Scheiden na een langdurig huwelijk: vermogen, pensioen en alimentatie

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Na een langdurig huwelijk verdeelt u bij een scheiding het gezamenlijke vermogen en het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd. Partneralimentatie duurt sinds 1 januari 2020 in de regel maximaal vijf jaar, maar na een huwelijk van meer dan vijftien jaar loopt zij vaak door tot de AOW-leeftijd van de ontvanger of maximaal tien jaar (art. 1:157 BW).

Wat er precies wordt verdeeld, hangt af van de datum van uw huwelijk en van eventuele huwelijkse voorwaarden. Hieronder leest u welke regels gelden, welke termijnen u bewaakt en wat de rechter in vergelijkbare zaken heeft beslist.

Welk huwelijksgoederenregime geldt na een lang huwelijk?

Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt de algehele gemeenschap van goederen. Voor huwelijken vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap van goederen (art. 1:94 BW).

Na een lang huwelijk is dat dus meestal de algehele gemeenschap. Daarin valt alles wat u vóór en tijdens het huwelijk had, ook erfenissen en schenkingen. Dat is anders als de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen. Meer hierover leest u bij gemeenschap van goederen bij scheiding.

Op welke datum wordt het vermogen vastgesteld?

De gemeenschap wordt ontbonden op de dag dat het verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend (art. 1:99 lid 1 BW). Wat daarna wordt verdiend of opgebouwd, valt niet meer in de gemeenschap. De waarde van bijvoorbeeld de woning wordt wel bepaald op het moment van verdelen, tenzij u samen iets anders afspreekt.

Wat als u huwelijkse voorwaarden heeft die nooit zijn uitgevoerd?

Dan bepalen de voorwaarden wat er wordt gedeeld of verrekend. Na een lang huwelijk is een periodiek verrekenbeding vaak nooit uitgevoerd. Art. 1:141 lid 3 BW bepaalt dan dat vermoed wordt dat het aanwezige vermogen uit te verrekenen inkomen is gevormd. Wie dat betwist, moet het tegendeel aantonen, wat na dertig jaar zonder administratie lastig is. Lees meer over scheiden met huwelijkse voorwaarden.

Hoe worden woning, bezittingen en schulden verdeeld?

Bij een gemeenschap van goederen heeft ieder recht op de helft van de netto waarde (art. 1:100 BW). U kunt samen een andere verdeling afspreken. Komt u er niet uit, dan beslist de rechter op verzoek van één van u.

Verkopen of uitkopen: wat gebeurt er met de koopwoning?

U kiest tussen verkoop aan een derde of toedeling aan één van u, die de ander uitkoopt. Bij toedeling moet de bank de vertrekkende partner meestal ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek. De levering gaat via een notariële akte. Zie ook echtscheiding en de koopwoning.

Heeft één van u eigen geld in de woning gestoken, bijvoorbeeld uit een erfenis met uitsluitingsclausule, dan kan een vergoedingsrecht bestaan. Hoe hoog dat recht is, hangt af van de wettelijke regels over vergoedingsrechten (art. 1:87 en 1:95 BW) en van eventuele afspraken. Breng daarom vroeg in kaart welke bedragen uit welk vermogen kwamen.

Wie blijft in de huurwoning?

Echtgenoten zijn van rechtswege medehuurder van de woning waarin zij samen wonen (art. 7:266 BW). Bent u het niet eens, dan kan de rechter bij de echtscheiding bepalen wie van u huurder blijft (art. 7:266 BW). Meer daarover leest u bij huurwoning na scheiding.

Wat gebeurt er met de schulden?

Schulden van de gemeenschap worden net als de bezittingen gedeeld. Tegenover schuldeisers blijft u na de scheiding aansprakelijk voor schulden die u zelf bent aangegaan. Voor gemeenschapsschulden van de ander bent u aansprakelijk met wat u uit de gemeenschap heeft gekregen (art. 1:102 BW).

Hoe wordt het pensioen verdeeld?

Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding heeft u recht op de helft van het ouderdomspensioen dat uw partner tijdens het huwelijk via werkgever of beroep heeft opgebouwd. U moet de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds melden, met het mededelingsformulier. Dat staat ook op de pagina van de Rijksoverheid over het verdelen van ouderdomspensioen na scheiding.

