Klant betaalt niet: wanneer u eerst sommeert en wanneer u direct dagvaardt

Gepubliceerd op 20 oktober 2025 · Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026

Betaalt een klant niet, dan is een schriftelijke sommatie bijna altijd de eerste stap, omdat u daarmee de klant in verzuim brengt en het vaak goedkoper is dan procederen. Wettelijk verplicht is die stap alleen bij een consument als u incassokosten wilt rekenen (de 14-dagenbrief); tegen een zakelijke klant of bij een dreigend faillissement of verjaring kunt u ook direct dagvaarden of beslag leggen.

Is niets afgesproken, dan geldt tussen bedrijven een betalingstermijn van dertig dagen; een termijn van meer dan zestig dagen mag alleen als die niet kennelijk onbillijk is voor de schuldeiser (artikel 6:119a BW). Grote ondernemingen mogen tegenover mkb-leveranciers niet meer dan dertig dagen afspreken. Meer over afspraken vooraf leest u in ons artikel over betalingstermijnen in B2B-contracten.

Wanneer is uw klant in verzuim?

Is de betalingstermijn een fatale termijn, dan is de klant in verzuim op de dag na de vervaldatum, zonder ingebrekestelling (artikel 6:83 sub a BW). Is dat niet zo, dan brengt u de klant in verzuim met een ingebrekestelling die een redelijke termijn geeft (artikel 6:82 BW).

Vanaf het verzuim loopt de wettelijke rente. De percentages wijzigen periodiek; dit is de stand in oktober 2026:

Bron en actuele stand: rijksoverheid.nl, hoogte wettelijke rente.

Zakelijke klant of consument: wat is het verschil bij incassokosten?

Bij een consument mag u pas incassokosten rekenen na een correcte 14-dagenbrief (artikel 6:96 lid 6 BW). Bij een handelstransactie heeft u na het verzuim zonder aanmaning recht op ten minste € 40 aan incassokosten (artikel 6:96 lid 4 BW).

De 14-dagenbrief geeft de consument een termijn van veertien dagen, te rekenen vanaf de dag na ontvangst, en noemt het bedrag aan incassokosten dat verschuldigd wordt als niet op tijd wordt betaald. De hoogte volgt de staffel van het Besluit vergoeding voor buitengerechtelijke incassokosten; tegenover een consument mag u daar niet ten nadele van de consument van afwijken (artikel 6:96 lid 5 BW). Hoe u de kosten berekent, leest u in ons artikel over incassokosten berekenen.

Let ook op de verjaring. Een vordering tot betaling verjaart in de regel na vijf jaar (artikel 3:307 BW), maar de koopprijs bij een consumentenkoop al na twee jaar (artikel 7:28 BW).

De eerste fase: van herinnering tot sommatie

Begin met een herinnering en, als dat niet helpt, een formele sommatie. Leg alles schriftelijk vast; dat is later uw bewijs.

1. Herinnering: noem factuurnummer, factuurdatum, vervaldatum en bedrag, en geef een korte nieuwe termijn.
2. Telefonisch contact: vraag of de factuur is ontvangen en of er een klacht is over de levering. Een klacht kan een opschortingsverweer zijn (artikel 6:262 BW).
3. Bevestig afspraken direct per e-mail, met bedragen en data.
4. Sommatie: eis betaling binnen een concrete termijn, noem de rente en incassokosten en kondig de volgende stap aan. Bij een consument voldoet de sommatie aan de eisen van de 14-dagenbrief.

Een schriftelijke aanmaning waarin u ondubbelzinnig betaling eist, stuit ook de verjaring (artikel 3:317 BW). Daarna begint een nieuwe verjaringstermijn van dezelfde duur, met een maximum van vijf jaar (artikel 3:319 BW). Meer leest u in ons artikel over verjaring van vorderingen.

Is een betalingsregeling verstandig?

Een regeling kan werken als de klant wil maar tijdelijk niet kan betalen. Leg haar schriftelijk vast en laat de klant tekenen; dat geldt ook als erkenning van de schuld, wat de verjaring stuit (artikel 3:318 BW).

• Noem het totale bedrag, de termijnbedragen en de vervaldata.
• Spreek af of rente en incassokosten zijn inbegrepen.
• Neem op dat het hele restant direct opeisbaar wordt als een termijn niet op tijd wordt betaald.

Heeft de klant eerdere afspraken niet nagekomen of zijn er signalen van insolventie, dan is doorpakken meestal verstandiger. Lees ook ons artikel over de betalingsbelofte.

Wanneer dagvaardt u direct?

Direct dagvaarden is zinvol als de klant onbereikbaar is, betaling uitdrukkelijk weigert of als de verjaring bijna verstrijkt. Een sommatie is voor de procedure zelf niet vereist, maar zonder voorafgaande aanmaning loopt u het risico dat de rechter de incassokosten afwijst.

Geldvorderingen tot en met € 25.000 en vorderingen uit consumentenkoop of consumentenkrediet behandelt de kantonrechter (artikel 93 Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering); daar mag u zelf procederen. Boven dat bedrag is de rechtbank bevoegd en is een advocaat verplicht. De deurwaarder brengt de dagvaarding uit; verschijnt de klant niet, dan volgt meestal een verstekvonnis. Hoe een procedure verloopt, leest u in ons artikel over hoe een rechtszaak in Nederland verloopt.

