Scheiden na een langdurig huwelijk: wat regelt u voor vermogen, pensioen en alimentatie?

Gepubliceerd op 9 november 2025 · Laatst bijgewerkt op 14 oktober 2026

Na een langdurig huwelijk verdeelt u bij een scheiding het gezamenlijke vermogen en het pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, en speelt partneralimentatie vaak een grote rol. Alimentatie duurt sinds 2020 in de regel maximaal vijf jaar, maar na een huwelijk van meer dan vijftien jaar geldt vaak een uitzondering tot de AOW-leeftijd of tien jaar.

Wat er precies wordt verdeeld, hangt af van wanneer u bent getrouwd en of u huwelijkse voorwaarden heeft. Hieronder leest u welke regels gelden, welke termijnen u moet bewaken en hoe de procedure verloopt.

Welk huwelijksgoederenregime geldt voor u?

Bent u vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden getrouwd, dan geldt de algehele gemeenschap van goederen. Bij een huwelijk vanaf 1 januari 2018 geldt de beperkte gemeenschap van goederen.

Na een lang huwelijk is dat dus meestal de algehele gemeenschap. Daarin valt alles wat u vóór en tijdens het huwelijk had, ook erfenissen en schenkingen, tenzij de erflater of schenker een uitsluitingsclausule heeft opgenomen. Meer hierover leest u bij gemeenschap van goederen bij scheiding.

Op welke datum wordt het vermogen vastgesteld?

De gemeenschap wordt ontbonden op het moment dat het verzoekschrift tot echtscheiding bij de rechtbank wordt ingediend (art. 1:99 lid 1 BW). Wat daarna wordt verdiend of opgebouwd, valt niet meer in de gemeenschap; de waarde van bijvoorbeeld de woning wordt wel bepaald op het moment van verdelen.

En als u huwelijkse voorwaarden heeft?

Dan bepalen de voorwaarden wat er wordt gedeeld of verrekend. Na een lang huwelijk is vaak een verrekenbeding nooit uitgevoerd; volgens art. 1:141 lid 3 BW wordt dan vermoed dat het vermogen uit te verrekenen inkomen is gevormd. Lees meer over scheiden met huwelijkse voorwaarden.

Hoe worden woning, bezittingen en schulden verdeeld?

Bij een gemeenschap van goederen heeft ieder recht op de helft van de netto waarde. U kunt samen een andere verdeling afspreken; komt u er niet uit, dan beslist de rechter.

Wat gebeurt er met de koopwoning?

U kiest tussen verkoop aan een derde of toedeling aan één van u, die de ander uitkoopt. Bij toedeling moet de bank de achterblijvende partner meestal ontslaan uit de hoofdelijke aansprakelijkheid voor de hypotheek, en de levering gaat via een notariële akte. Zie ook echtscheiding en de koopwoning.

Heeft één van u eigen geld in de woning gestoken, bijvoorbeeld uit een erfenis die buiten de gemeenschap viel, dan kan een vergoedingsrecht bestaan. Volgens art. 1:87 BW groeit of krimpt die vergoeding in beginsel mee met de waarde van de woning.

Wie blijft in de huurwoning?

Echtgenoten zijn van rechtswege medehuurder van de woning waarin zij samen wonen (art. 7:266 BW). Bent u het niet eens, dan kan de rechter bij de echtscheiding bepalen wie van u huurder blijft. Meer daarover in ons artikel over de huurwoning na scheiding.

Wat gebeurt er met de schulden?

Schulden van de gemeenschap worden net als de bezittingen gedeeld. Tegenover schuldeisers blijft u na de scheiding wel aansprakelijk voor schulden die u zelf bent aangegaan, en voor gemeenschapsschulden van de ander met wat u uit de gemeenschap heeft gekregen (art. 1:102 BW).

Hoe wordt het pensioen verdeeld?

Volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps) heeft u recht op de helft van het ouderdomspensioen dat uw partner tijdens het huwelijk via werkgever of beroep heeft opgebouwd. Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder; dan betaalt die uw deel later rechtstreeks aan u uit.

De AOW valt hier niet onder: ieder bouwt een eigen AOW-recht op. Lijfrentes en eigen spaarproducten worden niet via de Wvps verdeeld, maar vallen in de gemeenschap of de verrekening. De nieuwe Wet pensioenverdeling bij scheiding, die automatische conversie zou invoeren, is nog niet in werking. Zie ook verdeling van pensioen bij echtscheiding.

Kunt u afwijken van de wettelijke verdeling?

Ja, in huwelijkse voorwaarden of in het echtscheidingsconvenant. U kunt ook kiezen voor conversie: dan krijgt u een eigen pensioenrecht dat niet afhankelijk is van het leven van uw ex-partner. Zorg dat de pensioenuitvoerder de afspraken binnen twee jaar ontvangt.

Hoe lang duurt partneralimentatie na een lang huwelijk?

De hoofdregel is maximaal vijf jaar (art. 1:157 BW). Na een lang huwelijk gelden twee belangrijke uitzonderingen.

• Heeft het huwelijk langer dan vijftien jaar geduurd en bereikt de ontvanger binnen tien jaar de AOW-leeftijd, dan loopt de alimentatie door tot de AOW-leeftijd.
• Is de ontvanger geboren op of vóór 1 januari 1970 en heeft het huwelijk minstens vijftien jaar geduurd, dan geldt maximaal tien jaar.
• Zijn er kinderen onder de twaalf jaar, dan loopt de alimentatie door tot het jongste kind twaalf is.

Levenslange alimentatie bestaat voor nieuwe zaken dus niet meer. Is de beëindiging zo ingrijpend dat zij niet van de ontvanger kan worden verlangd, dan kan die binnen de termijn om verlenging vragen. Meer over de berekening leest u bij partneralimentatie: hoe lang en hoeveel.

Hoe wordt de hoogte bepaald?

De rechter kijkt naar de behoefte van de ontvanger, afgeleid van de welstand tijdens het huwelijk, en naar de draagkracht van de betaler. Ook wordt beoordeeld of de ontvanger zelf inkomen kan verwerven, wat na jaren buiten de arbeidsmarkt beperkt kan zijn.

Moet er nog kinderalimentatie worden betaald?

Voor kinderen tot 18 jaar en voor jongmeerderjarigen tot 21 jaar wel (art. 1:395a BW). Ook na een lang huwelijk zijn kinderen dus nog niet altijd buiten beeld; zie kinderalimentatie berekenen.

Hoe verloopt de echtscheidingsprocedure?

Een echtscheiding kan alleen via de rechtbank, met een advocaat. U dient samen een gemeenschappelijk verzoek in, of één van u dient een eenzijdig verzoek in.

• Gemeenschappelijk verzoek: u bent het over alles eens, legt de afspraken vast in een convenant en kunt met één advocaat volstaan. Meestal volgt geen zitting. Zie scheiding aanvragen.
• Eenzijdig verzoek: één van u vraagt de scheiding aan; de ander kan met een eigen advocaat een verweerschrift indienen. Dit duurt doorgaans langer en er volgt vaak een zitting.

Zijn er minderjarige kinderen, dan is een ouderschapsplan verplicht (art. 815 lid 2 Rv). Het huwelijk is pas ontbonden als de echtscheidingsbeschikking binnen zes maanden nadat zij onherroepelijk is geworden, is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand (art. 1:163 BW).

Is mediation een goede route?

Mediation kan goed werken als u beiden wilt meewerken. Laat bij een lang huwelijk met pensioen, een onderneming of meerdere woningen de afspraken wel juridisch toetsen voordat u tekent. Meer over mediation bij scheiding.

Wat doet de rechter met uw afspraken?