Voor oude scheidingen gelden andere regels. Bij een scheiding tussen 27 november 1981 en 1 mei 1995 hangt het recht op pensioen af van het huwelijksgoederenregime. Bij een scheiding vóór 27 november 1981 bestaat volgens de Rijksoverheid geen recht op het pensioen van de ander.

De AOW wordt niet verdeeld: ieder bouwt een eigen AOW-recht op. Lijfrentes en eigen spaarproducten vallen niet onder de pensioenverevening, maar in de gemeenschap of de verrekening. Zie ook verdeling van pensioen bij echtscheiding.

Verevening of conversie?

Bij verevening ontvangt u uw deel pas als uw ex-partner met pensioen gaat, en het stopt als hij of zij overlijdt. Bij conversie krijgt u een eigen pensioenrecht dat los staat van het leven van uw ex-partner. Conversie gebeurt alleen als u dat samen afspreekt en de pensioenuitvoerder meewerkt. Na een lang huwelijk, met een groot verschil in opgebouwd pensioen, is dit een keuze die u bewust moet maken.

Hoe lang duurt partneralimentatie na een lang huwelijk?

De hoofdregel van art. 1:157 BW is de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar. De termijn begint op de dag dat de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Na een lang huwelijk gelden uitzonderingen.

De tabel geeft de wettelijke regels weer zoals die per 29 oktober 2026 in Boek 1 BW staan. Levenslange alimentatie bestaat voor nieuwe zaken niet meer. Is de beëindiging zo ingrijpend dat die redelijkerwijs niet van de ontvanger kan worden verlangd, dan kan de ontvanger de rechter om verlenging vragen. Dat verzoek moet tijdig worden ingediend. Meer over de berekening leest u bij partneralimentatie: hoe lang en hoeveel.

Wat zegt de rechtspraak over een langere termijn?

Een langere duur krijgt u niet vanzelf. De rechtbank Rotterdam wees op 15 oktober 2021 een verzoek af om de alimentatie direct op tien jaar te stellen. De wettelijke vijf jaar bleef staan, mede omdat de man bijna de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt. De rechtbank vond een verzoek om verlenging op dat moment te vroeg; dat kan later nog via de hardheidsclausule, mits tijdig.

Wat gebeurt er als de betaler met pensioen gaat?

Pensionering van de betaler kan een wijziging van omstandigheden zijn (art. 1:401 lid 1 BW). In een zaak van de rechtbank Den Haag van 17 april 2025 ging het om een huwelijk van ruim 37 jaar. De rechtbank stelde de alimentatie op nihil vanaf het moment dat de man de AOW- en pensioenleeftijd bereikte, omdat hij daarna onvoldoende draagkracht had. De vrouw moest bedragen die zij via beslag had geïnd deels terugbetalen.

Hoe wordt de hoogte bepaald?

De rechter kijkt naar de behoefte van de ontvanger, afgeleid van de welstand tijdens het huwelijk, en naar de draagkracht van de betaler. Ook beoordeelt de rechter of de ontvanger zelf inkomen kan verwerven. Na twintig jaar buiten de arbeidsmarkt kan die verdiencapaciteit beperkt zijn, maar de rechter verwacht vaak wel een inspanning.

Moet er nog kinderalimentatie worden betaald?

Voor kinderen tot 18 jaar en voor jongmeerderjarigen tot 21 jaar wel (art. 1:395a BW). Ook na een lang huwelijk zijn kinderen dus niet altijd buiten beeld; zie kinderalimentatie berekenen.

Hoe verloopt de echtscheidingsprocedure?

Een echtscheiding gaat altijd via de rechtbank, met een advocaat. U dient samen een gemeenschappelijk verzoek in, of één van u dient een eenzijdig verzoek in.

• Gemeenschappelijk verzoek: u bent het over alles eens en legt de afspraken vast in een convenant. U kunt met één advocaat volstaan en meestal volgt geen zitting. Zie scheiding aanvragen.
• Eenzijdig verzoek: één van u vraagt de scheiding aan. De ander kan met een eigen advocaat binnen zes weken een verweerschrift indienen. Er volgt vaak een mondelinge behandeling.