Weeg vooraf de kosten af: griffierecht, deurwaarder en advocaat. Bij de kantonrechter betalen eiser en gedaagde (die laatste alleen als hij verschijnt) in 2026 dit griffierecht (bron: Rechtspraak.nl):

De proceskostenveroordeling dekt uw werkelijke advocaatkosten meestal maar gedeeltelijk, en een vonnis is weinig waard als de klant geen verhaal biedt.

Kunt u al beslag leggen voor het vonnis?

Ja, met verlof van de voorzieningenrechter kunt u conservatoir beslag leggen op bankrekeningen, roerende zaken of onroerend goed (artikel 700 Rv). Het verlof wordt vaak binnen enkele dagen gegeven op basis van een summier onderbouwd verzoekschrift. Voor gewoon verhaalsbeslag hoeft u geen vrees voor verduistering aan te tonen.

Na het beslag moet u de bodemprocedure starten binnen de termijn die de voorzieningenrechter bepaalt, en bij gebreke daarvan binnen veertien dagen (artikel 700 lid 3 Rv).

Beslag heeft ook een risico. Blijkt uw vordering later geheel ongegrond, dan bent u aansprakelijk voor de schade die het beslag heeft veroorzaakt, ook zonder schuld. Wordt de vordering gedeeltelijk toegewezen, dan is het beslag alleen onrechtmatig bij misbruik, bijvoorbeeld als het te hoog was of onnodig lang is gehandhaafd. Zo oordeelde de Hoge Raad op 11 april 2003 (ECLI:NL:HR:2003:AF2841). Meer over conservatoir beslag en beslag leggen bij wanbetaling leest u in onze artikelen.

Wat gebeurt er na het vonnis?

De deurwaarder betekent het vonnis en sommeert de klant tot betaling. Betaalt die niet, dan kan de deurwaarder executoriaal beslag leggen op loon, bankrekeningen, voertuigen, voorraad of vastgoed.

Bij beslag op loon of uitkering geldt een beslagvrije voet, zodat de schuldenaar een bestaansminimum houdt (artikel 475da Rv). De kosten van de deurwaarder komen voor rekening van de schuldenaar, maar u schiet ze voor. Lees meer over de executiefase na het vonnis.

Wat als de klant failliet dreigt te gaan?

Als schuldeiser kunt u het faillissement aanvragen als de klant heeft opgehouden te betalen; dat vereist ten minste één andere opeisbare vordering, de steunvordering (artikel 1 en 6 Faillissementswet). Een wettelijk minimumbedrag geldt niet, maar de rechter wijst een aanvraag af die alleen dient als incassomiddel bij een betwiste vordering.

Heeft u geleverd onder eigendomsvoorbehoud (artikel 3:92 BW), dan kunt u de nog aanwezige, onbewerkte zaken terugvorderen. Meld u direct bij de curator; de rechter-commissaris kan een afkoelingsperiode afkondigen waarin u de zaken tijdelijk niet mag ophalen (artikel 63a Fw). Gewone vorderingen dient u in bij de curator. Meer leest u in onze artikelen over de faillissementsaanvraag en een failliete klant.

Wat kunt u doen bij een buitenlandse klant?

Binnen de EU kunt u bij een onbetwiste vordering het Europees betalingsbevel gebruiken (Verordening (EG) nr. 1896/2006). Voor vorderingen tot € 5.000 bestaat de Europese procedure voor geringe vorderingen (Verordening (EG) nr. 861/2007).

Een Nederlands vonnis is binnen de EU zonder aparte procedure uitvoerbaar op grond van de Brussel I bis-verordening. Buiten de EU hangt dat af van verdragen en het recht van het betreffende land.

Hoe voorkomt u wanbetaling?

• Neem in uw algemene voorwaarden een betalingstermijn, eigendomsvoorbehoud en een incassoclausule op, en stel ze vóór of bij het sluiten van de overeenkomst ter hand (artikel 6:234 BW).
• Controleer nieuwe klanten in het handelsregister en vraag bij twijfel om vooruitbetaling of zekerheid.
• Factureer direct en duidelijk, met vervaldatum.
• Volg een vast schema van herinnering, sommatie en vervolgstap.

Een hogere contractuele rente of hogere incassokosten mag u met een zakelijke klant afspreken; tegenover een consument mag u niet ten nadele van de consument afwijken van de wettelijke staffel (artikel 6:96 lid 5 BW).

Hoe wij helpen bij een klant die niet betaalt

• Wij beoordelen uw vordering, het verzuim en de verjaring.
• Wij stellen een sommatie of 14-dagenbrief op die aan de wettelijke eisen voldoet.
• Wij vragen conservatoir beslag aan en verzorgen de dagvaarding.
• Wij procederen tot en met de executie, als onderdeel van onze bijstand als advocaat civiel recht.

Veelgestelde vragen

Moet ik een incassobureau inschakelen voordat ik naar de rechter ga?

Nee. Een incassobureau kan brieven sturen en bellen, maar geen beslag leggen. Dat kan alleen een gerechtsdeurwaarder, op basis van een verlof of vonnis.

Mag ik de 14-dagenbrief per e-mail sturen?

Ja, als de consument heeft ingestemd met communicatie per e-mail. U moet kunnen aantonen dat de brief is ontvangen; de termijn begint op de dag na ontvangst.

Welke stukken heb ik nodig voor een procedure?

De overeenkomst of opdrachtbevestiging, de algemene voorwaarden met bewijs van terhandstelling, de facturen, bewijs van levering en alle correspondentie over de betaling.