De rechter neemt het convenant op in de beschikking, zodat het afdwingbaar is. Hij toetst het ouderschapsplan aan het belang van de kinderen, maar controleert niet of de financiële verdeling voor u gunstig is: dat moet u zelf vooraf laten beoordelen.

Is scheiden van tafel en bed een alternatief?

Bij scheiding van tafel en bed blijft het huwelijk bestaan, maar wordt de gemeenschap van goederen ontbonden en leeft u gescheiden. U kunt niet hertrouwen, en het wettelijk erfrecht tussen u vervalt (art. 4:10 lid 2 BW).

Ook de pensioenverevening en alimentatie worden geregeld zoals bij een echtscheiding. Na drie jaar kan ieder van u de rechter vragen de scheiding van tafel en bed om te zetten in een echtscheiding (art. 1:179 BW). Deze route wordt vooral gekozen om levensbeschouwelijke redenen.

Waar let u op als u alimentatie gaat ontvangen?

• Controleer of u onder een uitzondering van art. 1:157 BW valt (huwelijksduur, geboortejaar, AOW-datum).
• Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder van uw partner.
• Breng de welstand tijdens het huwelijk in kaart met bankafschriften en vaste lasten.
• Vraag een volledige opgave van alle bezittingen, ook van een onderneming van uw partner.

Waar let u op als u alimentatie gaat betalen?

• Laat uw draagkracht berekenen op basis van uw actuele netto inkomen en lasten.
• Leg in het convenant vast tot welke datum de alimentatie loopt.
• Spreek af wat er gebeurt bij uw pensionering of een inkomensdaling.
• Controleer of de bank u na toedeling van de woning ontslaat uit de hypotheek.

Wat kunnen wij voor u doen bij een scheiding na een lang huwelijk?

• Uw huwelijksgoederenregime en de omvang van de gemeenschap of verrekening beoordelen.
• De duur en hoogte van partneralimentatie berekenen volgens art. 1:157 BW.
• Het convenant opstellen, inclusief afspraken over pensioen en de woning.
• Onderhandelen met de advocaat van uw partner of mediationafspraken juridisch toetsen.
• Het verzoekschrift indienen en de termijnen voor inschrijving en pensioenmelding bewaken, als advocaat familierecht.

Samengevat

• Getrouwd vóór 2018 zonder voorwaarden: algehele gemeenschap, gedeeld per de datum van het verzoekschrift.
• Het tijdens het huwelijk opgebouwde pensioen wordt verdeeld; meld dat binnen twee jaar. De AOW wordt niet verdeeld.
• Partneralimentatie duurt maximaal vijf jaar, na een huwelijk van vijftien jaar of langer vaak tien jaar of tot de AOW-leeftijd.
• Kinderalimentatie loopt tot 21 jaar.
• Het huwelijk eindigt pas bij inschrijving van de beschikking, binnen zes maanden.

Veelgestelde vragen

Erven wij nog van elkaar tijdens de procedure?

Ja, totdat de echtscheidingsbeschikking is ingeschreven. Daarna vervalt het wettelijk erfrecht tussen u. Laat uw testament tijdens de procedure nalopen.

Kan de alimentatie later worden aangepast?

Ja, bij een wijziging van omstandigheden, zoals pensionering of inkomensverlies, kan de rechter de alimentatie wijzigen (art. 1:401 BW). In het convenant kunt u vastleggen dat afspraken niet wijzigbaar zijn.

Houden wij samen het gezag over minderjarige kinderen?

Ja, gezamenlijk gezag blijft na de scheiding bestaan (art. 1:251 lid 2 BW). Alleen de rechter kan op verzoek eenhoofdig gezag toekennen; zie ouderlijk gezag na scheiding.

Wat als ik niet weet wat mijn partner bezit?

Ieder moet de ander volledig informeren over het vermogen. Verzwijgt één van u bewust een goed van de gemeenschap, dan verliest hij zijn aandeel daarin aan de ander (art. 3:194 lid 2 BW).