Zijn er minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht (art. 815 lid 2 Rv). Het huwelijk is pas ontbonden als de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dat moet binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden (art. 1:163 BW); anders vervalt de beschikking.

Wat kost de procedure aan griffierecht?

Voert de andere partij verweer bij een eenzijdig verzoek, dan betaalt die ook griffierecht. De bedragen gelden per 1 januari 2026, volgens de griffierechtentabel van de Rechtspraak. Een rechtszaak over de verdeling kan een ander tarief hebben.

Mediation, maar met toetsing

Mediation kan goed werken als u beiden wilt meewerken. Laat bij een lang huwelijk met pensioen, een onderneming of meerdere woningen de afspraken wel juridisch toetsen voordat u tekent. De rechter neemt het convenant op in de beschikking, maar controleert niet of de financiële verdeling voor u gunstig is. Meer over mediation bij scheiding.

Is scheiden van tafel en bed een alternatief?

Bij scheiding van tafel en bed blijft het huwelijk bestaan, maar wordt de gemeenschap van goederen ontbonden en leeft u gescheiden. U kunt niet hertrouwen, en het wettelijk erfrecht tussen u vervalt (art. 4:10 lid 2 BW).

Ook pensioen en alimentatie worden dan geregeld zoals bij een echtscheiding. Na drie jaar kan ieder van u de rechter vragen de scheiding van tafel en bed om te zetten in een echtscheiding (art. 1:179 BW). Deze route wordt vooral gekozen om levensbeschouwelijke redenen.

Welke stukken heeft u na een lang huwelijk nodig?

Wie gaat ontvangen en wie gaat betalen, heeft andere stukken nodig. Deze lijst helpt bij de voorbereiding.

• Ontvanger: een overzicht van de vaste lasten en uitgaven tijdens het huwelijk, voor de behoefte. Ook uw geboortedatum en de huwelijksdatum, om te zien welke uitzondering van art. 1:157 BW geldt.
• Ontvanger: een pensioenoverzicht van uw partner via mijnpensioenoverzicht.nl, zodat u weet wat u binnen twee jaar moet melden.
• Betaler: uw actuele loonstroken of jaarcijfers, uw vaste lasten en de verwachte datum van pensionering.
• Beiden: de akte van huwelijkse voorwaarden, de hypotheekakte en een volledige opgave van alle bezittingen, ook van een onderneming.

Wat kunnen wij doen bij een scheiding na een lang huwelijk?

• Uw huwelijksgoederenregime en de omvang van de gemeenschap of verrekening beoordelen.
• De duur en hoogte van partneralimentatie berekenen volgens art. 1:157 BW.
• Het convenant opstellen, inclusief afspraken over pensioen en de woning.
• Onderhandelen met de advocaat van uw partner of mediationafspraken juridisch toetsen, als advocaat familierecht.

In het kort

• Getrouwd vóór 2018 zonder voorwaarden: algehele gemeenschap, met als peildatum de indiening van het verzoekschrift.
• Het pensioen uit de huwelijksjaren wordt verdeeld; meld de scheiding binnen twee jaar bij het pensioenfonds. De AOW wordt niet verdeeld.
• Partneralimentatie duurt na een huwelijk van meer dan vijftien jaar vaak tot de AOW-leeftijd of tien jaar, maar langer dan de wet kunt u alleen via de hardheidsclausule krijgen.
• Pensionering van de betaler kan de alimentatie verlagen of beëindigen (art. 1:401 BW).

Veelgestelde vragen

Erven wij nog van elkaar tijdens de procedure?

Ja, totdat de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven. Daarna vervalt het wettelijk erfrecht tussen u. Laat uw testament tijdens de procedure nalopen bij de notaris.

Houden wij samen het gezag over minderjarige kinderen?

Ja, gezamenlijk gezag blijft na de scheiding bestaan (art. 1:251 lid 2 BW). Alleen de rechter kan op verzoek eenhoofdig gezag toekennen; zie ouderlijk gezag na scheiding.

Wat als ik niet weet wat mijn partner bezit?

Ieder moet de ander volledig informeren over het vermogen. Verzwijgt één van u bewust een goed van de gemeenschap, dan verliest hij zijn aandeel daarin aan de ander (art. 3:194 lid 2 BW).