal niet geschikt, omdat de machtsverhouding ongelijk is. Het Verdrag van Istanbul verbiedt verplichte mediation bij huiselijk geweld (art. 48). Het verloop van een procedure leest u in scheiding aanvragen.

Welke voorlopige voorzieningen kunt u vragen?

Tegelijk met of vóór de scheiding kunt u de rechter vragen om voorlopige voorzieningen voor de duur van de procedure (art. 822 Rv). De rechter beslist daar meestal binnen enkele weken over.

• Het uitsluitend gebruik van de woning en de inboedel; zie ook wie mag in de woning blijven.
• De voorlopige verblijfplaats van de kinderen en een voorlopige omgangsregeling.
• Voorlopige kinder- en partneralimentatie.

Wat gebeurt er met de kinderen?

Na een scheiding houden ouders in beginsel samen het gezag. De rechter kan op verzoek één ouder het eenhoofdig gezag geven als het kind anders klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat om een andere reden in het belang van het kind nodig is (art. 1:251a BW).

De rechter kan omgang ontzeggen als die ernstig nadeel oplevert voor het kind, bijvoorbeeld door geweld (art. 1:377a lid 3 BW). Vaker wordt omgang beperkt of begeleid, met overdrachten op een neutrale plek. Meer over gezag leest u in wanneer krijgt u eenhoofdig gezag; over een regeling die niet wordt nageleefd in omgangsregeling niet nageleefd.

Is een ouderschapsplan dan nog verplicht?

In beginsel wel (art. 815 lid 2 Rv). Kan van u redelijkerwijs niet worden verlangd dat u met de andere ouder een plan maakt, dan kunt u de scheiding toch aanvragen en dat in het verzoek motiveren (art. 815 Rv); de rechter beslist dan zelf over de kinderen.

Kinderen van 12 jaar en ouder worden door de rechter uitgenodigd om hun mening te geven; jongere kinderen kan de rechter ook horen. De rechter kan de Raad voor de Kinderbescherming om onderzoek vragen. Zie ook wat een ouderschapsplan is.

Hoe zit het met alimentatie?

Geweld verandert de alimentatieregels niet. De ouder bij wie het kind niet woont, betaalt kinderalimentatie naar draagkracht tot het kind 21 jaar is (art. 1:395a BW).

Partneralimentatie duurt maximaal vijf jaar, met uitzonderingen voor lange huwelijken en jonge kinderen (art. 1:157 BW). Betaalt de ander niet, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) de alimentatie voor u innen, ook via beslag op loon.

Hoe worden vermogen en pensioen verdeeld?

De verdeling volgt dezelfde regels als bij elke scheiding; het geweld zelf is geen reden voor een andere verdeling. Wie na 1 januari 2018 trouwde zonder huwelijkse voorwaarden, heeft een beperkte gemeenschap van goederen: alleen wat tijdens het huwelijk is opgebouwd valt erin, giften en erfenissen niet.

De gemeenschap wordt in beginsel bij helfte verdeeld (art. 1:100 BW). Met huwelijkse voorwaarden geldt wat daarin staat. Meer in wat gebeurt er met uw vermogen bij een scheiding.

Het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen wordt verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding 1995. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder, anders moet u de verevening zelf bij de ex-partner halen. De AOW wordt niet verdeeld. Zie de gids over pensioen bij scheiding.

Wanneer bent u officieel gescheiden?

Pas als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden, anders vervalt zij (art. 1:163 BW).

De hoger-beroepstermijn is drie maanden. Zijn beide partijen het eens, dan kunnen zij met een akte van berusting die termijn verkorten; bij geweld zal de advocaat dat via de advocaat van de ander regelen, zonder direct contact.

Wat kost juridische bijstand?

Bij een laag inkomen en vermogen kunt u in aanmerking komen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand, met een eigen bijdrage die afhangt van uw inkomen. Het Juridisch Loket geeft gratis eerste advies.

Ons kantoor werkt op basis van betaling door de cliënt en niet op toevoeging. Wij bespreken vooraf de verwachte kosten en de mogelijkheid om de proceskosten of een voorschot via de rechter van de ander te vragen.

Waar let u op als slachtoffer?

• Communiceer alleen schriftelijk of via de advocaten.
• Vraag de rechtbank om aparte wachtruimtes of aangepaste zittingsvoorzieningen.
• Geef uw nieuwe adres niet zomaar door; vraag de gemeente naar afscherming van uw gegevens in de Basisregistratie Personen.
• Teken geen convenant onder druk; dat kan later moeilijk terug te draaien zijn.
• Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder.

Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding met huiselijk geweld?

• Een eenzijdig echtscheidingsverzoek en voorlopige voorzieningen opstellen en indienen, als scheidingsadvocaat.
• Een kort geding voeren voor een contact- of straatverbod.
• Verzoeken over gezag, verblijfplaats en omgang voorbereiden.
• Alimentatie berekenen en de verdeling via de advocaat van de ander afwikkelen.
• De termijnen bewaken, zoals inschrijving binnen zes maanden en de pensioenmelding binnen twee jaar.

Samengevat

• Een tijdelijk huisverbod legt de burgemeester op voor tien dagen, verlengbaar tot 28 dagen.
• Een langer contactverbod vraagt u in kort geding aan; ook de strafrechter en de officier kunnen er een opleggen.
• De scheiding start met een eenzijdig verzoek; een ouderschapsplan kan ontbreken als overleg niet kan.
• Voor alimentatie, verdeling en pensioen gelden de gewone regels.

Veelgestelde vragen

Kan ik zelf een huisverbod aanvragen?

Niet rechtstreeks. Meestal volgt het na een melding bij de politie, die de burgemeester adviseert. U kunt ook Veilig Thuis inschakelen.

Verliest een gewelddadige ouder automatisch het gezag?

Nee. Het gezamenlijk gezag blijft, tenzij de rechter op verzoek eenhoofdig gezag toekent (art. 1:251a BW). Omgang kan wel worden beperkt of ontzegd (art. 1:377a lid 3 BW).

Krijg ik een groter deel van het vermogen door het geweld?

Nee, de verdeling volgt de gewone regels. Schade door het geweld kunt u wel apart verhalen, bijvoorbeeld als benadeelde partij in de strafzaak.

Moet ik mediation proberen?

Nee. Bij huiselijk geweld is mediation meestal niet geschikt en kan niemand u ertoe verplichten.